Strona główna

Rtz warsztaty podstawowe Racjonalna Terapia Zachowania (rtz) poznawczo-behawioralna terapia samopomocy


Pobieranie 83.55 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar83.55 Kb.
RTZ - warsztaty podstawowe

Racjonalna Terapia Zachowania (RTZ)

- poznawczo-behawioralna terapia samopomocy

Maxie C. Maultsby, Jr., MD

Rational Behavior Therapy (RBT)
Oczekiwania:

„Nie ma niczego nowego pod słońcem”

Będziecie wiedzieli wszystko, co trzeba, by zacząć stosować RTZ do siebie lub innych. Czegokolwiek się tutaj nauczycie, będziecie umieli to natychmiast zastosować w praktyce.

Praktyczne ćwiczenia, „terapia na żywo”, zadania domowe

Przedstawione zagadnienia mogą Wam „nie pasować” i to dobrze.

Zajęcia w grupach, dyskusje, pytania (wspierajcie się nawzajem)

Osobiste sprawy pozostają tajemnicą
Racjonalna Terapia Zachowania (RTZ)- poznawczo-behawioralna terapia samopomocy

wszechstronna i spójna wewnętrznie

odnosi się do problemów emocjonalnych, poznawczych, zachowania, społecznych oraz duchowych/religijnych/egzystencjalnych

krótkoterminowa, dająca długotrwałe rezultaty

ponadkulturowa i w harmonii z naszą naturą

jest kompatybilna z innymi terapiami

łatwa do nauczenia i nauczania
Czy jest to bezpieczne, by osoby z zaburzeniami emocjonalnymi stosowały autoterapię? By same sobie doradzały?
Nie tylko jest to bezpieczne, ale nie ma lepszej alternatywy.

Nie możesz spowodować, by ludzie zaprzestali sami do siebie mówić.

Samopomoc intensyfikuje terapię i zapobiega nawrotom.
Pierwszorzędowość uczuć (Primacy of Emotions - Zajonc, 1984)
Procesy poznawcze i emocjonalne są występującymi na raz zjawiskami wtórnymi
Nie denerwują nas rzeczy czy zdarzenia, ale nasze spojrzenie na nie (Epiktet, Ellis)

Podstawowe założenie

Fakty nas nie denerwują (złoszczą, przerażają, zasmucają, radują, itd.). To my się sami denerwujemy (złościmy, przerażamy, zasmucamy, radujemy, itd.) poprzez nasze przekonania o tych faktach.



Źródła RTZ

neurofizjologiczne teorie Hebba i Łurii

teorie warunkowania Pawłowa i Skinnera

teorie uczenia się Rottera i Mowera

badania nad warunkowaniem i uczeniem się (Watson i Rayner, Razran, Staats, Wolpe, Lazarus, etc.)

badania psychosomatyczne Grace’a i Grahama

Racjonalna Terapia Emocjonalna Alberta Ellisa

Kilka słów wyjaśnienia

procesy poznawcze - myśli, przekonania, opinie, postawy, dialog wewnętrzny, idee

emocje - odczucia emocjonalne, uczucia; zwykle jednowyrazowe rzeczowniki lub przymiotniki jak: smutek/smutny, złość/zły, itp.

Czuję, że ...” - zwykle nie odnosi się do uczuć, tylko jest wyrazem osobistych przekonań
Format tych warsztatów jest prawie identyczny z procesem grupowym

w RTZ.


ABC(D) Emocji

A - zdarzenie aktywujące, sytuacja

B - myśli, przekonania i postawy o zdarzeniu A

C - odczucia emocjonalne

D - działanie
Mózg jest najważniejszym narządem naszego przetrwania, komfortu i samo-kontroli

Mózg natychmiast ocenia daną sytuację na podstawie naszych przekonań i postaw ukształtowanych poprzez poprzednie doświadczenia:

pozytywna dla naszego przeżycia - uczucia pozytywne

negatywna dla naszego przeżycia - uczucia negatywne

neutralna dla naszego przeżycia - uczucia neutralne

ABC(D) Emocji

A - zdarzenie aktywujące, sytuacja

B - myśli, przekonania i postawy o zdarzeniu A

C - odczucia emocjonalne

D - działanie
Mózg jest ślepy!

Mózg jest ślepym narządem. Mózgowi nie zależy na faktach. Mózg przetwarza to, co myślimy o faktach.


Mózg przetwarza nasze szczere przekonania o faktach w „wewnętrzną rzeczywistość wirtualną” tego momentu i ta wytworzona „wirtualna rzeczywistość” wywołuje nasze uczucia i działania (C i D w ABCD emocji).
Nasze reakcje emocjonalne są zawsze prawdziwe i logiczne, ale tylko wobec tych przekonań, które je wywołały.
Działamy na podstawie tylko tych przekonań i reakcji emocjonalnych, w które wierzymy* i o których jesteśmy przekonani, że są słuszne w danym momencie.
„Każda droga człowieka jest słuszna w jego własnych oczach” (Księga Przysłów 21:2)
* wierzyć - utrzymywać dane przekonanie przez pewien czas
Poprzez nasze szczere myśli, przekonania i postawy tworzymy, utrzymujemy i eliminujemy wszystkie nasze odczucia emocjonalne.
Mimo że jest to fakt, to stwierdzenie może być bardzo unieważniające (invalidating) dla osoby w bólu emocjonalnym.
Potwierdź !!!!

(Validate!!!)


rzeczywistość doświadczenia emocjonalnego

Częsty błąd

Zdenerwowała cię ta sytuacja


Byłeś zdenerwowany tą sytuacją
Zdenerwowałeś się tą sytuacją

Korzyści ABCD

Praktyczne, skuteczne i łatwe do utożsamienia


Oszczędza energię: w przeciwnym razie musielibyśmy kontrolować to/tamto/ją/jego/ich i całe otoczenie, by móc się czuć lepiej. Jest dużo łatwiej zmienić siebie (własne przekonania), niż próbować zmienić innych i otoczenie.

Paradoks

Ludzie twierdzą, że nie mogą siebie zmienić, natomiast uparcie próbują zmienić innych.

Albert Ellis
ABCD dla jeszcze bardziej opornych

Nie miałem nawet czasu, by coś pomyśleć

Nie pamiętam żadnych myśli

Zawiadomienie o ślubie, które przyszło na zły adres

Bycie nieświadomym jakiegoś tragicznego wydarzenia i dlatego nie przejmowanie się nim

Twoja pierwsze miłosne rozczarowanie

„Kamienie i kije mogą połamać mi kości, ale słowa nie mogą mnie skrzywdzić”

Pacjenci są najlepszym potwierdzeniem ABCD (n.p. rak, AIDS)

„Jak myślisz w swym sercu, taki jesteś”

Dla najbardziej opornych: craniotomia

Zdrowe mózgi nie gwarantują zdrowych myśli!

Pięć Zasad Zdrowego Myślenia

1. Są oparte na oczywistych faktach

2. Chronią nasze życie i zdrowie

3. Pomagają osiągać bliższe i dalsze cele

4. Pomagają unikać najbardziej niepożądanych konfliktów z innymi lub je rozwiązać

5. Pomagają nam się czuć tak, jak chcemy się czuć bez nadużywania leków, alkoholu, czy innych substancji



Zdrowe myślenie:

spełnia co najmniej 3 z 5 zasad

zdrowe myślenie dla jednej osoby nie musi być zdrowe dla innej

co jest zdrowe teraz, nie musi być zdrowe w innym czasie

wszystkie zasady są równoważne

niektóre zasady mogą nie mieć zastosowania w pewnych sytuacjach


Pięć Zasad Zdrowego Myślenia

=

Pięć Zasad Odnoszenia Sukcesu



Pięć Pytań Zdrowego Myślenia:

1. Czy ta myśl jest oparta na oczywistych faktach?

2. Czy ta myśl chroni moje życie i zdrowie?

3. Czy ta myśl pomaga mi osiągać moje bliższe i dalsze cele?

4. Czy ta myśl pomaga mi unikać lub rozwiązywać najbardziej niepożądane konflikty z innymi?

5. Czy ta myśl pomaga mi czuć się tak, jak chcę się czuć bez nadużywania żadnych substancji?



Należy zadać te pytania osobno do każdej myśli czy przekonania!

W RTZ

Zdrowe myślenie = Racjonalne myślenie


Pozytywne myślenie Zdrowe myślenie
Niezdrowe myśli i przekonania:

są z natury dogmatyczne

są często nielogiczne

nie odpowiadają rzeczywistości

spełniają najwyżej 2 z Pięciu Zasad Zdrowego Myślenia
Teraz Aurelia będzie mówiła o zdrowej semantyce. Musicie jej słuchać uważnie i musicie na zawsze zapamiętać, co ona Wam powie. Bez tej informacji, nie możecie być skutecznymi terapeutami lub trenerami, zdenerwujecie wszystkich waszych pacjentów i wyjdziecie na kompletnych nieudaczników. W dodatku cała Wasza terapia będzie totalną klęską/porażką.

Aurelia, musisz to przedstawić dokładnie tak, jak Ci powiedziałem. ;-))




ABC(D) Emocji

A - zdarzenie aktywujące, sytuacja

B - myśli, przekonania i postawy o zdarzeniu A

C - odczucia emocjonalne

D – działanie
Pięć Pytań Zdrowego Myślenia:

1. Czy ta myśl jest oparta na oczywistych faktach?

2. Czy ta myśl chroni moje życie i zdrowie?

3. Czy ta myśl pomaga mi osiągać moje bliższe i dalsze cele?

4. Czy ta myśl pomaga mi unikać lub rozwiązywać najbardziej niepożądane konflikty z innymi?

5. Czy ta myśl pomaga mi czuć się tak, jak chcę się czuć bez nadużywania żadnych substancji?



Należy zadać te pytania osobno do każdej myśli czy przekonania!
A. ZDARZENIE AKTYWUJĄCE

Opisz krótko, co się zdarzyło.




B. DIALOG WEWNĘTRZNY

Twoje szczere myśli i przekonania o A.

B1

B2

C. ODCZUCIA EMOCJONALNE



Proste stwierdzenia jak: czułem się przygnębiony, smutny, zły etc.).

D. DZIAŁANIE

Co robiłeś (np. “nakrzyczałem na żonę i poszedłem do baru napić się z kolegami”).

Edukacja

1. Wgląd intelektualny

2. Ćwiczenie

- umysłowe

- w codziennym życiu

3. Wgląd emocjonalny

4. Formowanie nowej cechy

Opór


naturalna i nieświadoma tendencja do zachowania homeostazy

opór jest naturalnym i nieodłącznym elementem procesu zmiany

opór zapobiega też zmianom na lepsze

Dysonans poznawczo-emocjonalny

ćwiczenie nowego zachowania jest w konflikcie ze starą postawą i natychmiast „nie pasuje” (dysonans poznawczo-emocjonalny)

etap, w którym najwięcej osób rezygnuje z terapii

przygotowanie pacjentów na to doświadczenie pomaga im zignorować odczucie „nie pasuje” i ćwiczyć nowe zachowania, aż nie zaczną one „pasować”
Konflikt lewego i prawego mózgu

ŻÓŁTY NIEBIESKI POMARAŃCZOWY

CZARNY CZERWONY ZIELONY

FIOLETOWY ŻÓŁTY CZERWONY

POMARAŃCZOWY ZIELONY CZARNY

NIEBIESKI CZERWONY FIOLETOWY

ZIELONY NIEBIESKI POMARAŃCZOWY
Twój prawy mózg stara się widzieć kolory, podczas gdy lewy mózg przetwarza słowa.

Co twoje odczucia tak naprawdę mówią?

Odczucie „pasuje” mówi nam tylko, że w danym momencie nasze myśli, emocje i działanie odpowiadają reakcjom nawykowym.

Odczucie „nie pasuje” mówi nam tylko, że robimy coś, co nie jest naszym nawykiem.

Te odczucia nie mówią nam, co jest korzystne dla naszego przeżycia (prowadzenie samochodu po prawej stronie w Anglii może nam „pasować”, ale będzie niebezpieczne)

Stadia Zmiany

1. Prekontemplacja

2. Kontemplacja

3. Przygotowanie

4. Akcja


5. Utrzymanie

6. Zakończenie

Motywacja - podstawowe założenie

Nic nas nie motywuje, my sami się motywujemy.

Trzy motywatory

Nadzieja


Lęk

Złość


Kombinacja powyższych


Powinności Moralistyczne Zdrowe

1. Odnoszą się do tego, co nie jest teraz rzeczywistością.

2. Są wyrazem opinii, że to co jest dobre dla mnie, musi być dobre dla wszystkich.

3. Są magiczne: „Ma się dziać tak, jak ja tego chcę.”

4. Prowadzą do niewłaściwej i niezdrowej złości.

5. Przeszkadzają w osiąganiu celów.

6. Prowadzą do szowinizmu i nietolerancji.

Uniwersalnie uspakajająca perspektywa

Mimo że nie chciałem tego, co się stało;

Dopóki tego nie zmienię na to, co chcę;

Pozostanę spokojny, w naturalny sposób;

Z ciepłym uśmiechem na twarzy;

Będę oddychał tym wolnym, odprężającym rytmem;

Aż będę tak przyjemnie i naturalnie spokojny;

Jak jest dla mnie teraz najlepiej;

Uniwersalnie uspakajająca perspektywa (c.d.)

Wszystko jest zawsze tak, jak powinno i musi być;

Mimo, że to nie jest to, czego chciałem;

Ale nie jestem Bogiem;

I nie ma żadnego obiektywnego powodu, bym zawsze otrzymywał to, co chcę;

Dlatego dopóki nie zmienię tej sytuacji, mogę spokojnie zaakceptować wszystko tak, jak jest i powinno być.

Typowa sesja w RTZ

1. Sprawdzenie zadań domowych

2. Co „nie pasowało” w nagraniu z sesji

3. Co można by zastosować w życiu i jak

4. Przedstawić nowy materiał i/lub przepracować nową RSA

5. Omówić ćwiczenia RWE i „na żywo”

6. Zadanie domowe: RWE, słuchanie nagrań sesji, RSA o każdym problemie, który się pojawi między sesjami.

Kolejność przedstawiania RSA podczas sesji terapeutycznej

1. A - zdarzenie aktywujące

2. C i D - reakcje emocjonalne i działania

3. Zc i Zd - pożądane emocje i działania



4. Za - Test spostrzeżeń

5. B1 - pierwsze przekonanie z rubryki B

6. Zb1 - zdrowa debata z B1

7. B2 i Zb2, i.t.d.

8. Po zakończeniu sprawdź czy Zb są zdrowe, do zaakceptowania przez pacjenta i zgodne z Zc i Zd

9. Zadanie domowe (RWE, nagrania, RSA itd.)

Grupowa RTZ

1. Przegląd zadań domowych - wszyscy uczestnicy z wzajemną inf. zwrotną

2. Ochotnik (który jeszcze nie przedstawiał) przedstawia RSA ze wsparciem grupy

3. RWE dla przedstawiającego RSA

4. Co inni uczestnicy mogliby zastosować do samych siebie

5. Zadanie domowe dla wszystkich

RSA w terapii grupowej

1. Jedna osoba (przedstawiający - P) czyta rubryki A,C, D, Zc i Zd swojej RSA. P jest ekspertem i ma ostateczne słowo we wszystkich dyskusjach

2. Wszyscy uczestnicy omawiają przedstawione rubryki A,C, D, Zc i Zd oraz każdy sugeruje co wpisać w rubrykę Za

3. Zapytaj P o rubrykę Za i przedyskutuj to z grupą

4. P czyta pierwsze przekonanie z rubryki B

5. Każdy uczestnik sprawdza przedstawione przekonanie z 5 ZZM

6. Każdy uczestnik formułuje niekompatybilne zdrowe przekonanie - zdrowa debata Zb

7. P przedstawia swoją zdrową debatę i czyta następne przekonanie z rubryki B

8. Powtórz punkty 4-7 dopóki wszystkie przekonania z rubryki B nie są przedstawione lub czas sesji się skończył

9. Sprawdź, czy rubryki Zb i Zc/Zd są spójne i zadaj RWE wszystkim, którzy mogą odnieść prezentowane problemy do siebie

Zakończenie terapii

1. Pacjent subiektywnie „wygląda” emocjonalnie zdrowy

2. Pacjent opisuje obiektywne dowody behawioralne zdrowej samokontroli emocjonalnej

3. Pacjent ma realistyczne plany na realistyczne rozwiązywanie swoich problemów

Lęk


Możliwość

Prawdopodobieństwo

Lęk - skrzywienia poznawcze

interpretowanie dwuznacznych informacji jako zagrażających

przecenianie możliwości wystąpienia potencjalnie niebezpiecznych zdarzeń

ocenianie tych zdarzeń jako bardziej niebezpiecznych lub kosztownych

Lęk - Myślenie Magiczne

Jeżeli istnieje możliwość, że coś niebezpiecznego się zdarzy, powinienem się denerwować. Każda odpowiedzialna osoba, by się w tej sytuacji denerwowała.

Za każdym razem kiedy się denerwuję, nic złego się nie dzieje. Dlatego by zapobiec niepożądanym zdarzeniom, muszę się denerwować.

Lepiej być przygotowanym i czujnym, niż być wziętym przez zaskoczenie.

Lęk - magiczne myślenie

Osoby denerwujące się (w porównaniu do niedenerwujących się) częściej są przekonane:

że denerwowanie się zmniejsza prawdopodobieństwo zdarzenia się złych rzeczy,

że denerwowanie się jest sposobem na odwrócenie uwagi od bardziej nieprzyjemnych emocji,

że denerwowanie się ułatwia rozwiązywanie problemów.

Warunkowanie



Unikanie jest wzmacniane i utrzymywane przez odczucie ulgi za każdym razem, kiedy unikamy bodźca, którego się boimy.

Lęk - interwencja

wyobraź sobie, że niepożądana rzecz już się wydarzyła
wyobraź sobie, że jestem Genie i mogę Cię zapewnić, że niepożądana rzecz nigdy się nie wydarzy

Lęk - interwencja

denerwowanie się (zamartwianie)

zdrowa troska (dbałość)


Poczucie niższości

nie ma takiego czegoś - nie ma gorszych ludzi, dlatego nie może być takiego uczucia



Chroniczny stan dyskomfortu emocjonalnego z sytuacyjnymi pogorszeniami, wywołany przez niezdrowy dialog wewnętrzny o samym sobie i własnych zdolnościach radzenia sobie.

Poczucie niższości - etiologia



Dzieciom daje się przykład innych jako lepiej sobie radzących i w następstwie one dochodzą do wniosku, że:

istnieją gorsi ludzie i oni są nielubiani

powinni się oni czuć źle po to, by w przyszłości być lepsi

tylko „gorsi ludzie” popełniają głupie błędy

dzieci popełniają wiele głupich błędów, a nie są świadome błędów popełnianych przez innych

Poczucie niższości

szczere przekonanie o własnej niższości

długotrwałe wysiłki, by ukryć swą niższość

zwykle inni nie uważają ich za gorszych

wzmocnieni, że udało im się ukryć swoją „gorszość”

ciągły lęk, że ich „gorszość” (głupota, niekompetencja, nieadekwatność itp.) wyjdą na jaw

Poczucie niższości - niezdrowe przekonania

Jeżeli popełnię błąd, dowodzi to, że jestem gorszy i dlatego powinienem się źle czuć.

Jeżeli zrobię coś doskonale dobrze, jestem tak samo dobry, jak inni. Dlatego nie powinienem się czuć lepiej.

Najlepsze przekonanie jakie mogę mieć o sobie to, że jestem tak dobry, jak ktokolwiek inny.

By być dobry jak ktokolwiek inny, muszę być doskonały.

Niższy” dialog wewnętrzny

Obelgi: „Jestem głupi, bezwartościowy”

Lęk: Czy inni mnie zaakceptują?

Klęska: (pamiętaj o Edisonie)

Perfekcjonizm: ustalone przez siebie standardy, którym nie można sprostać

Ćwiczenia atakujące wstyd

Samoocena (self-esteem)

Stopień na ile wyceniamy własną wartość - zależy od osiągnięć i wyników działania


USA - bezwarunkowe zaakceptowanie siebie (Unconditional Self-Acceptance) - bezwarunkowe

Poczucie winy

Złość na siebie - „Nie powinienem był tego zrobić!”

Pod jakim warunkiem byś sobie wybaczył?

Co zyskujesz przez niewybaczenie sobie? Co możesz stracić przez wybaczenie sobie? Co możesz zyskać przez wybaczenie sobie?

Czy możesz zmienić przeszłość?

Czy możesz zmienić swoje przekonania o przeszłości?

Objawy zespołu wypalenia

1. Brak satysfakcji z pracy, z której przedtem czerpało się satysfakcję

2. Obniżona energia

3. Trudności w podejmowaniu decyzji

4. Trudności we wstawaniu rano

5. Zespół DBTP (Dzięki Bogu To Piątek)

6. Obniżona produktywność

7. Częste negatywne emocje (złość, przygnębienie, beznadzieja, itp.)

8. Brak wiary we własną osobistą i zawodową skuteczność

Wypalenie - test spostrzeżeń

Twoja praca i twoi współpracownicy nie mogą przestać cię „wypalać”.

ABCD!!!

Zespół wypalenia jest samodzielnie wywołaną reaktywną depresją o średnim natężeniu.



Zespół wypalenia - zapobieganie i leczenie

Zaakceptuj ABCD i praktykuj uważność

Higiena semantyczna - zwracaj uwagę na: „muszę”, „nie mogę tego znieść”, „powinienem”, „powinni”

Dialog wewnętrzny o swojej pracy i sobie - zrób RSA przy pierwszych objawach



Dbanie bez przywiązania do wyniku




©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość