Strona główna

Rok studiów: I rok (studia magisterskie) Forma zajęć: wykład Liczba godzin: 26 Język wykładowy


Pobieranie 15.7 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar15.7 Kb.
Nazwa przedmiotu: Wybrane zagadnienia z pedagogiki
Kierunek: Filologia angielska
Rok studiów: I rok (studia magisterskie)
Forma zajęć: wykład
Liczba godzin: 26
Język wykładowy: polski
Wykładowca: Prof. zw. dr hab. Maria Dudzikowa, WSE UAM

Punkty ECTS: 8

Forma zaliczenia: obecność na wykładach, nieobecność usprawiedliwiona zaliczana w formie rozmowy opartej na wskazanej literaturze

Cele dydaktyczne:

  1. dostarczenie studentom kategorii pojęciowych, które umożliwią im zrozumienie społecznego sensu edukacji i jej roli w procesach przebudowy społecznej oraz rozwoju jednostki.

  2. ukazanie związku między teorią i praktyką pedagogiczną, możliwością wykorzystania teoretycznej wiedzy pedagogicznej w praktyce edukacyjnej,

  3. przybliżenie codzienności szkolnej w aspekcie mechanizmów i procesów osobowościowych oraz konieczności i możliwości wpływu na nie w kontekście problemów i dylematów współczesnego świata.

  4. kształcenie u studentów kultury pedagogicznej, refleksyjnego w stosunku do własnych działań wychowawczych i twórczej postawy w rozwiązywaniu zadań edukacyjnych, przygotowaniu do samokształcenia pedagogicznego.



Treści merytoryczne:

  1. Edukacja w społecznej świadomości. Stereotypy myślenia o pedagogice, wychowaniu i szkole. Różne rozdaje wiedzy o wychowaniu: źródła, funkcjonowanie, prawomocność (wiedza potoczna i wiedza naukowa o wychowaniu, charakterystyka)

  2. Funkcje szkoły (rekonstrukcyjna, adaptacyjna, emancypacyjna) i ich kryzys. Przyczyny kryzysu tkwiące poza szkołą i w niej samej. Główne zarzuty, jakie stawia się dziś szkole w zakresie wychowania, kształcenia i opieki. Trzy typy reakcji na kryzys szkoły: kontynuacja, deskolaryzacja oraz odnowa.

  3. Edukacja przez pryzmat rozmaitych teorii i koncepcji szkół. Szkoła w perspektywie humanistycznej – jak i kiedy jest możliwa? W poszukiwaniu modelu edukacji umożliwiającej przygotowanie ludzi do udziału w cywilizacji jutra i budowy humanistycznego świata. Rozwój jednostki i społeczeństwa jako wyznaczniki współczesnych przemian edukacyjnych na świecie.

  4. Edukacyjne problemy współczesności polskiej. Polski system szkolny na tle świata – przejawy kryzysu, potrzeba reformy. Projekty i programy nowych rozwiązań edukacyjnych oraz ich przydatność z różnych punktów widzenia.

  5. Szkoła jako obiekt zmian, rozumiana jako proces uczenia się. Szkoła jako ucząca się organizacja. Zasada współzależności pomiędzy 1) otoczeniem 2) wartościami 3) strukturą 4) relacjami międzyludzkimi oraz 5) strategiami.

  6. Kultura formalna i nieformalna szkoły i jaj przejawy. Jak podnosić jej poziom. Szanse, bariery, pułapki.

  7. Uczeń jako jednostka rozwijająca się (i podmiot rozwoju) i obiekt oddziaływań wychowawczych. Podstawowe koncepcje osobowości (behawioralne, psychodynamiczne, tzw. psychologii humanistycznej, ujęcie poznawcze) i wynikające z nich funkcje wychowania oraz preferowane typy oddziaływań wychowawczych.

  8. Cele oraz treści wychowania. Znaczenie i funkcje celów wychowania. Rozmaite koncepcje stanowienia celów wychowania i ich niedostatki. Konieczność i możliwość uwolnienia się od indoktrynacji i manipulacji w wychowaniu. Psychologiczna teoria poznawczo-rozwojowa (Dewey, Kohlberg, Piaget i inni) jako podstawa określania ważkich wychowawczo celów. Wychowanie dla rozwoju umysłowego, emocjonalnego, społecznego, moralnego, estetycznego, fizycznego. Wychowanie do działalności kulturotwórczej, do twórczości, do zmiany społecznej, do autokraeacji. Wychowanie jako zdobywanie przez uczniów kompetencji poznawczych, interakcyjnych, emancypacyjnych w kontekście problemów własnej egzystencji

  9. Główne własności procesów wychowawczych. Pojęcie procesu i jego odniesienie do wychowania. Struktura procesów wychowawczych i jej podstawowy element – sytuacja wychowawcza. Rodzaje sytuacji wychowawczych. Dobór form realizacyjnych procesu wychowania i zasady operowania nimi. Planowanie i organizacja procesu wychowania w kategoriach różnych form wychowania. Związek metod wychowawczych z podstawowymi mechanizmami kształtowania się osobowości. Przegląd i analiza poszczególnych rodzajów metod wychowania (zadaniowe, perswazyjne, modelowanie, nagradzanie, karanie, wpływu społecznego). Zasady posługiwania się nimi. Ogólne zasady organizowania procesu wychowania. Pomiar efektów.

  10. Interakcje międzyosobowe a wychowanie i rozwój ucznia. Rozumienie interakcji wychowawczej (proces wzajemnego postrzegania i proces porozumiewania się). Model prawidłowej (wychowawca pomagający w rozwoju) i nieprawidłowej (wychowawca manipulator) interakcji wychowawczej. Interakcja między wychowawcą a wychowankiem jako proces dwukierunkowy.

  11. Klasa szkolna jako środowisko społeczno-wychowawcze. Co się dzieje w klasie szkolnej? Rodzaje zjawisk i procesów, komunikacja i percepcja interpersonalna uczniów między sobą oraz między wychowawcą a uczniami i co z tego wynika dla podmiotów interakcji. Metody poznawania zespołu uczniowskiego i zjawisk występujących w klasie. Konieczność kształtowania korzystnych dla każdej jednostki warunków. Problem uczniów nie akceptowanych w klasie.

  12. Style kierowania wychowawczego. Pojęcie stylu kierowania i jego elementy. Podstawowe rodzaje i ich charakterystyka. Wychowawcza efektywność stylów kierowania i jej uwarunkowania. Właściwości nauczyciela a stosowany przez niego styl wychowania. Styl kierowania a problemy swobody i przymusu w wychowaniu.

  13. Trudności wychowawcze. Ich rodzaje, źródła i przyczyny. Sposoby zapobiegania trudnościom i rozwiązywanie trudności wychowawczych. Profilaktyka i kompensacja pedagogiczna dzieci oraz młodzieży w kontekście nieprawidłowości ich rozwoju fizycznego, psychicznego, umysłowego, społecznego. Narastające zjawisko alkoholizmu wśród młodzieży, a nawet dzieci. Jego przyczyny, sposoby wychowawczego oddziaływania. Nikotynizm, narkomania – objawy uzależnienia. , drogi rozszerzania się. Współpraca z instytucjami wyspecjalizowanymi w zwalczaniu zjawisk. Profilaktyka zadań wychowawczych nauczycieli.

  14. Samokształtowanie (autoedukacja). Jego istota i miejsce w procesie wychowania. Konieczność rozwijania u uczniów nastawienia na rozwój (a nie na obronę czy podtrzymanie istniejącego stanu rzeczy) i samokształtowanie, które traktowane jest jako rodzaj działalności i jako proces. Struktura procesu samowychowania i samokształcenia. Formy i metody upowszechniania wśród uczniów idei i praktyk samokształtowania. Zasady i warunki rozwijania motywacji perfekcjonistycznych oraz umiejętności pracy ucznia nad sobą.

  15. Rodzina i szkoła. Nowa rola rodziców w szkole w aspekcie uspołecznienia szkoły Płaszczyzny współpracy, źródła konfliktów. Pozyskiwanie rodziców do udziału w różnych dziedzinach pracy szkoły. Możliwości i zadania nauczyciela w zakresie podnoszenia kultury pedagogicznej rodziców.

  16. Trudności w pracy nauczyciela. Problem sukcesu wychowawczego i porażki. Podstawowe błędy początkujących nauczycieli i możliwości ich uniknięcia. Etyka zawodowa. Idea nauczyciela twórczego – nowatorstwo pedagogiczne, istota zjawiska, czynniki warunkujące, formy aktywizacji. Budowanie wizji samego siebie jako nauczyciela i podejmowanie kształcenia w tym zakresie – poznawanie form i metod pracy nad sobą. Praca seminaryjna to temat z wybranego bloku zagadnień, ustalony z wykładowcą.

Literatura:
Arends R., Uczymy się nauczać, Warszawa 2002

Day, Ch., Rozwój zawodowy nauczyciela, Gdańsk 2004

Dudzikowa M., Mit o szkole jako miejscu wszechstronnego rozwoju ucznia. Eseje etnopedagogiczne. Kraków 2004

Dudzikowa M., Pomyśl siebie. Minieseje dla wychowawcy klasy. Gdańsk 2007

Dudzikowa M., Czerepaniak-Walczak M., Wychowanie. Pojęcia. Procesy. Konteksty.

Tom I. Istota i sens wychowania – wokół kontekstów i znaczeń Gdańsk 2007

Tom II. Ku czemu wychowywać w nieprzejrzystym świecie Gdańsk 2007

Tom III. O praktykach wychowania – co wzbogaca, co zubaża wychowawcę Gdańsk 2007

Tom IV. Ku edukacji przez demokrację Gdańsk 2008

Edwards, C.H., Dyscyplina i kierowanie klasą. Warszawa 2006

Kwiatkowska H., Tożsamość nauczyciela. Między anomią a autonomią. Gdańsk 2005

Meigham R., Socjologia edukacji, Toruń 1983

Retter H. Komunikacja codzienna w pedagogice. Gdańsk 2005

Schaefer K., Jak przeżyć szkołę, Gdańsk 2005

Speck O., Być nauczycielem w czasie zmian społeczno-kulturalnych. Gdańsk 2007

Szewczyk J., Szkolne obrzędy i rytuały w kontekście mitycznej podróży bohatera, Kraków 2002

Śliwerski B., Pedagogika. Podręcznik akademicki. Tom 1-3. Gdańsk 2007

Tillmann K. J., Teorie socjalizacji. Społeczność. Instytucja. Uspołecznienie. Warszawa 1996



Tuohy D., Dusza szkoły. O tym co sprzyja zmianie i rozwojowi. Warszawa 2002


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość