Strona główna

Rozkład materiału nauczania z biologii dla klasy II gimnazjum oparty na „Programie nauczania biologii – Puls życia” autorstwa Anny Zdziennickiej


Pobieranie 271.74 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar271.74 Kb.
Rozkład materiału nauczania z biologii dla klasy II gimnazjum oparty na „Programie nauczania biologii – Puls życia”
autorstwa Anny Zdziennickiej


Dział programu

Treści nauczania

Cele edukacyjne

Zapis w nowej podstawie programowej

Proponowane procedury

osiągania celów

Proponowane środki dydaktyczne

I. Organizm człowieka. Skóra – powłoka organizmu

1. Organizm człowieka jako
funkcjonalna całość

• dziedziny biologii zajmujące się budową


i funkcjonowaniem ciała człowieka

• miejsce człowieka w przyrodzie

• współdziałanie układów narządów
w organizmie człowieka

• funkcje układów narządów

• stopnie uorganizowania budowy organizmu człowieka (komórka, tkanka, narząd, układ narządów)

• pojęcie homeostazy




• poznanie budowy i funkcjonowania ciała człowieka

• określenie pozycji człowieka


w przyrodzie

• wykazanie stopniowej komplikacji budowy organizmu

• zdefiniowanie pojęcia „homeostaza”


VI.1.1, VI.1.3

• analizowanie schematów budowy człowieka

• analizowanie planszy lub foliogramu przedstawiającej systematykę królestwa zwierząt

• mapa mentalna „Organizm człowieka”

• obserwacja mikroskopowa tkanek zwierzęcych




• encyklopedie, słowniki biologiczne

• plansza lub foliogram


z systematyką królestwa zwierząt

• sprzęt do mikroskopowania

• preparaty mikroskopowe tkanek zwierzęcych


2. Budowa i funkcje skóry

• funkcje skóry i warstwy podskórnej

• budowa skóry i warstwy podskórnej

• budowa i rola wytworów skóry

• działanie receptorów skóry


• definiowanie skóry jako elementu chroniącego ciało oraz miejsca występowania receptorów dotyku, ciepła, zimna i bólu

• charakteryzowanie funkcji skóry

• omówienie wrażliwości skóry na bodźce

• wykazanie związku budowy skóry z jej funkcją




VI.1.2, VI.11.1

• analizowanie plansz ilustrujących budowę skóry

• obserwacje mikroskopowe skóry

• doświadczenie sprawdzające gęstość rozmieszczenia receptorów w skórze różnych części ciała

• doświadczenia wykazujące wydalniczą funkcję skóry




• plansza z budową skóry

• sprzęt do mikroskopowania

• preparat trwały przekroju poprzecznego skóry ssaka


3. Higiena i choroby skóry

• zasady higieny skóry

• czynniki powodujące uszkodzenia skóry

• wpływ słońca na zdrowie skóry

• dolegliwości i choroby skóry oraz ich objawy

• rodzaje oparzeń i odmrożeń

• pierwsza pomoc przedlekarska w wypadku odmrożeń i oparzeń


• uwrażliwienie na konieczność higieny skóry

• zapoznanie się z różnorodnymi chorobami i urazami skóry

• zapobieganie chorobom i urazom skóry

• poznanie zasad udzielania pierwszej pomocy




VI.11.2, VII.3, VII.8

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• wywiad w przychodni zdrowia lub stacji sanitarno-epidemiologicznej

• demonstracja udzielania pierwszej pomocy w wypadku oparzeń


• materiały oświaty zdrowotnej


4. Podsumowanie i utrwalenie wiadomości

X




X

X

II. Aparat ruchu

5. Budowa szkieletu

• funkcje szkieletu

• ruch jako efekt działania biernego
i czynnego aparatu ruchu

• budowa szkieletu

• kształty kości


• określenie funkcji biernego i czynnego aparatu ruchu

• poznanie elementów budowy szkieletu




VI.2.1, VI.2.2, VI.2.3

• wskazywanie na modelu lub planszy elementów szkieletu

• rozpoznawanie różnych kształtów kości ssaków na modelach lub okazach naturalnych

• obserwacja budowy omawianych elementów szkieletu osiowego na modelu, planszy lub filmie


• model szkieletu człowieka lub plansze z budową szkieletu człowieka

• film, np. „Szkielet” z serii „Widziane z bliska”

• zestaw różnych kości ssaków


6. Budowa i rola szkieletu osiowego

• skład szkieletu osiowego: czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa

• funkcje elementów szkieletu osiowego


• poznanie elementów budowy szkieletu osiowego

• omówienie funkcji elementów budowy szkieletu osiowego

• określenie funkcji mózgo-
i trzewioczaszki


VI.2.2

obserwacja modelu czaszki, kręgosłupa, kręgu, klatki piersiowej

• rozmowa dydaktyczna w oparciu o treść filmu




• model szkieletu człowieka lub plansze z budową szkieletu człowieka

• film, np. „Szkielet” z serii „Widziane z bliska”

• model czaszki człowieka


7. Szkielet kończyn oraz ich obręczy

• budowa i funkcjonowanie kończyn

• budowa obręczy barkowej i miednicznej

• rodzaje połączeń kości

• rodzaje stawów, ich budowa i zakres ruchów


• charakteryzowanie budowy i funkcjonowania obręczy barkowej
i miednicznej

• poznanie elementów budowy kończyn

• rozpoznawanie rodzajów połączeń kości

• rozpoznawanie rodzajów stawów

• charakteryzowanie budowy i zakresu ruchów różnych rodzajów stawów


VI.2.1, VI.2.2

• obserwacja budowy omawianych elementów szkieletu kończyn na modelu, planszy lub filmie

• obserwacja urazów kończyn na zdjęciach rentgenowskich

• projektowanie modelu dowolnego połączenia kości


• zdjęcia rentgenowskie urazów kończyn

• materiały do tworzenia modeli połączeń kości




8. Kości – elementy składowe szkieletu

• budowa fizyczna i chemiczna kości

• szpik kostny


• omówienie budowy fizycznej
i chemicznej kości

• wyjaśnienie zmian zachodzących


z wiekiem w układzie kostnym

VI.1.2, VI.2.3

• mikroskopowa obserwacja tkanek chrzęstnej i kostnej

• doświadczenie wykazujące skład chemiczny kości

• organoleptyczne badanie kości ssaków

• analizowanie zdjęć rentgenowskich kości




• zestaw do mikroskopowania

• preparaty trwałe tkanki chrzęstnej i kostnej

• różne kości ssaków

• zestaw do spalania kości

• naczynie z octem

• zdjęcia rentgenowskie




9./10. Budowa i znaczenie mięśni

• położenie i funkcje poszczególnych mięśni szkieletowych

• budowa mięśnia szkieletowego

• antagonistyczne działanie mięśni

• rodzaje i cechy tkanki mięśniowej

• higiena pracy mięśni

• negatywny wpływ środków dopingujących na zdrowie człowieka


• określenie położenia i funkcji mięśni szkieletowych

• rozpoznawanie rodzajów tkanki mięśniowej

• omówienie warunków pracy mięśni

• omówienie wpływu środków dopingujących na organizm człowieka



VI.1.2, VI.2.1, VI.2.4, VI.10.4, VII.2

• praca z atlasem anatomicznym

• obserwacje mikroskopowe preparatów trwałych tkanki mięśniowej

• analizowanie ruchów własnego ciała


• atlasy anatomiczne

• zestaw do mikroskopowania oraz preparaty trwałe tkanki mięśniowej





11./12. Choroby aparatu ruchu

• naturalne krzywizny kręgosłupa – lordozy i kifozy

• wady postawy

• wady budowy stóp

• krzywica i osteoporoza – choroby aparatu ruchu

• urazy mechaniczne aparatu ruchu

• pierwsza pomoc i rehabilitacja w wypadku złamań

• profilaktyka wad postawy




• określenie skrzywień i naturalnych krzywizn kręgosłupa

• poznanie wad i chorób aparatu ruchu

• wyliczenie sposobów zapobiegania deformacjom szkieletu

• opanowanie wiadomości i umiejętności dotyczących pierwszej pomocy


w wypadku złamań


VI.2.4, VII.8

• obserwacja wad kręgosłupa na zdjęciach rentgenowskich

• obserwacja śladów stóp uczniów

• wywiad z lekarzem lub pielęgniarką szkolną

• demonstracja pierwszej pomocy


w wypadku urazów kończyn

• ćwiczenia w udzielaniu pierwszej pomocy w wypadku urazów kończyn

• rozmowa dydaktyczna na temat przyczyn chorób aparatu ruchu


• materiały oświaty zdrowotnej

• zdjęcia rentgenowskie wad kręgosłupa

• odciski stóp zdrowych
i z płaskostopiem

• materiały do pierwszej pomocy w wypadku urazów kończyn




13. Podsumowanie

X




X

X

14. Sprawdzenie wiadomości

X




X

X

III. Układ pokarmowy

15. Pokarm – budulec i źródło energii

• niezbędne składniki pokarmowe

• znaczenie węglowodanów, białek
i tłuszczów

• pokarm jako źródło energii i budulec organizmu

• najważniejsze pierwiastki budujące ciała organizmów

• kluczowa rola węgla w istnieniu życia

• podstawowe grupy związków chemicznych występujących w organizmach (węglowodany, białka, tłuszcze)


• podanie nazw składników pokarmowych

• omówienie budowy i roli składników pokarmowych w organizmie

• podanie głównych pierwiastków budujących ciała organizmów

• poznanie skutków niedoboru aminokwasów egzogennych

• omówienie roli błonnika
w prawidłowym funkcjonowaniu układu pokarmowego

• wskazanie źródeł poszczególnych składników pokarmowych




I.1, I.3, VI.3.2, VI.3.3, VI.3.5

• wykrywanie skrobi i tłuszczu
w różnych pokarmach

• pogadanka na temat roli substancji odżywczych




• zestaw do wykrywania skrobi: płyn Lugola, różne produkty pochodzenia roślinnego
i zwierzęcego

• zestaw do wykrywania tłuszczu: ziarna słonecznika, pestki dyni, odczynnik Sudan III, bibuła lub papierowe serwetki




16. Witaminy, sole mineralne, woda

• rola wody w organizmie

• witaminy rozpuszczalne w tłuszczach i w wodzie

• znaczenie wody i witamin

• skutki niedoboru witamin

• makroelementy i mikroelementy




• omówienie roli witamin w organizmie

• klasyfikowanie pierwiastków chemicznych na makro-


i mikroelementy

• omówienie znaczenia wody i soli mineralnych dla organizmu człowieka




I.2, I.3, VI.3.2, VI.3.3

• analizowanie rodzajów pokarmu pod kątem występujących w nim witamin
i soli mineralnych

• analizowanie roli witamin oraz soli mineralnych w organizmie oraz skutków ich nadmiaru oraz niedoboru



• opakowania i etykiety różnych rodzajów produktów spożywczych


17./18. Budowa i rola układu pokarmowego

• etapy trawienia pokarmu

• budowa zęba i rodzaje zębów

• budowa poszczególnych odcinków przewodu pokarmowego

• trawienie w poszczególnych odcinkach przewodu pokarmowego

• funkcja gruczołów trawiennych

• gruczoły trawienne


• zapoznanie z budową
i funkcjonowaniem odcinków przewodu pokarmowego

• omówienie budowy i funkcji zębów

• omówienie roli gruczołów współpracujących z przewodem pokarmowym


VI.3.1, VI.3.4

• analizowanie budowy przewodu pokarmowego na planszy lub modelu

• obserwacja ruchów żuchwy

• wyszukiwanie i wskazywanie na powierzchni ciała omawianych odcinków przewodu pokarmowego

• doświadczenie z trawieniem białka




• plansza lub model ilustrujący budowę układu pokarmowego

• ilustracje z podręcznika

• zestaw do przeprowadzenia doświadczenia z trawieniem białek

• lekcja multimedialna „Co się dzieje z pokarmem?”

• komputer, rzutnik multimedialny


19. Higiena i choroby układu pokarmowego

• znaczenie prawidłowej diety

• czynniki wpływające na zapotrzebowanie energetyczne

• piramida żywieniowa

• higiena odżywiania się

• choroby układu pokarmowego

• zaburzenia w odżywianiu (anoreksja
i bulimia)

• pierwsza pomoc w wypadku zakrztuszenia




• wyjaśnienie zależności między rodzajem diety a czynnikami, które na nią wpływają

• poznanie zasad zdrowego żywienia

• przewidywanie skutków niewłaściwej diety

• opanowanie wiadomości i umiejętności dotyczących pierwszej pomocy


w wypadku zakrztuszenia


VI.3.5, VI.3.6, VI.3.7, VII.3, VII.8

• analizowanie piramidy żywieniowej

• wyszukiwanie informacji o chorobach związanych z zaburzeniami łaknienia


i przemiany materii


• piramida żywieniowa (ilustracja z podręcznika)

• materiały oświaty zdrowotnej

• komputer z dostępem do internetu



20. Podsumowanie

X




X

X

21. Sprawdzenie wiadomości

X




X

X

IV. Układ krążenia

22./23. Budowa i funkcje krwi

• krew jako tkanka płynna

• skład krwi

• proces krzepnięcia krwi

• grupy krwi

• zasady transfuzji krwi

• konflikt serologiczny


• poznanie funkcji i składu krwi

• poznanie rodzajów elementów morfotycznych krwi

• wyjaśnienie procesu krzepnięcia krwi

• podanie grup krwi

• wyjaśnienie zasad transfuzji

• omówienie warunków wystąpienia konfliktu serologicznego




VI.1.2, VI.5.3, VI.5.5, VI.6.4

• oglądanie preparatu trwałego krwi spod mikroskopu

rysowanie spod mikroskopu

• analizowanie wyników laboratoryjnego badania krwi

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• oglądanie filmu edukacyjnego


• sprzęt do mikroskopowania

• preparat trwały krwi ssaka

• wyniki badań morfologii krwi

• film, np. „Dlaczego krew krzepnie?” z serii „Biologia”




24. Krwiobiegi

• narządy układu krwionośnego

• krwiobiegi duży i mały

• budowa naczyń krwionośnych

• funkcje układu krwionośnego


• analizowanie drogi krwi w dużym
i małym obiegu

• porównywanie naczyń krwionośnych

• omówienie funkcji naczyń krwionośnych


VI.5.1, VI.5.2

• analizowanie planszy z obiegami krwi

• oglądanie przekroju poprzecznego naczyń krwionośnych




• plansze ścienne, ilustracje obiegu krwi

• sprzęt do mikroskopowania

• preparaty trwałe przekrojów poprzecznych naczyń krwionośnych

• lekcja multimedialna „Krwiobiegi”

• komputer, rzutnik multimedialny


25. Budowa i działanie serca

• funkcje serca

• budowa serca

• cykl pracy serca

• mierzenie tętna i ciśnienia


• poznanie budowy serca

• omówienie znaczenia pracy serca dla krwiobiegu

• analizowanie własnego tętna i ciśnienia krwi


VI.5.1, VII.6

• rozmowa dydaktyczna dotycząca obejrzanego filmu

• słuchanie tonów serca

• obserwacja zmian tętna i ciśnienia krwi podczas spoczynku i wysiłku fizycznego

• obserwacja elementów budujących serce na planszy lub ilustracji


z podręcznika

• fragmenty filmu, np. „Serce”
z serii „Było sobie życie” Alberta Barille

• stetoskop

• przyrząd do mierzenia ciśnienia

• plansza, ilustracje z podręcznika




26. Choroby i higiena układu krwionośnego

• przyczyny najczęstszych chorób układu krwionośnego

• choroby układu krwionośnego

• zapobieganie chorobom układu krwionośnego

• pierwsza pomoc w wypadku krwawień
i krwotoków


• poznanie przyczyn chorób układu krwionośnego

• analizowanie wyników badań laboratoryjnych

• omówienie profilaktyki chorób układu krwionośnego

• opanowanie wiadomości i umiejętności dotyczących pierwszej pomocy


w wypadku krwawień i krwotoków


VI.5.4, VII.6, VII.8

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• wywiad z lekarką szkolną lub lekarzem pierwszego kontaktu

• ćwiczenia w udzielaniu pierwszej pomocy w wypadku krwawień
i krwotoków

• odczytywanie wyników badań laboratoryjnych krwi



• materiały oświaty zdrowotnej

• materiały opatrunkowe do demonstracji tamowania krwotoków

• badania laboratoryjne krwi


27. Układ limfatyczny

• funkcje układu limfatycznego

• powstawanie chłonki

• narządy układu limfatycznego



• omówienie budowy i roli układu limfatycznego

• wykazanie, że układ krwionośny


i limfatyczny stanowią integralną całość


VI.1.2, VI.5.1

• wyszukiwanie podobieństw i różnic
w budowie układu limfatycznego
i krwionośnego na podstawie analizy schematów budowy obu układów

• schematy budowy układów limfatycznego i krwionośnego


28. Odporność organizmu

• rodzaje odporności

• antygeny

• rodzaje leukocytów i ich funkcje

reakcja obronna organizmu

• szczepienia, surowice

• HIV – AIDS


• poznanie zasad działania układu odpornościowego

• podanie rodzajów odporności

• wyjaśnienie różnicy między szczepionką a surowicą

• omówienie zależności między HIV


a AIDS

VI.6.1, VI.6.2, VI.6.3, VI.6.5, VI.6.6, VII.3

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• analizowanie własnych książeczek zdrowia

• wykonanie portfolio: „Jak ustrzec się przed AIDS?”


• materiały oświaty zdrowotnej

• książeczki zdrowia uczniów




29. Podsumowanie

X




X

X

30. Sprawdzenie wiadomości

X




X

X

V. Układ oddechowy

31. Budowa i rola układu oddechowego

• budowa i funkcje dróg oddechowych

• budowa płuc

• mechanizm powstawania głosu



• poznanie budowy i sposobu funkcjonowania układu oddechowego

• analizowanie procesu powstawania głosu

• omówienie roli nagłośni


VI.4.1

• obserwacje budowy układu oddechowego na tablicach, planszach lub ilustracjach z podręcznika

• rozmowa dydaktyczna na podstawie filmu

• ćwiczenia z głosem – wydawanie różnych dźwięków


• ilustracje z budową układu oddechowego

• film, np. „Płuca” seria „Tajemnice ciała ludzkiego” lub „Układ oddechowy” seria „Było sobie życie”




32. Mechanizm wymiany gazowej

• mechanizm wentylacji płuc

• regulacja tempa oddechów

• mechanizm wymiany gazowej


w pęcherzykach płucnych i naczyniach włosowatych krwiobiegu dużego


• omówienie mechanizmu wymiany gazowej w pęcherzykach płucnych
i naczyniach włosowatych krwiobiegu dużego

• omówienie roli krwi w transporcie gazów oddechowych



VI.4.2

• obserwacja ruchów klatki piersiowej
i przepony podczas wdechu i wydechu

• doświadczenie na wykrywanie CO2 w powietrzu wydychanym



• zestaw do doświadczenia według opisu z podręcznika


33. Oddychanie wewnątrzkomórkowe

• mitochondria – organelle oddychania wewnątrzkomórkowego

• ATP – nośnik energii


• omówienie znaczenia oddychania wewnątrzkomórkowego

• rozróżnienie wymiany gazowej


i oddychania wewnątrzkomórkowego



I.4, VI.4.1

• zapisywanie procesu utleniania równaniem reakcji

• przygotowanie modelu mitochondrium

• przedstawienie graficzne w postaci diagramu zawartości gazów
w powietrzu wdychanym i wydychanym


• przybory do rysowania: ołówek, linijka

• materiały do wykonania modelu mitochondrium




34. Higiena i choroby układu oddechowego

• sposoby unikania chorób układu oddechowego

• choroby bakteryjne, wirusowe i wywołane zanieczyszczeniem powietrza

• zasady udzielania pierwszej pomocy


w wypadku zatrzymania oddechu

• omówienie chorób układu oddechowego

• określenie wpływu dymu tytoniowego na układ oddechowy

• dostrzeganie zależności między skażeniem środowiska
a zachorowalnością na choroby układu oddechowego


VI.4.3, VII.3, VII.8

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• wykonanie projektu edukacyjnego na temat zachorowalności na choroby układu oddechowego


w zamieszkiwanym regionie


• materiały oświaty zdrowotnej


35. Podsumowanie

X




X

X

36. Sprawdzenie wiadomości


X




X

X

VI. Układ wydalniczy

37. Budowa i działanie układu wydalniczego

• wydalanie a defekacja

• budowa i funkcje układu wydalniczego

• rodzaje substancji wydalanych przez organizm

• budowa i funkcje nefronu

• etapy powstawania moczu

• mechanizm wydalania moczu


• rozróżnienie pojęć „wydalanie”
i „defekacja”

• poznanie procesu powstawania moczu

• omówienie znaczenia układu wydalniczego dla funkcjonowania organizmu

• omówienie budowy i funkcji narządów układu wydalniczego



VI.7.1, VI.7.2

• wskazywanie warstw nerki w wypreparowanym materiale świeżym, na modelu, planszy lub ilustracji z podręcznika

• analizowanie etapów powstawania moczu na podstawie planszy lub ilustracji z podręcznika




• model nerki lub preparat świeży (nerka wołowa, wieprzowa), plansze
z przekrojem podłużnym nerki

• ilustracja z etapami powstawania moczu

• lekcja multimedialna „Układ wydalniczy”

• komputer, rzutnik multimedialny




38. Higiena układu wydalniczego

• sposoby zapobiegania chorobom układu wydalniczego

• najczęstsze choroby układu wydalniczego
i ich objawy


• określenie znaczenia higieny w profilaktyce chorób układu wydalniczego

• wyjaśnienie, czym jest dializa




VII.3, VII.8

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• analizowanie wyników badania laboratoryjnego moczu




• materiały oświaty zdrowotnej

• encyklopedia zdrowia

• autentyczne lub spreparowane wyniki badań laboratoryjnych moczu


39. Podsumowane i utrwalenie wiadomości

X




X

X

VII. Regulacja nerwowo-hormonalna

40. Układ hormonalny

• hormony – produkty wydzielania gruczołów dokrewnych

• klasyfikacja gruczołów na gruczoły zewnątrzwydzielnicze i dokrewne (wewnątrzwydzielnicze)

• lokalizacja gruczołów dokrewnych w ciele człowieka

• swoiste działanie hormonów

• rola poszczególnych hormonów w organizmie człowieka




• poznanie budowy i funkcjonowania gruczołów dokrewnych oraz ich hormonów

• wskazywanie położenia gruczołów

• zrozumienie swoistego sposobu działania hormonów



VI.10.1, VI.10.2

• praca z tekstem źródłowym

• obserwacja położenia gruczołów dokrewnych na ilustracjach




• teksty źródłowe, ilustracje


41. Działanie układu hormonalnego

• równowaga hormonalna

• antagonistyczne działanie hormonów

• rola podwzgórza w regulacji hormonalnej

• rytm dobowy a działanie hormonów

• skutki nadmiaru i niedoboru hormonów




• omówienie sposobu działania układu hormonalnego jako całości na organizm

• opisanie skutków nadmiaru i niedoboru hormonów




VI.10.3, VI.10.4

• graficzne ilustrowanie działania gruczołów dokrewnych


• tekst z podręcznika


42. Budowa i rola układu nerwowego

• porównanie działania układów nerwowego i hormonalnego

• funkcje układu nerwowego

• budowa komórki nerwowej

• ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy

• somatyczny i autonomiczny układ nerwowy

• kierunek i sposób przekazywania impulsów


• określenie funkcji układu nerwowego

• omówienie budowy elementów tworzących układ nerwowy

• wskazanie na jednokierunkowy przepływ impulsu nerwowego


VI.1.2, VI.8.1, VI.8.2

• rozmowa dydaktyczna po obejrzeniu filmu


• film, np. „Nerwy” z serii „Było sobie życie”


43. Ośrodkowy układ nerwowy

• nadrzędna rola ośrodkowego układu nerwowego

• budowa mózgowia

• rozmieszczenie ośrodków odpowiedzialnych za odbiór zróżnicowanych impulsów

• budowa i funkcje rdzenia kręgowego


• omówienie budowy i roli ośrodkowego układu nerwowego

• określenie funkcji mózgu i rdzenia kręgowego




VI.8.1

• rozmowa dydaktyczna po obejrzeniu filmu

• lokalizowanie omawianych elementów na ilustracji




• film, np. „Mózg” z serii „Było sobie życie”

• ilustracja budowy układu nerwowego



44. Obwodowy układ nerwowy. Odruchy

• włókna czuciowe i ruchowe

• nerwy czaszkowe i rdzeniowe

• łuk odruchowy

• odruchy bezwarunkowe i warunkowe


• scharakteryzowanie funkcji obwodowego układu nerwowego

• opisanie działania odruchów

• sklasyfikowanie odruchów

• omówienie znaczenia odruchów w życiu człowieka




VI.8.1, VI.8.3

• praca z podręcznikiem

• obserwacja odruchów własnych


i przedstawionych na filmie

• obserwacja odruchów: kolanowego


i mrużenia oczu

• rysowanie łuku odruchowego



• podręcznik

• film, np. „Od odruchu do neuronu” z serii „Biologia”

• papier, pisaki



45. Choroby i higiena układu nerwowego

• przykłady pozytywnego i negatywnego działania stresu

• sposoby radzenia sobie ze stresem

• skutki stresu

• choroby układu nerwowego

• postępowanie z chorym na padaczkę




• poznanie pozytywnych i negatywnych skutków stresu

• poznanie sposobów radzenia sobie ze stresem

• zapoznanie się z postępowaniem
z chorym na padaczkę

• poznanie chorób układu nerwowego




VI.8.4, VI.8.5, VII.3, VII.8, VII.9

• ćwiczenie umiejętności komunikacji
i pracy w grupach

• tworzenie mapy mentalnej „Dbamy o swoje nerwy”

• analizowanie przyczyn powstawania stresu


• materiały do tworzenia mapy mentalnej: papier, pisaki, źródła informacji: encyklopedia zdrowia, słowniki biologiczne, materiały oświaty zdrowotnej


46. Podsumowanie

X




X

X

47. Sprawdzenie wiadomości


X




X

X

VIII. Narządy zmysłów

48. Budowa i działanie narządu wzroku

• oko narządem wzroku

• elementy i rola aparatu ochronnego oka

• budowa gałki ocznej

• powstawanie obrazu


• wyjaśnienie zależności między narządami zmysłów a receptorami

• wyróżnienie w narządzie wzroku aparatu ochronnego oka i gałki ocznej

• poznanie budowy gałki ocznej

• wyjaśnienie mechanizmu powstawania obrazu



VI.9.1

• obserwacja reakcji zwężenia źrenicy pod wpływem światła

• rysowanie przebiegu bodźca świetlnego przez gałkę oczną

• rozmowa dydaktyczna po obejrzeniu filmu


• plansza, model z przekrojem podłużnym przez gałkę oczną

• film, np. „Oczy” z serii „Było sobie życie”, Alberta Barille lub „Oczy” z serii „Tajemnice naszego ciała”

• latarki, papier, pisaki

• lekcja multimedialna „Jak działa oko?”




49. Ucho – narząd słuchu i równowagi

• ucho narządem słuchu

• budowa i funkcje elementów budowy ucha

• narząd zmysłu równowagi



• zdefiniowanie ucha jako narządu zmysłu

• omówienie budowy ucha

• określenie funkcji poszczególnych elementów budowy ucha

• wyjaśnienie mechanizmu odbierania dźwięków

• omówienie sposobu działania zmysłu równowagi


VI.9.1

• ćwiczenia ze słuchaniem i wydawaniem dźwięków

• generowanie dźwięków o określonej częstotliwości za pomocą kamertonu

• śledzenie przebiegu bodźca dźwiękowego przez ucho na modelu, tablicy lub ilustracji z podręcznika



• nagrania różnych dźwięków

• kamerton

• model ucha, tablica lub ilustracja z podręcznika przedstawiająca budowę ucha


50. Higiena oka i ucha

• krótkowzroczność i dalekowzroczność

• korekcja wad wzroku

• higiena oczu

• przyczyny i objawy zapalenia spojówek, zaćmy oraz jaskry

• wpływ hałasu na zdrowie człowieka



• zapoznanie z wadami wzroku

• wyjaśnienie zasad korekcji wad wzroku

• omówienie daltonizmu

• wskazanie zasad higieny oka

• poznanie chorób oczu

• omówienie skutków przebywania


w hałasie


VI.9.3, VI.9.4, VI.9.5, VII.8

• obserwacja ilustracji z rodzajami soczewek korygujących wady wzroku

• sprawdzanie wzroku pod kątem daltonizmu

• rozmowa dydaktyczna na temat higieny wzroku i słuchu

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach na temat chorób i wad wzroku oraz słuchu



• ilustracje soczewek korekcyjnych z podręcznika

• tablice graficzne z wadami wzroku

• plansze do sprawdzania daltonizmu

• materiały oświaty zdrowotnej

• encyklopedie zdrowia

• słowniki biologiczne




51. Zmysł powonienia, smaku i dotyku

• rozmieszczenie komórek węchowych

• znaczenie węchu, smaku i dotyku

• kubki smakowe narządem smaku

• różnorodność bodźców odbieranych przez skórę


• określenie rozmieszczenia narządów zmysłów powonienia, smaku i dotyku

• omówienie znaczenia smaku


i powonienia w ocenie pokarmów

• omówienie znaczenia dotyku w życiu człowieka




VI.9.2

• ćwiczenie w grupach – rozpoznawanie smaków

• doświadczenie wykazujące zagęszczenie receptorów dotyku w skórze różnych części ciała

• doświadczenie wykazujące współdziałanie zmysłów smaku
i węchu w ocenie pokarmu


• warzywa i owoce do ćwiczeń

• zestaw potrzebny do wykonania doświadczeń




52. Podsumowanie

X




X

X

53. Sprawdzenie wiadomości

X




X

X

IX. Rozmnażanie i rozwój człowieka

54. Męski układ rozrodczy

• męskie cechy płciowe

• funkcje i budowa narządów męskiego układu rozrodczego

• budowa gamety męskiej – plemnika



• poznanie budowy męskiego układu rozrodczego

• określenie funkcji męskich narządów płciowych

• sklasyfikowanie męskich cech płciowych na pierwszo-, drugo-
i trzeciorzędowe

• omówienie roli poszczególnych elementów budowy plemnika




VI.12.1

• wyszukiwanie informacji o dojrzewaniu chłopców w materiałach źródłowych

• fragment filmu



• materiały źródłowe oświaty zdrowotnej

• film „Co się ze mną dzieje?”




55. Żeński układ rozrodczy

• żeńskie cechy płciowe

• funkcje narządów żeńskiego układu rozrodczego

• budowa komórki jajowej

• budowa wewnętrznych narządów płciowych

• budowa zewnętrznych narządów płciowych



• poznanie budowy żeńskiego układu rozrodczego

• określenie funkcji wewnętrznych


i zewnętrznych żeńskich narządów płciowych

• sklasyfikowanie żeńskich cech płciowych na pierwszo-, drugo-


i trzeciorzędowe


VI.12.1

• wyszukiwanie informacji o dojrzewaniu dziewcząt w materiałach źródłowych

• fragment filmu




• materiały źródłowe oświaty zdrowotnej

• film „Co się ze mną dzieje?”




56. Funkcjonowanie żeńskiego układu rozrodczego

• żeńskie hormony płciowe

• przebieg cyklu miesiączkowego


• wyjaśnienie sposobu funkcjonowania żeńskiego układu rozrodczego

• wskazanie roli żeńskich hormonów płciowych




VI.12.2

• odczytywanie informacji o przebiegu cyklu miesiączkowego z wykresu

• obliczanie dni płodnych i niepłodnych




• ilustracja z podręcznika

• kalendarze



57. Higiena układu rozrodczego. Planowanie rodziny

• zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową

• czynniki chorobotwórcze i choroby przez nie wywoływane

• naturalne i sztuczne metody antykoncepcji



• wyjaśnienie zasad profilaktyki układu rozrodczego

• poznanie chorób układu rozrodczego

• wskazywanie źródeł zakażenia układu rozrodczego

• analizowanie naturalnych i sztucznych metod regulacji urodzeń




VI.10.4, VI.12.5, VII.3, VII.8

• opracowanie projektu edukacyjnego na temat higieny układu rozrodczego lub planowania rodziny



• materiały oświaty zdrowotnej

• ilustracje z podręcznika




58. Rozwój człowieka od poczęcia

do narodzin

• proces zapłodnienia

• rozwój zarodka

• funkcje błon płodowych

• etapy rozwoju płodowego


• opisanie procesu zapłodnienia

• omówienie etapów rozwoju zarodkowego i płodowego




VI.12.3

• wyszukiwanie informacji w różnych źródłach

• analizowanie treści filmu

• wywiad z położną z poradni K


• film „Halo, tu jestem”

• model macicy z rozwijającym się płodem

• materiały z poradni K


59. Ciąża i poród

• zmiany w organizmie kobiety podczas ciąży

• higiena kobiety ciężarnej

• fazy porodu

• ciąża bliźniacza


• wyjaśnienie zmian zachodzących w organizmie kobiety podczas ciąży

• objaśnienie zasad higieny zalecanych kobietom w ciąży




VI.12.3

• rozmowa dydaktyczna na podstawie filmu

• analizowanie podobieństwa bliźniąt jedno- i dwujajowych



• film „Halo, tu jestem”

• fotografie uczniów lub przygotowane z innych źródeł




60. Okresy rozwojowe człowieka

• zmiany zachodzące w różnych okresach rozwojowych człowieka (noworodkowy, niemowlęcy, poniemowlęcy, dzieciństwo, dojrzewanie, dorosłość, przekwitanie, starość)



• charakteryzowanie etapów rozwojowych człowieka

• wyróżnienie rodzajów dojrzałości




VI.12.4

• przygotowanie portfolio z fotografiami z różnych okresów życia

• rozmowa dydaktyczna na temat określania okresów rozwojowych człowieka i rozpoznawania charakterystycznych cech obserwowanych u członków rodzin




• fotografie uczniów i ich rodzin

• brystol, pisaki, kolorowy papier, klej




61. Podsumowanie

X




X

X

62. Sprawdzenie wiadomości

X




X

X

X. Zdrowie a cywilizacja

63. Zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne

• definicja zdrowia

• ochrona zdrowia


• wyjaśnienie, czym jest zdrowie

• określenie czynników wpływających


na zdrowie


VII.1, VII.6,

• ćwiczenie umiejętności porządkowania informacji

• tworzenie mapy mentalnej „Zdrowie”

• wyszukiwanie wiadomości w różnych źródłach


• materiały do tworzenia mapy mentalnej: arkusze papieru, pisaki, podręcznik

• materiały oświaty zdrowotnej




64. Choroby zakaźne i cywilizacyjne

• przyczyny chorób zakaźnych

• metody zapobiegania chorobom zakaźnym

• rodzaje chorób cywilizacyjnych

• przyczyny chorób cywilizacyjnych

• nowotwory



• wskazanie dróg rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych

• poznanie przyczyn chorób cywilizacyjnych

• wyjaśnienie zasad profilaktyki



VI.3.7, VI.12.5, VII.2, VII.3, VII.4, VII.5, VII.6, VII.7

• projekt edukacyjny „Stan zdrowia mieszkańców w mojej miejscowości”

• wyszukiwanie informacji w danych


z najbliższej przychodni, wydziale zdrowia itp.


• przygotowane ankiety

• materiały do tworzenia prezentacji




65. Uzależnienia

• szkodliwość palenia tytoniu

• skutki działania alkoholu

• zagrożenie narkotykami

• profilaktyka uzależnień


• charakteryzowanie używek

• wskazanie zagrożeń dla zdrowia i życia związanych z używkami

• omówienie mechanizmu powstawania uzależnień


VI.4.3, VII.2, VII.4

• dyskusja panelowa na temat używek

• oglądanie filmu




• film „Epitafium dla narkomana”

66. Podsumowanie i utrwalenie wiadomości

X




X

X


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość