Strona główna

System ekonomiczny


Pobieranie 111.75 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar111.75 Kb.

Wykład 2


SYSTEM EKONOMICZNY- zbiór praw i reguł obowiązujących w danym państwie regulujących życie gospodarcze; wyznacza kto i w jaki sposób decyduje o rozmiarach i kierunku produkcji, podziale dochodów; zależy od ustroju społeczno - polityczny w danym kraju. Podstawową cechą charakteryzującą życie gospodarcze jest problem własności środków produkcji, ze względu na to dzielimy system ekonomiczny na (dwa podstawowe ustroje):

Indywidualistyczny - oparty na dominacji właścicieli prywatnych, sami oni decydują o rozmiarach produkcji

Kolektywistyczny - oparty na dominacji państwowej i innych instytucji

>>> Drugim kryterium podziału jest kwestia sposobu regulacji życia gospodarczego:

- System Kompetytywny (konkurencyjny) - decyzje gospodarcze zależą od czynników rynku (popyt, podaż, cena);

- System regulacji gosp. przez administrację państwową - gosp planowana, centralne zarządzanie


Na podstawie tego wszystkiego powstały 4 modele systemów ekonomicznych:

- indywidualistyczno – kompetytywny = klasyczny kapitalizm rynkowy; np. XIXw dzika gospodarka, dziś już nie występuje.

- indywidualistyczno – planowy = kapitalizm państwowy - jest własność prywatna ale podlega państwu; np. w krajach walczących I wojnie św (Niemcy, Austria, polityka III Rzeszy)

- kolektywistyczno – kompetytywny = socjalizm rynkowy – połączenie własności państwowej środków produkcji z wolną grą rynkową; np. NEP wRosji bolszewickiej, Jugosławia od 50 r, Węgry w latach 60-tych

- kolektywistyczno – planowy = socjalny realizm; np. ZSRR po rezygnacji z NEP’u, (1926-27), kraje realnego socjalizmu
Obecnie istnieje MIESZANY SYSTEM KAPITALISTYCZNY - państwo ingeruje w gosp, system ekonomiczny zależy od ustroju państwa i warunkuje politykę ekonomiczną pańswta.

Funkcje państwa - zapewnienie ogólnospołecznych warunków= aprarat państwowy, policja, wojsko, odpowiednia polit pieniężna

Cele - łagodzenie nieefektywności gosp rynkowej, usuwanie nadmiernej nierówności dochodów, stabilizacja gospodarki narodowej

Działania - wprowadzanie przepisów, zasiłków, usuwanie czynników konfliktu, pobudzanie stagnacji. Działa za pomocą instrumentów:



- Bezpośrednich - akty prawne, ordynacje podatkowe, kodeksy handlowe

- Pośrednie - państwo wpływa na decyzje właścicieli środków produkcji przez odpowiednią polit pieniężną, podatkową, kredytową

SYSTEM SOCJALIZMU REALNEGO


- całość życia gosp podporządkowana państwu

- kwestia własności i decyzji była wolą partii rządzącej, komunistycznej

- planowanie procesów gospodarczych

- podział dochodu narodowego w rękach partii

- gospodarka zoorganizowana w sposób hierarchiczny: instytucja planowania

przedsiębiorstwa podlegające minist

przedsiębiorstwa zakładowe

-przemysł drobny podległy administracji terenowej

-sektor spółdzielczy podporządkowany dominacji państwa

-był to system nakazowo- rozdzielczy

-gospodarka niedoboru

SYSTEM GOSPODARKI SOCJALISTYCZNEJ REFORMOWANEJ


-system hybrydowy

-występowanie: Chiny, Polska w latach 80-tych

-wprowadzono na skutek niewydolności gosp planowej

-występuje element gosp rynkowej

-zasada 3* 5 w Polsce =samodzielność, samorządność, samofinansowanie przedsiębiorstw

-większy udział sektora prywatnego

-przekształcanie przedsiębiorst państ w spółki zoo

-nadal plany wieloletnie

-brak gosp nakazowej ale wciąż rozdzielcza

-tendencje inflacyjne

-zmiana systemy w latach 89/90

Wykład 3



GOSPODARKA NARODOWA- gospodarka kształtowana przez państwo, jest to skomplikowana całość w skład której wchodzą podmioty indywidualne i zbiorowe prowadzące działalność gospodarczą.

Aspekty analizy możliwości gospodarczych :

1.Faktyczne rozmiary produkcji społecznej- podstawowym czynnikiem jest PNB- wyrażony wartością wszystkich dóbr i usług w jakimś czasie, chodzi tu o dobra finalne, czyli sprzedane ostatecznie nabywcy. Wylicza się tu usługi sektora prywatnego i publicznego. Potencjalny PNB - DN= PKN- suma dochodów całego społeczeństwa w ciągu roku, określa stopień zamożności państwa.

2. Z punktu widzenia potencjalnych zasobów i możliwości

Wydajność gospodarki- w jaki sposób zużywane zasoby przekładają się na efekty.Wyrażona

 Społeczna przydatność pracy – wyrażona stosunkiem między wielkością dochodu narodowego a liczbą zatrudnionych w gospodarce

 Kapitałochłonność – stosunek między wartością brutto produkcyjnych środków trwałych a rozmiarem produktu krajowego

 Pracochłonność – stosunek między czasem łącznie przepracowanym w gosp a wypracowanym dochodem narodowym

 Techniczne uzbrojenie pracy

Dynamika gospodarki narodowej- określona za pomocą % poziomu wzrostu PNB; państwa o niskim dochodzie na głowę mają trudności z odrobieniem zapóźnienia gosp

Struktura gospodarki naroowej:

1.Sektorowo- gałęziowa (działy + branże)- podział ze względu na rodzaj wykonywanej działalności. Wyróżniamy 3 sektory:

 Zasoby czerpane z ziemi, produkcja pierwotna

 Gałęzie przemysłu przetwórczego

 Usługi



2.Przestrzenna- rozmieszczenie jednostek gospodarczych i środków konsumpcyjnych na terytorium państwa; prowadzi do równomiernego rozwoju gosp

3.Własnościowo- podmiotowa- kryterium wyznaczania jest własność środków produkcji

4.Instytucjonalna- prowadzone tu są rachunki narodowe; podstawą jej wyróżnienia są funkcje sprawowane przez podmioty. Pozwala na badanie rozmiarów produkcji handlu i przepływu między różnymi instytucjami. Dzieli się na 6 sektorów:

 Przedsiębiorstw

 Instytucji finansowych i ubezpieczeniowych

 Instytucji rządowych i samorządowych

 Gospodarstwa domowego

 Instytucji niekomercyjnych

 „zagranica”- jednostki gospodarcze znajdujące się w rękach obcokrajowców

Wyklad 4

MARKANTYLIZM (XVII w) - od „mercante” (z włoskiego: kupiec); pierwsza doktryna w polityce gospodarczej; opierał się na popieraniu handlu zagranicznego jako przyczynie dobrobytu państwowego


- bulionizm - początek tworzenia się markantelizmu, posiadanie kruszców jest podstawą

potęgi państwa, zakaz wywożenia kruszców zagranicę, ograniczał działalność handlową



Odmiany markantelizmu:

Włoski - rozbicie Włoch nie pozwoliło na prowadzenie jednej polityki gosp



A. Serra domagał się aktywnego bilansu handlowego; uznałża państwa które nie majązasobów złota muszą je zdobyć; trzeba było zwiększyć produkcję rzemiosła oraz rolnictwa i eksportować wytworzone towary

Angielski - jego twórcą był Th. Munn(?); państwo powinno stwarzać warunki do rozwoju; powinno się więcej sprzedawać niż kupować zagranicą; niskie cła wywozowe a wysokie przywozowe obcych towarów

Francuski – jego przedstawiciele to:

M. de Bithne, B de Caffenes, Antome Montchietcen, J. Beptute Colbert, oni to stworzyli pojęcie ekonomii politycznej, byli zwolennikami samowystarczalności, rozwój przemysłu manufakturowego

Wschodnio - europejski (kameralistyka) – kamera = urząd skarbowy w Niemczech; głównym zadaniem praktyki państwa jest zapewnienie środków władzy

Przedstawiciele:

- J. Bodin - ilościowa teoria pieniądza, zauważył że wzrost cen nie jest skutkiem niewłaściwej polityki ówczesnych władców, lecz napływu i wzrostu pieniądza w obrocie

- B. Davanzatti - 2 poł XVI w, wg niego im więcej kruszców mają ludzie tym bogatszy kraj – twórca bulionizmu europ.

- J. Hales – uważał że każde państwo powinno prowadzić taką politykę aby się rozwijało

- M. Kopernik – „Sposób na bicie monety” – stwierdził że lepsza moneta wypiera gorszą.

- A. Serra (wyżej – Merken. Włoski)

- G. Malynes

- E. Misselden

- Th. Munn (wyżej – Merk. Angielski)

- MdemBethure – rozbudował fr infrastrukturę ekonomiczną

- B de Laffenas

- A. Montchetien –stworzył pojęcie ekonomii praktycznej w 1615 r

- J. Babtist Colbert- generalny kontroler finansów państwa


Bulionizm ograniczał działalność handlową, pojawiało się b.dużo wystąpień.

Kameralistyka – (wyżej)


Cechy markantelizmu :

 Aktywny bilans zagraniczny

 Protekcjonizm cech

 Popieranie rozwoju produkcji krajowej

 Wprowadzenie różnych form nadzoru nad jakością produkci

 Rozbudowa infrastruktury i gospodarki morskiej

 Gosp. morska

 Dążenie do samowystarczalności w dziedzinie rolnictwa i produkcji art. Strategicznych

 Popieranie polityki kolonialnej

 Wykształcenie zachowań konsumpcyjnych w społeczeństwie



Akty Nawigacyjne- 1651-zakaz przywozu towarów do Anglii z zagranicy na statkach innych niż angielskie, handel z innymi krajami tylko za pośrednictwem Anglii i to było przyczyną wojny ang- holenderskiej.

Wykład 5



Liberalizm gospodarczy - klasyczna szkoła ekonomii
FIZJOKRATYZM XVII/VIII wiek we Francji, pogląd związany tylko z nią, doktryna ograniczona czasowo i terytorialnie. Była reakcją na merkantylizm francuski-oparty na przemyśle. Francja była krajem rolniczym, więc polityka merkantylistyczna nie miała szans.

Fizjokratyzm – to nieintegracja państwa w sprawy rolmnictwa – „aby lepiej rządzić trzeba mało rządzić”
Pierre de Boisquillebert

- Twórca fizjokratyzmu

- występował przeciw Colbertowi,.

- wiek XVII rządy natury

- ziemia winna być celem dochodów.

- sprzeciwiał się interwencji państwa w gospodarke.


Rene Loulis de`Argenson

- aby lepiej rządzić, trzeba mniej zarządzać.

- XVIII wieczne hasło wolności przeniesiono do ekonomii.

- Prawa natury powinny obowiązywać w ekonomii

- podstawą bogactwa każdego narodu powinna być ziemia i rolnictwo.
Hasło: Laissez faire!-Vincent de Goumay – Wolność wyboru, wolność działań ekonomicznych

Laissez passer!- Richard Casillon


Francoiz Quesnay

- sprecyzował poglądy fizjokratów

- najważniejszy mistrz doktryn,

- stworzył tablice ekonomiczne.

Całe życie ekonomiczne jest zbudowane na wzór gmachu. Podstawą gmachu są prawa natury (porządek naturalny) plus 3 kolumny wolności- wolność osobista człowieka, nie naruszalność własności prywatnej, wolność gospodarowania, na dachu byt, porządek prawny, akty prawne, tworzone przez człowieka. Handel jest tylko środkiem wymiany towarów.


Anne Robert Turgot

-praca w przemyśle też jest pomocą produkcyjną,

- stworzył teorię kapitału-

- 1770- kapitał powstaje w wyniku przeznaczenia części dochodów na oszczędności, a nie na konsumpcję i powstaje w wyniku oszczędzania.



WILLIAM PETTY

- pierwszy zastosował statystykę w analizie ekonomicznej pisząc anatomię polityczną Irlandii, - prekursor ilościowego podejścia do ekonomii

- podstawy pod nowoczesną analizę ekonomiczną
HOBBEZ

- naturalizm społeczny „homo homini lupuz est”
ADAM SMICHT

- 1776 „badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów”

- Oparł się na zasadzie liberalizmu – wolność gospodarki i jednostki, brak ingerencji państwa - „państwo to nocny stróż – zabezpieczenia wew. i zew., utrzymywanie armii.

- Życie ekonomiczne powinno być pozostawione samo sobie.

- odrzucił poglądy fizjokratów i merkantylizmu

- stworzył teorie podatków

- głównym źródłem bogactwa jest praca – powinna być podzielona

- Handel powinien być ekwiwalentny – sprzedaż towarów taniej produkowanych. Państwo nie powinno mieszać się do życia ekonomicznego, ale np.: polityka obronna, stała armia, to zadanie państwa.


David Ricardo

- dopracował doktrynę Smitch’a

- teoria komperatywnych korzyści w handlu

- „…złote kajdany handlu…” – zniesienie ceł, itd…

- rola państwa – wszystko opiera się na prawach natury,

- wolność jednostki zawsze będzie korzystna dla państwa.

- państwo winno zwiększyć dochód narodowy netto
 1825- I kryzys nadprodukcji. Kupcy domagali się zasad wolnego handlu i zniesienia ceł na produkty rolne.

 1815 roku uchwalono „prawo zbożowe” zakazujące przywozu zboża dla ochrony własnej produkcji rolnej.

 1846 do 47 klęska głodu w Irlandii – zniesienie praw zbożowych przez premiera Roberta Peara,

 1849 zniesienie całkowicie Aktów Nawigacyjnych


 Francja – wprowadza restrekcyjne cła po wojnach napoleońskich, protekcjonizm związany z troską o rozwój własnego przemysłu. Ograniczono cła zbożowe.

 Anglia zniosła cła na wszystkie produkty rolne z wyjątkiem na wino i breandy.



Wykład 6



KAPITALIZM MONOPOLISTYCZNY 1870 1914 epoka imperializmu gospodarczego – kolonializm państw europejskich.

- powrót do częściowego protekcjonizmu

- pojawia się nacjonalizm gospodarczy.

-XVIII na XIX wiek to


I rewolucja.przemysłowa - wykorzystała siłę pary i umasowienie produkcji, monopolizacja produkcji, odejście od zasad wolnego rynku

- II rewolucja – 2 poł XIXw - nowe źródła energii i wykorzystanie nowych wynalazków

(1850 do 70 ) rozwój przemysłu chemicznego – farmacentyczny, nawozów sztucznych, telekomunikacyjny, telegraficzny, telefon, radiofonia, rozwój transportu lądowego, morskiego, powietrznego, cykl koniunktur i kryzysu, powrót do protekcyjnej polityki handlowej

- Wielka depresja – kapitaliści szukali metod zapobiegania kryzysom – przemysłowcy i rządy państw gospodarczo rozwiniętych.

Prawdziwy rozwój monopoli to 1873 - 74

a. kartele – czas porozumienia dotyczy rozwoju cen i ilości produkcji, nabycie surowców – kontrola rynku nie zależnego, przedsiębiorstwa tworzyły wspólne biura sprzedaży

b. syndykaty – bardziej ścisłe zrzeszenia, kartele + wspólna dystrybucja, przedsiębiorstwa się zrzeszały, w USA były zabronione, więc tam rozwinęły się Trusty

c. trusty – zrzeszenia przedsiębiorstw mające wspólny zarząd np.: American Tabaco, Standart Oil Rockefelera, małe firmy wykupowane były przez większe

d. koncerny – tworzone były poprzez wykupowanie mniejszych przedsiębiorstw przez większe, każde z nich ukierunkowane było na monopolizm, wyróżniamy:

- koncentracja pozioma – przedsiębiorstwo produkuje jeden wyrób

- koncentracja pionowa – firmy wykonują etapy produkcji jednego wyrobu

W XIX wieku w Niemczech było 300 karteli (jeden kartel opanował jedną gałąź produkcji)


Skutki monopolu:

- sztuczne utrzymanie cen (monopol rządzi)

- nowa inwestycja

- postęp mechanizacji produkcji

- produkcja potokowa – taśma produkcyjna, oderwanie się właściciela od procesu produkcji

- zawodowi menadżerowie – kierownicy

- postęp techniczny – labaratoria przy fabrykach

- koncentracja kapitału – kapitał bankowy łączył się chcąc dominować – duże banki będące zapleczem finansowym dla przemysłu – fuzja banku i przemysłu – kapitał finansowy.

Banki chcąc zwiększyć dochody wprowadzają kredyty tanie, długoterminowe – łatwo dostępny kredyt inwestycyjny

- w Niemczech banki stają się spółkami akcyjnymi – zmniejszenie ryzyka, koncentracja własności, najwięksi udziałowcy – jeden % głosów miał 60 % akcji – bogactwo Rockefelera – protekcjonizm, po kryzysie 1873 – przyczyny ekonomiczne – żądanie produkcji rolnictwa i przemysłu do ochrony rynku wew. – wprowadzenie wysokich stawek celnych – rozwój nacjonalizmów w Europie przenikał też do spraw ekonomicznych - przejście na system waluty złotej – I Wielka Brytania bank of England – emisja banknotów na zasobach złota. Inne kraje opierały politykę pieniądza na zasadzie bimetalizmu – dwa metale: złoto i srebro. 1865 – Francja, Hiszpania, Włochy i Grecja

Łacińska unia monetarna – waluta oparta na parytecie franka francuskiego ( złoto plus srebro)

Bimetalizm – oparcie waluty na metalach szlachetnych

Kolonializm państw – połowa XIX wieku wynikało to z nacjonalizmu:

- chęć zdobycia nowych rynków zbytu

- chęć zdobycia źródeł surowców (ropa naftowa, kałczuk)

- możliwość eksportu kapitałów na tereny mniej rozwinięte

- względy strategiczne i ambicjonalne

- teorie głoszące wyższość białej rasy nad innymi – darwinizm społeczny

- rozbudowanie armii, floty, możliwość zrobienia kariery

Wielka Brytania stworzyła system kolonialny – 32, 5 miliona kilometrów kwadratowych, Francja 10 mln kilometrów kwadratowych, Niemcy 3 mln

„Handel idzie za flagą” – admirał Mahen

USA były przeciw kolonializmowi europejskiemu. Kolonie miały być rynkiem zbytu (przestarzały sprzęt i nie potrzebne produkty).

Eksport kapitału – brytyjczycy mieli 40 % inwestycji i w XIX wieku mieli ujemny bilans handlowy. Środki na inwestycje pochodziły z eksportu ukrytego.

Dzięki dużym terytorium i rynkom wew. miały 7 % uczestnictwa w światowych inwestycjach. USA w 1894 stały się największą potęgą gospodarczą świata, przestała nią być Wielka Brytania. Japonia – I państwo azjatyckie i jedyne do I wojny światowej – 1867 – przewrót – usunięto szoguna z rodu Tokuga. cesarstwo Hirohito – polityka protekcjonistyczna, zlikwidowano system feudalny.



Wykład 7



INTERWENCJONIZM PAŃSTWOWY

To nowa doktryna, która pojawiła się w latach 30-tych obowiązywała do lat 70-tych w państwach kapitalistycznych

Po wojnie:

- państwo nie ingerowało w gosp.

- walczono o wolny rynek

- próbowano powrócić do standardu złota

- wojna powodowała wzrost wydatków

- waluty europejskie straciły na wartości, emisja pieniądza musiała mieć pokrycie w złocie

1929 wielki kryzys stał się bodźcem do rozwoju pol. Interwecjonalizmu w państwach kapitalistycznych

 

cechy kryzysu:



- wielki kryzys na giełdzie nowojorskiej czarny wtorek i czwartek

- monopolizacja produkcji

- wzrost bezrobocia w latach 1929-33

- spadek cen

- w 1933 w Polsce uchwalono ustawę antykartelową

Zapobieganie:

- zamykanie granic na towary zagraniczne

- rozwój karteli

- ceny dumpingowe

- umowy zerowe; bezgotówkowe

-skup zboża

 

1936 John KEYNES;; ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza;



- gosp. konsekwencje pokoju;

- odrzucił dogmaty o możliwości reagowania rynku na każdy kryzys

- konieczna jest ingerencja państwa

- celem państwa jest: poprawa koniunktury po przez zwiększenie dochodów społ.

- zwiększenie emisji i ilości pieniądza

- obniżenie stóp %

- progresywne opodatkowanie wysokich dochodów

- zwiększenie świadczeńsocjalych

- popyt i inwestycje to 2 filary, dzięki którym dojdzie do rozwoju gosp.

- bezpośrednie metody działania to: roboty publiczne, inwestycje infrastrukturalne

 

  Realizacja pol. interwecjonalizmu w:



- Niemczech; LEBENSRAUM; pol. Ekspansji

- Włoszech; rozbudowa potencjału militarnego

- stworzenie Komisji Papierów Wartościowych, giełd w celu analizy operacji giełdowych

- dewaluacja $ V. 1933 przeprowadzona przez Roosvelta

- utworzenie Komisji ds. Rolnictwa

- uchwalono ustawe o ochronie gleb

- wprowadzenie świadczeń socjalnych: emerytury, renty, zasiłki 1935


Wykład 8



Polityka gospodarcza ZSRR 1917-1941

Model państwa socjalistycznego został stworzony przez Marksa i Engelsa-skupiali się na krytyce kapitalizmu a nie na propozycjach zmian.

Powszechny dobrobyt, to uspołecznienie środków produkcji (Owen), centralne planowanie i zarządzanie gospodarką, kolektywizacja i likwidacja instytucji państwa.

Rewolucja proletariacka powinna być przeprowadzona w krajach dobrze rozwiniętych gospodarczo-kapitalizm dochodzi to punktu kulminacyjnego.

Klasa robotnicza stanowi tam większość.

Po przewrocie planowano krótki okres przejściowy:

- przejęcie własności przez państwo

- wyrównanie społeczeństwa w prawach i obowiązkach

I faza wstępna – reformy – socjalizm

II faza komunizmu – stos. Społ. Zlikwidowane

Włodzimierz Lenin zmodyfikował program – teoria słabego ogniwa – łatwiej przeprowadzić rewolucje w słabym gospodarczo państwie, rewolucja 1905. Lenin odwrócił założenia Marksa i Engelsa.

W okresie przejściowym trzeba doprowadzić do osiągnięcia pewnego potencjału ekonom.a później do powstania państwa komunistycznego – rewolucja 1917

1. próba zwiększenia potencjału – kapitalizm państwowy

2. komunizm wojenny 1918-1921

3. NEP- Nowa Polityka Gospodarcza 1921-26

4. polityka socjalistyczna industrializacji 1929

Kontrola odgórna:

-Rada Komisarzy Ludowych

-Rada Najwyższa Gosp. Narodowej

-Bank Ludowy Rep. Rosyjskiej

-jednostki terenowe

Kontrola oddolna: robotnicza komórka kontroli produkcji

Klęska systemu kontroli przyspieszyła nacjonalizacje rolnictwa – XI 1917 dekret o ziemi – przejęcie całej ziemi przez państwo i oddanie w użytkowanie chłopom;

dzika parcelacja – poprawa warunków bytu chłopów i rozdrobnienie ziemi

I 1918 – ustawa o socjalizacji rolnictwa – tworzenie spółdzielni gosp. – sowchozy i kołchozy

Komunizm wojenny – wiosna 1918

- pełne przejęcie kontroli nad gospodarką

- nacjonalizacja handlu: IV znacjonalizowano handel zagraniczny

XI znacjonalizowano handel wew.

-polityka rolna – krucjaty zbożowe (V 1918) - dyktatura żywnościowa, na wieś ruszyły oddziały żywnościowe, rekwirujące nadwyżki produkcyjne

Skutki:


-zwiększyła się aprowizacja miast

-spadła produkcja rolna – wielki głód na wsi 5mln. Ofiar

-przymus pracy, – „kto nie pracuje ten nie je”

-1919 książeczki pracy



MODEL PAŃSTWA KOMUNISTYCZNEGO:

-VI 1918 znacjonalizowano duże zakłady pracy

-XI 1918 przejęto wszystkie zakłady

-nacjonalizacja handlu, pieniądza

-oparcie systemu na zasadzie wymiany

-zlikwidowano Bank Ludowy

-1920 zakaz posiadania kosztowności

-II 1921 zlikwidowano podatki i opłaty za wodę i prąd

-regamentacja żywności-kartki

Wykład 9

1921-bunt marynarzy w Krasnymstawie-proklamowanie nowej polityki gospodarczej- NEP

IV 1921-planowano likwidację pieniądza, częściowa denacjonalizacja

-decentralizacja zarządzania gospodarką

-powrót do gospodarki rynkowej

-nowa polityka finansowa-„dyktatura finansów”

-NEP był realizowany do 1925,okres przejściowy od 1926 do 1928

1921- wielki głód

1924- podatek w naturze zastąpiono podatkiem w gotówce

-denacjonalizacja przemysłu i rynku handlowego

-Państwowy Komitet Centralny

-Państwowa Komisja Planowania-1921

1921-emisja rubli papierowych

1924-wprowadzeno nowe pieniądze 10 nowych rubli=1 czerwoniec

Skutki NEP-u:

-bezrobocie i niezadowolenie robotników

1925-zjazd robotniczy, podjęcie decyzji o budowie socjalizmu w Rosji

1926-władze kładą nacisk na rozwój przemysłu ciężkiego

1928-zmniejszenie prod. towarowej-powstają przemysłowe kontyngenty

1929-przymusowa kolektywizacja wsi

ALEKSIEJ RYKOW, NIKOŁAJ BUCHARIN- kontynuacja polityki NEP-u

TROCKI- odrzucenie NEP-u, centralne planowanie, nacjonalizacja i kolektywizacja

1929- tworzenie zasad realnego socjalizmu, gosp. Była całkowicie podporządkowana partii

Najwyższa Rada Gosp. Narodowej- od 1925 Gospłan – Państwowa Komisja Planowania

Plan 5-letni obejmował całość gosp.

I plan 5-letni – optymalny - wprowadzono w 1929

-wzrost inwestycji

-wzrost dochodu narodowego o 19,2%rocznie

Kolejne plany zrealizowano w latach 1933-37,ostatni przerwała wojna

Plan I – rozbudowa przemysłu samochodowego

Plan II – wydobycie paliw, górnictwo, hutnictwo

Plan III – przemysł zbrojeniowy

XI 1929 – całkowita kolektywizacja – 100% gosp. przejętych przez spółdzielnie od 1930

1930 – do kołchozów włączono ok.58% gosp.

1935 – koniec kolektywizacji

1935 – głód na Ukrainie

Skutki:

-wzrost potencjałuekonom. ZSRR

-postęp techniczny

-stworzono podstawy realnego socjalizmu

-wieloszczeblowa struktura gosp.

-marginalizacja elem. Rynkowych

Doktryna Keynesa- interwencjonizm państwowy- popularny po wojnie w 20-leciu międzywojennym

Konferencja w BRETTON WOODS – VII 1944

– unormowanie spraw pieniężnych po wojnie

– stworzono Międzynarodowy Fundusz Walut – IMF, Międzynarodowy Bank Rozwoju i Odbudowy- Bank Światowy

-ustalono zasady wymienialności walut-system Bretton Woods

-waluty państw członkowskich były oparte na parytecie złota

Lata 60-tespadek wartości $

W 1971 Nixon zawiesił wymienialność $ na złoto i zdewaluował go

Lata 70-te to płynne kursy walut

1976-odejście od parytetu złota, demonetaryzacja

Tworzono system wolnego handlu – 1947 konferencja w Genewie w sprawie GATT-ograniczała taryfy celne i polityke celną

Po II Wojnie Św. Realizowano idee państwa dobrobytu:

-rozwój sektora państwowego

-wzrost świadczeń socjalnych,społecznych



planowanie indykatywne, które obejmuje także gosp.prywatną

1973 szok naftowy



stagflacja-stegnacja+inflacja

1979-80 II szok naftowy

krzywa Philipsa- ze wzrostem inflacji spada bezrobocie, powrócono do liberalizmu- liberałowie-monetaryści

Friedrich von Hayek-uniwersytet chicagowski, tam narodzil się monetaryzm

Milton Friedmann 1976 Nagroda Nobla,pomagał rządom Pinocheta

Frank Knight, Herbert Kimon-odrzucali ingerencję państwa w gosp.,chcieli wolnego rynku, krytykowali zw. Zawodowe

Teorie racjonalnych oczekiwań-nowa ekonomia klasyczna-Robert Lucas, Thomas Sargent

Ekonomia podaży=propodażowa

Artur Laufer, Robert Mundell, Jude Wanniski-odwrócenie doktryny Keynesa-ekon.popytu,państwo miało zwiększać podaż i zmnijszaćpodatki

1981 Robert Regan- regonomika- była to restrykcyjna polityka monetarna

Wykres Laffera uważał że zmniejszenie podatków spowoduje że ludzie będą je chętniej płacić



Delegacja życia społecznego wycofanie się państwa z życia gosp.

Lata 80-te to rywalizacja militarna miedzy USA a Rosja,program obrony strategicznej „gwiezdne wojny”



Zjawisko dezindustralizacji – likwidacja tradycjigałęzi przemysłowych

Wykład 10



Polityka gosp.w krajach Europy Środ.-Wsch.

Realizacja modelu radzieckiego radzieckiego gospodarce

Okres 5-latek, od 1946 rozpoczęto realizację pierwszej 5-latki

Rozwój przemysłu ciężkiego,kolektywizacja, podniesienie cen artykułów rolnych


Działania Rakowskiego-uwolnienie cen żywności-

1.08.1989 ustalono ceny

plan stabilizacyjny-Balcerowicza- 1.01.1990 r. wprowadzony w życie miał na celu:

-ograniczenie inflacji poprzez podniesienie stopy %

-podniesienie cen kredytów

-ograniczenie kontyngentów dla banków

-podniesienie oprocentowania dla banków 36% miesięcznie

Popiwek to podatek jaki musiały płacić zakłady przemysłowe

Od 1990 roku zaczęto proces prywatyzacji przedsiębiorstw



Wykład 11

Transformacje gospodarki polskiej


3 elementy transformacji gospodarki polskiej

  • Decentralizacja

  • (brak)

  • polityka strukturalna (przekształceń własnościowych ), która nie powstała w 1989r.

Gospodarka przestała być nakazowa

Wrzesień 88 – Mieczysław Rakowski – premierem

Reformy Rakowskiego:


  • wyodrębnienie ze struktur BP kilkunastu banków komercyjnych, które miały udzielać kredytów,

  • na początku 89 pozwolił na rozpoczęcie procesów prywatyzacyjnych,

  • próby uwolnienia cen podstawowych artykułów na rynku wewnętrznym.

Od 1 sierpnia Rząd Rakowskiego rozpoczął operację uwalniania cen żywnościowych, co też poszło w inflację.

Wrzesień 89 – Rząd Mazowieckikego – początek prawdziwej reformy ( przekształcenia własnościowe ).

Do działań rządu początkowo możemy zaliczyć regulację cen. Ministrem finansów zostaje Balcerowicz. Plan Balcerowicza – 11 ustaw celem stabilizacji państwa. 29 grudnia 89 - ustalono 10 ustaw. 1 stycznia 90 – plan stabilizacyjny został wprowadzony w życie – zmierzał on do gospodarki wolnorynkowej, problemem była inflacja oraz deficyt zaagraniczny.

Jak wyglądało realizowanie tego planu:



  • ograniczenie inflacji poprzez podniesienie cen kredytów, ograniczenie kontyngentów,

  • podwyższenie cen,

  • wprowadzenie podatku od ponadnormatywnych wynagrodzeń – popiwek – maiły płacić go przedsiębiorstwa w przypadku przekroczenia limitów płac,

  • indeksacja – 80%

Rząd podniósł wyraźnie ceny produktów kontrolowanych przez państwo co miało być celem stabilizacji cen na rynku. Kolejnym elementem mającym zahamować inflację, byłą dewaluacja złotego do dolara. Wstrzymanie kursu dolara i wewnętrzna wymienialność.

Kotwica inflacyjna, czyli stały kurs dolara.

W lipcu 90r. Otworzono polski rynek na towary zagraniczne.



a1a


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość