Strona główna

Streszczenie agnieszka Kwiatkowska-Stenzel


Pobieranie 57.49 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar57.49 Kb.
STRESZCZENIE

Agnieszka Kwiatkowska-Stenzel

Wpływ stosowania różnych materiałów ściołowych w stajni na wybrane wskaźniki dobrostanu koni
Dobrostan zwierząt gospodarskich od wielu lat stanowi temat badań i dyskusji zarówno wśród naukowców, obrońców praw zwierząt jak i samych właścicieli zwierząt. Konie zaliczane są do grupy zwierząt gospodarskich, jednak obecnie charakter ich użytkowania znacznie bardziej zbliża je do pozycji zwierząt towarzyszących, długowiecznych, których użytkowość uzależniona jest przede wszystkim od ich stanu zdrowia. Dlatego też, zapewnienie tym zwierzętom odpowiednich, nie szkodzących ich kondycji zdrowotnej warunków środowiskowych staje się jednym z najważniejszych aspektów ich utrzymania. W Polsce, jak i w innych krajach rozwiniętych, najpopularniejszym systemem utrzymania koni jest system alkierzowy, w którym zwierzęta najczęściej utrzymywane są w stajniach, w oddzielnych boksach wyścielonych określonym materiałem ściółkowym.

Przeprowadzone dotychczas przez licznych autorów badania wykazały, że stosowane w stajniach różne materiały ściółkowe wywierały wpływ zarówno na środowisko bytowania zwierząt (m.in. zanieczyszczenia gazowe, pyłowe i mikrobiologiczne powietrza), jak również na parametry stanu zdrowia koni, ze szczególnym uwzględnieniem układu oddechowego, a także na ich behawior (zróżnicowane nasilenie zachowań komfortowych i niepożądanych). Należy jednak podkreślić, że w przeważającej części nie były to badania kompleksowe, które jednocześnie obejmowałyby zarówno jak najszersze tło czynników środowiskowych wpływających na dobrostan koni, jak i ich reakcję na te czynniki ocenianą na podstawie parametrów fizjologicznych i behawioralnych. Ponadto, jakkolwiek w badaniach tych przedmiotem zainteresowania było wiele różnych rodzajów materiałów ściółkowych, to nie dotyczyły one ściółek: torfowo-wiórowej i z kruszonych peletów drzewnych.

Stąd też celem niniejszej pracy były badania wpływu zastosowania w stajni nowych, alternatywnych materiałów ściółkowych na poziom zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i mikrobiologicznych powietrza oraz na reakcję behawioralną i zdrowotną koni (ze szczególnym uwzględnieniem ich układu oddechowego), jak również ocena jakościowa tych materiałów.

Badania zostały przeprowadzone w okresie jesienno-zimowym w stajni, w której w 9 boksach utrzymywano konie użytkowane sportowo. Cały okres badawczy podzielono na 3 etapy, podczas których kolejno stosowano wybrane materiały ściółkowe. Każdy z etapów trwał 3 tygodnie (dwa okresy pomiarowe: 1 i 3 tydzień stosowania danego materiału ściółkowego oraz okres adaptacji: 2 tydzień stosowania danego materiału).

Ocena tła środowiskowego obejmowała pomiary ciągłe warunków termiczno-wilgotnościowych w stajni i na zewnątrz oraz pomiary momentalne: warunków termiczno-wilgotnościowych, ruchu powietrza oraz ochładzania, poziomu zanieczyszczeń gazowych (dwutlenek węgla - CO2, metan - CH4, amoniak - NH3, cyjanowodór - HCN, metanol - CH3OH, p – krezol - CH3C6H4(OH), menton - C10H18O, dwutlenek azotu - NO2) oraz mechanicznych powietrza (pył o cząstkach <5 µm). Wymienione pomiary momentalne prowadzono w pierwszym, czwartym i siódmym dniu pierwszego i trzeciego tygodnia każdego z etapów (1. i 3. okres pomiarowy). Natomiast ocenę mikrobiologiczną powietrza (bakterie mezofilne i grzyby) wykonano w pierwszym i siódmym dniu 1. i 3. okresu pomiarowego każdego z etapów.

Ocena jakościowa materiałów ściółkowych obejmowała pomiary: pH, wilgotności względnej oraz czystości mikrobiologicznej (bakterie mezofilne i grzyby). Próby materiałów ściółkowych pobierane były w pierwszym dniu pierwszego tygodnia (1. okres pomiarowy) każdego z trzech etapów, oraz siódmego dnia trzeciego tygodnia (3. okres pomiarowy) każdego z trzech etapów.

Dla oceny parametrów związanych bezpośrednio ze zwierzętami wykonano obserwacje behawioralne oraz badania ogólnego stanu zdrowia i układu oddechowego. Ocenę behawioru wykonano w pierwszym, czwartym i siódmym dniu pierwszego i trzeciego tygodnia każdego z etapów. Wśród zachowań w ocenie uwzględniono akty i stany zachowaniowe świadczące o komforcie jak i dyskomforcie zwierząt. Ocenę wskaźników fizjologicznych i zdrowotnych koni wykonano w siódmym dniu trzeciego tygodnia każdego z etapów badań. Zdrowotność koni oceniono na podstawie wykonanej morfologii i biochemii krwi żylnej koni. Stan układu oddechowego oceniono na podstawie wyników badań biochemicznych krwi tętniczej, badań endoskopowych górnych dróg oddechowych oraz badań cytologicznych wymazów z tchawicy.

Badania wpływu zastosowania w stajni różnych materiałów ściółkowych na poziom zanieczyszczeń gazowych, pyłowych i mikrobiologicznych powietrza oraz na reakcję behawioralną i zdrowotną koni, jak również ocena jakościowa użytych materiałów wykazały, że:

 Najniższe stężenie powszechnych domieszek gazowych (NH3, CO2) w powietrzu stajni występowało przy zastosowaniu ściółki torfowo-wiórowej, która okazała się jednak najlepszym podłożem do rozwoju mikroorganizmów. Najmniejsze zanieczyszczenie mikrobiologiczne powietrza stwierdzono podczas stosowania ściółki z kruszonych peletów, którą z kolei charakteryzowały największe właściwości pyłotwórcze i najniższa chłonność domieszek gazowych.


  • Ściółka z kruszonych peletów (zarówno świeża jak i zużyta) charakteryzowała się najniższą wilgotnością, co niewątpliwie miało wpływ na jej największą pylistość, ale również na jej najwyższą czystość mikrobiologiczną. Z kolei niskie w stosunku do ściółki ze słomy i z kruszonych peletów pH ściółki torfowo-wiórowej nie wpłynęło na ograniczenie zanieczyszczenia mikrobiologicznego ściółki i powietrza stajni.

  • Konie utrzymywane na ściółce ze słomy przejawiały najmniej zachowań niepożądanych (trwających najkrócej i występujących z najmniejszą częstotliwością). Równocześnie konie te przejawiały najwięcej zachowań komfortowych, często powtarzających się i o najdłuższym czasie ich trwania. Nie można natomiast jednoznacznie stwierdzić, który z materiałów alternatywnych był w większym stopniu akceptowany przez konie.

  • Biorąc pod uwagę fizjologiczne wskaźniki dobrostanu można stwierdzić, że bez względu na rodzaj zastosowanej ściółki konie pozostawały klinicznie zdrowe. Nie zaobserwowano jednoznacznego wpływu rodzaju materiału ściołowego na wyniki parametrów krwi żylnej i tętniczej oraz badań cytologicznych i endoskopowych dróg oddechowych. Należy jednak zaznaczyć, że przy zastosowaniu ściółek alternatywnych wyniki endoskopii były nieco korzystniejsze.

W świetle powyższych danych można stwierdzić, że właściwości sorpcyjne jak i gazo-, pyło- oraz mikroflorotwórcze różnych materiałów ściołowych są zróżnicowane, jednak nie można jednoznacznie wskazać, który materiał jest najlepszy, gdyż każdy z nich charakteryzuje się wadami i zaletami. Ponadto, tradycyjna ściółka ze słomy, w porównaniu do alternatywnie zastosowanych materiałów: torfowo-wiórowego i kruszonych peletów, jest najbardziej korzystna z punktu widzenia potrzeb behawioralnych koni.

Wyniki kompleksowych badań własnych uwidaczniają złożoność problemu doboru właściwej ściółki i wskazują na konieczność prowadzenia dalszych badań nad wpływem materiałów ściółkowych na dobrostan koni uwzględniających większą liczbę czynników towarzyszących, włączając w to także częstość niezbędnej całkowitej wymiany tych materiałów.

ABSTRACT

Agnieszka Kwiatkowska-Stenzel

The effect of different bedding materials used in stable on selected equine welfare indicators
The welfare of farm animals, has been the subject of research and discussion among scientists, defenders of animal rights and animal owners themselves for many years. Horses are considered farm animals, but currently the nature of their use puts them closer into the position of long living companion animals, whose utility depends primarily on their health. Therefore, to ensure horses with relevant environmental conditions, not harmful to their health is becoming one of the most important aspects in maintaining them. In Poland, as well as in other developed countries the most popular housing system of horses is the one in which animals are kept in stables, in separate loose boxes filled with particular bedding material.

The current investigations carried out by number of authors have shown that variety bedding materials used in stables have influenced both the environmental conditions in which the animals live (including gaseous, dust and microbial air pollution) as well as the health parameters of the horses, with particular emphasis on the respiratory system, and also their behavior (varied intensification of comfortable and unwanted behavior). It should be emphasised that most of the studies were not complex, and did not include the broadest background of the environmental factors affecting the welfare of the horses, as well as their response to these factors, evaluated on the basis of their physiological and behavioral parameters. Moreover, although these studies were of interest to many different types of bedding materials, they did neither concern peat moss with shavings nor crushed wood pellets.

The aim of this work was the investigation of the effect of new, alternative bedding materials used in stables on the level of gaseous, dust and microbial pollution and behavioural and physiological response of horses (with the special emphasise on their respiratory tract), and also qualitative evaluation of investigated materials.

The investigation was carried out in autumn and winter season in a 9 boxstall stable in which sport horses were kept. The entire investigation period was divided into three stages, during which the selected bedding materials were successively used. Each stage lasted 3 weeks (two measurement periods: week 1 and 3 when the selected bedding material was used and the adaptation period: week 2 when the selected bedding material was used).

The evaluation of environmental background conditions included continuous measurements of temperature and humidity in the stable and outside and instantaneous measurements: the temperature and humidity, air flow velocity and cooling rate, the level of gaseous pollutants (carbon dioxide - CO2, methane - CH4, ammonia - NH3, hydrogen cyanide - HCN, methanol - CH3OH, p - cresol - CH3C6H4 (OH), menthone - C10H18O, nitrogen dioxide - NO2) and mechanical air pollution (dust with particles <5 µm). The mentioned instantaneous measurements were conducted on the 1st, 4th and 7th day of 1st and 3rd week of every stage (1st and 3rd measurement period). The microbiological air pollution was evaluated on the 1st and 7th day of 1st and 3rd measurement period of every stage.

The qualitative evaluation of bedding materials included measurements of their: pH, relative moisture and microbiological purity (mesophilic bacteria and fungi). The samples of bedding materials were collected on the 1st day of 1st week (1st measurement period) of all of 3 stages, and on 7th day of 3rd week (3rd measurement period) of all of 3 stages.

For the evaluation of animal-based indicators the behavioural observations and general health state and respiratory tract condition investigations were conducted. The evaluation of behaviour was conducted on the 1st, 4th and 7th day of the 1st and 3rd week of every stage. Behavioural assessment included behavioral acts and states exhibiting the comfort and discomfort of the animals. The evaluation of physiological and health indicators of horses was made ​​on the 7th day of the 3rd week of each stages of the research. The health of horses was evaluated on the basis of morphology and biochemistry of their venous blood. The condition of respiratory tract was evaluated on the basis of the results obtained from biochemistry of arterial blood, endoscopy of upper respiratory tract and cytology of tracheal swabs.

The investigation of the effect of different bedding materials used in stables on the level of gaseous, dust and microbiological pollution of stable air and on behavioural and physiological reaction as well as the qualitative evaluation of used materials have shown that:



  • The lowest concentration of the most common gas contaminants (NH3, CO2) in the stable air appeared when the peat moss with shavings bedding was used, which however, was also the best substratum for the microorganism growth. The lowest microbiological air pollution was found when the crushed pellets bedding was used, which on the other hand was characterized by the highest dust pollution and the lowest gas contaminants absorption.

  • Crushed pellets bedding (both fresh and used) was characterized by the lowest moisture, which undoubtedly influenced its highest dustiness, but also its highest microbiological purity. However, low pH of peat moss with shaving bedding in relation to the straw and crushed pellets bedding materials neither had effect on reducing microbial contaminants in bedding material nor in stable air.

  • Horses kept on the straw bedding have shown the smallest amount of undesired behaviours (lasting the shortest amount of time and appearing with the lowest intensity). At the same time these horses have shown the highest amount of comfort behaviours, often repeated with the longest duration. It can not be determined unequivocally which of two alternative materials has been more accepted by horses.

  • Considering physiological welfare indicators it can be stated that regardless of which type bedding was used all horses remained clinically healthy. There was no clear effect of the type of bedding material used on the results of arterial and venous blood parameters, and cytological, and endoscopy respiratory tract examination. It should be noted, however, that when alternative bedding materials were used the endoscopy results were somewhat better.

According to the above data it can be concluded that the sorption properties of gas contaminants, dust production and microorganism development varied in different bedding materials, but it can not be clearly indicated which material is the best, because each of them has advantages and disadvantages. Furthermore, traditional straw bedding, compared to the alternative bedding materials used in the investigation: peat moss with shavings and crushed pellets, is the most advantageous from the equine behavioural needs point of view.

The results of comprehensive own studies highlight the complexity of selection of proper bedding material and indicate the need for further research on the effects of bedding materials on the welfare of horses taking into account a larger number of cofactors, including the frequency required for total replacement of these materials.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość