Strona główna

Teorie językoznawcze mgr Renata Gliwa, dr Izabela Ejsmunt-Wieczorek, dr Magdalena Pietrzak, dr Mirosława Świtała-Cheda, dr Anna Tomecka-Mirek


Pobieranie 87.68 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar87.68 Kb.
TEORIE JĘZYKOZNAWCZE

mgr Renata Gliwa, dr Izabela Ejsmunt-Wieczorek, dr Magdalena Pietrzak, dr Mirosława Świtała-Cheda, dr Anna Tomecka-Mirek

Kierunek studiów


Filologia polska

Wydział


filologiczny

Katedra/ Zakład


KATEDRA DIALEKTOLOGII POLSKIEJ

Typ studiów


Studia I stopnia, licencjackie. dzienne

Semestr studiów


VI

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


TEORIE JĘZYKOZNAWCZE

Rodzaj zajęć


konwersatorium 15 h

Specjalizacja


_

Prowadzący


MGR RENATA GLIWA

Punkty ECTS


2

Forma zaliczenia


kolokwium

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


BLOK A

Cel i zadania przedmiotu:



Celem zajęć jest zapoznanie słuchaczy z podstawowymi teoriami językoznawczymi XIX i XX stulecia.

Treści programowe



I. Gramatyka porównawcza

1) poprzednicy

2) metoda porównawcza;

3) rozkwit dyscypliny;

4) F. von Schlegel; J. Grimm; R. Rask; F. Bopp;

5) antropologia językoznawcza, W. von Humboldt;

6) językoznawstwo historyczne; A. Schleicher.

II. Ewolucja językoznawstwa historyczno-porównawczego; 1) młodogramatycy.

III. F. de Saussure, teoretyzacja językoznawstwa nowoczesnego.

IV. Strukturalizm europejski.

V. Amerykańskie szkoły strukturalistyczne (E. Sapir, L. Bloomfield, Z. Harris).

VI. Gramatyka generatywna.

VII. Kognitywizm.

VIII. Zagadnienia:

1) socjolingwistyka, czyli język jako zjawisko społeczne;

2) pragmatyka językowa, czyli język w użyciu;

3) psycholingwistyka, czyli język a psychologia;

4) etnolingwistyka, czyli język jako składnik kultury.



Wykaz literatury



Opracowania podstawowe:

J. Apresjan, Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa 1971;

I. Bobrowski, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków 1998;

Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, pod red. K. Polańskiego, Wrocław 1993;

J. Fisiak, Wstęp do współczesnych teorii lingwistycznych, Warszawa 1985;

A. Heinz, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa 1978;

T. Milewski, Językoznawstwo, Warszawa 1975;

Cz. Lachur, Zarys językoznawstwa ogólnego, Opole 2004;

R.W. Langacker, Wykłady z gramatyki kognitywnej, Lublin 2001;

E. Łuczyński, J. Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk 1999;

M.A. Paveau, Wielkie teorie językoznawcze, Kraków 2009;

N. Ruwet, Wprowadzenie do gramatyki generatywnej, Wrocław 1982;

E. Tabakowska, Gramatyka i obrazowanie. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego, Kraków 1995;

A. Weinsberg, Językoznawstwo ogólne, Warszawa 1983;
Opracowania szczegółowe:

Językoznawstwo strukturalne, pod red. H. Kurkowskiej i A. Weinsberga, Warszawa 1979;

A. Furdal, Językoznawstwo otwarte, Wrocław 1977;

S. Grabias, Język w zachowaniach społecznych, Lublin 1994;

H.P. Grice, Logika a konwersacja, w: Język w świetle nauki, Warszawa 1980;

W. von Humboldt, O myśli i mowie. Wybór pism…, wybór i przekład E.M. Kowalska, Warszawa 2002;

H. Kardela, Gramatyka kognitywna jako globalna teoria języka, w: Język a kultura, t. 8, Wrocław 1992;

J. Lyons, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa 1976;

F. de Saussure, Kurs językoznawstwa ogólnego. Warszawa 1961;

J. R. Searle, Czynności mowy, Warszawa 1987;

Semiotyka dziś i wczoraj, pod red. J. Pelc i L. Koj, Wrocław 1991, s. 262-267;

N. Trubiecki, Podstawy fonologii, przeł. A. Heinz, Warszawa, 1970;







Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny UŁ

Katedra/ Zakład


Katedra Dialektologii Polskiej UŁ

Typ studiów


studia licencjackie 1 stopnia (dzienne)

Semestr studiów


VI (letni)

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


Teorie językoznawcze

Rodzaj zajęć


konwersatorium 15h

Specjalizacja





Prowadzący


dr Izabela Ejsmunt-Wieczorek

Punkty ECTS


2

Forma zaliczenia


zaliczenie na ocenę na podstawie aktywności, referatów oraz kolokwium sprawdzającego wiadomości

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


blok A (obowiązkowy)

Cel i zadania przedmiotu:


Zapoznanie studentów z najważniejszymi teoriami językoznawczymi XIX i XX wieku i ich twórcami.

Treści programowe



  1. Językoznawstwo wśród nauk humanistycznych.

  2. Język jako sposób widzenia świata u W. von Humboldta.

  3. Znaczenie Franza Boppa dla indoeuropeistyki.

  4. Biologizm i naturalizm w językoznawstwie XIX wieku.

  5. Drzewo genealogiczne A. Schleichera i teoria falowa J. Schmidta.

  6. Młodogramatyczne zasady regularności i bezwyjątkowosci praw głosowych oraz
    działanie analogii.

  7. Znaczenie szkoły kazańskiej dla językoznawstwa XX wieku.

  8. Główne założenia strukturalizmu (F. de Saussure).

  9. Genewska szkoła strukturalizmu europejskiego.

  10. Podstawowe tezy Praskiego Koła Językoznawczego.

  11. V. Mathesius i jego teoria aktualnego rozczłonkowania zdania.

  12. Fonetyka i fonologia w ujęciu N.S. Trubieckiego.

  13. Jakbsonowska zasada binaryzmu w opisie kategorii fonologicznych i morfologicznych.

  14. Forma wobec substancji, mutacja (i jej rodzaje) w ujęciu glossematyków (strukturalistów kopenhaskich).

  15. Hipoteza E. Sapira - B. Whorfa i jej znaczenie dla współczesnych koncepcji językoznawczych.

  16. Antymentalizm L. Bloomfielda. Teoria składników bezpośrednich.

  17. Podstawowe założenia językoznawstwa dystrybucyjnego (lingwistyka dystrybucyjna). Teoria transformacji Harrisa.

  18. Gramatyka generatywno – transformacyjna. Struktura głęboka i powierzchniowa. Znaczniki frazowe (P-markers).

  19. Kategoryzacja i metaforyzacja w gramatyce kognitywnej.Pojęcie prototypu i stereotypu w gramatyce kognitywnej. Metafora i metonimia (Lakoff, Johnson).

  20. Teoria aktów mowy (J.Austin, J. Searle, A. Wierzbicka).

  21. Zasada kooperacji i postulaty konwersacyjne H. P. Grice’a. Zasady grzeczności i taktu Lecha.

Wykaz literatury



Opracowania podstawowe:
Apresjan J., 1971, Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa.

Bańczerowski J.,Pogonowski J., Zgółka T., 1982, Podstawy języka, w: Wstęp do językoznawstwa, Poznań.

Bobrowski I., 1998, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków.

Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, 1999, pod red. E. Polańskiego, Wrocław.

Encyklopedia języka polskiego, 1999, pod red. M. Kucały, S. Urbańczyka, Wrocław.

Furdal A., 1985, Językoznawstwo otwarte, Wrocław.

Grzegorczykowa R., 2007, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa.

Heinz A., 1978, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa.

Ivić M., 1975, Kierunki w lingwistyce, Wrocław.

Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, 2001, pod red. E. Tabakowskiej, Kraków.

Lachur Cz., 2004, Zarys językoznawstwa ogólnego, Opole.

Łuczyński E., Maćkiewicz J., 1999, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk.

Majewicz F., 1983, Języki świata i ich klasyfikowanie, Warszawa.



Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, 2006, pod red. P. Stalmaszczyka, Łódź.

Milewski T., 1965, Językoznawstwo, Warszawa.

Przybylska R., 2003, Wstęp do nauki o języku polskim, Kraków.

Weinsberg A., 1983, Językoznawstwo ogólne, Warszawa (część A: Przedmiot i działy językoznawstwa).


Opracowania szczegółowe:
Anusiewicz J., 1995, Lingwistyka kulturowa, Wrocław.

Austin J., 1993, Mówienie i poznawanie, Warszawa.

Bartmiński J., 1991, Punkt widzenia, perspektywa, językowy obraz świata, w: Językowy obraz świata, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin.

Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2., Współczesny język polski, 1993, pod red. J. Bartmińskiego, Wrocław (rozdziały: Socjolekty, Stereotypy, Akty mowy, Tekst)

Grabias S., 1994, Język w zachowaniach społecznych, Lublin.

H.P. Grice, 1980, Logika a konwersacja, w: Język w świetle nauki, Warszawa.

Grzegorczykowa R., O rozumieniu prototypu i stereotypu we współczesnych teoriach semantycznych, „Język a kultura", t. 12, s. 110-115.

Grzegorczykowa R., 1991, Pojęcie językowego obrazu świata, w: Językowy obraz świata, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin.

Kardela H., 1992, Gramatyka kognitywna jako globalna teoria języka, „Język a kultura", t. 8: Podstawy metodologiczne semantyki współczesnej, Wrocław.

Krzeszowski T., 1988, Wstęp do wyd. 1. Metafory w naszym życiu, G. Lakoffa i M. Johnsona, Warszawa.

Langacker R., 1995, Wykłady z gramatyki kognitywnej, Lublin.

Lyons J., 1976, Wstęp do językoznawstwa, Warszawa; rozdział: Semantyka: zasady ogólne.

Moszyński L., 1984, Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa (par. 103-109, 115-117).

Perlin J., 2004, Metodologia językoznawstwa diachronicznego, Warszawa.

Podstawy gramatyki kognitywnej, 1994, pod red. H. Kardeli, Warszawa.

Saussure F., 1961, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa.

Searle J.R., 1987, Czynności mowy, Warszawa.

Whorf B.L., 1982, Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa; rozdział: Języki i logika.






Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego

Typ studiów


I stopnia (licencjackie), dzienne


Semestr studiów


VI (letni)

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


Teorie językoznawcze

Rodzaj zajęć


konwersatorium

Specjalizacja


-

Prowadzący


Dr Magdalena Pietrzak

Punkty ECTS


2

Forma zaliczenia


zaliczenie na ocenę na podstawie aktywności oraz kolokwium sprawdzającego wiadomości

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


blok A (obowiązkowy) 15h

Cel i zadania przedmiotu:



Celem przedmiotu jest zaznajomienie z najważniejszymi teoretycznymi ujęciami języka naturalnego.

Treści programowe




1. Językoznawstwo historyczno-porównawcze (przednaukowe początki językoznawstwa, ewolucjonizm – przedstawiciele, ich wkład w rozwój językoznawstwa, Wilhelm on Humboldt i jego koncepcja języka jako ducha narodu) – 2h

2. Językoznawstwo strukturalne europejskie (Baudouin de Courtenay, założenia F. de Saussure’a, funkcjonalizm praski, glossematyka) – 4h

3. Językoznawstwo strukturalne amerykańskie (dystrybucjonizm L. Blumfielda, gramatyka transformacyjno-generatywna Z. Harrisa i N. Chomskiego), Hipoteza względności kulturowej Sapira-Whorfa (zależności: myśl – język – rzeczywistość; założenia językowego obrazu świata) – 4h

4. Podstawy gramatyki kognitywnej (metafora w ujęciu kognitywistów, kategoryzacja, profilowanie) – 2h

5. Językoznawstwo pragmatyczne (teoria aktów mowy, mechanizmy rozumienia wypowiedzi – implikatury i presupozycje; kulturowe uwarunkowania aktów mowy. – 2h

Wykaz literatury



Literatura podstawowa:

Apresjan J., Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa 1971

Heinz A., Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa 1978

Paveau M-A., Sarfati G.-E., Wielkie teorie językoznawcze. Od językoznawstwa historyczno-porównawczego do pragmatyki, Kraków 2009.

Bobrowski I., Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków 1998

Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, pod red. K. Polańskiego, Ossolineum 1995

Furdal A., Językoznawstwo otwarte, Wyd. III, Ossolineum 2000

Grzegorczykowa R., Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Warszawa 1990

Łuczyński E., Maćkiewicz Jolanta, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk, 2006

Milewski T., Językoznawstwo, Warszawa 1975

Tabakowska E., Gramatyka i obrazowanie. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego, Kraków 1995







Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Dialektologii Polskiej

Typ studiów


stacjonarny, I stopnia

Semestr studiów


V

Rok akademicki


2010/2011

Nazwa przedmiotu


Teorie językoznawcze

Rodzaj zajęć


konwersatorium, 15 godzin

Specjalizacja


-

Prowadzący


dr M. Świtała-Cheda

Punkty ECTS


2

Forma zaliczenia


obecności, sprawdzian i aktywny udział w zajęciach

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


blok A (obowiązkowy)

Cel i zadania przedmiotu:



Celem zajęć jest zapoznanie studentów z najważniejszymi koncepcjami językoznawczymi, począwszy od czasów starożytnych po dzisiejsze.

Treści programowe



1. Pierwsze koncepcje językoznawcze.

2. Biologizm i naturalizm w językoznawstwie XIX w. Szkoła młodogramatyków. Znaczenie F. Boppa dla indoeuropeistyki.

3. Strukturalizm europejski.

4. Udział antropologii i etnologii w początkowych fazach językoznawstwa amerykańskiego XX wieku (F. Boas, E. Sapir). Język jako sposób widzenia u W. Humboldta. Strukturalizm w Ameryce. (Bloomfield, Bloch, Harris, Hockett)

5. Podstawy gramatyki kognitywnej. Podstawowe pojęcia: kategoryzacja, prototyp, stereotyp, językowy obraz świata, punkt widzenia i perspektywa.


Wykaz literatury



Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. E. Polański

T. Milewski, Językoznawstwo, W-wa 1965

A. Heinz, Dzieje językoznawstwa w zarysie, W-wa 1978

M. Ivić, Kierunki w lingwistyce, Wrocław 1975

J. Fisiak, Wstęp do współczesnych teorii lingwistycznych, W-wa 1985

E. Tabakowska, Gramatyka i obrazowanie. Wprowadzenie do językoznawstwa kognitywnego, Kraków 1995

Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, red. E. Tabakowska, Kraków 2001

E. Łuczyński, J. Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia.

I. Bobrowski, Zaproszenie do językoznawstwa, W-wa 1981

A. Furdal, Językoznawstwo otwarte, W-wa 1985






Kierunek studiów


filologia polska

Wydział


Filologiczny

Katedra/ Zakład


Katedra Historii Języka Polskiego UŁ

Typ studiów


I stopnia (licencjackie, dzienne)

Semestr studiów


letni

Rok akademicki


20010/20011

Nazwa przedmiotu


Teorie językoznawcze

Rodzaj zajęć


konwersatorium (15 godz.)

Specjalizacja





Prowadzący


dr Anna Tomecka-Mirek

Punkty ECTS


2

Forma zaliczenia



Zaliczenie na ocenę na podstawie prac zaliczeniowych i kolokwium

Status przedmiotu wg programu studiów (obowiązkowy / do wyboru)


Blok A (obowiązkowy)

Cel i zadania przedmiotu:



Zapoznanie studentów z najważniejszymi teoriami językoznawczymi od starożytności do końca XX w.

Treści programowe



  1. Zajęcia organizacyjne. Wiadomości wstępne.

Literatura przedmiotu, omówienie problematyki zajęć i zakresu wymagań.

  1. Typy badań językoznawczych: językoznawstwo ogólne i szczegółowe, diachroniczne i synchroniczne, wewnętrzne i zewnętrzne, teoretyczne i stosowane

  2. najstarsze próby opisu i interpretacji zjawisk językowych w starożytności: Indie, Grecja; teoria retoryki;

  3. romantyzm a tworzenie podstaw lingwistyki historyczno-porównawczej;

  4. pozytywizm a szkoła młodogramatyczna w XIX w.

  5. rola F. de Saussure'a, teorie europejskich i amerykańskich szkół strukturalistycznych: szkoła praska, kopenhaska, dystrybucjonizm, generatywizm; badania diachroniczne w nurcie strukturalistycznym;

  6. kognitywizm

  7. Kolokwium.




Wykaz literatury



  • J. Apresjan, Koncepcje i metody współczesnej lingwistyki strukturalnej, Warszawa 1971.

  • Awdiejew, G. Habrajska, Wprowadzenie do gramatyki komunikacyjnej, t. 1, 2, Łódź 2004, 2006.

  • R. Beaugrande, W. Dressler, Wstęp do lingwistyki tekstu, Warszawa 1990.

  • Bobrowski, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków 1998.

  • Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Wrocław 1993.

  • J. Fisiak, Wstęp do współczesnych teorii lingwistycznych, Warszawa 1975.

  • A. Furdal, Językoznawstwo otwarte, Wyd. III, Ossolineum 2000.

  • Z. Gołąb, A. Heinz, K. Polański, Słownik terminologii językoznawczej, Warszawa 1968.

  • A. Heinz, Dzieje językoznawstwa w zarysie, Warszawa 1978.

  • Ch. F. Hockett., Kurs językoznawstwa współczesnego, Warszawa 1968.

  • M. Ivić, Kierunki w lingwistyce, Wrocław 1975.

  • Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, red. E. Tabakowska, Kraków 2001.

  • G. Lakoff, M. Johnson, Metafory w naszym życiu, Warszawa 1988.

  • E. Łuczyński, J. Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, Gdańsk, 2006.

  • T. Milewski, Językoznawstwo, Warszawa 1965 (i wyd. nast.).

  • J. Porayski-Pomsta, Psycholingwistyka, „Polonistyka” 1989, nr 7.

  • F. de Saussure, Kurs językoznawstwa ogólnego, Warszawa 1961.

  • L. Whorf, Język, myśl i rzeczywistość, Warszawa 1982.

  • A. Wierzbicka, Język - umysł - kultura, Warszawa 1999.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość