Strona główna

Szlakiem Unii Lubelskiej Wycieczka edukacyjna dla licealistów


Pobieranie 18.97 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar18.97 Kb.
Elżbieta Żurek

Sławomir Jacek Żurek

Szlakiem Unii Lubelskiej

Wycieczka edukacyjna dla licealistów




Działania przygotowawcze


Wycieczka została tak pomyślana, żeby nauczyciel prowadził ją wspólnie z uczniami. Dlatego odpowiednio wcześniej należy podzielić między nich zadania, żeby mogli się przygotować. Poniżej, w punktach planu wycieczki podane są adresy internetowe (skarbnicą wiedzy jest tu strona Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” poświęcona Unii Lubelskiej, powstała w ramach projektu „Dziedzictwo kulturowe Lublina i Lubelszczyzny”; wychodząc od adresu www.unialubelska.tnn.pl, można dotrzeć do konkretnych zagadnień związanych z Unią Lubelską, poza tym uczniowie zapewne znajdą też samodzielnie jakieś źródła – muszą tylko pamiętać, żeby je podać przy opracowywaniu zagadnień) i tytuł książki, które będą w tym pomocne. Ważne jest, żeby wystąpienia na kolejnych etapach nie były przeładowane informacjami, więc uczniowie jeszcze przed wycieczką powinni skonsultować je z nauczycielem w celu dokonania ewentualnych korekt. Do pokazywania omawianych postaci z obrazu Matejki czy bizantyńskich fresków przyda się wskaźnik laserowy, ułatwiający obserwatorom odszukanie właściwych elementów.

Wymagania szczegółowe


Uczeń:

  • omawia plan Lublina z czasów unii i rozmieszczenie w nim obozów szlachty ruskiej, polskiej i litewskiej;

  • wskazuje miejsca i obiekty, które zachowały się do dziś;

  • zwiedza Kaplicę Trójcy Świętej, obserwując jej wielokulturowy charakter;

  • przedstawia najważniejsze postaci z obrazu Unia Lubelska Jana Matejki;

  • prezentuje historię kościoła farnego p.w. św. Michała Archanioła;

  • omawia ogólnie treść aktu unii;

  • uczestniczy w konkursie na wymienienie sposobów upamiętnienia unii w Lublinie;

  • prezentuje historię pomnika Unii Lubelskiej i jego symbolikę dawniej i dziś;

  • podsumowuje znaczenie zjednoczenia Polski i Litwy, wskazując korzyści i straty z niego wynikające.

Środki dydaktyczne


  • dostęp do Internetu (do przygotowania wycieczki)

  • książka Jadwigi Kuczyńskiej Kościół farny św. Michała w Lublinie (Lublin 2004)

  • wskaźnik laserowy do pokazywania elementów omawianych obiektów



Plan wycieczki


  1. Aleja Unii Lubelskiej – panorama Starego Miasta (obóz szlachty ruskiej)

Jeden z uczniów omawia plan renesansowego Lublina z czasów podpisania Unii Lubelskiej i rozmieszczenie poszczególnych obozowisk szlachty (ruskiej, litewskiej i polskiej) w trakcie obrad sejmu w roku 1569 (na stronie http://tnn.pl/unialubelska/lublin1569/ znajdzie interaktywny plan ówczesnego Lublina z opisami). Uczniowie, przyglądając się obecnej panoramie Starego Miasta, wskazują wymienione miejsca oraz obiekty, które zachowały się do czasów obecnych.

  1. Kaplica Trójcy Świętej na Zamku Lubelskim

Następnie ulicą Zamkową (u podnóża samej bryły Zamku, pod górę) młodzież wchodzi na teren Muzeum na Zamku (http://tnn.pl/pm,102.html), do gotyckiej Kaplicy Trójcy Świętej wypełnionej rusko-bizantyńskimi freskami, należącej do najcenniejszych zabytków sztuki średniowiecznej w Polsce i stanowiącej unikalną syntezę kultury Wschodu i Zachodu. Jeden z uczniów tłumaczy, na czym polega technika fresku, inny przedstawia pokrótce tematykę malowideł, a jeszcze inny przenikanie się różnych kręgów kulturowych w kaplicy, wpisujące kaplicę w ideę wielokulturowości Rzeczpospolitej, kontynuowanej przez zjednoczenie z Litwą (informacje na te tematy można znaleźć na stronach muzeum – http://www.zamek-lublin.pl/index.php?r=404 i pod adresem http://tnn.pl/Freski_kaplicy). Nauczyciel jako ciekawostkę może podać, że podczas obrad sejmu na Zamku w 1569 r. przychodzili tu na modlitwę najważniejsi przedstawiciele obu państw.

  1. Obraz Jana Matejki Unia Lubelska w Muzeum na Zamku

Po wstępnym obejrzeniu obrazu wyznaczeni uczniowie przedstawiają widoczne na nim najważniejsze postaci (Zygmunt August, Stanisław Hozjusz, Łukasz Górka, Walery Protasewicz, Jakub Uchański, Marcin Zborowski, Mikołaj Radziwiłł, Jan Chodkiewicz, Anna Jagiellonka, Andrzej Frycz-Modrzewski, Filip Padniewski, Mikołaj Mielecki, Jan Firlej, Albrecht Fryderyk Hohenzollern przedstawia) i ich rolę podczas kilkumiesięcznych burzliwych prac nad dokumentem, a także pewne nieścisłości historyczne związane z niektórymi z nich, jakich się celowo dopuścił malarz, na obrazie umieszczając np. zmarłego przed 1569 r. Zborowskiego, który był gorącym zwolennikiem unii (znakomitą pomoc w przygotowaniach będzie tu stanowić interaktywny opis obrazu umieszczony na stronie http://www.lublin.eu/unia_lubelska/prezentacja_pl.swf). Nauczyciel nadmienia, że obraz, będąc własnością Muzeum Narodowego, jest w Lublinie od 1957 r. m.in. w podzięce dla mieszkańców za bezpieczne przechowanie w czasie drugiej wojny światowej innych dzieł Matejki: Bitwy pod Grunwaldem i Kazania Skargi. Miejsce Unii Lubelskiej na Zamku może wpisywać się w jeden z przekazów, według którego to tu właśnie został 300 lat przed namalowaniem obrazu podpisany akt jednoczący Koronę i Litwę.

Przykładowy adres – http://tnn.pl/unialubelska/matejko/.



  1. Fundamenty kościoła farnego p.w. św. Michała Archanioła (na placu Po Farze)

Następnie uczniowie przechodzą na plac Po Farze, na teren odrestaurowanych na przełomie XX i XXI wieku fundamentów świątyni. Jeden z uczniów prezentuje jej historię (na podstawie np. monografii Kościół farny św. Michała w Lublinie autorstwa Jadwigi Kuczyńskiej, informacji znajdujących się na stronie

http://www.magicznylublin.pl/zabytki/plac-po-farze-sen-leszka-czarnego.php lub innych źródeł), podkreślając przy tym że podczas obrad sejmu unijnego fara była miejscem nabożeństw w intencji tego przedsięwzięcia, w których uczestniczyli zarówno posłowie, jak i mieszkańcy Lublina.



  1. Bazylika Ojców Dominikanów

Uczniowie udają się do bazyliki oo. Dominikanów, gdzie według tradycji klasztornej w gotyckim refektarzu na parterze została podpisana Unia Lubelska. Jeden z uczniów podaje ogólnie treść dokumentu (interaktywny akt unii na stronie http://tnn.pl/unialubelska/akt/). Warto też, aby uczniowie obejrzeli znajdujący się w kruchcie bazyliki pochodzący z tamtego czasu czarny krucyfiks z Chrystusem z kości słoniowej, na który prawdopodobnie była zaprzysiężona przez króla unia. Nauczyciel może wspomnieć o tym, że ten właśnie krzyż miałby też być wzorem dla Jana Matejko (znanego z tego, że starał się malować prawdziwe obiekty) podczas tworzenia obrazu Unia Lubelska, a także o przekazie, według którego unia była podpisana na Zamku, a król zaraz potem, mimo ulewnego deszczu, wskoczył na konia i przyjechał do kościoła Dominikanów, gdzie zaintonował pieśń Te Deum Laudamus [Ciebie, Boga, wychwalamy] i gdzie w podniosłej atmosferze pomodlono się za króla i królestwo.

  1. Okolice kościoła p.w. Nawrócenia św. Pawła; okolice III LO im. Unii Lubelskiej (obóz szlachty polskiej)

Uczniowie, idąc na plac Litewski, zatrzymują się w pobliżu kościoła p.w. Nawrócenia Świętego Pawła Apostoła i liceum ogólnokształcącego (okolica, gdzie znajdowały mury miejskie w pobliżu których od stycznia do lipca 1569 r., w czasie prac sejmowych, stacjonowała szlachta polska). Nauczyciel wyjaśnia, że według niektórych przekazów, po ukończeniu prac nad aktem powołującym do życia Rzeczpospolitę Obojga Narodów (ale jeszcze przed jego podpisaniem) 29 (lub 28) czerwca w kościele tym pod przewodnictwem króla Zygmunta Augusta zebrali się na nabożeństwie dziękczynnym członkowie senatu i posłów z Polski, Litwy, Rusi, Prus oraz liczny tłum szlachty, a także mieszczan i ludu (i że zostało odśpiewane Te Deum Laudamus).

Następnie jeden z uczniów przeprowadza błyskawiczny konkurs, pytając o patrona szkoły stojącej obok kościoła oraz o inne sposoby upamiętnienia Unii Lubelskiej w naszym mieście – poza imieniem szkoły, placem Litewskim, pomnikiem Unii Lubelskiej, aleją Unii Lubelskiej są jeszcze dwie płaskorzeźby symbolicznie przedstawiające unię Polski i Litwy: na frontonie budynku Trybunału i nad wejściem do wirydarza klasztoru Dominikanów (dobrze by było przygotować jakiś drobiazg, symboliczną nagrodę dla zwycięzcy/ów).



  1. Pomnik Unii Lubelskiej na placu Litewskim (obóz szlachty litewskiej, od czego bierze nazwę to miejsce)

Wybrani uczniowie przedstawiają krótko historię pomnika (np. strona http://tnn.pl/pm,483.html) oraz symbolikę obelisku obecną i dawniejszą (kiedy to Polskę i Litwę uosabiały kamienne posągi przedstawiające Władysława Jagiełłę i królową Jadwigę) – http://tnn.pl/Przedstawienia_Unii_Lubelskiej_w_sztuce,3189.html. W ramach podsumowania wycieczki dwóch uczniów mówi o znaczeniu Unii (do przygotowania godna polecenia jest zwłaszcza synteza tego wydarzenia przedstawiona przez prof. Jerzego Kłoczowskiego na krótkim filmiku prezentowanym pod adresem

http://tnn.pl/Unia_Lubelska,2904.html#kloczowski).



Na koniec klasa wraz z nauczycielem robi sobie pamiątkowe zdjęcie pod pomnikiem.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość