Strona główna

Stalinizm Józef Stalin


Pobieranie 23.87 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar23.87 Kb.
Stalinizm


Józef Stalin, właściwie Josif Wissarionowicz Dżugaszwili, urodzony 21 grudnia 1879 w Gori (Gruzja), zmarł 5 marca 1953 w Moskwie w niewyjaśnionych okolicznościach. W dzieciństwie nazywany Soso, w młodości Kobe. Rewolucjonista i rabuś bankowy, jeden z przywódców Rewolucji Październikowej. Po śmierci Lenina - sekretarz generalny Wszechrosyjskiej Partii Komunistycznej (bolszewików) - (WKP(b)), później Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR); dykator ZSRR i twórca "imperium zła", systemu zniewolenia ludzi i narodów przewyższającego dotychczasowe dyktatury i tyranie. Mistrz zbrodni i intrygi politycznej na niespotykaną skalę. Wedle starego przesądu gruzińskiego chłopiec urodzony w najkrótszą noc w roku powinien zostać od razu zabity, w przeciwnym razie ściągnie na świat wiele nieszczęść. Przepowiednia ta, jak się okazało, sprawdziła się z naddatkiem.

Stalinizm to system polityczno-ekonomiczny, jaki powstał w ZSRR pod władzą Józefa Stalina.
Początkiem tego systemu był komunizm wojenny wprowadzony jeszcze przez Lenina, opierający się na całkowitym scentralizowaniu wszelkich decyzji polityczno-ekonomicznych i "prawie rewolucyjnym", czyli ostrym terrorze wprowadzanym metodą ogłaszania "ukazów" i bezwględnego ich egzekwowania bez pośrednictwa normalnego systemu prawnego.
Ten chaotyczny początkowo system wytworzył w końcu, w dużym stopniu pod przywódctwem Stalina swoje ramy instytucjonalne. Trzema podstawowymi filarami instytucjonalnymi stalinizmu były:
Faktycznie totalna władza Stalina

Biurokracja monopartyjna, działająca we wszystkich "powierzchniowych" obszarach władzy - wprowadzająca w czyn "jawne" decyzje Stalina

Aparat przymusu i kontroli - realizujący bezpośrednio "niejawne" decyzje Stalina i kontrolujący zachowania wszystkich bez wyjątku, łącznie z biurokracją partyjną.

Podstawowymi cechami Stalinizmu były:


Pełne jedynowładztwo Stalina

Ciągła totalna kontrola wszystkiego i wszystkich

Ciągły i stale narastający terror, który stale zagrażał wszystkim oprócz samego Stalina.

Ekonomika oparta na ścisłym, centralnym planowaniu wszelkich inwestycji i centralnej dystrybucji wszelkich dóbr.

Zazwyczaj przyjmuje się, że pełna "wersja" Stalinizmu trwała od roku 1929 (pozbycie się z kierownictwa WKP(b) głównych oponentów Stalina) do roku 1953 (śmierć Stalina). Po 1953 system ten zaczął powoli ewoluować do komunizmu nomenklaturowego, w którym pod koniec istnienia ZSRR władzę sprawowała kilkusettysięczna grupa najważniejszych działaczy partii i podoporządkowany tej grupie aprat biurokratyczny i aparat przymusu i kontroli. Stalinizm do roku 1945 funkcjonował wyłącznie w ZSRR. Po drugiej wojnie światowej, został jednak "eksportowany" do państw, które w wyniku tej wojny dostały się pod kontrolę ZSRR. Próbowano go też wprowadzić w Chinach, jednak tam przekształcił się on szybko w Maoizm.

Bilans Stalinizmu:
Pozytywy:

Błyskawiczny rozwój przemysłu ciężkiego w ZSRR

Błyskawiczna, ogólna idustrializacja ZSRR (rozbudowa miast, kolejnictwa i systemu drogowego, elektryfikacja)

Błyskawiczny rozwój potęgi militarnej ZSRR

Rozwój badań naukowych i inżynieryjnych w niektórych dziedzinach (badanie kosmosu, atomistyka, lotnictwo)

Wybicie się ZSRR na jedno z dwóch najpotężniejszych państw na świecie.



Negatywy:
Terror, którego ofiary w latach 1929-1953 szacuje się na ok. 60 milionów ludzi, i który zebrał swoje pokłosie w latach 1953-1989 - szacowane na kolejne 10-15 milionów ludzi.

Zniszczenie środowiska naturalnego na ogromnych obszarach

Zniszczenie dziedzictwa kulturowego kilkunastu narodów

Faktyczna eksterminacja kilku narodów

Nienaturalna struktura gospodarcza, która w końcu zawaliła się pod "własnym ciężarem", a obecnie jest "kulą u nogi" większości państw byłego bloku wschodniego.

Całkowite zablokowanie wymiany wolnej myśli i związana z tym atrofia kultury i twórczych badań naukowych.



Pojęcia
GUŁAG, także znany pod synonimem łagier to akronim od rosyjskiej nazwy "Gławnoje Uprawlenije Łagieriej" - czyli Główny Zarząd Łagrów; dokładniej: "Gławnoje Upralenije Isprawitielno-trudowych Łagieriej", czyli Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy.
Formalnie GUŁAG był urzędem państwowym działającym w ZSRR w latach 1929-1965, najpierw będąc częścią NKWD, a następnie włączonym do struktur ministerstwa spraw wewnętrznych, sprawującym administracyjną opiekę nad systemem obozów pracy tym kraju.
Nieformalnie przez GUŁAG rozumie się rozbudowaną sieć obozów pracy przymusowej, funkcjonującej w ZSRR od roku ok. 1920 do roku 1989.
Sieć ta składała się w szczytowym okresie z kilku tysięcy obozów pracy przymusowej, rozlokowanych na terenie całego ZSRR. W obozach tych panowały skrajnie złe warunki bytowe, zbliżone do niemieckich obozów koncentracyjnych a umieszczeni w nich ludzie byli przymuszani do wycieńczającej, niewolniczej pracy. Teoretycznym założeniem funkcjonowania tych obozów była "reedukacja przez pracę", dlatego teoretycznie skazywani na pobyt w tych obozach ludzie nie byli przeznaczani do zagłady. W rzeczywistości jednak obozy te pełniły z jednej strony rolę źródła pracy niewolnicznej na masową skalę, a z drugiej miejsca faktycznej eksterminacji "wrogów ustroju". Więźniowie tych obozów pełnili rolę siły roboczej wykonującej najgorsze rodzaje pracy - takie jak praca w komieniołomach, koplaniach, ścinka drewna, roboty ziemno-budowlane, budowa linii kolejowych, rurociągów itd.
Praca, wykonywana nierzadko w bardzo ciężkich warunkach atomosferycznych, była główną przyczyną masowej umieralności więźniów. Przeciętny czas życia więźnia w większości z tych obozów wynosił od 5 do 7 lat, zaś wysyłano do nich osoby, których wyroki były minimum 5-cio letnie, stąd pobyt w tych obozach przeżywało nie więcej niż 15-20% ludzi. Ci nieliczni szczęśliwcy, którzy przeżyli pobyt w GUŁAG-u, po odbyciu wyroku zwykle nie mogli wrócić do miejsca swojego zamieszkania, lecz do końca życia znajdowali się "pod opieką systemu" i byli kierowani do ciężkiej, fizycznej pracy poza obozami.
Początkowo do GUŁAGU kierowano faktycznych wrogów politycznych partii komunistycznej, poźniej zaczęli do niego trafiać ludzie, których jedyną winą było "złe pochodzenie społeczne". W latach '30-tych zaczęli trafiać tam ludzie z czystek politycznych w samej partii komunistycznej, większość ludzi trafiała tam jednak dość przypadkowo, na podstawie np: donosu sąsiada.
W czasie drugiej wojny światowej GUŁAG został "zasilony" najpierw ludnością krajów podbitych (Polaków, Litwiniów, Estończyków i Łotyszy), a następnie niemieckimi jeńcami wojennymi oraz tzw. "zdrajcami", czyli byłymi żołnierzami Armii Czerwonej, którzy najpierw dostali się do niemieckiej niewoli, a następnie zostali odbici. Po drugiej wojnie światowej ponownie GUŁAG był zasilany ofiarami czystek wewnętrzych w partii oraz przypadkowymi osobami z "donosu".
Już w latach '30-tych GUŁAG stał się w istocie największym systemem niewolnicznym na świecie, nie mającym wiele wspólnego z jakąkolwiek sprawiedliwością, natomiast mającym istotne znaczenie ekonomiczne i będącym integralną częścią ekonomicznego systemu ZSRR. Więźniowie GUŁAGU uczestniczyli w większości wielkich inwestycji rozwijającej się intensywnie gospodarki ZSRR. Budowali huty w Magnitogorsku, kanał Białomorski, transyberyjską magistralę kolejową, oraz zbudowali od podstaw kilka syberyjskich miast z których największym jest Nowosybirsk.
Niewielka część obozów GUŁAGU, tzw. szaraszki, posiadała znacznie wyższy standard życia od reszty obozów. Szaraszki były unikalnymi na skalę światową obozami pracy niewolnicznej, w których prowadzono badania naukowe i rozwijano nowe technologie. Naukowcy odsiadujący wyroki w szaraszkach pracowali anominowo, przekazując wyniki swoich badań "oficjalnym" naukowcom, którzy potem prezentowali je światowej opinii jako swoje własne. Wykonywano też w nich badania ściśle tajne, których ze względów etycznych i prawnych nie można było wykonywać oficjalnie, np. rozwijanie broni chemicznej, atomowej, bakteriologicznej.

Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (NKWD) (ros. Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł) - centralny organ władz bezpieczeństwa ZSRR. Początkowo (1917-1925) jego rola jako instytucji specjalnej nie była duża. Wzrosła gwałtownie, gdy w 1934 doszło do reformy i włączono w jego skład Połączony Państwowy Zarząd Polityczny (OGPU). Oznaczało to zwiększenie uprawnień tego organu przez koncentrację m. in. wywiadu politycznego, służb porządkowych i Gułag. NKWD był głównym narzędziem tzw. wielkiej czystki przeprowadzonej w latach 1934-1938 na rozkaz centralnych organów partii komunistycznej. W tym okresie zamordowano kilka milionów osób, a kilkakrotnie więcej trafiło do obozów koncentracyjnych. Ludowi komisarze spraw wewnętrznych: Aleksiej Rykow (1917-1919), Feliks Dzierżyński (1919-1925), Giendrik Jagoda (10.07.1934–26.09.1936), Nikołaj Jeżow (26.09.1936–25.11.1938), Ławrientij Beria (25.11.1938-29.12.1945), Siergiej Krugłow (od 29.12.1945 r. do czasu przekształcenia komisariatu w ministerstwo).
Pierwszym radzieckim organem bezpieczeństwa była Ogólnorosyjska Nazwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (Wsierossijskaja Czriezwyczajnaja Komissija po Bor´bie s Kontrrewolucyiej i Sabotażom - WCzK). Utworzona 28 grudnia 1917 r. z inicjatywy Feliksa Dzierżyńskiego przez Radę Komisarzy Ludowych Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RFSRR) jako centralny organ bezpieczeństwa państwowego. Dekretem Rady Komisarzy Ludowych RFSRR z 21 lutego 1918 r. zostało jej przyznane prawo rozstrzeliwania bez prowadzenia śledztwa i sądu wszelkich "aktywnych kontrrewolucjonistów". 6 lutego 1922 r. przeorganizowano ją w Państwowy Zarząd Polityczny (Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije - GPU) przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych RFSRR, a listopada 1923 r. - w Połączony Państwowy Zarząd Polityczny (Ob˝jedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije - OGPU). Przewodniczący WCzK, szef GPU i OGPU - Feliks Dzierżyński (1917-1926), szef OGPU - Wiaczesław Menżyński (1926-1934).
Po śmierci Menżyńskiego w 1934 r. OGPU włączono w skład Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych, zmieniając jego nazwę na Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego (Gławnoje Uprawlenije Gosudarstwiennoj Bezopastnosti – GUGB). Od lutego do lipca 1941 r. oraz od kwietnia 1943 r. do grudnia 1945 r. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych podzielono na organ zarządzający (NKWD) i organ bezpieczeństwa państwowego – Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego (Narodnyj Komissariat Gosudarstwiennoj Biezopastnosti – NKGB), którego ludowym komisarzem został Wsiewołod Mierkułow (3.02-20.07.1941 r. oraz 14.04.1943 do czasu przekształcenia komisariatu w ministerstwo

WKP(b) - skrót od Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików) przemianowana na KPZR


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość