Strona główna

Seminarium 12 marzec 2011


Pobieranie 48.74 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar48.74 Kb.
Seminarium 12 marzec 2011

Wyrok SN z 10 marca 2005 r., II PK 242/04, LEX nr 395076; M.Prawn. 2006/11/604
Przepis art. 8 k.p. daje podstawę do oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy działacza związkowego zwolnionego z pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. mimo sprzeciwu zarządu organizacji związkowej, jeżeli wobec drastycznie nagannego zachowania się pracownika na forum publicznym uwzględnienie jego żądania nawet w ograniczonym zakresie (zasądzenie odszkodowania) godziłoby w elementarne zasady przyzwoitości.
Ochrona związkowa nie może być nadużyciem i dlatego dwaj działacze, którzy przyszli do pracy pod wpływem alkoholu, stracili pracę.
Przewodniczący: Sędzia SN Krystyna Bednarczyk (spr.).

Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Andrzej Wasilewski.

Protokolant: Edyta Jastrzębska.
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Romana B., Jana J. przeciwko "H." Spółce Akcyjnej w S. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 marca 2005 r. kasacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 23 kwietnia 2004 r.,

oddala kasację.


[pozew] Powodowie wnieśli o przywrócenie ich do pracy u strony pozwanej "H." SA i zasądzenie wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy, podając w uzasadnieniu, że rozwiązanie z nimi umowy o pracę bez wypowiedzenia było nieuzasadnione, a ponadto sprzeczne z prawem, jako dokonane bez zgody zarządy komisji zakładowej związku zawodowego "Solidarność 80", której powodowie byli członkami. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.
[wyrok SR] Wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zasądził od pozwanej na rzecz powoda Romana B. kwotę 5.443,63 zł oraz na rzecz powoda Jana J. kwotę 7.370,88 zł i oddalił powództwo w pozostałej części.
[Stan faktyczny] Sąd ustalił, że powodowie będący pracownikami pozwanej w dniu 18 lutego 2000 r. zostali wybrani w skład komisji zakładowej NSZZ "Solidarność 80". Następnie zostali członkami komisji międzyzakładowej tego związku. W dniu 22 października 2000 r. do pozwanej wpłynęło zaproszenie z Ministerstwa Gospodarki na spotkanie z przedstawicielami organizacji związkowych działających przy hutach. Zaproszenie to zostało przekazane przez prezesa pozwanej przewodniczącym dwóch działających u pozwanej związków zawodowych z prośbą o określenie składu delegacji. W składzie delegacji znaleźli się powodowie, którym pozwana wystawiła polecenie wyjazdu służbowego. W spotkaniu brała udział także prezes pozwanej Halina T. W dniu 28 października 2002 r. przed rozpoczęciem narady spotkała ona powodów przed salą obrad i spostrzegła, że są oni w stanie nietrzeźwym. Wskazywał na to ich wygląd, sposób mówienia i niepewny chód. Do powodów podszedł także wiceprzewodniczący federacji hutniczych związków zawodowych w Polsce Czesław J. Powodowie zaproponowali mu, aby napił się z nimi wspólnie "po jednym" i pokazali mu butelkę z białą wódką, którą mieli przy sobie. Czesław J. odmówił, wskazując, iż znajdują się na terenie ministerstwa. Potem powodowie weszli na salę obrad i usiedli blisko stołu przeznaczonego dla przedstawicieli Ministerstwa Gospodarki. Halina T. chcąc, aby pozostali uczestnicy spotkania nie spostrzegli, w jakim stanie znajdują się powodowie, poprosiła innego z członków delegacji, Andrzeja W., o wyprowadzenie ich z sali. Żaden z trzech mężczyzn nie wrócił do sali do końca spotkania. W dniu 22 listopada 2002 r. zarząd pozwanej przesłał do Zarządu Międzyzakładowej Komisji Związkowej NSZZ "Solidarność 80" zawiadomienie o zamiarze rozwiązania z powodami umów o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., dołączając notatkę służbową o zdarzeniu w Ministerstwie i kopie delegacji powodów. Zarząd tej komisji nie wyraził zgody na rozwiązanie z powodami umowy o pracę, kwestionując prawdziwość stawianych im zarzutów. W dniu 27 listopada 2000 r. pracodawca wystosował do powodów pisma informujące o rozwiązaniu umów o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, polegającego na spożywaniu alkoholu i wprowadzeniu się w stan po użyciu alkoholu w czasie wykonywania obowiązków służbowych w dniu 28 października 2002 r. Oceniając zeznania świadków Sąd uznał, że potwierdziły się stawiane powodom zarzuty, a ich zachowanie ocenił jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Na spotkaniu powodowie byli jako przedstawiciele związków zawodowych, ale znaleźli się na nim z ramienia pozwanej Huty, od której otrzymali polecenie wyjazdu służbowego, a następnie zwrot kosztów podróży i diet. Spotkanie to miało istotne znaczenie i ważyły się na nim losy Huty S., gdyż określano huty objęte pomocą publiczną przy wdrażaniu opracowanych wcześniej programów restrukturyzacyjnych. Pojawienie się powodów w stanie nietrzeźwym i spożywanie alkoholu przed salą obrad było przejawem szczytowej bezmyślności, głupoty i całkowitego braku troski o wizerunek Huty. Gdyby pozostali uczestnicy spotkania, w tym przedstawiciele Ministerstwa spostrzegli stan, w jakim znajdowali się powodowie, nie mogliby traktować poważnie postulatów zgłaszanych przez przedstawicieli zakładu pracy, który reprezentowali.
[Ocena SR] Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia było więc uzasadnione, jednakże zostało dokonane z naruszeniem prawa - art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o związkach zawodowych zakazującego rozwiązywania umów o pracę z członkami zarządu zakładowych i międzyzakładowych organizacji związkowych bez zgody tego zarządu. Mimo naruszenia prawa Sąd uznał, że żądanie przywrócenia do pracy stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p. Nie można bowiem przyjąć, że regulacja zawarta w art. 32 ustawy o związkach zawodowych stanowi swego rodzaju parasol dla wszelkich nadużyć, sprzyjający powstaniu poczucia bezkarności. Mając to na uwadze, Sąd, stosownie do art. 477 1 § 1 k.p.c., zamiast przywrócenia do pracy zasądził na rzecz powodów odszkodowania. Całkowite oddalenie żądań pozwu stanowiłoby przyzwolenie dla pracodawcy na naruszanie przepisów prawa.
[Apelacja] Apelację od tego wyroku wniosły obie strony. Powodowie, zaskarżając wyrok w części oddalającej powództwo, domagali się przywrócenia do pracy i zasądzenia wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. Pozwana zaskarżyła wyrok w części uwzględniającej żądanie pozwu i wniosła o oddalenie powództwa w całości.

[Wyrok SO] Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2003 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie, uwzględniając apelację pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok w pkt I i II w ten sposób, że powództwo oddalił oraz oddalił apelację powodów. Sąd Okręgowy uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz podzielił jego stanowisko o naruszeniu przez pozwaną prawa przy dokonywaniu rozwiązania umów o pracę. Jednak oceniając zachowanie powodów, Sąd ten uznał, że nawet zasądzenie odszkodowania pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Chociaż w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest stanowisko, że w sytuacji, gdy pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z działaczem związkowym bez uzyskania zgody reprezentującego go związku zawodowego, przyznaje się odszkodowanie, jeżeli przywrócenie do pracy godzi w zasady współżycia społecznego, należy mieć na uwadze fakt, że niniejsza sprawa jest wyjątkowa. Przyznanie powodom odszkodowania stanowiłoby w odczuciu pracowników pozwanej i osób, które miały kontakt z tą sprawą, niczym nieuzasadnione promowanie drastycznie nagannego zachowania powodów. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 marca 1997 r., I PKN 30/97 (OSNP 1997, nr 24, poz. 448), Sąd Najwyższy uznał, że celem ochrony działaczy związkowych przed rozwiązaniem z nimi stosunku pracy jest umożliwienie im swobodnego i niezależnego działania w interesie pracowników oraz realizowanie zadań związkowych. Natomiast pracownik pełniący funkcję w związkach zawodowych, który w czasie pracy spożywa alkohol oraz wprowadza się w stan nietrzeźwości i przez to ciężko narusza podstawowe obowiązki pracownicze, nie powinien korzystać z takiej ochrony. Jest to bowiem zdarzenie szczególnie naganne, szkodzące także wizerunkowi związku zawodowego, ale i zupełnie oderwane od działalności związkowej. Wykorzystywanie prawa o ochronie funkcjonariuszy związkowych przed zwolnieniem z pracy, w sytuacji tak rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych, należy traktować jako nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p. pozostające w sprzeczności z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.

[kasacja] Kasację od tego wyroku wnieśli powodowie, wskazując jako jej podstawy naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych poprzez jego niezastosowanie, art. 52 § 1 pkt 1 k.p. "poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym sprawy niepozwalającym na zakwalifikowanie zachowania powodów jako ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych", art. 8 k.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, art. 45 § 3 w związku z art. 56 § 2 k.p. "przez nieuwzględnienie żądań powodów przywrócenia ich do pracy na dotychczasowych warunkach i orzeczenie tylko o odszkodowaniu". W dalszej części przytoczenia podstaw kasacyjnych znajduje się następujące stwierdzenie: "niezależnie od powyższego sądy obu instancji naruszyły przepis art. 233 Kodeksu postępowania cywilnego poprzez błędne i nieuprawnione na podstawie zebranego materiału dowodowego przyjęcie, że w dniu 28 października 2002 r. w Warszawie powodowie wykonywali obowiązki pracownicze i pozostawali w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę". W uzasadnieniu kasacji podnieśli, że powodowie w dniu 28 października 2002 r. nie świadczyli pracy na rzecz pozwanej, lecz wykonywali swoje obowiązki względem macierzystej organizacji związkowej. Z ustaleń sądów obu instancji nie wynika, że powodowie naruszyli pracowniczy obowiązek trzeźwości względnie inne postanowienia regulaminu pracy. Powodowie przebywali przecież poza terenem pracodawcy i nie świadczyli pracy (byli przez pracodawcę zwolnieni z obowiązku świadczenia pracy w związku z wykonywaniem funkcji związkowych). Budynek Ministerstwa Gospodarki nie był również miejscem wyznaczonym przez pracodawcę, a czas, w którym powodowie tam przebywali - czasem przez niego wyznaczonym. Żaden przepis (regulamin pracy, umowa o pracę) nie przewiduje, aby spożywanie alkoholu przez pracowników pozwanej poza jej terenem i poza czasem pracy było naruszeniem obowiązku pracowniczego. Skoro jedyną przyczyną rozwiązania z powodami umowy o pracę było spożywanie alkoholu w czasie wykonywania obowiązków służbowych, to wobec faktu, że powodowie nie wykonywali obowiązków służbowych, przyczyna od początku była nieprawdziwa. Ponadto stosunek pracy powodów chroni przepis art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Przepis ten dotyczy wszystkich sytuacji, w których pracodawca zamierza rozwiązać stosunek pracy z pracownikiem będącym działaczem związkowym. Ani przepisy Kodeksu pracy, ani ustawy o związkach zawodowych nie przewidują wyłączenia lub ograniczenia ochrony wynikającej z art. 32 ust. 1 w odniesieniu do pracowników, wobec których ze względu na rażące naruszenie przez nich podstawowych obowiązków pracowniczych pracodawca zamierza rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia. Jeżeli pracodawca nie uzyskuje wymaganej zgody na rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem będącym działaczem związkowym, to pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy nawet wówczas, gdy dopuścił się on ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Taki jest bowiem sens szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy, wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1999 r., I PKN 306/99 (OSNAP i US 2001, nr 5, poz. 146). Ochrona obejmuje także zawinione zachowania pracownika - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1999 r., I PKN 124/99 (OSNAP i US 2000, nr 17, poz. 650). Zacytowany przez Sąd Okręgowy wyrok Sądu Najwyższego dotyczył sytuacji, w której pracownik (związkowiec) spożywał alkohol w czasie i miejscu pracy (a nie, jak w niniejszej sprawie, poza miejscem i poza czasem pracy) i zapadł w 1997 r., przy czym z późniejszych orzeczeń wynika, że ochrona stosunku pracy wyklucza możliwość rozwiązania z nimi stosunku pracy nawet w przypadkach ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. W związku z tymi zarzutami powodowie wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku "przez przywrócenie powodów do pracy" ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Formalnie kasacja została oparta na obu podstawach wymienionych w art. 3931 k.p.c. Jednak w rzeczywistości zarzut, określony jako naruszenie art. 233 k.p.c. "przez przyjęcie, że powodowie wykonywali obowiązki pracownicze", nie dotyczy błędu w ustaleniach faktycznych, spowodowanego wadliwą oceną materiału dowodowego. Skarżący nie kwestionują bowiem ustalonego faktu - udziału powodów w oficjalnym spotkaniu - lecz kwestionują zakwalifikowanie tego faktu jako wykonywania obowiązków pracowniczych. Nie jest to więc zarzut naruszenia prawa procesowego, lecz zarzut błędnego zastosowania art. 52 § 1 pkt 1 k.p.c. Zarzuty kasacji należy więc rozpoznawać w granicach pierwszej z wymienionych w art. 3931 k.p.c. podstawy kasacyjnej - naruszenia prawa materialnego.
[naruszenei prawa materialnego] Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim nie można mówić o naruszeniu art. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.). Przepis ten w ust. 1 stanowi, że pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu, a z mocy ust. 4 ochrona ta obejmuje także członków zarządu międzyzakładowej organizacji związkowej. W zaskarżonym wyroku przepis został zinterpretowany prawidłowo jako zakaz rozwiązywania stosunku pracy z członkiem zarządu zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej, który dotyczy zarówno rozwiązania tego stosunku za wypowiedzeniem, jak i bez wypowiedzenia, z jakichkolwiek przyczyn (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2001 r., I PKN 276/00, OSNP 2002, nr 22, poz. 549). Ochrona przewidziana w art. 32 obejmuje także zawinione zachowania pracownika określone w art. 52 § 1 k.p. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1999 r., I PKN 124/99, OSNP 2000, nr 17, poz. 650). Jednak korzystanie z tej ochrony jest ograniczone społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego. W tym zakresie Sąd Najwyższy prezentuje konsekwentnie stanowisko, że korzystanie z ochrony działacza związkowego naruszającego w sposób rażący podstawowe obowiązki pracownicze może być uznane za nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p., przy czym rodzaj czynu pracownika decyduje o tym, czy można uznać jego roszczenie o przywrócenie do pracy za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1998 r., I PKN 215/98, OSNP 1999, nr 14, poz. 461). Nie jest prawdą, jak się to twierdzi w kasacji, że w późniejszych orzeczeniach Sąd Najwyższy odstąpił od tego stanowiska. Na przykład w wyroku z dnia 12 września 2000 r., I PKN 23/00 (OSNP 2002, nr 7, poz. 160) Sąd ten stwierdził, że z ustawowych gwarancji wzmożonej ochrony trwałości stosunku pracy nie powinien korzystać działacz związkowy, któremu można zarzucić ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i nadużywanie funkcji związkowej dla ochrony przed uzasadnionymi sankcjami prawa pracy. Za tego rodzaju szczególnie naganne zachowanie pracownika Sąd Najwyższy uznawał między innymi przebywanie na terenie zakładu pracy pod wpływem alkoholu (wyrok z dnia 14 lutego 2001 r., I PKN 252/00, OSNP 2002, nr 21, poz. 525), a także spożywanie alkoholu w czasie i miejscu pracy (wyrok z dnia 7 marca 1997 r., I PKN 30/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 488).

[żądanie przywrócenia do pracy] W świetle tych poglądów istniały podstawy do nieuwzględnienia żądań powodów przywrócenia do pracy, jeżeli potwierdziło się naruszenie przez nich podstawowych obowiązków pracowniczych, a czyn stanowiący takie naruszenie był szczególnie naganny. Podniesiony w kasacji zarzut, że nie można uznać za ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych zachowania, które miało miejsce nie w czasie wykonywania pracy, lecz w czasie pełnienia funkcji związkowych, jest chybiony. Powodowie pełnili funkcję w zarządach zakładowej i międzyzakładowej organizacji związkowej jako wybrani spośród członków organizacji związkowej utworzonej przez pracowników pozwanej (art. 2 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych). Pozostawanie w stosunku pracy stanowiło tytuł sprawowania przez nich funkcji, która nie zwalniała ich od obowiązków pracowniczych wynikających z tego stosunku. Biorąc udział w spotkaniu przedstawicieli związków zawodowych, pracodawców i Ministerstwa Gospodarki powodowie nie występowali jako osoby prywatne ani nawet jako wyłącznie przedstawiciele zarządów, w skład których wchodzili. Występowali jako przedstawiciele związków zawodowych, które zgodnie z art. 4 ustawy o związkach zawodowych reprezentują pracowników, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych. Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej. Powodowie byli zaproszeni na spotkanie jako członkowie związku reprezentującego pracowników pozwanej i mieli obowiązek zachowywać się w sposób godny z poszanowaniem zasad obowiązujących na takim spotkaniu. Czas, w jakim powodowie mieli wykonywać te obowiązki związkowe, nie był ich czasem wolnym od pracy, pozostawali oni nadal w dyspozycji pracodawcy zgodnie z otrzymanym od niego poleceniem wyjazdu służbowego. Przebywanie w stanie nietrzeźwości w czasie reprezentowania pracowników na oficjalnym spotkaniu stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. Zarzut naruszenia tego przepisu okazał się nieuzasadniony.
Jako kolejny z naruszonych przepisów został wskazany w kasacji przepis art. 8 k.p. Z wywodów kasacji nie wynika, aby został zakwestionowany zakres zastosowania tego przepisu przez przyjęcie go jako podstawy oddalenia powództwa w całości. Można raczej wnioskować, że zdaniem wnoszącego kasację, przepis ten w sprawie, w której zostało zgłoszone żądanie przywrócenia do pracy pracownika szczególnie chronionego, nie powinien mieć w ogóle zastosowania. Wynika to z zakwestionowania możliwości zasądzenia odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy przez zgłoszenie zarzutu naruszenia art. 45 § 3 k.p. w związku z art. 56 § 2 k.p. Ten ostatni zarzut nie wymaga omówienia, gdyż skierowany jest przeciwko rozstrzygnięciu Sądu pierwszej instancji. Natomiast Sąd drugiej instancji oddalając powództwo nie stosował i nie mógł stosować tych przepisów.

W powołanych wyżej, a także innych orzeczeniach Sąd Najwyższy prezentował pogląd, że jeżeli społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa i zasady współżycia społecznego ( art. 8 k.p.) sprzeciwiają się przywróceniu do pracy działacza związkowego, zasądza się na jego rzecz odszkodowanie. Teza taka została sformułowana w wyroku z dnia 13 maja 1998 r., I PKN 106/98 (OSNP 1999, nr 10, poz. 336) i brzmi następująco: zastosowanie art. 8 k.p. wobec pracownika pełniącego funkcję w zakładowej organizacji związkowej, który rażąco naruszył podstawowe obowiązki pracownicze i z którym rozwiązano umowę o pracę w trybie art. 52 k.p. z naruszeniem prawa, oznacza, że w miejsce żądanego przywrócenia do pracy możliwe jest na podstawie art. 4771 § 2 k.p.c. zasądzenie odszkodowania przewidzianego w art. 56 k.p. Nie oznacza to jednak, że oddalenie powództwa w takiej sprawie jest wykluczone. Możliwość taką dopuścił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2000 r., I PKN 656/99 (OSNP 2001, nr 22, poz. 659), stwierdzając, że oddalenie na podstawie art. 8 k.p. powództwa o przywrócenie do pracy pracownika korzystającego z ochrony przewidzianej w art. 32 o związkach zawodowych nie stanowi naruszenia konstytucyjnych zasad ustroju państwa. Oddalenie powództwa nie może być regułą, jednak w wyjątkowych wypadkach nawet żądanie odszkodowania może być uznane za nadużycie prawa. Przepis art. 8 k.p. daje podstawę do oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy działacza związkowego zwolnionego z pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. mimo sprzeciwu zarządu organizacji związkowej, jeżeli wobec drastycznie nagannego zachowania się pracownika na forum publicznym uwzględnienie jego żądania nawet w ograniczonym zakresie (zasądzenie odszkodowania) godziłoby w elementarne zasady przyzwoitości. Takiego drastycznie nagannego zachowania dopuścili się powodowie, gdyż kompromitowali nie tylko pracodawcę, lecz także organizację związkową, a przede wszystkim szeregowych członków związku, którzy dokonując wyboru zaufali im i powierzyli reprezentowanie swoich praw. Wprawdzie, jak zauważył słusznie Sąd pierwszej instancji, całkowite oddalenie żądań pracownika szczególnie chronionego mogłoby stanowić przyzwolenie dla pracodawcy na naruszanie przepisów prawa, jednak w tej konkretnej sytuacji pracodawca nie miał innego wyjścia niż naruszenie zakazu wynikającego z art. 32 ust. 1 i 4 ustawy o związkach zawodowych. Zwrócił się on bowiem do zarządu organizacji związkowej o wyrażenie zgody na rozwiązanie z powodami umowy o pracę i zgody takiej nie uzyskał. Respektując powołane przepisy musiałby nadal zatrudniać powodów, co w powszechnym odczuciu pracowników wywołałoby sprzeciw wobec bezkarności za czyn wyjątkowo naganny. W tym przypadku zarząd organizacji związkowej nadużył swego prawa do obrony własnych działaczy, tolerując ich kompromitujące zachowanie. Przepis art. 32 ustawy o związkach zawodowych nie może być bowiem traktowany jako środek ochrony przed zwolnieniem z pracy działaczy związkowych dopuszczających się ekscesów wzbudzających ogólny sprzeciw. Sąd Okręgowy zastosował więc prawidłowo przepis art. 8 k.p. jako podstawę prawną oddalenia powództwa.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 393 12 k.p.c. oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.


Tezy niektórych orzeczeń SN dotyczących ochrony działaczy związkowych
Wyrok SN z dnia 3 października 2008 r., II PK 53/08, LEX nr 513005
1. Związek zawodowy ma prawo chronić pracownika przed zwolnieniem. Nie wolno mu jednak, stosując tę ochronę, nadużywać wolności związkowej.

2. Dla potrzeb objęcia gwarancją zatrudnienia, o której mowa w art. 32 ustawy z 1991 r. o związkach zawodowych, członek zarządu zakładowej organizacji związkowej wyznaczony przez tę organizację jako osoba chroniona nie potrzebuje odrębnego poza członkostwem w zarządzie umocowania do reprezentowania organizacji wobec pracodawcy.


I PK 198/07 wyrok SN 2008.01.30

M.P.Pr. 2008/6/316

Korzystanie z ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy w związku z pełnieniem funkcji w organizacji związkowej, następnie z powodu długotrwałej niezdolności do pracy, wreszcie z tytułu wyboru na społecznego inspektora pracy, dokonane po podjęciu działań zmierzających do wypowiedzenia pracownikowi stosunku pracy, mogło być uznane za sprzeczne z art. 8 KP.
I PK 198/07 wyrok SN 2008.01.30

M.P.Pr. 2008/5/226

Związek zawodowy ma prawo chronić pracownika przed zwolnieniem. Nie wolno mu jednak, stosując tę ochronę, nadużywać wolności związkowej.
I PK 275/06 wyrok SN 2007.05.18

OSNP 2008/13-14/189...

Stosunek pracy pracownika pełniącego z wyboru funkcję związkową poza zakładową organizacją związkową podlega szczególnej ochronie w okresie urlopu bezpłatnego udzielonego dla wykonywania tej funkcji oraz w okresie wykonywania doraźnych czynności związanych z tą funkcją i ochrona ta wygasa rok po upływie tych okresów (art. 32 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 9 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.).

III PK 12/06 wyrok SN 2006.04.06

OSNP 2007/7-8/90

1. Oddalenie - na podstawie art. 8 k.p. - roszczenia o przywrócenie do pracy pracownika, podlegającego szczególnej ochronie przed rozwiązaniem z nim stosunku pracy, gdy rozwiązanie to w sposób oczywisty naruszało prawo (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), może mieć miejsce wyjątkowo, w okolicznościach szczególnie rażącego naruszenia obowiązków pracowniczych lub obowiązujących przepisów prawa.


II PK 127/05 wyrok SN 2006.03.15

LEX nr 277809



Powództwo pracownika szczególnie chronionego oparte na zarzucie braku zgody związku zawodowego na rozwiązanie stosunku pracy powinno być uwzględnione, mimo ciężkiego naruszenia przez niego obowiązków pracowniczych.
I PK 45/05 wyrok SN 2005.10.11

M.P.Pr. 2006/4/203...

Domaganie się przywrócenia do pracy ze względu na naruszenie przez pracodawcę szczególnych gwarancji zatrudnienia przysługujących działaczom związków zawodowych może w szczególnych sytuacjach faktycznych pozostawać w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym celem takiej szczególnej ochrony prawnej.

II PK 201/04 wyrok SN 2005.02.23

OSNP 2005/21/333

1. Zamiar utworzenia organizacji związkowej nie usprawiedliwia przerwania wykonywania pracy bez zgody pracodawcy, lecz może być jedną z przesłanek oceny stopnia winy pracowników naruszających podstawowy obowiązek wykonywania pracy (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Organizatorzy nielegalnego strajku ponoszą surowszą odpowiedzialność niż jego bierni uczestnicy.

2. Członkowie komitetu założycielskiego zakładowej organizacji związkowej NSZZ "Solidarność" nie korzystają ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, przewidzianej w ustawie z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.), jeżeli u danego pracodawcy istnieje już zakładowa organizacja tego związku. Pracodawca nie jest obowiązany uprzedzać o tym członków komitetu założycielskiego (art. 12 oraz art. 32 tej ustawy).
III PK 77/04 wyrok SN 2005.02.23

OSNP 2005/21/331

Ochrona trwałości stosunku pracy przewidziana w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) przysługuje od chwili zawiadomienia pracodawcy o uchwale zarządu zakładowej organizacji związkowej wskazującej osoby podlegające ochronie.
II PK 164/04 wyrok SN 2005.01.25

OSNP 2005/17/268...

Podstawą szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy określonej w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) są postanowienia statutu związku zawodowego, które określają organy lub osoby uprawnione do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy, a nie uchwała zarządu wskazująca pracownika jako podlegającego ochronie.
II PK 159/04 wyrok SN 2005.01.25

OSNP 2005/17/267

Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy określona w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) przysługuje tylko członkom zarządu zakładowej organizacji związkowej, która spełnia kryteria ustanowione w art. 25[1] ust. 1 tej ustawy.
I PK 11/04 wyrok SN 2004.11.25

Pr.Pracy 2005/7-8/42...

Wybór pracownika do zarządu zakładowej organizacji związkowej w okresie wypowiedzenia umowy o pracę nie przesądza o sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa jego żądania przywrócenia do pracy, w przypadku naruszenia przez pracodawcę art. 32 ustawy o związkach zawodowych, a taki wybór, nawet po podjęciu przez pracodawcę działań zmierzających do rozwiązania stosunku pracy, sam przez się nie prowadzi do nadużycia prawa wynikającego z przepisów o szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy.

I PK 616/02 wyrok SN 2003.11.26

Pr.Pracy 2004/6/34

2. Celem ochrony działacza związkowego jest wyłącznie zagwarantowanie mu niezależności w wypełnianiu jego funkcji, a przepisy wyznaczające zakres tej ochrony mają charakter regulacji szczególnej i muszą być wykładane ściśle. Działalność związkowa nie może być pretekstem do nieuzasadnionego uprzywilejowania pracownika w sferach niedotyczących sprawowania przez niego funkcji.

I PK 346/02 wyrok SN 2003.09.18

LEX nr 322017

Odmawiając, na podstawie art. 8 k.p., przywrócenia do pracy, sąd może, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, na rzecz działacza związkowego, zwolnionego bez zgody właściwego organu związkowego, zasądzić odszkodowanie w pełnej bądź niepełnej wysokości, ale może też roszczenie odszkodowawcze w całości oddalić.
I PK 111/02 wyrok SN 2003.04.16

LEX nr 103837...

Domaganie się przywrócenia do pracy przez pracownicę, która z biernego prawa wyborczego do komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej skorzystała w ostatnim dniu długotrwałej (175-dniowej) nieobecności w pracy z powodu choroby, czyli w przeddzień zgłoszenia się do pracy i odebrania oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu stosunku pracy wskutek likwidacji jej stanowiska pracy, o której to decyzji pracodawcy została uprzedzona przed rozpoczęciem korzystania ze zwolnienia lekarskiego, może być w świetle art. 8 k.p. kwalifikowane jako nadużycie prawa.
P 7/02 wyrok TK 2003.04.07

OTK-A 2003/4/29



Art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854, Nr 100, poz. 1080 i Nr 128, poz. 1405 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1146 i Nr 240, poz. 2052) w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2003 r. w zakresie, w jakim nakłada na pracodawcę obowiązek uzyskania zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Dla zainteresowanych: Jakub Stelina, Przywrócenie do pracy chronionego działacza związkowego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, PiZS 2005/1







©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość