Strona główna

Spis treści Hasła typu „Autor-Tytuł” w opracowaniu przedmiotowym Hasła osobowe – dopowiedzenia Hasło tytułowe w opracowaniu przedmiotowym Hasła typu „Autor-Tytuł”


Pobieranie 66.22 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar66.22 Kb.




Rodzaje haseł
Spis treści


  1. Hasła typu „Autor-Tytuł” w opracowaniu

przedmiotowym

2. Hasła osobowe – dopowiedzenia

3. Hasło tytułowe w opracowaniu przedmiotowym

1. Hasła typu „Autor-Tytuł” w opracowaniu przedmiotowym


Na potrzeby opracowania przedmiotowego dokumentów na temat dzieł piśmienniczych (publikowanych lub rękopisów) tworzy się hasło typu autor-tytuł, którego pierwszym członem jest odpowiednia nazwa osobowa, drugim tytuł w wersji oryginalnej, np.:

 

Słowacki, Juliusz |d (1809-1849). |t Anhelli



Molière |d (1622-1673). |t Dom Juan

Kant, Immanuel |d (1724-1804). |t Einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes

Bulgakov, Mihail Afanas'evič |d (1891-1940). |t Master i Margarita

 

 Wszelkie inne wersje tytułu występują w rekordzie wzorcowym jako formy odrzucone (odsyłacze w bazie danych). Jako formy odrzucone uwzględnia się przede wszystkim warianty tytułu (jeśli dzieło było publikowane w kraju autora pod różnymi tytułami) oraz wersje obcojęzyczne



W wypadku autorów obcych podstawową formą odrzuconą jest polska wersja tytułu, o ile dzieło było publikowane w przekładzie polskim, a z innych wersji językowych uwzględnia się przede wszystkim te, które są reprezentowane w danym zbiorze bibliotecznym, np.:

 

100 1 Milne, A. A. |d (1882-1956). |t House at Pooh Corner



400 1 Milne, A. A. |d (1882-1956). |t Chatka Puchatka

400 1 Milne, A. A. |d (1882-1956). |t Zakątek Fredzi Phi-Phi

 

100  1 Kant, Immanuel |d (1724-1804). |t Zum ewigen Frieden



400 1 Kant, Immanuel |d (1724-1804).| t O wiecznym pokoju

400  1 Kant, Immanuel |d (1724-1804). |t Wieczny pokój

 

100  0 Sophocles |d (ca 496-406 a.C.). |t Antigoni



400  0 Sophocles |d (ca 496-406 a.C.). |t Antigone

400  0 Sophocles |d (ca 496-406 a.C.). |t Antygona

 

100  0 Plato |d (427-347 a.C.). |t Apologia Sokratous



400  0 Plato |d (427-347 a.C.). |t Apologie de Sokrate

400  0 Plato |d (427-347 a.C.). |t Obrona Sokratesa

 

100 1 Sienkiewicz, Henryk|d(1846-1916).|t Na polu chwały



400 1 Sienkiewicz, Henryk|d(1846-1916).|t Auf dem Felde der Ehre

400 1 Sienkiewicz, Henryk|d(1846-1916).|t On the field of glory

400 1 Sienkiewicz, Henryk|d(1846-1916).|t Pe cîmp de glorie

400 1 Sienkiewicz, Henryk|d(1846-1916).|t Uz slavas laukiem
W przypadku dzieł plastycznych, którym tytuły nadawane są zwykle wtórnie w piśmiennictwie – tytuł występuje w wersji używanej w polskiej historiografii sztuki i piśmiennictwie popularno-naukowym, np.:

 

Matejko, Jan |d (1838-1893). |t Batory pod Pskowem



Leonardo da Vinci |d(1452-1519). |t Dama z gronostajem

Grünewald, Matthias |d (ca 1460 a 1480-1528). |t Ołtarz z Isenheim

 

Wszelkie inne wersje tytułu występują w rekordzie wzorcowym jako formy odrzucone (odsyłacze w bazie danych), np.:



 

100  0 Leonardo da Vinci |d (1452-1519). |t Dama z gronostajem

400  0 Leonardo da Vinci |d (1452-1519). |t Dama z łasiczką

400  0 Leonardo da Vinci |d (1452-1519). |t Portret Cecylii Gallerani

 

Jeśli dziełu plastycznemu tytuł nadał sam autor, przyjmuje się tę właśnie nazwę (dotyczy to zwłaszcza sztuki współczesnej, tzn. od 20 w.), np.:



 

Magritte, René |d (1898-1967). |t Ceci n’est pas une pomme

 

Odmienną zasadę stosuje się wobec pomników. Hasłem podstawowym jest tu nazwa miejscowości, w której pomnik znajduje się, np.:



 

Toruń (woj. kujawsko-pomorskie) |x pomnik Mikołaja Kopernika

Poznań (woj. wielkopolskie) |x Pomnik Poznańskiego Czerwca 1956 r.

Warszawa |x pomnik Jazdy Polskiej

 

Hasło typu autor-tytuł zapisujemy w tym wypadku jako hasło odrzucone, np.:



 

151  Toruń (woj. kujawsko-pomorskie) |x pomnik Mikołaja Kopernika

400  1 Tieck, Christian Friedrich |d (1776-1851). |t Pomnik Mikołaja Kopernika

 

151  Warszawa |x pomnik Fryderyka Chopina



400 1 Szymanowski, Wacław |d (1859-1930). |t Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie

 

W opracowaniu publikacji na temat dzieł muzycznych stosuje się hasło autor-tytuł na tych samych zasadach, jak dla dzieł literackich, np.:



 

100 1 Szymanowski, Karol |d (1882-1937). |t Harnasie

100 1 Bach, Johann Sebastian |d (1685-1750). |t Matthäus-Passion

 

W przypadku dzieł nie mających tytułu wyróżniającego można nie stosować w opracowaniu hasła typu autor-tytuł, ale użyć samego hasła osobowego z określnikiem – twórczość. Jeśli hasło autor-tytuł wydaje się niezbędne dla opracowania danego dokumentu, należy w haśle zapisać w podpolu tytułu wszystkie elementy niezbędne do identyfikacji dzieła, takie jak numer identyfikujący dzieło/numer części, nazwa części, tonacja zgodnie z zasadami przyjętymi w opisie formalnym druków muzycznych, np.:



 

Chopin, Fryderyk |d (1810-1849). |t Ballada g-moll op. 23

 

W razie potrzeby – w opracowaniu dokumentów na temat zbiorów dzieł o jednej formie lub gatunku - można stosować tytuł zbiorczy (typu Mazurki, Etiudy, Pieśni, Symfonie)



 

Chopin, Fryderyk |d (1810-1849). |t Mazurki

 

 Uwaga: libretta opisujemy używając hasła typu autor-tytuł z określnikiem – libretto. Autorem jest zawsze kompozytor, np.:



 

Verdi, Giuseppe |d (1813-1901). |t Aida |v libretto
Hasło „Autor-Tytuł” tworzone dla dzieł mających więcej niż jednego autora
Tworzy się tyle haseł przedmiotowych autor-tytuł, ilu jest współautorów danego dzieła, np.:

 

Wstęp do „Przenicowanego świata” Arkadija i Borisa Strugackich / Wojciech Kajtoch. – Kraków, 1994

 

Strugackij, Arkadij Natanovič (1925- ).Obitaemyj ostrov



Strugackij, Boris Natanovič (1933- ). Obitaemyj ostrov

Fantastyka – literatura rosyjska – historia – nauczanie

 

Dla recenzji podręcznika szkolnego powstałego we współpracy trzech autorów:



 

Eisler, Jerzy (1952- ). Świat i Polska 1939-1992

Kupiecki, Robert (1967- ). Świat i Polska 1939-1992

Sobańska-Bondaruk, Melania. Świat i Polska 1939-1992

Podręczniki szkolne –historia- Polska – od 1989 r.

 

2. Hasła osobowe - dopowiedzenia


Sformułowania typu przed, nie przed, po etc.
Dla określeń typu: przed, nie przed, po, między stosuje się odpowiednie sformułowania w języku łacińskim:
a ---> et

czynny (a) ---> fl.

między ---> inter

nie po ---> non post

nie przed ---> non ante

po ---> post

przed ---> ante

Np.:


Widawski, Piotr Wężyk

urodzony przed 1550 r. i zmarły po 1600 r.


100 1 |a Widawski, Piotr Wężyk|d(ante 1550-post 1600)
Tommaso da Celano

urodzony między 1185 a 1190 r. i zmarły w 1260 r.



100 0 |a Tommaso da Celano|d(inter 1185 et 1190-1260)

Mostowska, Anna

urodzona około 1762 r. i zmarła przed 1833 r.

100 1 |a Mostowska, Anna|d(ca 1762-ante 1833)

skrót - fl. (łac. floruit), odpowiadający określeniu „czynny(a)”, stosuje się po nazwach osób, dla których nie udało się nawet w przybliżeniu ustalić dat urodzenia i śmierci, a tylko daty poświadczające, że w danych latach lub w danym roku osoba ta żyła.


Np.:

Filatyn, Zofia

tancerka, działała w ll. 1880-1902, dokładne daty życia nie znane

100 1 |aFilatyn, Zofia|d(fl. 1880-1902)


Daniell, James

miedziorytnik, działał około 1800 r., dokładne daty życia nie znane

100 1 |a Daniell, James|d(fl. ca 1800)
Zawadzka, Maria

babka Moniki Żeromskiej, figuruje na zdjęciu z 1914 r., dokładne

daty życia nie znane
100 1 |a Zawadzka, Maria|d(fl. 1914)

Daty w dopowiedzeniu.
1. W zapisie daty przed i po myślniku nie wstawia się spacji.
Przykłady: |d(1875-1940)

|d(ca 1625-ca 1700)

|d(1595-ante 1651)

|d(ante 1725-non post 1799)
2. W przypadku, gdy nie znana jest jedna z dat, w jej miejsce wstawia się znak „?

Wyjątek – dla osób żyjących współcześnie w miejscu drugiej daty zostawia się spację (cezurę stanowi 120 lat, czyli dla osoby urodzonej w 1889 roku, należy w miejscu drugiej daty wstawić spację).

Uwaga: od każdego nowego roku data graniczna ulega przesunięciu, należy więc pamiętać o aktualizacji haseł.
Przykłady: |d(?-1827)

|d(1515-?)

|d(1887-?)

|d(1889- )

|d(1950- )
3. Nie używa się określeń typu: (ur. 1671), (zm. 1750). Poprawny zapis to:
Przykłady: |d(1671-?)

|d(?-1750)


4. Przełom lat oznaczony kreską ukośną „/” stosuje się tylko dla lat po sobie następujących. Oznaczenie przełomu dla dat oddalonych od siebie jest zapisem błędnym (1870/1875).
Przykłady: |d(1870/1871-1967)

|d(1615-1795/1796)

5. Nie używa się w zapisie dat spójnika „lub” (1689 lub 1700-1769). Katalogujący opowiada się za jedną z dat, za którą przemawiają źródła. Natomiast informację o obu datach podaje w polu 667 rekordu wzorcowego lub w polu 670 w podpolu b, w podpolu a podając nazwę źródła.


Przykład: 100 1 |a Trotz, Michał Abraham|d(ca 1689-1764)

667 |a Wydawca, autor słowników, ur. w 1689 lub 1700 r.


|a Sonnewend, Stefan|d(1885-1942)

670 |a IAP|bdata śm. 1942

670 |a www.polonia-art.pl/pl/aukcje|bdata śm. 1942

670 |a Stefan Czesław Sonnewend (1885-1939) / Jarosław

Mulczyński. - Poznań, 2001|bdata śm. 1939

6. Nie używa się w zapisie dat sformułowań typu: w. (wiek), połowa, koniec, początek, przełom wieków, itp. Powyższe daty zapisuje się w następujący sposób:



Przykłady:

żył w 19 w. - |d(18..-?)

zm. w 19 w. - |d(?-18..)

ur. w 18 w. zm. w 19 w. - |d(?-18..) lub |d(17..-?)



czyli nie używa się zakresu dwóch stuleci)

ur. w końcu 18 w. zm. w 19 w. - |d(179.-18..)

ur. w połowie 18 w. zm. w 19 w. - |d(175.-18..)

ur. w połowie 19 w. - |d(185.-?)

żył w I połowie 19 w. - |d(18..-185.)

zm. w połowie 19 w. - |d(?-185.)

żył w II połowie 19 w. - |d(185.-?)

zm. w II połowie 19 w. - |d(?-18..)

ur. w końcu 19 w. - |d(189.- ) (w tym przypadku drugą datą jest spacja, zob. cezura 120 lat w pkt. 2)

zm. w końcu 19 w. - |d(?-189.)

ur. na początku 19 w. - |d(18..-?)

zm. na początku 19 w. - |d(?-18..)

ur. na początku 19 w. zm. w końcu 19 w. - |d(18..-?)

przełom 18/19 w. - |d(179.-18..)


dziesięciolecia i lata wieku w datach oznaczamy 3 cyframi i kropką:

- pierwsze dziesięciolecie 19 w. 180.

- drugie dziesięciolecie 19 w. 181.

- lata 20-te 19 w. 182.

- lata 30-te 19 w. 183.

- lata 40-te 19 w. 184.

- lata 50-te 19 w. 185.

- lata 60-te 19 w. 186.

- lata 70-te 19 w. 187.

- lata 80-te 19 w. 188.

- lata 90-te 19 w. 189.
Uwaga:

Analogiczne zapisy stosuje się dla innych wieków.


Sposoby zapisu dat podane w pkt. 6 stosuje się w przypadku, gdy zachodzi potrzeba rozróżnienia osób. Jeśli nie występuje konieczność rozróżnienia haseł, informację o wieku, dziesięcioleciu itp., w którym żyła osoba dla której tworzony jest rekord wzorcowy podaje się w polu 667. W przypadku gdy w przyszłości zaistnieje konieczność rozróżnienia haseł, informacja ta przeniesiona zostanie do pola 100, stosując powyższe zasady zapisu.

 3. Hasło tytułowe w opracowaniu przedmiotowym

 

Hasła tytułowe (zapisywane w kartotece wzorcowej w polu 130, w rekordzie bibliograficznym w polu 630) tworzy się w JHP BN dla:



 

-   dzieł anonimowych wszelkiego rodzaju (ksiąg świętych, anonimów literackich, dzieł plastycznych i muzycznych o nieustalonym autorstwie)

-    wydawnictw ciągłych (serii wydawniczych i czasopism)

 

Hasła tytułowe ksiąg świętych i anonimowych dzieł literackich formułuje się zgodnie z zaleceniami PN-N-01231 : 2001 Opis bibliograficzny – Hasło tytułowe, np.:.



 

Biblia. |p ST. |p Księga Wyjścia

Koran


Chanson de Roland

Alf laila wa laila

Bogurodzica

Chronica Hungaro-Polonica

Slovo o polku Igoreve

Historia von D. Johann Fausten

Navigatio sancti Brendani abbatis

 

 Tytuły anonimowych dzieł (plastycznych, muzycznych, audiowizualnych itp.) są wprowadzane na ogólnych zasadach i – zależnie od potrzeb – uzupełniane odpowiednimi dopowiedzeniami, np.:



 

Matka Boska Bardzka (figura)

Matka Boska Pocieszycielka Strapionych z Wielkich Oczu (obraz)

Jezu, ufam Tobie (obraz)

Wesele Aldobrandyńskie

Star Trek, the next generation (serial film.)

 

Wszystkie dopowiedzenia zapisuje się w podpolu a.



 

Jako hasła tytułowe wprowadza się również tytuły dzieł zbiorowych, uzupełniane - zależnie od potrzeb – odpowiednimi dopowiedzeniami, a zwłaszcza dopowiedzeniem chronologicznym np.:

 

Słownik badaczy literatury polskiej



Encyklopedia historii drugiej Rzeczypospolitej

Atlas Silesiae (Norymberga ; 1750)

Encyclopaedia Britannica (1974- )

 

Hasła tego typu występują stosunkowo rzadko, przede wszystkim w opracowaniu przedmiotowym indeksów czy recenzji. Wszystkie dopowiedzenia zapisuje się w podpolu a.



 

Uwaga:

nie są traktowane jako hasła tytułowe obiegowo funkcjonujące, popularne nazwy dzieł sztuki czy ich zespołów, zabytkowych obiektów, egzemplarzy rękopisów i druków. Hasła te są wprowadzane do JHP BN jako hasła ogólne, np.:

 

Arrasy wawelskie



Dzwon Zygmunta

Biblia Królowej Zofii

Biblia Gutenberga

Très riches heures du duc de Berry

Psałterz Egberta

 

Zasady tworzenia rekordów wzorcowych dla tego typu obiektów będą opisane osobno.



 

Tytuły wydawnictw ciągłych:

 

- serii wydawniczych. Hasło uzupełnia się dopowiedzeniem (seria wyd.) zapisanym w podpolu a, np.:



 

Biblioteka Narodowa (seria wyd.)

Wydawnictwo Ludowe (seria wyd.)

 

- czasopism

 

Tytuły rozpoczynające się od słów Gazeta, Dziennik, Tygodnik, Przegląd itp. nie wymagają dopowiedzenia, np.:



 

Tygodnik Siedlecki

Gazeta Lubuska

Dziennik Bałtycki

 

Pozostałe tytuły otrzymują obligatoryjnie dopowiedzenie (czasop.), np.:



 

Poradnik Językowy (czasop.) 

Życie Literackie (czasop.)

Szkwał (czasop.)

Biblioteka Warszawska (czasop.)

Kłosy (czasop.)

 

Jeśli dany tytuł nie identyfikuje jednoznacznie dokumentu, zwłaszcza w przypadkach,



gdy występuje w różnych miejscowościach i różnych okresach, należy hasło uzupełnić

dodatkowym dopowiedzeniem/dopowiedzeniami. Jako dopowiedzenia można użyć


1)      nazwy miejscowości;

2)      dat związanych z publikacją lub daty rocznej wyrażającej początek

publikacji;

3)      innych informacji niezbędnych do identyfikacji.


Wszystkie dopowiedzenia zapisuje się w podpolu a.

 

Tygodnik Polski (Pszczyna)



tylko jeden taki tytuł wydawany w Pszczynie, nie wymaga dopowiedzenia chronologicznego.

 

Polityka (czasop. ; 1937-1939)



Polityka (czasop. ; 1957- )

 

oba tytuły wydawane w Warszawie, rozróżniane datami, nie wymagają użycia dopowiedzenia lokalizującego



 

Jeśli tytuł zawiera nazwę miejscowości, nie ma potrzeby dodawania jej w dopowiedzeniu, np..:

 

Dziennik Łódzki (1844-1892)



Dziennik Łódzki (1945- )

Głos Warszawski (czasop. ; 1908-1909)


Głos (czasop. ; Warszawa ; 1886-1905)

 

Ze względu na częste występowanie tytułu w różnych miejscowościach i okresach, wymaga użycia obu dopowiedzeń.



 

Przegląd Robotniczy (organ NZR)

 

Miejsce i czas wydawania nie są znane, konieczne jest zastosowanie innego rodzaju dopowiedzenia.



 

Uwaga:


Nie stosuje się dopowiedzenie (czasop. emigr.). W odniesieniu do czasopism mniejszości narodowych i grup etnicznych należy stosować zasady ogólne, np.:

 

Głos Nauczyciela (czasop. ; Chicago)



Tygodnik Polski (Tbilisi)

Kultura (czasop. ; Paryż).


Tytuły filmów

 

Hasłem jest oryginalny tytuł filmu, a hasło autor-tytuł jest formą odsyłaczową. Tytuł filmu zawsze otrzymuje dopowiedzenie (film). Wprowadza się również odsyłacz od polskiego tytułu filmu, np.:



 

Cria cuervos (film)

 

NU Saura, Carlos (1932- ). Cria cuervos



  Nakarmić kruki (film)

 

 



Otto e mezzo (film)

 

NU Fellini, Federico (1920-1993). Otto e mezzo



  8 1/2 (film)

  Osiem i pół (film)

 

Popiół i diament (film)

 

NU Wajda, Andrzej|d(1926- ). Popiół i diament



 

 

Jeśli tytuł nie identyfikuje jednoznacznie filmu, należy uwzględnić w dopowiedzeniu dodatkową informację, przede wszystkim datę powstania, np.:



 

Pan Tadeusz (film ; 1999)

 

NU Wajda, Andrzej (1926- ). Pan Tadeusz



 

W opisie przedmiotowym, zależnie od zawartości dokumentu może wystąpić hasło osobowe wyrażające reżysera lub innego współtwórcę filmu (np. autor scenariusza, scenografii, muzyki, zdjęć) uzupełnione określnikiem – twórczość, np.:

 

Gwiezdne wojny : jak powstawała kosmiczna trylogia / Oliver Denker. – Poznań, 1997

 

Lucas, George (1944- ) - twórczość



Star Wars (film)

Film amerykański – historia – od 1945 r.

 

Diabeł nas podsłuchuje : próba analizy filmu Francisa Forda Coppoli "Rozmowa" / Grzegorz Królikiewicz. – Łódź, 1994

 

Coppola, Francis Ford (1939- ) - twórczość



Conversation (film)

Film amerykański - historia - od 1945 r.

 

Jeśli publikacja dotyczy filmu w wielu jego kontekstach, hasła osobowe twórców pomija się.



 

Pan Tadeusz : sztuka filmu w muzeum : pamiątka z wystawy / pod red. Zofii Gołubiew. – Kraków, 1999

 

Muzeum Narodowe (Kraków) - katalog wystawy



Pan Tadeusz (film ; 1999) - katalog wystawy

Film polski – historia - od 1989 r. - katalog wystawy



Rzemiosło artystyczne - 17-19 w. - katalog wystawy

Kraków (woj. małopolskie) – wystawy - od 1989 r.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość