Strona główna

Rycerze i damy Tekst I


Pobieranie 52.26 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar52.26 Kb.

Rycerze i damy Tekst I

Był z nimi Rycerz, szlachetny i prawy,

Który od pierwszej w młodości wyprawy

Rycerskie cnoty umiłował kornie:

Wierność, cześć, hojność, obyczaje dworne.

Panu swojemu wielce był usłużny,

Na bój z nim jeżdżąc do krajów przeróżnych,

Tak w chrześcijańskie, jak pogańskie strony,

Wszędy dla czynów chwalebnych sławiony. (...)

W Grenadzie1 bił się z wrogiem mauretańskim,

Był w Algeciras2, jeździł do Belmarii

I Lies zdobywał, i mury Satalii3,

I Wielkie Morze4 wielekroć przemierzył

W licznej kompanii szlachetnych rycerzy.

W piętnastu bitwach toczył bój zawzięty,

A w Tramazynie, broniąc wiary świętej,

Trzykrotnie w szrankach tak sprawił się dzielnie,

Iż wrogów zawżdy poraził śmiertelnie. (...)

Człek to roztropny, choć mężny i krewki,

A w łagodności podobny do dziewki,

Dla wszystkich ludzi jednako życzliwy,

Nie tknął nikogo słowem obelżywym,

Iście rycerskiej grzeczności był wzorem.

Geoffrey Chaucer, Opowieści kanterberyjskie\ przeł. Helena Pręczkowska




Zadanie 1. (0-1)

Bohater zacytowanego fragmentu „umiłował cześć", co oznacza, że

A. przywiązywał wagę do obyczaju powitania.

B. cenił honor.

C. chciał, by darzono go uwielbieniem.

D. pragnął, by ludzie zachowali go w pamięci.

Zadanie 2. (0-1)

Rycerza charakteryzowały również „obyczaje dworne", a więc można go określić mianem

A. dżentelmena.

B. arystokraty.

C. dworaka.

D. pochlebcy.

1 Grenada - miasto w Hiszpanii (Andaluzja)

2 Algeciras - Miasto w pd. Hiszpanii (Andaluzja); nazwa pochodzi od arabskiego al-jazeera (półwysep).

3 Satalia - miasto w Turcji

4 Wielkie Morze - Morze Śródziemne

Zadanie 3. (0-1)

Rycerz „Panu swojemu wielce był usłużny/Na bój z nim jeżdżąc do krajów przeróżnych", co świadczy o tym, że bohater był

A. oddanym sługą swego pana.

B. pokornym poddanym władcy.

C. wiernym wasalem swego seniora.

D. człowiekiem służalczym.

Zadanie 4. (0-1)

Rycerz „w Grenadzie bił się z wrogiem mauretańskim". W obronie jakiej wartości występował?

A. Honoru.

B. Wiary.

C. Ojczyzny.

D. Władcy.

Zadanie 5. (0-1)

Tryb życia, jaki prowadzi bohater, pozwala go określić mianem

A. błędnego rycerza.

B. rycerza-rozbójnika.

C. obieżyświata.

D. niespokojnego ducha.

Tekst ll

I znowuż statek pomykał w stronę Tyntagielu. Zdawało się Tristanowi, że żywy krzew o ostrych cierniach, o pachnących kwiatach zapuszcza korzenie w krew jego serca i silnymi więzami wiąże do pięknego ciała Izoldy jego ciało i wszystką myśl, i wszystkie pragnienia. Myślał: „Andrecie, Denoalenie, Gwenelonie i ty, Gondoinie, zdrajcy, którzyście mnie oskarżali, iż pożądam ziemi króla Marka, ach, jestem jeszcze nikczemniejszy i nie ziemi jego oto pożądam! Ty, miły wuju, któ­ry pokochałeś mnie, sierotę, nim nawet poznałeś krew siostry swojej Blancheflor (...), czemuż od pierwszego dnia nie wygnałeś precz zbłąkanego dziecka przybyłego, aby cię zdradzić? Ha, cóżem pomyślał? Izold jest twoją żoną, a ja twym lennikiem. Izold jest twoją żoną, a ja twoim synem. Izold jest twoją żoną i nie może mnie kochać." (...)

Brangien patrzała na nich z bólem, (...) widziała, jak odtrącają wszelkie jadło, wszelki napój i wszelkie pokrzepienie, jak się szukają niby ślepi posuwający się po omacku ku sobie, nieszczę­śliwi, kiedy usychali rozdzieleni, bardziej nieszczęśliwi jeszcze, kiedy będąc przy sobie drżeli przed grozą pierwszego wyznania.

Trzeciego dnia, kiedy Tristan zbliżał się do namiotu rozpiętego na pokładzie, gdzie Izolda szukała schronienia, Izold ujrzała go nadchodzącego i rzekła pokornie:


  • Wejdźcie, panie!

  • Królowo - rzekł Tristan - czemu nazywasz mnie panem? Czy nie jestem, przeciwnie, twym
    lennikiem, wasalem, powinnym cię czcić, służyć ci i kochać ciebie jako swoją królową i panią?

Izold odparła:

-Nie, ty wiesz o tym, że jesteś moim panem i władcą! Ty wiesz, że twoja moc włada nade mną i że jestem twą niewolnicą! (...)

- Izoldo, co wiesz dzisiaj? Co ciebie dręczy?

- Ach, wszystko to, co wiem, dręczy mnie, i wszystko, co widzę! To niebo mnie dręczy i to


morze, i ciało moje, i życie moje!

Położyła rękę na ramieniu Tristana, łzy przygasiły promienie jej ócz, wargi zadrżały. Zapytał:



  • Miła, co ciebie dręczy?
    Odpowiedziała:

  • Iż cię miłuję.

Joseph Bedier, Dzieje Tristana i Izoldy, przeł. Tadeusz Żeleński (Boy)

Zadanie 6. (0-1)

Tristana, rycerza z Kornwalii, charakteryzuje znakomite pochodzenie. Jakie pokrewieństwo

łączy go z królem Markiem?

A. Jest siostrzeńcem władcy.

B. Jest bratankiem króla.

C. Jest kuzynem władcy.

D. Jest wujem króla.

Zadanie 7. (0-1)

Bohater zakochuje się w Izoldzie. Stan wewnętrzny bohatera opisany w 2. zdaniu można określić jako

A. szczęście i spokój.

B. radość i przywiązanie.

C. zachwyt i podniecenie.

D. szczęście i cierpienie.

Zadanie 8. (0-2)

Miłość do Izoldy powoduje wyrzuty sumienia. Jakie zasady łamie Tristan, zakochując się

w pięknej pani?

Zadanie 9. (0-1)

Opis zachowania młodych kochanków, dokonany z perspektywy służącej Brangien, pozwala

utożsamić miłość z

A. radością i szczęściem.

B. chorobą i kalectwem.

C. fascynacją i zachwytem.

D. szaleństwem i cierpieniem.

Zadanie 10. (0-1)

Wprowadzenie zdań wykrzyknikowych w wypowiedziach Izoldy skierowanych do Tristana

świadczy o tym, że bohaterka

A. jest zdenerwowana na kornwalijskiego rycerza.

B. jest poirytowana upałem i długą podróżą.

C. znajduje się pod wpływem silnych emocji.

D. usiłuje sprowokować Tristana do wyznania.

Zadanie 11. (0-1)

Przeredaguj zacytowane wypowiedzenie, zamieniając mowę niezależną na zależną: „- Królowo - rzekł Tristan - czemu nazywasz mnie panem?".

Tekst III

Jako zabawa i przedstawienie wymyka się miłość dworna ustalonemu porządkowi jest od­wrotnością codziennych stosunków. Z zasady swej cudzołożna, bierze przede wszystkim odwet na przymusie małżeńskim. W społeczeństwie feudalnym celem małżeństwa było okrycie chwałą rodu i utrwalenie jego fortuny. (...) Miłość dworna (...) jest aktem wyboru. Wyboru nieuwzględ-nionego w procedurze zawierania małżeństwa. Kochanek nie wybiera sobie jednak dziewicy, lecz żonę innego. (...)

Strategia ustawia jednak rycerza w pozycji sługi. I pod tym względem również jest miłość dworna zaprzeczeniem codzienności. W życiu realnym pan dominuje całkowicie nad swoją mał­żonką. W grze miłosnej służy damie, znosi jej kaprysy i poddaje się próbom, na które dama go wystawia. Klęczy przed nią i ta postawa jest odbiciem obowiązującej w społeczności rycerskiej uległości wasala. Całe słownictwo i gesty dworne wywodzą się z formuł i obrzędów wasalnych. Przede wszystkim samo pojęcie służby, jego treść. Jak wasal wobec swego pana, tak i kochanek wobec wybranej winien być przede wszystkim lojalny. Przysiągł jej wiarę, nie wolno mu więc złamać przysięgi, jest to węzeł nie do rozwiązania. Musi być też mężny, toczy o wybrankę boje i właśnie drogą zwycięstw orężnych zbliża się do niej. Poza tym winien jest jej względy, co także oznacza służbę. Tak samo służą panu jego wasale, znalazłszy się na jego dworze.

Georges Duby, Czasy katedr. Sztuka i społeczeństwo 980-1420', przeł. Krystyna Dolatowska

Zadanie 12. (0-1)

Zawierając małżeństwo, rycerz kierował się

A. urodą przyszłej żony.

B. przymiotami charakteru narzeczonej.

C. uczuciami.

D. dobrem rodu.

Zadanie 13. (0-1)

Miłość dworna łączyła rycerza i

A. jego żonę.

B. cudzą żonę.

C. cnotliwą niewiastę.

D. piękną dworkę.

Zadanie 14. (0-1)

Relacja między rycerzem a damą jego serca przypominała stosunki między

A. mężem a żoną.

B. ojcem a dzieckiem.

C. sługą a panem.

D. wasalem a seniorem.

Zadanie 15. (0-1)

By zyskać przychylność damy swego serca, rycerz musiał wykazać się

A. wiernością i odwagą.

B. posłuszeństwem i hojnością.

C. lojalnością i wrażliwością.

D. mądrością i urodą.

Zadanie 16. (0-1)

Tekst Georgesa Duby'ego jest tekstem

A. beletrystycznym.

B. popularnonaukowym.

C. publicystycznym.

D. pamiętnikarskim.

Zadanie 17. (0-3)

W zdaniu „(...) ta postawa jest odbiciem obowiązującej w społeczności rycerskiej uległości wasala" został użyty wyraz „uległość". Dokonaj analizy jego budowy słowotwórczej, uzupeł­niając poniższą tabelkę.

wyraz

nazwa części mowy

formant

podstawowy













pochodny

uległość







Zadanie 18. (0-3)

Jesteś jednym ze współautorów encyklopedii szkolnej. Sformułuj hasło „miłość dworna".

Tekst IV



  • Pan mój chciałby spytać: czy to jest pewne, że ta panna, z którą wasza miłość rozmawiała
    przed ucztą, jest śmiertelna, czyli też to jest właśnie anioł albo święta?

  • Powiedz twemu panu - odpowiedział z pewną niecierpliwością Zbyszko - że już mnie drze­
    wiej o to samo pytał i że aż mi cudnie tego słuchać. Bo jakże: w Spychowie mówił mi, że się na
    dwór księcia Witoldowy dla urody Litwinek wybiera, potem skroś tejże przyczyny chciał jechać
    do Płocka, w Płocku dziś chciał rycerza z Taczewa dla Agnieszki z Długolasu pozywać, a teraz
    znów w inną godzi. Zali taka u niego stateczność i taka rycerska wiara?

Pan de Lorche wysłuchał tej odpowiedzi z ust swego Pomorczyka, westchnął głęboko, popa­trzył chwilę w blednące nocne niebo i tak na zarzuty Zbyszko we odpowiedział:

- Słusznie mówisz. Ni statku, ni wiary! bom jest człek grzeszny i niegodny ostróg rycerskich
nosić. Co do panny Agnieszki z Długolasu - prawda, ślubowałem jej i Bóg da, że wytrwam, ale
uważ, jak cię wzruszę, gdy ci opowiem, jak okrutnie ze mną w czerskim zamku postąpiła.

Tu znów westchnął, znów spojrzał w niebo, na którego wschodzie czyniła się coraz jaśniejsza smuga, i poczekawszy, dopóki Pomorzanin nie przetłumaczył jego słów, tak dalej po chwili mówił:

- Powiedziała mi, że wrogiem jej jest pewien czarnoksiężnik w wieży wśród lasów mieszkają­
cy, który corocznie smoka przeciw niej wysyła, a ów podchodzi każdej wiosny pod mury czerskie
i patrzy, czyby jej pochwycić nie zdołał. Co gdy rzekła, wraz oświadczyłem, że będę walczył ze
smokiem. Ach! uważ, co dalej opowiem: gdym stanął na wskazanym miejscu, ujrzałem okropną
potworę czekającą mnie nieruchomie i radość zalała mi duszę, bom myślał, że albo polegnę, albo
dziewicę z plugawej paszczy ocalę i nieśmiertelną sławę pozyskam. Ale gdym natarł z bliska ko­
pią na poczwarę, cóżem, jak mniemasz, ujrzał? Oto wielki wór słomy na drewnianych kołkach,
z ogonem z powróseł! I śmiech ludzki, nie sławę, zyskałem, i aż dwóch mazowieckich rycerzy
musiałem potem pozwać, od których obu ciężki szwank w szrankach poniosłem. Tak postąpiła ze
mną ta, którąm nad wszystkie uwielbił i jedną jedyną kochać chciałem...

Henryk Sienkiewicz, Krzyżacy



Zadanie 19. (0-1)

Z pierwszego akapitu zacytowanego tekstu wynika, że pan de Lorche

A. jest wrażliwy na piękno.

B. jest znawcą kobiecej urody.

C. szuka żony.

D. idealizuje kobiety.

Zadanie 20. (0-1)

Zbyszko uważa, że pan de Lorche jest rycerzem

A. stałym w uczuciach.

B. wiernym.

C. kochliwym.

D. lojalnym.

Zadanie 21. (0-1)

Użyty w wypowiedzi Zbyszka wyraz „drzewiej" jest

A. eufemizmem.

B. neologizmem.

C. archaizmem.

D. dialektyzmem.

Zadanie 22. (0-1)

Reakcja pana de Lorche na opowieść Agnieszki z Długolasu charakteryzuje go jako człowieka

A. rozsądnego.

B. honorowego.

C. naiwnego.

D. zabobonnego.
Zadanie 23. (0-1)

Agnieszka z Długolasu chciała

A. poddać próbie męstwo pana de Lorche.

B. sprawdzić siłę jego uczucia.

C. otrzymać dowód jego oddania.

D. zakpić z rycerza.
Zadanie 24. (0-1)

Pan de Lorche stacza pojedynki z dwoma mazowieckimi rycerzami, by

A. bronić honoru.

B. bronić dobrego imienia ukochanej.

C. zyskać sławę.



D. zyskać doświadczenie w sztuce walki.
Zadanie 25. (0-16)

Czy średniowieczne ideały mają wpływ na człowieka współczesnego? Rozważ tę kwestię,

odwołując się do postaci średniowiecznych rycerzy i sposobu, w jaki odnosili się do kobiet. Wykorzystaj formę rozprawki.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość