Strona główna

Temat: Słowa, słówka – sowa, sówka Treści kształcenia


Pobieranie 26.72 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar26.72 Kb.


Scenariusz zajęć

III etap edukacyjny, język polski

Temat: Słowa, słówka – sowa, sówka



Treści kształcenia:

I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji.

3. Świadomość językowa. Uczeń:

9) rozpoznaje temat słowotwórczy i formant w wyrazach pochodnych i wskazuje funkcje formantów w nadawaniu znaczenia wyrazom pochodnym.



Cele operacyjne:

Uczeń:


  • Rozpoznaje wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo,

  • Wyodrębnia w wyrazach pochodnych podstawę słowotwórczą i formant,

  • Nazywa formanty.

Nabywane umiejętności:

  • Tworzenia wyrazów pochodnych różnymi metodami,

  • Tworzenia definicji słowotwórczych.

Kompetencje kluczowe:

  • Porozumiewanie się w języku ojczystym,

  • Umiejętność uczenia się.

Środki dydaktyczne:

  • Zasób multimedialny: film „Dzieciątko czy dzieciuch?”,

  • Sprzęt multimedialny: komputer, ewentualnie podłączony do telewizora projektor multimedialny/tablica interaktywna,

  • Szary papier,

  • Zestaw wyrazów do analizy słowotwórczej,

  • Tabelka do wydrukowania jako praca domowa.

Metody nauczania:

  • Praca z tekstem,

  • Ćwiczenia praktyczne,

  • Metody aktywizujące.

Formy pracy:

  • Zbiorowa,

  • Grupowa zróżnicowana,

  • Indywidualna jednolita.

Przebieg zajęć:

Etap przygotowawczy

Przed rozpoczęciem lekcji prowadzący rysuje na tablicy tabelę z dwiema kolumnami. Obok niej zapisuje pary wyrazów pokrewnych.



Etap wstępny

Nauczyciel wita się z klasą, podaje temat lekcji i zapoznaje uczniów z celami zajęć.



Etap realizacji

Uczniowie poproszeni przez nauczyciela podchodzą do tablicy i w odpowiednich kolumnach tabeli zapisują pary wyrazów: podstawowy i pochodny.

Przykładowe pary wyrazów:


Wyraz podstawowy

Wyraz pochodny

pisać

napisać

dom

domowy

kot

kotek

ładniejszy

najładniejszy

Nauczyciel prosi o przypomnienie znaczenia pojęć: „wyraz podstawowy”, „wyraz pochodny” oraz „podstawa słowotwórcza” i „formant”.


Kolejni uczniowie dokonują analizy słowotwórczej zapisanych wyrazów. Wskazują podstawę słowotwórczą i formant.
Młodzież, podzielona na zespoły czteroosobowe, otrzymuje wyrazy z różnych kategorii znaczeniowych. Na arkuszach szarego papieru dokonuje ich analizy słowotwórczej.

Przykładowe grupy wyrazów:



  • Mleczko, stolik, warkoczyk, piesek, myszka, mamusia, tatuś, synuś, żabka (zdrobnienia),

  • Cukiernia, pływalnia, gołębnik, piaskownica, siłownia, kartoflisko, kawiarnia (nazwy miejsc),

  • Rzemieślnik, murarz, aptekarz, strażak, malarz, programista, sportowiec (nazwy wykonawców zawodów),

  • Pisak, podgrzewacz, drukarka, suszarka, trzepaczka, wiertarka, ładowarka (nazwy narzędzi),

  • Nauczycielka, malarka, uczennica, szefowa, projektantka, policjantka, lekarka (nazwy żeńskie).

Wyodrębnione w wyrazach formanty uczniowie zaznaczają kolorowym flamastrem. Poszczególne grupy prezentują przy tablicy wyniki swojej pracy i nazywają kategorię znaczeniową.

Wnioski z wykonanego zadania nauczyciel wspólnie z klasą zapisuje w formie tabeli, np. w poniższy sposób:




Kategoria znaczeniowa

Formant

Przykład

nazwy zdrobniałe i pieszczotliwe

-ek; -ka; -ko; -ik; -yk; -usia; -uś

synuś, żabka

nazwy miejsc

-arnia; -alnia; -ownia

siłownia, pływalnia

nazwy wykonawców zawodów

-nik; -owiec; -arz; -ak; -ista

murarz, programista

nazwy narzędzi

-ak; -acz; -aczka; -arka

trzepaczka, drukarka

nazwy żeńskie od odpowiednich męskich

-ka; -owa; -nica; -yni

uczennica, szefowa

Etap końcowy

Nauczyciel informuje uczniów, że za chwilę obejrzą film związany z tematem zajęć. Prosi, by zanotowali podany w nim przykład. W ramach podsumowania prowadzący pyta uczniów, czy dostrzegają wpływ tematu i formantu na znaczenie słów.


Zapis pracy domowej:

Uzupełnij tabelę. (Można ją przygotować wcześniej i wydrukować dla uczniów).




Wyraz pochodny

Znaczenie (parafraza)

Wyraz podstawowy

Formant

piesek

mały pies

pies

-ek




o smaku malin




-owy




to, że ktoś tańczy




-enie







piec

-arz

kotka










Dodatkowo:

Jest to kolejna lekcja ze słowotwórstwa, wprowadzająca kategorie znaczeniowe.






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość