Strona główna

Scenariusz Konkursu o Poezji poezja bez tajemnic


Pobieranie 70.83 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar70.83 Kb.

Scenariusz Konkursu o Poezji

POEZJA BEZ TAJEMNIC


Opracowanie: Ewa Blocher, Kamilla Rybarz

Konkurs ma promować wiedzę dotyczącą poezji, umiejętności jej odczytywania i rozumienia


Jego uczestnikami mogą być uczniowie klas trzecich gimnazjów, którzy winni posiadać wiedzę dot. teorii literatury, wykazywać się umiejętnością interpretowania i rozumienia poezji.
Zasady konkursu:


  1. Skład jury:

Jurorzy zostaną wyłonieni drogą losowania spośród nauczycieli opiekunów – 3 osoby

  1. Uczestnicy tworzą 3. Osobowe drużyny – reprezentację swojej szkoły.

  2. Na pytania konkursowe uczestnicy odpowiadają zespołowo i otrzymują przewidzianą za dane pytanie liczbę punktów.


Przebieg konkursu:

Pytania


1. Dopasować podane określenia do 4 różnych tekstów - Czym jest ten wiersz?

  • opisem, wyznaniem, apostrofą czy dialogiem?




lp

Tekst

określenie

punktacja

1

Polały się łzy me czyste, rzęsiste,

Na me dzieciństwo sielskie, anielskie,

Na moją młodość górną i durną,

Na mój wiek męski, wiek klęski;

Polały się łzy me czyste, rzęsiste

WYZNANIE


1

2

Brązowe świeżą orką pole


Równo i płasko jak po stole

Ucieka w przestrzeń nieruchomo.

Ponad nim martwo się rozpina

Powietrzna pustka szarosina ...


OPIS


1

3

Czegoż płaczesz? – staremu mówił czyżyk młody –

Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody.

Tyś w niej zrodzon – rzekł stary – przeto ci wybaczę;

Jam był wolny, dziś w klatce - i dlatego płaczę.



DIALOG

1

4

Najwyższy

Wszechpotężny Panie,

Twoja jest sława, chwała i cześć

I wszelkie błogosławieństwo.



APOSTROFA


1

  1. Dopasuj podane określenia do gatunku liryki - drużyna losuje pytanie

Punktacja – za prawidłowe przyporządkowanie jednego określenia – 0,5 pkt

Drużyna otrzymuje określenia na odrębnych kartkach – należy przypiąć kartki na planszy w odpowiedniej rubryce.

Elegia

Poważna, refleksyjna treść; treść utrzymana w tonie smutnego rozpamiętywania lub skargi na temat przemijania, śmierci lub miłości;

Fraszka

Treść najczęściej żartobliwa;

Pointa;


Hymn

Utwór pochwalny, w podniosłym nastroju,

Bardzo często apostroficzna forma wypowiedzi,



Pieśń

Budowa stroficzna, powtórzenia, refren,

Sposób ujęcia tematu wyróżnia się lekkością,



Sonet

Charakterystyczny układ rymów abab, abab, cdc, dcd;

Charakterystyczny układ strof – 2 czterowersowe, 2 trzywersowe



Tren

Utwór wyraża żal po czyjejś śmierci,

utwór rozpamiętuje zalety i zasługi zmarłego,



Poważna, refleksyjna treść, utrzymana w tonie smutnego rozpamiętywania lub skargi na temat przemijania, śmierci lub miłości; treść najczęściej żartobliwa; utwór pochwalny, w podniosłym nastroju; sposób ujęcia tematu wyróżnia się lekkością; charakterystyczny układ rymów (abab, abab, cdc, dcd); bardzo często apostroficzna forma wypowiedzi; budowa stroficzna, powtórzenia, refren; pointa; charakterystyczny układ strof ( dwie czterowersowe i dwie trzywersowe); utwór wyraża żal po śmierci oraz rozpamiętuje zalety i zasługi zmarłego

3. Odszukaj po dwa konteksty w podanym utworze i wyjaśnij, co na to wskazuje.

Punktacja – po 1 pkt za jeden kontekst + 1 pkt za jego wyjaśnienie = max. 4 pkt



Ernest Bryll – Wciąż o Ikarach głoszą

Wciąż o Ikarach głoszą – choć doleciał Dedal,

Jakby to nikłe pierze skrzydłom uronione,

Chuda chłopięca noga zadarta do nieba


  • znaczyła wszystko. (...)

Breugel, co osiwiał

Pojmując ludzi, oczy im odwracał

Od podniebnych dramatów. Wiedział, że nie gapić

Trzeba się nam w Ikary, nie upadkiem smucić

- choćby najwyższym

A swoje ucapić.

Czy Dedal, by ratować Ikara powrócił?
Konteksty:


  1. mitologia

  2. Obraz Breugle`a – Upadek Ikara


Krzysztof Kamil Baczyński – Kolęda

Aniołowie, aniołowie biali,

na coście to tak u żłóbka czekali,

po coście tak skrzydełkami trzepocąc

płatki śniegu rozsypali czarną nocą?
*

Czyście blaskiem drogę chcieli zmylić


tym przeklętym, co krwią ręce zbrudzili?

Czyście kwiaty, srebrne liście posiali

na mogiłach tych rycerzy ze stali,

na mogiłach tych rycerzy pochodów,

co od bata poginęli i głodu?
Konteksty:


  1. Biblia

  1. II wojna światowa


  1. Odpowiedź ustna drużyny - wybiera numer pytania - max. 2 pkt

Drużyny wybierają pytania


1

Jaka jest różnica między podmiotem a adresatem lirycznym?

Podmiot – osoba mówiąca w tekście, osoba , do ktorej podmiot adresuje swą wypowiedź




2

Czym charakteryzuje się wiersz sylabotoniczny?

Ustalony porządek sylab akcentowanych i nieakcentowanych na przestrzeni całego wersu




3

Wymień znane ci układy rymów

Parzyste, krzyżowe, okalające




4

Wymień rodzaje rymów


Męski, żeński, dokładny, niedokładny, gramatyczny i niegramatyczny




5

Na czym polega przerzutnia?

Przeniesienie części zdania z jednego wersu do następnego.




6.

Wymień podstawowe cechy liryki

Podmiot liryczny





  1. Zadanie dla drużyny :

Przedstaw treść wiersza Antifilosa Anegdota o Diogenesie w postaci mapy mentalnej. Drużyny otrzymują tekst na kartkach.

max. 5 pkt:

- pomysłowość,


  • poprawne przedstawienie,

  • wyróżnienie najważniejszego elementu

Torba i płaszcz, i laska, podpora w wędrówce, placek

Zagnieciony na wodzie, i jeszcze kubek gliniany,
Oto cały dobytek, z jakiego ów Pies Mądrości

Korzysta w woim życiu. A jednak i w tym jest nadmiar!


Bo widząc, jak wolarz zaczerpnął wody w dłonie, ppowiada:

„Ach, czemuż takie brzemię dźwigałem, zbędną skorupę?”



Tłumaczenie: Zygmunt Kubiak
Antifilos – I w.p.n.e / I w. N.e.

Wolarz – przest. Człowiek handlujący wołami

Diogenes – reprezentant szkoły cyników, głoszący, że człowiekowi do szczęścia wystarczy zaspokojenie najbardziej elementarnych potrzeb ( podobno mieszkał w beczce i żywił tylko tym, co mu dano, dlatego nazywano go psem).

6. Zadanie dla drużyny: Fragmenty różnych tekstów uporządkuj i dopasuj tak, by powstały teksty 4 utworów lirycznych, określ w jakiej epoce literackiej powstały te utwory.


Punktacja

  • za prawidłowe połączenie fragmentów – 1 pkt

  • za prawidłowe określenie epoki, w której utwór powstał – 1 pkt



Miron Białoszewski – Ballada o zejściu do sklepu

Najpierw zeszedłem na ulicę

schodami,

ach, wyobraźcie sobie,

schodami.

Potem znajomi nieznajomych


mnie mijali, a ja ich.

żałujcie,

żeście nie widzieli,

jak ludzie chodzą,

żałujcie!
Wstąpiłem do zupełnie innego sklepu;

paliły się lampy ze szkła,

wiedziałem kogoś – kto usiadł,

i co słyszałem?... co słyszałem?

szum toreb i ludzkie mrowienie.
No naprawdę

naprawdę wróciłem.




Adam Mickiewicz – Stepy akermańskie

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu,

Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi,

Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi,

Omijam koralowe ostrowy burzanu.
Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurhanu,

Patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek łodzi;

Tam z dala błyszczy obłok? Tam jutrzenka wschodzi?

To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu.


Stójmy! – jak cicho – słyszę ciągnące żurawie,

Których by nie dościgły źrenice sokoła;

Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż śliską piersią dotyka się zioła.

W takiej ciszy! – tak ucho natężam ciekawie,

Że słyszałbym głos z Litwy. – Jedźmy, nikt nie woła!

Jan Kochanowski – Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie

Wy, którzy pospolitą rzeczą władacie,

A ludzką sprawiedliwość w ręku trzymacie,

Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

I zwierzchności nad stadem bożym zwierzono:
Miejcie to przed oczyma zawżdy swojemi,

Żeście miejsce zasiedli boże na ziemi,

Z którego macie nie tak swe własne rzeczy

Jako wszystek ludzki mieć rodzaj na pieczy.


A wam więc nad mniejszymi zwierzchność jest dana,

Ale i sami macie nad sobą pana,

Któremu kiedyżkolwiek z spraw swych uczynić

Poczet macie; trudnoż tam krzywemu wynić.



Wacław Potocki – Nierządem Polska stoi

Nierządem, powiedział ktoś dawno, Polska stoi;

Gdybyż dziś pojźrał z grobu po ojczyźnie swojej,

Zawołałby co garła: Wracam znowu, skądem,

Żeby tak srogim z Polską nie ginął nierządem!

Co rok to nowe prawa i konstytucyje,

Ale właśnie w tej wadze jako minucyje:

Póty leżą na stole, póty nam się zdadzą,

Póki astrologowie inszych nie wydadzą,

Dalej w kąt albo małym dzieciom dla zabawy –

Założyłby naszymi Sukiennice prawy.

Nikt nie słucha, żaden się nie ogląda na nie,

Szlachta tylko uboga i biedni ziemianie,

Którzy się na dziesiątej opierają części,

I to ledwie, tak inszy stan Polskę zagęści.

Mądry, możny albo kto dostąpił honoru,

Księstwa, grabstwa – ten wolen; niechajże poboru

Pozwy, egzekucyje ślą na onym kąsku,

Że niejeden,niestetyż, z serdecznym dziś płaczem

Z dziatkami cudze kąty pociera tułaczem



7. Odpowiedź ustna drużyny – Losują pytanie dot. metafory

1 pkt za prawidłową odpowiedź


1/ W wersie utworu Herberta: (odp. A )

Nigdy nie mogłem myśleć o twoich dłoniach bez uśmiechu i teraz kiedy leżą na kamieniu jak strącone gniazda


Podkreślony fragment jest:

a/ porównaniem, b/ epitetem, c/ metaforą, d/ uosobieniem?


2/ „Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie” - tak zaczyna się fraszka J. Kochanowskiego Na lipę .
Słowa lipy nazwiesz :

a/ personifikacją, b/ epitetem, c/ metaforą, d/ porównaniem


3/ Na czym polega metafora w tym fragmencie Pana Tadeusza ?
Nad Soplicowem słońce wzeszło, i już padło

Na strzechy, i przez szpary w stodołę się wkradło”.
A/ mamy do czynienia z nagromadzeniem epitetów

B/ poeta dokonał tu personifikacji słońca – „wkradło się”

C/ nie ma tu metafory – wszystko ma znaczenie własne

D/ mamy do czynienia z alegorią słońca


4/ Określenie „Najwierniejsza żona literatury” , traktujące o Penelopie, żonie Odyseusza, jest: (odp. A/)

a/ peryfrazą, b/ alegorią, c/ symbolem,

d/ niczym z powyższych sformułowań
5/ Wskaż i wyjaśnij metaforę ( odp. A/)
Aha, więc to są Himalaje

Góry w biegu na Księżyc”
A/ Himalaje = góry w biegu na Księżyc. Metafora oddaje wielkość najwyższych gór Swiata, nadając im ruch, bieg ku Księżycowi. Jest to też animizacja.

B/ Himalaje = alegoria potęgi przyrody.

C/ Himaleje = góry w biegu. Chodzi o dynamizację krajobrazu.

D/ Bieg na Księżyc = chodzi o wyzwanie stawiane człowiekowi, zdobywanie szczytów najwyższych gór lub podróż na Księżyc


6/ Śmierć przedstawiona jako kościotru z kosą to: (odp. A/)
a/ alegoria, b/ symbol, c/ zwykła metafora, d/ porównanie
8. Przełóż tekst Juliana Przybosia Póki my żyjemy na tekst ciągły (prozę), stosując język literacki

punktacja:



  1. poprawność językowa – 2 pkt.

  2. zgodność parafrazy z tekstem – 2 pkt.


Póki my żyjemy
Huk armat na wysokość łun

wzrósł,


niebo wali się z trzaskiem.

Bezbronny, wbity pociskiem w grunt,

błagam o karabin jak skazaniec o łaskę

i tylko krzyczę – niecelnie,

Z rannych i z martwych wstawszy.

Mój wzrok po torach bomb strącony w gruz

przypada do Warszawy.
Aż w rozpękły na dwoje słuch

płacz mężczyzn wpadł – i ich, jak nabój, milczenie.


W tej chwili zginął mój brat.
Żegnam was, unoszący za granicę głowy,

uciekający do broni,

gdy tu, w rozwalonym schronie,

z jeszcze żywych ostatniego tchu

otworzyłbym nasz hymn narodowy.


9. Dokonaj interpretacji tekstu Horacego – Nie wszystek umrę - wg podanej karty pracy (po 1 pkt za pełną, prawidłową odpowiedź)
Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu

Strzelający nad ogrom królewskich piramid

Nie naruszą go deszcze gryzące nie zburzy

Oszalały Akwilon oszczędzi go nawet


Łańcuch lat niezliczonych i mijanie wieków

Nie wszystek umrę wiem że uniknie pogrzebu

Cząstka nie byle jaka i rosnący w sławę

Potąd będę wciąż młody pokąd na Kapitol

Ma wstępować z milczącą westalką pontifeks

I niech mówią że stamtąd gdzie Aufidus huczy

Z tego kraju gdzie gruntom brak wody gdzie Daunus

Rządził ludem rubasznym ja z nizin wyrosły
Pierwszy doprowadziłem nurt eolskiej pieśni

Od Italów przebiwszy najpewniejszą drogę

Bądź dumna z moich zasług i delfickim laurem

Melpomeno łaskawie opleć moje włosy


Trudne słowa:

  1. Akwilon – wiatr północny

  2. Kapitol – jedno z siedmiu wzgórz w Rzymie

  3. Z westalką – kapłanką Westy, boginią ogniska domowego

  4. Pontifeks – kapłan

  5. Aufidus – rzeka w Apulii, rodzinnym kraju poety

  6. Daunus – mitologiczny król Apulii

  7. Delficki – od wyroczni w Delfach

  8. Melpomena – muza tragedii

HORACY 65 – 8 p.n.e. – rzymski poeta ojciec był niewolnikiem; wszechstronnie wykształcony, dzięki wsparciu i opiece arystokraty Mecenasa; rozgłos zyskał dzięki czterem

księgom Pieśni, w których połączył dwa nurty filozoficzne – stoicyzm i epikureizm


KARTA PRACY





  1. Autor i kontekst







  1. Tytuł







  1. Gatunek







  1. Motyw główny







  1. Podmiot liryczny







  1. Adresat







  1. Kontekst kultury







  1. Budowa utworu







10. Dokonaj interpretacji podanego tekstu, wpisując w dymki na rysunkach następujące elementy: nadawcę, odbiorcę, tematykę

max 3 pkt



Wisława Szymborska - Szkielet Jaszczura

Kochani Bracia,

widzimy tutaj przykład złych proporcji:

oto szkielet jaszczura piętrzy się przed nami –


Drodzy Przyjaciele,

na lewo ogon w jedną nieskończoność

na prawo szyja w drugą –
Szanowni Towarzysze,

pośrodku cztery łapy, co ugrzęzły w mule

pod pagórem tułowia –
Łaskawi Obywatele,

przyroda się nie myli, ale lubi żarty:

proszę zwrócić uwagę na tę śmieszną główkę -
Panie, Panowie,

taka główka niczego nie mogła przewidzieć

i dlatego jest główką wymarłego gada –
Czcigodni Zgromadzeni,

za mało mózgu, za duży apetyt,

więcej głupiego snu, niż mądrej trwogi –
Dostojni Goście,

pod tym względem jesteśmy w dużo lepszej formie,

życie jest piękne i ziemia jest nasza –
Wyborni Delegaci,

niebo gwiaździste nad myślącą trzciną,

prawo moralne w niej –
Prześwietna Komisjo,

udało się raz

i może tylko pod jednym słońcem –
Naczelna Rado,

jakie zręczne ręce,

jakie wymowne usta,

ile głowy na karku –


Najwyższa Instancjo,

Cóż za odpowiedzialność na miejsce ogona


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość