Strona główna

Rozkład materiału do podręcznika,,Buszując w zdaniu. ĆWiczenia” A. Skudrzykowej, K. Urban


Pobieranie 78.45 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar78.45 Kb.
Kształcenie literacko – językowe w klasie III gimnazjum
Rozkład materiału do podręcznika ,,Buszując w zdaniu. ĆWICZENIA” A. Skudrzykowej, K. Urban



Nr lekcji

Temat lekcji

Problematyka lekcji

Konteksty

Propozycje zadań domowych

Cykl ,,W kręgu form i tekstów”

1.

2.


Ważne polskie słowa. Kłamstwo(I)
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe

Znaczenie czasownika ,,kłamać”
Przypomnienie wiadomości

z  klasy drugiej o zdaniach podrzędnie złożonych: przydawkowych,

dopełnieniowych. Okoliczniki .

Rodzaje okoliczników.

Zdania podrzędne okolicznikowe: czasu,miejsca, sposobu, przyczyny, celu, warunku, przyzwolenia.
Wskaźniki zespolenia w zdaniach podrzędnych okolicznikowych.
Lektura tekstu T. Kraśko ,,Czas wielkiego kłamstwa”


,,Słownik współczesnego języka polskiego”

red. B. Dunaj

słownik wyrazów obcych
słownik wyrazów obcych

T. Kraśko ,, Czas ,,wielkiego kłamstwa”

J. Jarzyna


ćw. 9,10,11 s. 14



3.

.


Ważne polskie słowa. Kłamstwo (II).

Zdanie podrzędne złożone okolicznikowe.

Imiesłowowy równoważnik zdania.


Związki frazeologiczne ze słowem kłamać

Analiza składniowa zdań podrzędnych okolicznikowych

Imiesłowowy równoważnik zdania.

Ograniczenia w używaniu imiesłowowego równoważnika zdania

Zasady interpunkcji, imiesłowowy równoważnik zdania oddzielamy od zdania nadrzędnego przecinkiem.
Lektura utworu A. Kamieńskiego ,,Kłamstwo doktora Korczaka”


A. Kamieńska ,,Kłamstwo doktora Korczaka”

Czy zgodziłbyś się ze słowami starotesta-mentowego psalmisty:

,,każdy człowiek kłamcą”?- swoją wypowiedź przedstaw w formie eseju



4.

5.


Mądrej głowie dość po słowie

Zdania podrzędne podmiotowe



Przysłowie związkiem frazeologicznym ale związkiem szczególnym

\Cechy i funkcje przysłów


Podmiot w zdaniu pojedyńczym. Rodzaje podmiotów
Zdania podrzędne podmiotowe.

Wykresy zdań podrzędnych podmiotowych – ćwiczenia utrwalające

Wskaźniki zespolenia w analizowanych zdaniach

Przekształcanie zdań podrzędnych podmiotowych w zdania pojedyńcze rozwinięte.

Lektura tekstu J. Krzyżanowski ,,Mądrej głowie dośc po słowie”

Znane przysłowia metereologiczne. Ćwiczenia interpunkcyjne



Encyklopedia kultury polskiej

J. Krzyżanowski ,,Mądrej głowie dość po słowie”



ćw. 6,7 s. 26,27

6.

Ważne polskie słowa. Prawda. Zdanie.podrzę-dnie złożone orzecznikowe

Analiza tekstu J. Pużyniny ,,Ważne polskie słowa – związki frazeologiczne ze słowem ,,prawda”

Zdefiniowanie słowa ,,Prawda”

Orzeczenie w zdaniu pojedyńczym – rodzaje orzeczeń (przypomnienie)

Zdanie podrzędne orzecznikowe

- analiza składniowa i wykresy.

Wskaźniki zespolenia.

Przekształcanie zdań podrzędnych orzecznikowych na zdania pojedyńcze rozwinięte


j. Pużynina ,, Ważne polskie słowa”
słownik języka polskiego

ćw. 5 s.34

7.

Gramatyczne pożytki z grzybobrania

Lektura utworów A. Mickiewicza fragment ,,Pana Tadeusza” M. Gessler ,,Grzybobranie”

Wskazanie równoważników zdania w tekście M. Gessler


– przekształcenie tekstu w zdania pojedyńcze, czyli przekształcenie utworu poetyckiego w krótkie opowiadanie.

- zmiana konstrukcji składniowej tego opowiadania poprzez wprowadzenie zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie.

Przypomnienie o rodzajach zdań współrzędnie złożonych

analiza składniowa wypowiedzeń złożonych. Sporządzenie wykresów.



A.-Mickiewicz ,,Pan Tadeusz”

M. Gessler ,,Grzybobranie”



ćw. 8 s.41

8.

9.


Analiza zdań wielokrotnie złożonych

Zdanie wielokrotnie złożone. Zdefiniowanie pojęcia: etapy analizy zdań wielokrotnie złożonych:

pierwszy etap: wyodrębnienie zdań składowych

drugi etap: ustalenie stosunku formalnego i treściowego między wypowiedzeniami składowymi

trzeci etap: konstrukcja wykresu

Ćwiczenia utrwalające analizy składniowe i sporządzenie wykresów zdań wielokrotnie złożonych

Ćwiczenia interpunkcyjne.


M. Iwaszkiewicz ,,Gawędy o jedzeniu”




10.

Kolejne pożytki grzybobrania

głoski i litery w wyrazie ,,grzybobranie”

-funkcje litery ,,

opisanie pod względem fleksyjnym wyrazu ,,grzybobranie” w konkretnym zdaniu (przypadek, liczba, rodzaj, wskazanie tematu i końcówki)

Analiza słowotwórcza tego wyrazu (podstawa słowotwórcza, formant złożenie)

Rdzeń nazywany morfemem głównym –zdefiniowanie pojęcia (ćwiczenia we wskazywaniu rdzenia i jego oboczności na grupie wyrazów)

rodzina wyrazów czyli wyrazy pokrewne

- wskazywanie wyrazów pokrewnych w ciągach wyrazowych


M. Kucała ,, Twoja mowa cię zdradza”

Ćw. 4 s. 52

11.

Ważne polskie słowa.

Mowa zależna i niezależna



Lektura tekstów :Zb. Mentel ,,Słowo”

A. Cwojdzińska ,,Dziesięć słów”

Uczniowie tworzą własne listy najważniejszych ,,dziesięciu słów”
Lektura fragmentu powieści
J. Zającówny ,,Tylko Kaśka”

- mowa niezależna
(zdanie wprowadzane i wprowadzające)

- rozpoznawanie mowy niezależnej po interpunkcji


- wypowiedzenia zestawione

Mowa zależna

- ćwiczenia w rozpoznawaniu

Przekształcanie mowy niezależnej w zależną


Zb. Mentel ,,Słowo”

A.Cwojdzińska

,,dziesięć słów”

J. Zającówna ,,Tylko Kaśka”




ćw. 4 s. 52

12.

Powtorzenie wiadomości










CZ. II W KRĘGU SŁÓW I ZNACZEŃ


13.

Chlebem i solą … Treść i zakres wyrazu

Treści i zakres wyrazu ,,chleb”

Lektura fragmentów Biblii dotycząca cudownego rozmnożenia chleba

- uczniowie w grupach opracowują odpowiedzi na pytania dotyczące właściwego rozumienia tekstu.

Analiza tekstu: W. Kubacki ,,Smutna Wenecja”

Porządkowanie ciągów wyrazowych
wg zakresów znaczeniowych

Ćwiczenia w skracaniu zdań z wykorzystaniem wiedzy o treści i zakresie wyrazów.

Związki frazeologiczne ze słowem ,,chleb”


Pismo święte –Nowy Testamen

ćw. 14 s. 62

14.

Z czego dawniej miednice robiono. Zmiany znaczenia wyrazów

Ustalenia znaczenia ówczesnego i współczesnego wyróżnionych w tekście ,,Pana Tadeusza” wyrazów.

Znaczenie etymologiczne


- znaczenie realne
- przesunięcie znaczenia
- znaczenie słowotwórcze

Etymologia – zdefiniowanie pojęcia

lektura tekstów: Wł. Kopaliński ,,Kulig” i ,,Złoto”


A.Mickiewicz ,,Pan Tadeusz”

A.Brükner ,,Słownik etymologiczny języka polskiego”

Wł. Kopaliński ,,Kot w worku”





15.

Jacy są?
Stereotyp w jezyku i kulturze

Lektura utworu: J. Szperkowicz ,, Pacierze polskie” (1988)

  • stereotypowe wyobrażenia narodowości,
    - charakterystyka Polaków na podstawie wiersza M. Hemara ,,Gdybym…”
  • - cechy Polaków uznane za stereotypowe


    stereotyp, uprzedzenie.



J.Szperkowicz ,,Pacierze polskie”

M. Hemar ,,Gdybym…”



ćw. 4 s. 71



16.

Wyrazy zaprzyjaźnione

Związki frazeologiczne czyli utarte połączenia wyrazów

- łączliwość wyrazów w tekście ćwiczenia


- błędy w łączliwości znaczeniowej wyrazów



ćw. 10,s.17



17.

18.


Moim zdaniem…

oceniamy, wartościujemy, piszemy recenzje



Analiza recenzji filmu ,,Pan Tadeusz” w reżyserii A. Wajdy

- wypisywanie wyrazów i wyrażeń, które służą ocenie poszczególnych elementów składowych.


Lektura przykładowych recenzji filmowych: - wskazanie, jakimi sposobami autorzy przyciągają uwagę czytelnika.

- aspekty ważne dla dzieła literackiego, filmowego, plastycznego, muzycznego?

Lektura żartobliwego felietonu polskiej noblistki, omawiającej wydany niedawno słownik

- wskazywanie na zdania, które wyrażają ocenę.



Z.Pietrasik ,,Polityka” s.17
W.Szymborska ,,Lektury nadobowiązkowe”

ćw. 9 s. 83



19.

Gdy język nie jest przeźroczysty. Pojęcie gry językowej. jeszcze o reklamie

Jakich sposobów używa reklama, by zrobić na odbiorcy wrażenie?

Mechanizm gier językowych na przykładzie tekstu J. Fedorowicza ,,Porady estradowca…”

- zabawy słowotwórcze
- zabawne neologizmy
- gra językowa w dowcipach językowych


J.Fedorowicz ,,Poradnik estradowca…”

M.Tomkiewiczowie

,,Dawna Polska w anegdocie”

ćw. 8,9 s.92



20.

Osobliwe życie nazw własnych w języku.

Związki z kulturą europejską – eponimy



Eponim – zdefiniowanie pojęcia

- wybrane ze słownika eponimów wyrażenia powstałe od nazw własnych


ustalenie znaczenia i źródła podanych w ćwiczeniach wyrażeń
- ćwiczenia w prawidłowej wymowie wyrazów obcego pochodzenia.
Przypomnienie reguł pisowni wielką i małą literą przymiotnikówpochodzących od imion i nazwisk
Lektura tekstów Wł. Kopaliński ,,Drugi kot w worku”

Wł. Kopaliński ,,Słownik eponimów”, ,,Słownik języka polskiego”
Wł. Kopaliński ,,Drugi kot w worku”

ćw. 5,7 s.96

CZ. III WKRĘGU ZACHOWAŃ JĘZYKOWYCH


21.

22.


Porozmawiajmy o rozmowie

Rozmowa, Dialog. Konwersacja

Lektura fragmentów powieści J.Zającówny ,,Tylko Kaśka”:


- postawa obu rozmówczyń
- znaczenie komunikacji niewerbalnej
- tworzenie przez ucznów własnych wersjipodobnej wymiany zdań, ale w której dziewczynka będzie chętna do rozmowy.
- wybór najbardziej przekonującej
- zapoznanie się z fragmentami wywiadu ze znanym polskim aktorem scen polskich
- wartość rozmowy
- frazeologizmy z życia towarzyskiego na podst. utworu A. Marianowicza ,,Party”:

Inny słownik języka polskiego

;;G. Holoubek o sztuce życia”

E.Pietkiewicz ,,savoir–virre dla każdego”


z. dom.
ćw. 5 lub 6 s. 105

23.

Twoja mowa cie zdradza. Oregionalizmach i charakteryzującej funkcji języka

Przypomnienie cech jezykowych regionu, z którego pochodzi bochaterkautworu K. boglar ,,kolacja na Titanicu”
- hiperpoprawność
- wymowa literowa
Ćwiczenia w prawidłowej wymowie niektórych wyrazów

Regionalizmy


- funkcje języka: charakteryzujace lub prezentatywne

Słownik poprawnej polszczyzny

Ćw. 12 s. 115

24.

25.


Podczas użytkowania należy..
instrukcje i rady.
Elementy stylu urzędowego

Lektura przyklądowych instrukcji.
- czym jest instrukcja.
- czemu służy
- kto, do kogo i w jakim celu mówi lub pisze.
- nasycenie instrukcji formami nieosobowymi
Cechy stylu urzędowego

Ćwiczenia stylistyczne związane z redagowaniem instrukcji.

Prośba o radę – ćwiczenia językowe
- reakcja pozytywna, negatywna
- reakcja na rady o różnym poziomie grzeczności.
Styl urzędowy tylko w tekstach urzędowych!

Pisownia wyrazów


instruktaż ( instruowanie)
instruktaż (zbiór instrukcji)




Ćw. 15,16 s.124

26.

Wspólna Europa?

Argumentujemy, przekonujemy, piszemy sprawozdanie.



Lektura zaproponowanych w podręczniku tekstów jako punkt wyjścia do klasowej dyskusji..

- ustalenie listy wyrazów ważnych dla tematu ,,Wspólna Europa”


- przypomnienie zasad prowadzenia dyskusji
- przekonywanie to sztuka słowa, sztuka argumentacji.
- dyskusja
Sprawozdanie, relacja
- przypomnienei cech tej formy wypowiedzi

A.Wierzbicka, P. Wierzbicki ,,Praktyczna stylistyka”

Wł.Kopaliński ,,Kot w worku”



Sprawozdanie z klasowej dyskusji

Ćw. 5


27.

28.


Patriotyzm dziś czyli ..

Lektura opisu dziełą malarskiego ,,Kazanie Skargi”

Znaczenie terminów naukowych związanych z historia: rokosz, anarchia, złota wolność, historiozofia

Znaczenie zawartych w tekście symboli

Analiza fragmentu ,,Kazania sejmowe” P. Skargi: archaizmy – (przypomnienie)

Lektura współczesnego tekstu kazania z ,,Świętokrzyskich kazań radiowych”

- środki językowe charakterystyczne dla przemówienia (paralelizm składniowy, powtórzenie, pytanie retoryczne)

Znaczenie słów: patriotyzm, scena polityczna, gra polityczna, scenariusz polityczny)
Odmiana rzeczowników: kaznodzieja, anarchia, audytorium


J..Matejko ,,Kazanie Skargi”, ,,Wielcy malarze”

J.Wołek ,,Dzieje Polski w ,malarstwie i poezji”

,,Kazanie sejmowe” P. Skargi

,,Świętokrzyskie kazania radiowe”




Czym dzisiaj jest patriotyzm? Czym jest on dla ciebie? – przygotuj przemówienie

29.

30


Zwracam się z prośbą...
Pisma użytkowe – podanie życiorys, (list motywacyjny CV)

Lektura tekstu ST. Mrożka ,,Ósmy dzień”

Przypomnienie stylu urzędowego?

Podanie.

- szablonowe formuły i wyrazy oficjalne czyli schemat


Życiorys – przypomnienie schematu poznanego w szkole podstawowej.
CV (curriculum vitae)
List motywacyjny – schematy.
Analiza podanych przykładów pism urzędowych.


S. Mrożek ,,Małe prozy”

Ćw. 6,7

31.

Język polski wśród języków słowiańskich

Pokrewieństwo języka polskiego z językami indoeuropejskimi.

Rodzina współczesnych języków indoeuropejskich – schemat.

Język praindoeuropejski (wspólny przodek języków europejskich):
- j. Słowiańskie
- j. Romańskie
- j. Germańskie
- j. Bałtyckie









32.

Ile mamy dziś języków polskich?

Język ogólnopolski:

- odmiana mówiona


- odmiana pisana
Funkcjonalne odmiany
- język naukowy
- j. artystyczny
- styl urzędowy
Środowiskowe odmiany języka
- żargon
- dialekt
- gwara




Wypisz cechy dialektu mało-polskiego. Podaj przykłady.

33.

Dialekty i gwary

Dialekt
- małopolski, wielkopolski, mazowiecki, śląski i kaszubski.

Terytoria formowania się dialektów polskich
- mapka

Utwórz słowniczek gwarowy twojej wsi.


ORTOGRAFIA


Problematyka: praca ze słownikiem ortograficznym.


Ćwiczenia ortograficzne wybrane przez nauczyciela wg. potrzeb.

Dyktanda sprawdzające znajomość zasad pisowni .

Opracowanie przez uczniów niezbędników ortograficznych.

Systematycznie uzupełnianie i porządkowanie przykładów.


Bogacenie zbiorów ortogramów o przykłady z innych przedmiotów.

Samodzielna praca uczniów zgodnie z ich możliwościami.



Opracowała Kazimiera Wiśniewska






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość