Strona główna

Sytuacja społeczno–gospodarcza w Europie w XVI w


Pobieranie 17.64 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar17.64 Kb.
Norbert Wojciechowski

Planowanie Przestrzenne II




Sytuacja społeczno–gospodarcza w Europie w XVI w.

(wielkie odkrycia geograficzne (1492–1498), wzrost populacji w Europie i rozwój miast, napływ kruszców z kolonii i inflacja, drożyzna zboża i głód).

W I poł. XVI wieku nasilają się w Europie klęski głodu, nieurodzaju obejmujący prawie całą Europę od Pirenejów do Rusi. Najbardziej dramatycznym epizodem związanym z kryzysem średniowiecznej gospodarki była dżuma, ale nie przyczyniła się bezpośrednio do jego powstania.

Niepewność w zdobyciu jedzenia, przeludnienie, brak urządzeń sanitarnych w miastach- powodowała, że ludność była bardzo podatna na choroby i epidemie. „Czarna śmierć” jako choroba endemiczna wybuchała średnio, co 10-15 lat. W XIV i XV wieku dołączyły do tego wojny lokalne i między państwami.

Spadła ludność, spadł popyt, brakowało rąk do pracy. Pogarszały się warunki życia. Morowa zaraza zadziałała jako środek przeczyszczający. Nastąpił wzrost płac realnych, podniósł się standard życia. Niskie ceny zboża (słaby popyt) zamieniono na rośliny okopowe i pastewne; zaczęto hodować bydło.
II poł. XV i w XVI wieku nastąpił ponowny rozwój gospodarczy zachodniej europy (nowe myślenie, ciekawość świata zgodnie z duchem epoki renesansu). Wiele ważnych wynalazków- proch strzelniczy ( sukcesy w zdobywaniu krajów zamorskich), druk, wielki piec hutniczy, kompas- zrewolucjonizowało liczne dziedziny życia.

Przełomowe okazały się odkrycia geograficzne. Przyczyny wypraw odkrywczych były zróżnicowane. Możemy wyróżnić czynniki:


- ekonomiczne:

  • ujemny bilans w handlu ze Wschodem (Europa za wschodnie towary musiała płacić złotem, a europejskie towary nie miały zbytu na Wschodzie);

  • zapotrzebowanie na kruszce szlachetne, których zaczęło brakować na Starym Kontynencie

  • poszukiwanie nowych bezpiecznych dróg morskich do Indii i Chin

  • obrona udziału kupców europejskich w wymianie handlowej ze Wschodem, europejczycy byli wypierani zwłaszcza po 1453 roku- upadku Bizancjum.

-społeczne



  • poszukiwanie nowych źródeł utrzymania

postęp kartografii i techniki żeglarskiej
-polityczne

  • rywalizacja państw o dostęp do rynków.



Odkrywcy:
Krzysztof Kolumb
Żeglarz i podróżnik genueński w służbie hiszpańskiej. Przez ponad dziesięć lat poszukiwał wsparcia finansowego dla realizacji swojego celu, aż w 1492 przekonał władców Hiszpanii- Ferdynanda V i Izabelę do sfinansowania wyprawy. Wyruszył na trzech starych karawelach- „Santa Marii, Pincie, Ninie”. Załoga wyruszyła 3 sierpnia 1492 r. Dotarli do lądu (wyspy w strefie karaibskiej) 12 października. Kolumb nazwał je Indiami Zachodnimi, A ludność miejscową Indianami.

Potem odbył jeszcze trzy wyprawy- zbadał Wyspy Karaibskie, odkrył Trynidad, ujście rzeki Orinoko. Zmarł w nędzy nie zdając sobie sprawy z wagi odkryć, których dokonał. Jego imieniem nazwano kraj Ameryki Pd.- Kolumbię.

Amerigo Vespucci stwierdził, ze Kolumb odkrył nowy kontynent. W 1507 r. niemiecki kartograf nazwał go Ameryką.

Vasco da Gama

Żeglarz portugalski, w wyprawie w latach 1497-1499( 10 lat po wyprawie Bartolomeo Diaza) opłynął Przylądek Dobrej Nadziei i dotarło Kalikatu w Indiach. Później założył tez faktorie w Mozambiku i Indiach. Za zasługi otrzymał tytuł hrabiowski. Pod koniec życia ruszył tam jako wicekról podbitej prowincji. Zmarł sześć miesięcy po przybyciu do kraju, który zdobył dla Korony Portugalskiej.

Dzięki temu powstały zamorskie imperia Portugalczyków i Hiszpanów- krótkotrwała chwała. Portugalczycy zakładali faktorie na Wybrzeżu Kości Słoniowej, Angoli i Kongu. Ważna dla Portugalczyków była Malakka jako najbogatsze miejsce na Ziemi. Dotarli również do Brazylii (drzewo, z którego uzyskiwano czerwony barwnik, trzcina cukrowa, rum, sprowadzanie niewolników z Afryki).

W następstwie odkryć nastąpiła zmiana dróg handlowych, wytyczono nowe szlaki. Morze Śródziemne utraciło swoje znaczenie na rzecz handlu oceanicznego. Zmniejszyła się rola miast włoskich, środek ciężkości przesunął się na Płw. Iberyjski. Lizbona stała się brama europy, wcześniej te role pełniła Wenecja. Ponadto zyskały na znaczeniu tereny nad kanałem La Manche, Morzem Północnym- Flandria (Niderlandy). Handel przesunął się do ważnych punktów węzłowych- Antwerpii, Amsterdamu. Ten ostatni stał się z czasem największym portem przeładunkowym, metropolia handlowa i finansową. Już w 1609 r. powstał tu bank.
Połączyło to współzależnością różne kraje europejskie, ale także przyczyniło się do różnic między nimi, zjawisko dualizmu.

W części zachodniej dominowała gospodarka towarowo-pieniężna, stawała się początkiem ustroju kapitalistycznego. Dominowała funkcja przemysłowa, wprowadzono manufaktury. Tymczasem w Europie Środkowej nastąpił proces odwrotny: powrót do stosunków feudalnych, wprowadzenia pańszczyzny. Te kraje stawały się zapleczem żywnościowym i surowcowym(zboże bydło, drewno) i było zacofane w stosunku do krajów Zach-europ. Linia graniczna była rzeka Łaba.


XVI w. rewolucja handlu, najbardziej dynamiczna dziedzina. Organizacja handlu była różna, najlepsze techniki handlowe mieli Włosi. Pojawiły się już wtedy pierwsze spółki; pisemnie określano prawa i obowiązki. Kupiecka korespondencja była zwiastunem dzisiejszych agencji informacyjnych.

Przewożono dużo towarów drogą wodną, handel lądowy też był ważny. Możliwe, handel towarami o dużej objętości przyczynił się do ulepszeń konstrukcji i budowy statków, co tez znacznie obniżyło koszty. Początkowo towary były bardzo luksusowe dla zamożnych.

Wraz z rozwojem miast zaczęły dominować artykuły bardziej przyziemne.

Przeważały w handlu zboża, drewno, ryby, sól, wino metale, surowce, tkaniny.


Do Ameryki Europejczycy sprowadzili drób, bydło, nowe uprawy( zboża, ryz, winorośl, pomarańcze, drzewa oliwkowe), ale także choroby (odrę, tyfus, ospę). Z Ameryki przywożono kukurydze, ziemniaki, tytoń.
Ze Wschodu, z Azji importowano pieprz, cynamon cejloński, gałkę muszkatołową, kamforę, bawełnę, korzenie, perły. Najbardziej pożądane były cenne kruszce. Napływ złota i srebra z kolonii dostarczył surowiec i zwiększył podaż do bicia monet. W obiegu ich liczba trzy razy wzrosła. Nastąpił długotrwały, natychmiastowy wzrost cen (różniący się w zależności od regionu i grupy towarów). Produkcja rolna nie nadążała. Bardzo szybko rosły ceny produktów spożywczych. Trzeba zauważyć, że nastąpił szybki wzrost ludności na pocz. XVI w. głównie w miastach. Głównie w miastach lepsze płace, zachęcały do zawierania małżeństw, liczba zgonów była mniejsza niż liczba urodzeń. Pogoń za pracą spowodował napływ ludności ze wsi. Poza dzielnicami bogatych mieszczan istniały obszary nędzy, biedy zamieszkane przez lumpenproletariat.
Bibliografia:
A. Cielerski Historia odkryc geograficznych Warszawa 1985


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość