Strona główna

Tablica chronologiczna


Pobieranie 384.68 Kb.
Strona1/7
Data18.06.2016
Rozmiar384.68 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7
TABLICA CHRONOLOGICZNA

Około 18000 p.n.e.

Epoka lodowcowa; ślady paleniska oraz stóp i dłoni sześciu osób w oddalonej o 85 kilometrów od Lhasy litej skale (odkryte w marcu 2002 roku).


12000 do 6000 p.n.e.

Mezolit: ślady pierwszych plemion tybetańskich.


5000 p.n.e.

Kości i neolityczne wyroby z gliny (odnalezione w Czamdo w 1978 roku).


około X wiek p.n.e.

Szenrab Miło z Szangszungu, twórca pierwotnej religii Tybetu, bonu. Wedle kronik bonpów, przed Niatrim Cenpo Szangszungiem włada osiemnastu królów.


około 313 p.n.e.

(wedle tybetańskich kronik 127 rok p.n.e.)

Na tronie zasiada Niatri Cenpo, pierwszy król Tybetu.


V wiek n.e.

Pierwszy „kontakt” z buddyzmem. Za panowania Lhatotoriego, dwudziestego ósmego władcy dynastii jarluńskiej, na dziedziniec pałacu Jumbu Lhakang spada kosz z buddyjskimi pismami i przedmiotami rytualnymi. Nikt w Tybecie nie wie, co o nich sądzić, król ma jednak sen, w którym słyszy głos, wyjaśniający, iż „znaczenie owych przedmiotów stanie się czytelne dla piątego pokolenia”.


około 600

Król Namri Songcen z Jarlungu zaczyna jednoczyć tybetańskie królestwo.


618-907

W Chinach rządzi dynastia Tang.


około 627-649

Panowanie Songcena Gampo (609-649), pierwszego „króla Dharmy”, który jednoczy Tybet.


632

Pierwsze polityczne kontakty między Tybetem a Chinami.


około 641

Songcen Gampo zaprasza do Tybetu pierwszych nauczycieli buddyjskich. Jego minister Tonmi Sambhota opracowuje alfabet tybetański. Król pojmuje za żony trzy Tybetanki oraz księżniczki z Nepalu i Chin, zawierając w ten sposób sojusze z państwami granicznymi na wschodzie i zachodzie. Powstaje pierwszy tybetański kodeks, Prawa Dziesięciu Cnót, oraz świątynie Dżokhang i Ramocze (641-650), w których stają posągi Buddy, wiano cudzoziemskich księżniczek – najświętsze wizerunki Tybetu.


648

Armia tybetańska penetruje północne Indie.


670

Wybuch wojny z Chinami dynastii Tangów. Tybet zdobywa kontrolę nad szlakami handlowymi Azji Środkowej.


755

Na tron wstępuje Trisong Decen (740-797), syn tybetańskiego króla i podarowanej mu chińskiej księżniczki.


763

Trisong Decen zdobywa stolicę Chin Czang’an (obecnie Xian) i zmusza Chiny do płacenia Tybetowi dorocznego trybutu – 50 tysięcy bel jedwabiu.


około 773-779

Do Tybetu przybywają Śantarakszita (773) i Padmasambhawa (774), którego Tybetańczycy nazywają Guru Rinpocze, Drogocennym Nauczycielem.

Założenie pierwszego klasztoru buddyjskiego, Samje (779), i szkoły ningmapa; wyświęcenie pierwszych mnichów buddyjskich. Zespoły tłumaczy, pod patronatem króla, przekładają na tybetański najważniejsze pisma buddyjskie.
783

Podpisanie traktatu pokojowego, ustanawiającego granicę między Tybetem a Chinami.


792

Debata w Samje, w której mistrzowie mahajany z Indii pokonują chińskich mnichów.


797-800

Mune Cenpo wprowadza w Tybecie „urawniłowkę”, konfiskując wszelkie dobra, a następnie dzieląc je równo między wszystkich poddanych. Robi to trzykrotnie, gdyż po pewnym czasie jedni znów się bogacą, podczas gdy inni ubożeją. W końcu królowi zaczyna świtać, że nie da się oszukać prawa karmy i zaprowadzić doskonałej równości. Chce podjąć jeszcze jedną, czwartą próbę, ale ginie, zgładzony przez rozwścieczonego arystokratę.


815-836

Tri Ralpaczen, trzeci „król Dharmy”.

W Tybecie powstają pierwsze wielkie klasztory.
821-822

Zawarcie traktatu tybetańsko-chińskiego, potwierdzającego niezależność obu państw i granice z 783 roku.


około 836

Po zabójstwie Ralpaczena na tron wstępuje związany z kapłanami pierwotnej religii Tybetu, bonu, Langdarma. Prześladowania mnichów buddyjskich w centralnym Tybecie.


842

Langdarma ginie z ręki buddyjskiego mnicha. Konflikt o tron powoduje rozbicie państwa tybetańskiego na kilka księstw. Rozpad dzielnicowy do 1247 roku.


866

Potomkowie rodziny królewskiej emigrują do zachodniego Tybetu. Koniec władania tybetańskiego na granicy chińskiej.


953

Renesans buddyzmu, fala „nowych przekładów” nauk Buddy. Król Ngari, Lha Lama Jesze O wysyła do Indii i Kaszmiru dwudziestu jeden młodych Tybetańczyków, którzy mają studiować języki, sutry, tantry, logikę i medycynę. W ich ślady idą rzesze innych.


960-1279

W Chinach panuje dynastia Song.


990-1074

Drogmi Tłumacz, propagator „ścieżki i rezultatu”, głównych nauk szkoły sakjapa.


1012-1097

Marpa Tłumacz. Powstanie szkoły kagjupa.


1040-1123

Dziecyn Milarepa, najsłynniejszy jogin i poeta Tybetu.


1042

Do Tybetu przybywa wielki indyjski uczony i mędrzec Atiśa – ojciec szkoły kadampa.


1055-1153

Maczik Labdron, twórczyni linii nauk i rytuałów czod.



1056

Klasztor Kadampa.


1073

Khon Konczog Gjalpo buduje klasztor Sakja – główną świątynię szkoły sakjapa.


1079-1153

Dzie Gampopa. Rozwój różnych szkół tradycji kagju.


1110-1193

I Karmapa Dusum Khjenpa.


1182-1251

Sakja Pandita Kunga Gjalcen.


1189

Dusum Khjenpa zakłada klasztor Curphu w dolinie Tolung, główną siedzibę Karmapów.


1203-1283

II Karmapa Karma Pakszi, pierwszy tulku, inkarnowany lama Tybetu.


1207

Czyngis-chan podbija państwo Tangutów.


1240

Wnuk Czyngis-chana, książę Goden wysyła do Tybetu ekspedycję i zaprasza na swój dwór Sakja Panditę Kungę Gjalcena, nawiązując w ten sposób trwałe stosunki między Mongolią a Tybetem. Rodzi się jedyny w swoim rodzaju związek czo-jon (kapłan-opiekun). Opiekun zapewnia lamie ochronę w zamian za błogosławieństwo i nauki. Niektóre związki nabierają charakteru politycznego – opiekun ma bronić lamy i jego szkoły, kapłan udziela zaś duchowego mandatu jego rządom.


9 kwietnia 1241

Po zdobyciu Krakowa i Wrocławia Mongołowie dowodzeni przez innego wnuka Czyngis-chana, Ordu, rozbijają wojska polskie pod Legnicą. W bitwie ginie – lub zostaje ścięty po jej zakończeniu – król Henryk Pobożny. Jeśli poważnie traktować współczesne roszczenia Pekinu, który wywodzi swoje prawo do panowania nad Tybetem z epoki imperium mongolskiego, ChRL ma również tytuł do władania Polską.


1247

Mongołowie mianują Sakja Panditę wicekrólem Tybetu.


1254

Mongolski cesarz Kubilaj ofiarowuje swemu tybetańskiemu lamie – bratankowi Sakja Pandity, Pagpa Lamie (1239-1280) – polityczną władzę nad Tybetem i nadaje mu liczne tytuły.

Tybetański guru nakłania Kubilaja do poniechania kontrolowania przyrostu naturalnego Chińczyków przez topienie ich w morzu, ratując w ten sposób tysiące, jeśli nie miliony chińskich istnień.
1280-1368

W Chinach panuje mongolska dynastia Yuan.


1350

Czangczub Gjalcen (1302-1364, na tronie 1350-1364), książę Phagmodru, zajmuje pozycję sakjapów, stając się najpotężniejszym władcą w Tybecie, który zrywa stosunki polityczne z Mongołami. Król wprowadza nowy, rdzennie tybetański system administracyjny i ustanawia Kodeks 15 artykułów.


1357-1419

Congkhapa, wielki reformator, uczony, założyciel szkoły gelugpa.


1368

Upadek dynastii Yuan. Tybetańscy władcy zaczynają z sobą walczyć o kontrolę nad krajem.


1368-1644

Chińczycy odzyskują kontrolę nad swoim państwem. Rządy dynastii Ming.


1391-1474

I Dalajlama Gedun Drub.

(Tytuł nadany retrospektywnie.)
1406

Książę Phagmodru, Drakpa Gjalcen odrzuca zaproszenie cesarza do złożenia wizyty w Chinach.


1409

Congkhapa ustanawia Monlam Czenmo, Wielkie Święto Modlitwy w Lhasie. Założenie Gandenu, pierwszego wielkiego klasztoru gelugpy.


1435-1481

Walki i niepokoje wewnętrzne. Wpływy na dworze zdobywają stronnicy szkoły kagju.


1447

I Dalajlama zakłada klasztor Taszilhunpo, przyszłą siedzibę panczenlamów.


1475-1543

II Dalajlama Gendun Gjaco.


od 1481

Tybetem władają książęta dynastii Rinpung.


1543-1588

III Dalajlama Sonam Gjaco.


1565-1642

Władzę w Tybecie sprawują królowie Cangu.


około 1567

Narodziny Lobsanga Czokji Gjalcena, nauczyciela „Wielkiego Piątego” Dalajlamy. Poprzednie inkarnacje otrzymują retrospektywnie tytuł panczenlamy.


1578

Mongolski władca Altan-chan nadaje Sonamowi Gjaco tytuł dalajlamy.


1589-1617

IV Dalajlama Jonten Gjaco (wnuk Altan-chana, jedyny w linii nie-Tybetańczyk).


1616-1679

Tybet toczy siedem – przegranych – wojen z Bhutanem.


1617-1682

V Dalajlama Ngałang Lobsang Gjaco, zwany Wielkim.


1624

Portugalski jezuita Antonio de Andrada zakłada pierwszą chrześcijańską misję w zachodnim Tybecie.


1639

Mandżurski władca Hung Taiji zaprasza Dalajlamę do swojej stolicy, Mukdenu. „Wielki Piąty”, nie mogąc przyjąć zaproszenia osobiście, wysyła w zastępstwie posła, którego cesarz traktuje z najwyższym szacunkiem. W ten sposób zawarty zostaje związek czo-jon między Dalajlamą a władcami mandżurskimi.


1642

Guszri-chan, wódz choszuckich Mongołów, pokonuje Cangpów i oddaje władzę nad Tybetem V Dalajlamie, który staje się dla Tybetańczyków Gongsa Czenpo, Najwyższym Władcą.


1644-1911

W Chinach panuje mandżurska dynastia Qing.


1645

Rozpoczyna się budowa pałacu Potala.

Tybetański mnich Szabdrung Ngałang Namgjal (1594-1651), twórca państwa bhutańskiego, wydaje pierwszy w świecie zakaz używania tytoniu w budynkach publicznych.
1653

Podbiwszy Chiny i przyłączywszy je do mandżurskiego imperium, cesarz Shunzi zaprasza V Dalajlamę do złożenia oficjalnej wizyty w Pekinie. Na znak szacunku – wydarzenie bezprecedensowe – odbywa czterodniową podróż, by wyjechać mu naprzeciw.


1659

„Wielki Piąty” wysyła misje do wodzów mongolskich plemion, wzywając ich do zawarcia pokoju i zachowania jedności.


1661

Niemiecki jezuita John Grueber zakłada misję w stolicy w Tybetu.

Muzułmańscy kupcy z Ladakhu budują w Lhasie meczet.
1683-1706

VI Dalajlama Cangjang Gjaco.


1684

Wojna z Ladakhiem.


1705

Choszuccy Mongołowie atakują Tybet i zajmują Lhasę. Chan detronizuje Dalajlamę i osadza na tronie własnego kandydata.


1708

Kapucyni zakładają misję w Lhasie.


1708-1758

VII Dalajlama Kelsang Gjaco.


1716

Do Lhasy przybywa jezuita Ippolito Desideri.


1717

Dżungarscy Mongołowie zdobywają i plądrują Lhasę.


1720

Mandżurskie wojska wypierają Dżungarów. Cesarz usuwa uzurpatora, zwraca tron VII Dalajlamie i powołuje swoje przedstawicielstwo w Lhasie (1721).


1723

Cesarskie wojska opuszczają Tybet, w którym wybucha wojna domowa.


1728

Władzę w Tybecie obejmuje Pholhane (1689-1747). Do Lhasy wracają ambanowie, przedstawiciele cesarza.


1730-1732

Wojny – tym razem zwycięskie – z Bhutanem.


1736

Pokój i normalizacja stosunków z Bhutanem.


1740

Cesarz Qianlong koronuje Pholhane na króla Tybetu.


1745

Koniec misji chrześcijańskiej w Lhasie.


1757

Po śmierci VII Dalajlamy mianowany zostaje pierwszy regent-mnich.


1758-1805

VIII Dalajlama Dziampel Gjaco.


1763

Rząd Tybetu bije swoją monetę.


1774

Do Tybetu przybywa pierwszy wysłannik Wielkiej Brytanii, George Bogle.


1788

Armia nepalskich Gurkhów podbija zachodni Tybet. Cesarz wysyła na pomoc Tybetańczykom potężną armię.


1792

Zawarcie traktatu pokojowego z Gurkhami. Tybet zamyka granice przed cudzoziemcami. W Lhasie rosną wpływy ambanów.


1793

„Dwudziestodziewięciopunktowy edykt” Qianlonga, w którym cesarz przedstawia propozycję zreformowania administracji tybetańskiej. „Złota Urna”.


1796

Koniec panowania Qianlonga. Tybet błyskawicznie uwalnia się od wpływów cesarstwa.


1806-1815

IX Dalajlama Lungtok Gjaco.


1816-1837

X Dalajlama Cultrim Gjaco.


1838-1855

XI Dalajlama Khedrub Gjaco.


1841-42

Walki z najeźdźcami z Dżammu.


1855-1856

Inwazja Gurkhów na Tybet.

Do Lhasy docierają misjonarze Huc i Gabet.
1856-1875

XII Dalajlama Trinlej Gjaco.


1876

W wiosce Langdun w południowym Tybecie przychodzi na świat XIII Dalajlama Thupten Gjaco.


1888

Pierwsze starcie Tybetańczyków z wojskami brytyjskimi w Sikkimie.


1890 i 1893

Wielka Brytania i Chiny zawierają – bez wiedzy i udziału Lhasy – dwa traktaty, w których znajdują się klauzule dotyczące Tybetu. Rząd tybetański odrzuca je jako ultra vires, co staje się jedną z przyczyn brytyjskiej inwazji na Tybet.


1893

W rodzinie zamożnych chłopów z prowincji Hunan przychodzi na świat Mao Zedong.


30 września 1900

Car Mikołaj przyjmuje w Jałcie zaufanego Dalajlamy, buriackiego mnicha Agwana Dordżijewa. Londyn boi się wzrostu wpływów Rosji w Tybecie.


1901

Dalajlama wydaje edykt, zabraniający polowania na dzikie zwierzęta.

Dziś 81 gatunkom tybetańskich zwierząt (m.in. 39 ssaków i 37 ptaków) grozi wyginięcie. W tym najbardziej znanemu: pandzie olbrzymiej, rodowitej Tybetance, którą, nie wiedzieć czemu, upodobali sobie Chińczycy i uznali za swoje zwierzę narodowe.
1903-1904

Pułkownik Francis Younghusband wkracza do Tybetu na czele trzech tysięcy brytyjskich żołnierzy. Mandżurski cesarz nie przychodzi Tybetowi z pomocą i odżegnuje się od wszelkiej odpowiedzialności za poczynania Tybetańczyków. XIII Dalajlama ucieka z kraju, chroniąc się najpierw w Mongolii, potem w Chinach. Wojska brytyjskie zabijają ponad 2.700 Tybetańczyków, tracąc ledwie 40 żołnierzy. Ekspedycja Younghusbanda wycofuje się z Lhasy 2 sierpnia po zawarciu traktatu (tzw. konwencji lhaskiej), który pozwala Brytyjczykom na utworzenie misji handlowych w Gjance, Gartoku i Jatungu.


1906

Brytyjczycy uznają nieokreśloną „zwierzchność” Chin nad Tybetem po najeździe chińskich wojsk na Kham.


24 lipca 1907

Dalajlama ogłasza reformę tybetańskiej armii.


1908-1909

Dalajlama wraca z wygnania. Wojska chińskie atakują i zajmują część Khamu. „Wielki Trzynasty” zwraca się o pomoc do Wielkiej Brytanii.


24 sierpnia 1908

Ukazuje się pierwsza tybetańskojęzyczna gazeta.


1910

25 lutego dwa tysiące żołnierzy generała Zhao Erfenga atakuje Tybet centralny i dociera na 200 km od Lhasy. Dalajlama ucieka do Indii, 3 marca przybywa do Dardżylingu. Kiedy cesarz próbuje pozbawić go urzędu, ogłasza wygaśnięcie związku czo-jon (kapłan-opiekun), który od XIII wieku łączył tybetańskich lamów z zapewniającymi im opiekę – w zamian za nauki i błogosławieństwa – mongolskimi i mandżurskimi władcami.


1911

Upadek panującej od 1644 roku mandżurskiej dynastii Qing. Proklamowanie Republiki Chińskiej, która w 1912 roku uznaje Tybet, Turkiestan Wschodni i Mongolię za prowincje Chin.


2 października 1911

Wojska chińskie atakują klasztor Sera. Tybetański Departament Wojny wypowiada Chińczykom wojnę w Lhasie.


1912

Dalajlama wraca do Lhasy. 12 sierpnia Chińczycy podpisują „Trzypunktową ugodę”, która jest formalnym aktem kapitulacji, i na jej podstawie wycofują z Tybetu niedobitki armii mandżurskiej. Tybetańczycy wydalają z kraju wszystkich Chińczyków. Ostatni wyjeżdża w styczniu 1913 roku.


grudzień 1912

Emisja pierwszych tybetańskich znaczków pocztowych.


1913-1950

Tybet spełnia wszelkie warunki państwowości uznawane przez prawo międzynarodowe: posiada naród, terytorium oraz niezależny od obcych władz rząd, który sprawuje na owym terytorium władzę wewnętrzną i utrzymuje stosunki z innymi państwami, bije własną monetę, emituje banknoty, wydaje paszporty itd.


1913

Dalajlama wysyła do Anglii pierwszych tybetańskich studentów.


11 stycznia 1913

W Urdze, stolicy Mongolii, Tybet i Mongolia zawierają traktat, potwierdzający ich niepodległość i niezależność.


14 lutego 1913

Dalajlama ogłasza proklamację, potwierdzającą niepodległość Tybetu.


1914

Konwencja w Simli, mająca rozwiązać tybetańsko-chiński spór graniczny. Tybet, Wielka Brytania i Chiny uczestniczą w niej jako równi partnerzy. Chiny nie ratyfikują porozumienia. Na wschodzie trwają walki z Chińczykami.


1918

Tybetańczycy wypierają wojska chińskie z zajętej przez nie części Khamu. Chiny i Tybet podpisują traktat pokojowy, którego nie ratyfikuje Pekin.


1919

Reformatorski „Ruch 4 maja” w Chinach.


1920

Dalajlama znosi karę śmierci.

Sir Charles Bell zostaje przedstawicielem Wielkiej Brytanii w Tybecie.
1921

Utworzenie Komunistycznej Partii Chin (KPCh) w Szanghaju.


1923

Konflikt – na tle podniesienia podatków na obronność – między Taszilhunpo a Lhasą. IX Panczenlama, Czokji Nima, ucieka do Chin.

W Khamie przychodzi na świat XVI Karmapa Rangdziung Rikpi Dordże.
1931

Tybetańska armia zdobywa nowe terytoria na wschodnich rubieżach kraju. Podpisanie pokoju z Chinami.


sierpień 1932

Dalajlama ogłasza swój polityczny testament: „Może się zdarzyć, iż tu, w Tybecie, religia i władza zostaną zaatakowane z zewnątrz i od wewnątrz. Jeśli nie będziemy strzec naszego kraju, to Ojciec i Syn, Dalajlama i Panczenlama, oraz wszyscy Czcigodni, którzy stoją na straży Wiary, znikną i przestaną być znani nawet z imienia. Zniszczone zostaną klasztory, a mnisi wypędzeni. Prawo przestanie być prawem. Ziemie i majątki dostojników zostaną skonfiskowane, zaś oni sami będą zmuszeni do służenia swoim wrogom. Jeśli tego nie uczynią, będą się błąkać po kraju niczym żebracy. Wszystkie istoty pogrążą się w otchłani rozpaczy i paraliżującego strachu. Dnie i noce będą wlec się powoli, pełne cierpienia”.


17 grudnia 1933

Umiera „Wielki Trzynasty” Dalajlama.


1934

Mianowanie regenta, Retinga Rinpocze. Jednym z jego najważniejszych zadań jest odnalezienie nowego wcielenia Dalajlamy.


1934-1935

„Wielki marsz” – ewakuacja komunistycznej armii z prowincji Jiangxi do Shaanxi (12 tys. km). Do nowej bazy dociera trzydzieści ze stu tysięcy żołnierzy. W styczniu 1935 Mao Zedong przejmuje kierownictwo KPCh. Część Khampów atakuje Chińczyków, inni udzielają im pomocy (co sam Wielki Sternik nazywa jedynym „zagranicznym długiem”, zaciągniętym przez komunistów).


6 lipca 1935

W wiosce Takcer w Amdo przychodzi na świat XIV Dalajlama. Rodzice nadają mu imię Lhamo Thondup.


1936

Poszukiwania inkarnacji Dalajlamy.


1937

Misja z Lhasy odnajduje dwuletniego Dalajlamę. Po zatwierdzeniu wyboru przez kaszag, rząd Tybetu, chłopiec zostaje przewieziony do klasztoru Kumbum.


1 grudnia 1937

IX Panczenlama umiera w Amdo.


19 lutego 1938

Narodziny X Panczenlamy. Rodzice nadają mu imię Gonpo Ceten.


1939-45

Podczas II wojny światowej Tybet zachowuje neutralność i odmawia Amerykanom zgody na przepuszczenie konwojów z pomocą dla chińskiej armii.


22 lutego 1940

Intronizacja Dalajlamy w Lhasie. Chłopiec otrzymuje nowe imię: Dziecyn Dziamphel Ngałang Lobsang Jesze Tenzin Gjaco – Święty Pan, Szlachetna Chwała, Pełny Współczucia Obrońca Wiary, Ocean Mądrości (Tybetańczycy z reguły nazywają go Jesze Norbu, Spełniającym Życzenia Klejnotem, lub po prostu Kundun – Obecnością).


1941

Reting Rinpocze, który w związku z oskarżeniami o łamanie ślubu celibatu nie może wyświęcić Dalajlamy, przekazuje regencję Taktrze Rinpocze.


lipiec 1942

Rząd w Lhasie powołuje Ministerstwo Spraw Zagranicznych.


30 lipca 1942

Prezydent F. D. Roosevelt formalnie prosi Dalajlamę o przepuszczenie przez terytorium Tybetu konwojów do Chin.


30 sierpnia 1944

Wywiad amerykański zaczyna szkolić komunistyczne oddziały w Yennanie.


26 czerwca 1945

Podpisanie Karty Narodów Zjednoczonych, która wchodzi w życie 24 października. Rząd Tybetu ignoruje powołanie ONZ, nie zabiegając o członkostwo.


styczeń 1946

H. Harrer i P. Aufschnaiter docierają do Lhasy.


5 stycznia 1946

Jedenastoletni Dalajlama pisze list do prezydenta H. S. Trumana, wyrażając zadowolenie z dobrych stosunków między Tybetem a Stanami Zjednoczonymi.


1947

Rząd Tybetu wysyła delegację, która ma nawiązać oficjalne kontakty dyplomatyczne i handlowe z Chinami, niepodległymi Indiami, Wielką Brytanią i USA.


kwiecień 1947

Aresztowanie oskarżanego o próbę dokonania zamachu stanu Retinga Rinpocze, byłego regenta, który trzy tygodnie później umiera, prawdopodobnie otruty, w lochu Potali. Walki i niepokoje w mieście. Kaszag wysyła wojsko przeciwko mnichom klasztoru Sera, którzy opowiadają się po stronie Retinga; jest wielu zabitych i rannych.


15 sierpnia 1947

Swatantrata Divas, „Dzień Wolności” – proklamowanie niepodległości Indii.

Przekształcenie misji brytyjskiej w Lhasie w misję indyjską.
12 sierpnia 1948

Delegacja tybetańska oświadcza w Nowym Jorku, że Tybet ma własny rząd i w żaden sposób nie podlega władzom chińskim.


10 grudnia 1948

Zgromadzenie Ogólne ONZ uchwala Powszechną Deklarację Praw Człowieka.


1949

Armia Ludowo-Wyzwoleńcza (AL-W) pokonuje wojska Guomindangu.


8 lipca 1949

Kaszag wydala z Tybetu chińską misję, na której otwarcie zezwolono w 1940 roku, oraz wszystkich tybetańskich komunistów i ich sympatyków.


28 sierpnia 1949

Przedstawiciele Turkiestanu Wschodniego, którzy mają prowadzić negocjacje w Pekinie, giną w tajemniczej katastrofie lotniczej.


30 września 1949

KPCh ślubuje „wyzwolić Tybet”.


1 października 1949

Mao Zedong proklamuje Zhonghua Renmin Gongheguo, Chińską Republikę Ludową.

Przebywający w Chinach jedenastoletni X Panczenlama – a faktycznie dowódca okręgu wojskowego Lanzhou – wystosowuje do Mao telegram, w którym prosi o „zjednoczenie macierzy”. Władze ChRL oświadczają, że „wyzwolenie” Tybetu jest jednym z ich głównych zadań.

Na Tajwanie powstaje Republika Chińska.


listopad 1949

Pierwsze oddziały AL-W wkraczają do Amdo.


2 listopada 1949

Rząd w Lhasie oficjalnie przypomina, że Tybet jest niepodległym krajem, i prosi Mao, by AL-W nie przekraczała granicy. Domaga się też podjęcia negocjacji w sprawie zajętych wcześniej przez Chiny terytoriów tybetańskich.


25 listopada 1949

Władze chińskie wzywają Tybetańczyków do wywołania rewolucji.


29 kwietnia 1950

Ścigający bandytów Tybetańczycy przypadkowo zabijają Douglasa Mackiernana – pierwszego „poległego w boju” agenta Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA), który prowadził tajną operację w Turkiestanie Wschodnim.


1 maja 1950

Radio Pekin obwieszcza, że AL-W wkrótce „wyzwoli” Tybet.

  1   2   3   4   5   6   7


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość