Strona główna

Urszula Majewska, Maria Barszczak


Pobieranie 16.82 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar16.82 Kb.

Urszula Majewska, Maria Barszczak

POSTĘPOWANIE W ZATRUCIACH CHEMICZNYCH NA PODSTAWIE ZATRUCIA FOSGENEM – ROLA RATOWNIKA



Zespół Szkół Medycznych w Inowrocławiu

W Polsce od wielu lat wzrasta liczba zagrożeń i zdarzeń wymagających podjęcia działań przez jednostki ratownicze zajmujące się m.in. ratownictwem chemicznym. Przeciwdziałając i usuwając skutki tych zagrożeń prowadzi się szeroko pojęte rozpoznanie i profilaktykę oraz podejmuje skuteczne działanie ratownicze przy użyciu odpowiedniego sprzętu. Podstawowym zadaniem jednostek ratownictwa chemicznego jest określenie rodzaju substancji oraz określenie rozmiarów zagrożenia i zabezpieczenie miejsca zdarzenia.

Gwałtowny rozwój chemii, z którym mamy do czynienia w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat i który trwa nadal, ułatwia człowiekowi życie i pracę, lecz stanowi również bardzo duże zagrożenie dla zdrowia i życia oraz może negatywnie oddziaływać na środowisko. Często całkowite usunięcie skutków zdarzenia może być niemożliwe do zrealizowania.

Zdolność do podjęcia działań oraz ich efektywność jest związana z systemem oraz jakością realizowania szkolenia zawodowego pracowników wszystkich służb ratowniczych. Chodzi tu głównie o umiejętność rozpoznawania materiałów niebezpiecznych, ich wpływu na organizm człowieka i środowisko i podjęcie efektywnych, trafnych działań ratunkowych przy użyciu odpowiedniego sprzętu.

Teoretycznie każdy znany związek chemiczny ma właściwości naruszania procesów życiowych. Szkodliwość działania zależy od dawki i czasu ekspozycji. Z praktycznego punktu widzenia zainteresowanie budzą: toksyczność danego związku dla człowieka oraz czy możemy dość wcześnie wykryć toksyczne działanie i jego skutki, by w miarę wcześnie zapobiec uszkodzeniu zdrowia. Działanie trucizn zależy w dużym stopniu od stanu organizmu. Organizm niedożywiony, wycieńczony i osłabiony chorobą reaguje silniej na mniejsze dawki trucizny. Działanie drażniące na organizm mają przede wszystkim trucizny w postaci gazowej, działające szkodliwie szczególnie na górne drogi oddechowe i tkankę płucną, które są główną drogą wchłaniania gazów, inna drogą pozostaje skóra i przewód pokarmowy. Zwykle po okresie utajenia gazy działają również drażniąco na spojówki. Powodują one zmiany zapalne bezpośrednio w miejscu zadziałania oraz zmiany wtórne w postaci samozakażenia florą bakteryjną.

Trucizny chemiczne w stanie gazowym wykazują najszybsze działanie, nieco wolniej działają trucizny w stanie ciekłym, a najwolniej w stanie stałym.

Jednym ze związków chemicznych powodujących silne zatrucie organizmu jest tlenochlorek węgla (COCl2) zwany fosgenem. Fosgen został zsyntetyzowany w 1815 roku prze Johna Davy. Jest gazem bezbarwnym, niepalnym, jest cięższy od powietrza, gromadzi się przy powierzchni ziemi i w dolnych partiach pomieszczeń. Ma zapach duszący, porównuje się go do zapachu skoszonego siana lub zielonej kukurydzy. W temperaturze pokojowej występuje w postaci gazowej, natomiast w temperaturze poniżej 8,2C ma postać płynu i pod tą postacią jest transportowany.

Fosgen po raz pierwszy został użyty jako gaz bojowy przez Niemców w czasie I-ej wojny światowej 19 grudnia 1915 roku pod Wieltje. Obecnie używany jest w przemyśle chemicznym m.in. do produkcji leków i tworzyw sztucznych.

W obecnych czasach do zatruć fosgenem dochodzi w przypadku awarii urządzeń i katastrof przemysłowych.

Do przypadku ekspozycji na fosgen doszło 9 kwietnia 1998 roku w Zakładach Chemicznych „Zachem” w Bydgoszczy. Dwaj pracownicy, którzy przygotowywali zbiornik z gazem, bez koniecznych zabezpieczeń w środki ochrony osobistej, na skutek zatrucia zmarli. Po zbadaniu przypadku stwierdzono kilka faktów:



  • brak odpowiedniego zabezpieczenia i wymagania jego stosowania przez pracowników, w przypadku pracy w warunkach bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia,

  • całkowita nieznajomość kliniki zatrucia fosgenem u osób odpowiedzialnych w zakładzie i stykających się z tym związkiem zawodowo,

  • zbyt długi czas pomiędzy objawami zatrucia u pierwszego chorego, a przyjęciem w odpowiednio wyposażony oddział szpitalny,

  • brak sprzężenia pomiędzy pierwszym zachorowaniem i bezzwłocznym zabezpieczeniem drugiego eksponowanego chorego,

  • brak współpracy pomiędzy szpitalami i zakładami regionu składującymi, przetwarzającymi i transportującymi toksyczne środki przemysłowe.

W związku z takimi przypadkami konieczne staje się zapoznanie się z kliniką zatrucia fosgenem nie tylko medycznych służb ratunkowych ale przede wszystkim osób stykających się z tym zawodowo.

Objawy zatrucia fosgenem (występują od 2 do 24 godzin po ekspozycji):



  • podrażnienie spojówek i górnych dróg oddechowych, kaszel,

  • uczucie ziębnięcia, zawroty i bóle głowy, ból krtani, nasilająca się duszność, uczucie duszenia się, obrzęk płuc, niewydolność krążeniowo-oddechowa.

W drogach oddechowych fosgen hydrolizuje do chlorowodoru i tlenku węgla i bezpośrednio uszkadza pęcherzyki płucne. Po narażeniu na bardzo duże stężenie działanie duszące narasta szybko i powoduje zgon.

Etapy postępowanie w przypadku ekspozycji na fosgen:



  1. Zadbać o bezpieczeństwo własne i zespołu ratunkowego, w miejscu skażenia mogą przebywać jedynie ratownicy zabezpieczeni w odpowiedni sprzęt. Należy pamiętać że wiele środków chemicznych wchłania się przez gumowe rękawice, wydziela się z poplamionych ubrań. Zakłada się dwie pary rękawic gumowych i przy każdorazowej ekspozycji na środek zmienia się przynajmniej rękawice zewnętrzne oraz wierzchni kombinezon ochronny.

  2. Ewakuacja ofiar z miejsca zdarzenia do punktu dekontaminacji.

  3. Segregacja (triage) ofiar – ma to na celu uratowanie maksymalnej liczby chorych. Stan chorego może zmieniać się w czasie, a zatem segregacja powinna być przeprowadzana przynajmniej dwa razy w ciągu akcji ratowniczej, przed i po dekontaminacji lub przed transportem chorego z miejsca wypadku i po jego przyjeździe do szpitalnego oddziału ratunkowego.

  4. Wstępne leczenie – rola ratownika:

  • zdjęcie zabrudzonego ubrania, dekontaminacja zewnętrzna (spłukiwanie bieżącą wodą do 15 minut, delikatne osuszenie skóry, należy pamiętać o skażeniu skóry owłosionej głowy),

  • zapewnienie dostępu do żyły obwodowej (stan poszkodowanego może uleć nagłemu pogorszeniu),

  • zebranie wywiadu od poszkodowanego lub świadków (co? ile? kiedy? jaką drogą?),

  • tlen do oddychania,

  • zakaz aktywności fizycznej (wysiłek fizyczny może wywołać obrzęk płuc),

  • chronić przed utratą ciepła,

  • usunąć ciała stałe z oka, np. soczewki a worek spojówkowy płukać bieżącą wodą przez 15 minut, na obie gałki oczne zakłada się opatrunek,

  • transport pacjentów przytomnych, do szpitala powinien odbywać się w karetce reanimacyjnej w pozycji siedzącej lub półsiedzącej,

  • do szpitala kierować należy wszystkie osoby, które znalazły się w strefie zagrożenia, nawet bez wyraźnych poprzedzających objawów zatrucia,

  • przy braku oddechu rozpoczyna się natychmiast podstawowe i zaawansowane czynności resuscytacyjne,

  • odtrutki na fosgen są nieznane dlatego postępowanie jest objawowe, niezbędne leki to m.in. tlen, deksametazon, hydrokortison, furosemid.

W każdym przypadku awarii przemysłowej z narażeniem na ekspozycję różnymi środkami chemicznymi należy konsultować się z Regionalnymi Ośrodkami Toksykologicznymi by skuteczniej walczyć z zatruciami.

Literatura:



  1. Hermelin A., Solińska Lewna B., Misztal B., Chmarzewski P, Śmiertelne zatrucie fosgenem, Opis dwóch przpadków, na www.etox.2p.pl.

  2. Higiena i ochrona zdrowia, pod red. C. W. Korczaka, PZWL Warszawa 1990.

  3. Pach J., Sein Anand J., Postępowanie w zagrożeniu terroryzmem chemicznym, w Serwis Toksykologii Klinicznej na www.etox.2p.pl

  4. Pousada L., Osborn H. H., Levy D. B., Medycyna Ratunkowa, pod red. J. Jakubaszki, Urban & Partner, Wrocław 2003

  5. Ratownik medyczny, pod red. J. Jakubaszki, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2003.

  6. www.etox.2p.pl

  7. www.sapsp.republika.pl

  8. www.terroryzm.com

  9. www.univ.szczecin.pl

  10. www.uw.olsztyn.pl


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość