Strona główna

Uczestnictwo i partycypacja Pojęcie partycypacji i uczestnictwa mogą być stosowane wymiennie


Pobieranie 32.74 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar32.74 Kb.

  1. Uczestnictwo i partycypacja

  1. Pojęcie partycypacji i uczestnictwa mogą być stosowane wymiennie

Konotacje słownikowe:

„Udział A. UCZESTNICTWO, uczestniczenie, współuczestnictwo, współudział, partycypacja, partycypowanie, B. CZŁONKOSTWO, przynależność, akces, przystąpienie, przyłączenie (się), wstąpienie, immatrykulacja, ingremiacja, wtajemniczenie, przyjęcie, inicjacja, chrzest, konfirmacja.”



  • Pojęcie uczestnictwa odnosi się do złożonej więzi między całością a częścią. Chodzi jednak o taką całość, która skupia istoty świadome i kierujące się własnymi potrzebami,

  • Określenie ‘uczestnik’ rezerwujemy dla człowieka - jednostki, grupy, wspólnoty.

Udział:

  • Brać udział (strona aktywna)

  • Mieć udział (strona pasywna- lecz nie tylko)



  1. Definicja B. Misztala:

"Przez społeczne uczestnictwo rozumiem takie plasowanie się poszczególnych jednostek i grup jednostek w ramach szerszych całości i bardziej ogólnych społecznych konstelacji, które zakłada jakościowo odrębną i analitycznie odróżnialną cechę przynależności tej jednostki czy grupy jednostek do tej całości czy konstelacji, mierzonej bądź za pomocą zespołu kryteriów obiektywnych (miejsce w sposobie produkcji i podziale pracy, spełniana funkcja, wykonywany zawód, miejsce zamieszkania, wiek itp.) bądź subiektywnych (podzielanie wspólnych poglądów, odznaczanie się pewnymi, rzeczywistymi bądź wyimaginowanymi postawami itp.);

- charakterystyczną i określaną przez normy społeczno-kulturowe pozycję i rolę w tej całości czy konstelacji;

- subiektywnie odczuwaną bądź obiektywnie istniejącą więź społeczną spajającą w pewien sposób uczestników;

- w niektórych przypadkach również formalnie potwierdzone lub zewnętrznie manifestujące się członkostwo."



  1. M. Karwat:

„W sensie syntetycznym uczestniczyć to znaczy:

  • Być przy czymś (a jeszcze bardziej w czymś) obecnym (por. uczestnik wydarzenia, spotkania) lub wręcz być z czymś związanym, zwłaszcza trwale (por. uczestnik inicjatywy, członek organizacji);

  • Odnosić korzyści lub ponosić straty z tytułu samej przynależności, bycia częścią całości, członkiem zbiorowości;

  • Przyczyniać się własnym funkcjonowaniem lub świadomym działaniem, aktywnością do funkcjonowania całości, do której się należy, spełniać w jej ramach określone funkcje, role i zadania; [wnoszenie wkładu]

  • Odnosić korzyści lub ponosić straty z tytułu zamierzonego działania na rzecz lub wbrew interesom danej całości.”



  • Kryterium powtarzalności i trwałości (Karwat):

  • Incydentalne

  • Procesualne

  • Strukturalne

  1. Bierna i czynna strona uczestnictwa (Karwat) :

  • Bierne uczestnictwo:

Bierna strona uczestnictwa określona jest przez sam fakt obiektywnej przynależności lub przynajmniej powiązania z innymi. W sensie biernym uczestniczy każdy, kto jest częścią czegoś, a wobec tego “śrubką w mechanizmie”, reprezentantem całości wobec otoczenia itd., a zarazem przedmiotem oddziaływań i wpływów swoich partnerów i całej struktury. Praktyczną konsekwencją tego jest fakt, iż nawet nic nie robiąc (o ile to w ogóle możliwe), ale jednak funkcjonując w danym otoczeniu, uczestniczę, choć inaczej niż ktoś, kto sam tego chce, akceptuje, wspiera działaniem, czegoś oczekuje w zamian.

  • Czynna strona uczestnictwa:

Czynną stronę uczestnictwa określa przyczynianie się własnym działaniem, zwłaszcza świadomym i zamierzonym, a szczególnie dobrowolnym i nacechowanym poczuciem identyfikacji, do funkcjonowania całości; wnoszenie udziału (wkładu) poprzez własną aktywność i osiągane rezultaty podejmowanych działań. Udział występuje tu jako wysiłek, wkład i zasługa.

Ważne!!! Nieuczestniczenie (włącznie z odmową uczestnictwa) jest jedynie.... szczególną formę uczestnictwa (współuczestnictwa).
„…poczucie nieuczestnictwa, obojętność, odmowa uczestnictwa, podobnie jak sprzeciw, protest, kontestacja, programowe zwalczanie - nie zmienia faktu bycia uczestnikiem. Przeciwnik wewnętrzny, obywatel zniewolony, emigrant wewnętrzny jest uczestnikiem, choć w innym stopniu. (Karwat)

  1. Obiektywny, intersubiektywny i subiektywny wymiar uczestnictwa (Karwat)

  • Obiektywny aspekt uczestnictwa odnosi się do trojakich zagadnień:

a) uwikłanie w pewną sytuację, ukształtowaną przez splot interesów, dążeń i działań różnych podmiotów; bycie stroną w pewnej współzależności, prostej lub złożonej. Dany podmiot objęty jest wzajemną zależnością dwustronną lub "sieciową", zostaje włączony do współdziałania.

b) obiektywna przynależność (bycie elementem pewnej trwale zorganizowanej całości, struktury społecznej) i jej konsekwencje: uzależnienie od tej całości, "zawdzięczanie" jej czegoś, spełnianie w jej ramach jakichś funkcji, obsługiwanie funkcjonowania tej całości;

c) obiektywna współzależność jednostek lub grup mających status współuczestnika; wzajemne (choć niekoniecznie symetryczne i równoważne) powiązanie ich sytuacji, ich interesów, szans społecznych, wzajemne ograniczanie siebie ze względu na swoje współistnienie w łonie danej całości i ze względu na wymogi i zasady funkcjonowania owej wspólnej i nadrzędnej całości.


  • Intersubiektywny aspekt uczestnictwa tworzą trzy typy relacji:

(1) wzajemne uzależnienie pewnych podmiotów - członków grupy (uzależnienie powstałe ze względu na więź każdego z nich z daną, wspólną całością), lub też: współuczestników zgromadzenia, współświadków zdarzenia, współsprawców wydarzenia lub złożonego działania zbiorowego;

(2) odzwierciedlenie tego wzajemnego uzależnienia w ich świadomości;



(3) współdziałanie między podmiotami (kooperacja w sensie prakseologicznym - pozytywna i negatywna; współdziałanie, współzawodnictwo, walka).

  • Subiektywny aspekt uczestnictwa:

Określony jest przez stosunek podmiotu do własnego włączenia w coś i powiązania z innymi. Przedmiotem refleksji i oceny jest zarówno własne uzależnienie od innych, jak i relacja odwrotna, a także współdziałanie z innymi. Treścią subiektywnego aspektu uczestnictwa jest uświadomienie sobie samego faktu uczestnictwa, ocena tego faktu, aprobata lub sprzeciw, zamiar własny przyświecający (towarzyszący) braniu udziału i sens (intencja, wymowa) nadawany mu przez podmiot. To wszystko nazywa się zwykle poczuciem uczestnictwa.

  1. Uczestnictwo:

  • Incydentalne

  • Procesualne

  • Strukturalne



  1. Partycypacja polityczna:



  1. Partycypacja polityczna (uczestnictwo polityczne) – wszelka dobrowolna aktywność, poprzez którą jednostki lub grupy społeczne chcą wpływać na wybór rządzących i/lub rezultaty działań politycznych



  • Według najpopularniejszego stereotypu uczestnictwo w polityce = zajmowanie się polityką (zainteresowanie polityką, dążenia, ambicje polityczne).



  • Partycypacja jest formą wpływu politycznego obywateli, kto i w jaki sposób rządzi. Obejmuje uzyskiwanie wiedzy o zjawiskach politycznych, świadomość, własnych interesów o ich związków z polityką oraz zaangażowanie w działalność polityczną.



  • Partycypacja jest formą legitymizowania systemu politycznego, jego instytucji, zasad, decyzji, oraz osób zajmujących stanowiska polityczne, współprzyczynia się do podniesienia poziomu stabilności społecznej.



  1. Aspekty zjawisk politycznych które można rozpatrywać w kontekście uczestnictwa (Karwat):

  • Przekonania, idee;

  • Motywy aktywności i bierności;

  • Wzory zachowań w życiu publicznym,

  • Manifestowanie postaw i identyfikacji,

  • Wyrażanie dążeń, woli, żądań i oczekiwań;

  • Organizowanie się na rzecz artykulacji, forsowania i realizacji własnych interesów we własnym zakresie;

  • Wywieranie nacisku na otoczenie;

  • Podej­mowanie decyzji i działań praktycznych;

  • Czerpanie korzyści własnych,

  • Bycie współsprawcą i tym samym współodpowiedzialnym, ponoszenie i przyjmowanie odpowiedzialności;

  • Przyznawanie, respektowanie i odmowa uznania lub ograniczanie prawa do uczestnictwa, walka poszczególnych podmiotów o prawo do partycypacji lub o poszerzenie zakresu własnego uczestnictwa i zmianę statusu uczestników.



  1. Sposoby rozumienia pojęcia:

  • Poszukiwanie wolności przez jednostki

  • Zgłaszanie przez formalne lub nieformalne grupy obywateli żądania autonomii, pluralizmu i wzrostu udziału w sprawowaniu władzy w życiu publicznym

  • Normatywna i faktyczna zasada nadająca legitymizację procesom podejmowania decyzji politycznych

  • Funkcjonalna przesłanka dla wzrostu ekonomicznego, modernizacji, wzrostu wydajności oraz innowacyjności technicznej

  • Cel i środek niezbędny dla efektywnych reform we wszystkich obszarach polityki, zarówno w „normalnych” czasach jak i w okresach systemowych lub sektorowych kryzysów.

  1. W ujęciu Almonda i Verby partycypacja polityczna to:

„…zakres uczestnictwa jednostek i grup, rola odgrywana przez stowarzyszenia, (…) postawy sprzyjające aktywności jak wewnętrzna lokalizacja kontroli i wyrobienie motywu osiągnięć, których przeciwieństwami są cynizm polityczny i alienacja, silna wzajemna nieufność, postawy bierności, apatii i unikania”.

  1. Przesłanki partycypacji:

  • Dobrowolna aktywność podmiotów

  • Poziom prawnie kreślonej autonomii poszczególnych podmiotów działań i wyborów politycznych

  • Istnienie przynajmniej minimalnych szans na wpływania na politykę, gwarantowanych przez formalne zasady i instytucje oraz określony stopień odpowiedzialności elit politycznych



  1. Trzy aspekty uczestnictwa politycznego wg. K. Skarżyńskiej:

  • Akt symboliczny vs realny wpływ. (to skala od działań symbolicznych i rytualnych do świadomych i aktywnych działań)

  • Konwencjonalność vs niekonwencjonalność. (to skala od działań niekonstytucyjnych niezgodnych z istniejącymi i dopuszczalnymi normami ekspresji i wpływu politycznego do form legalnych i zgodnych z istniejącymi kanonami)

  • Intensywność (to trwałość, stabilność zachowań na skali od ulegania przez identyfikację do internalizacji)

  1. Typologie partycypacji politycznej:

  • Kryterium konstytucjonalności:

  • Konstytucyjna

  • Niekonstytucyjna

  • Kryterium legalności:

  • Legalna (podpisywanie petycji, pisanie listów do polityków, uczestnictwo w legalnych manifestacjach)

  • Nielegalna (dzikie strajki, okupowanie fabryk i urzędów, blokowanie ruchu ulicznego).

  • Kryterium legitymowania:

  • Legitymizująca

  • Nielegitymizująca

  • Kryterium konwencjonalizmu:

  • Konwencjonalna aktywność zgodna z porządkiem konstytucyjnym, mieszcząca sie w ramach instytucji demokratycznych (przede wszystkim udział w wyborach i referendach).

  • Niekonwencjonalna to podejmowanie - bez pośrednictwa instytucji - działań mających na celu wpływ na decyzje rządzących (np. manifestacje, okupacje budynków, strajki).

  • Rytualna i symboliczna (np.: udział w uroczystościach, defiladach, świętach państwowych bez poczucia i realnego wpływu na życie polityczne)

  1. Poziomy upolitycznienia:

  • Obiektywne uzależnienie: każda jednostka - czy tego chce, czy nie, niezależnie od swej woli i świadomości - jest obiektem polityki,

  • Obiektywne uwikłanie - w tym wypadku jednostka nie jest już tylko biernym przedmiotem oddziaływań, ale świadomym i aktywnym uczestnikiem praktyki społecznej.

  • Podmiotowość - Podmiotowość to trwała zdolność do względnie suwerennych i racjonalnych działań zaspokajających potrzeby tego, kto działa i zinternalizowane przezeń potrzeby określonych wielkich grup społecznych; działań wywołujących społecznie istotne skutki i zwiększających społeczne znaczenie działającego.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość