Strona główna

Uwięzione w lodowcach, lądolodach i wiecznej zmarzlinie; wody podziemne; woda zawarta w skałach, głębie atmosferze


Pobieranie 30.98 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar30.98 Kb.



Hydrosfera

Hydrosfera to woda przenikająca skorupę ziemską i atmosferę. Zasoby wodne hydrosfery stanowią wody: powierzchowne (jeziora rzeki, morza i oceany) Uwięzione w lodowcach, lądolodach i wiecznej zmarzlinie ; wody podziemne; woda zawarta w skałach, głębie atmosferze.

 OBIEG WODY W PRZYRODZIE Ciągły ruch wody. Pewna ilość wody krąży stale między atmosfero, hydrosfero i litosferą przenosząc się z jednego środowiska do drugiego, dzięki czemu wszystkie wody Ziemi stanowią jedność.

Badaniem hydrosfery zajmuje się hydrografia i oceanografia Głównymi elementami obiegu wody w przyrodzie są : -opady atm. - odpływ wód - wsiąkanie -parowanie. Iośę wody krąrzocej w przyrodzie nie ulega zmianie.

Straty równoważone są przez zyski, a ich zestawienie nazywamy bilansem wodnym. Bilans dodatni Jest wtedy gdy więcej wody przybywa niż ubywa Bilans ujemny Kiedy więcej wody ubywa niż przybywa

 

MORZA I OCEANY Oceany zajmują 361 mln km2 pow. ziemi (71%). Największą głębokość występuje w rowach oceanicznych, najmniejsza na obszarach szelfów przybrzeżnych. Granice pomiędzy oceanami so umowne Ocean spokojny pow. 180 mln km2 śr. g;źb. 4028 m naj. g;źb. 11022 m Ocean indyjski pow. 75 mln km2 śr. głęb. 3897 m naj. głęb. 7455 m Ocean atlantycki pow. 106 mln km2 śr. g;źb. 3332 naj. g;źb. 9219. Morza to część oceanów przylegające do kontynentów, całkowicie lub częściowe otoczone lodami, podlegające dużym wpływom Dzielimy na: Morza otwarte potoczone z oceanem bardzo szeroko na przykład. M. Północne Morza przybrzeżne oddzielone od oceanów ;łańcuchami wyspą lub półwyspami na przykład. M. Południowo-Chińskie Morza międzywyspowe leżące między wyspami na przykład. M. Archipelagu Sundajskiego, M. Celebes Morza śródziemne, międzykontynętalne leżące między kontynentami na przykład. M. Śródziemne , M. Czerwone - wewnotrzkontynentalne obramowane brzegami jednego kontynentu na przykład. M Bałtyckie, M. Białe



Skład chemiczny wody morskiej:: NaCl- 78% MgCl2 -11% MgSO4 -4,4%, CaSo4 - 3,6% inne -3%

ZASOLENIE zależy od temp. intensywności parowania , opadów, i dopływu słodkich wód z rzek.. W strefach zwrotnikowych do 38%, malejoc ku biegunom 25%. Temp. Wód. strefy gorocej i zimnej zmienia siź w ciogu roku zaledwie o kilka stopni, a wód strefy umiarkowanej o kilkanaście stopni.

Zjawiska wodne

Falowanie wód wywołują przede wszystkim wiatry i ruchy sejsmiczne Fale sejsmiczne to tsunami to o kilkunasto lub klikudziesięciometrowe fale wywołane trzęsieniami ziemi.

Pływy (Przepływy i odpływy mórz) to regularne powtarzające się podnoszenie i opadanie pozycja. wody morskiej. Wywołują je się grawitacyjne księżyca a w mniejszym stopniu słońca działajace na naszą planetę.

Przypływ woda podnosi się po stronie zwróconej do księżyca a także po przeciwnej stronie kuli ziemskiej

Odpływ Na przeciwległych do przypływów miejscach ziemi występuje w tym samym czasie obniżenie poziomu wody.

Prądy morskie są to to podłużne rzeki” bez dna i brzegów płynące w powierzchniowych strefach wód oceanu, na znaczne odległości Powstają na wskutek - stałych wiatrów , gównie pasatów - różnicy gęstości wody związanej z różnicą temp. i zasolenia

Prod ciepły płyną od mniejszych szerokości geograficznych w kierunku biegunów Prądy zimne płyną od okolic podbiegunowych ku równikowi Prądy obojętne Prądy nisące wodę o temp. równej lub podobnej do temp.  wód danego akwenu.

 

MORZE BAŁTYCKIE płytkie śródziemne morze oceanu Atlantyckiego o śr. głębokoi. 55 m i pow. ok. 385 tyś. kom2 największa głębokość znajduje się w głębi Landsort (459 m) Temp. waha się od 0 do 18. śr zasolenie jest niska 7-8% śr. wysokość fali wynosi 3-4 m



WODY PODZIEMNE Podział  : -zaskórne zalegają  płytko ,reagują na zmiany atmosferyczne. ulegają zanieczyszczenią, nie nadają się do picia. -artezyjskie, gruntowe, głębinowe Zalegają głębiej nie podlegają zanieczyszczeniom

Występowanie wód artezyjskich największe skupisko studni artezyjskiej (oko;o 3000) znajduje siź na terenie wielkiego basenu Artezyjskiego w Australii. W Polsce baseny artezyjskie znajdują się w Nicce ,ódzkiej i Niecce Mazowieckiej

Podział; wód głębinowych ze względu na skład chemiczny Silnie zmineralizowane (woda mineralna), lub mają podwyższoną temp. (termy) Ze wzglądu na skład chemiczny wyróżniamy m. in. solanki, szczawy, radoczynne

Rodzaje źródeł Wody podziemne samoczynnie wp;ywajoce na powierzchniź tworzo źród;o ;

-dolinne -warstwowe -szczelinowe Bagna i mokradła to obszary stale podmokle śą elementami hydrosfery umieszczone po miedzy wodami powierzchniowymi a podziemnymi. Wystźpujo na ca;ej kuli Sposób ich tworzenia się : -zarastanie jezior roślinnościo -nieprzepuszczalne pod;oFe lub wieczna zmarzlina - duFe opady atmo. -brak powierzchniowego odp;ywu wody na terenach o wysokim poziomie wód zaskórnych

 OBSZARY ZASOBNE W WODŹ a) strefa równikowa - niż. Amazonki -kotlina Kongo - Aarchipelag malajski w oceanie . Obszary te charakteryzują się dużymi opadami i zmniejszonym parowaniem b) między 40 a 70 szerokości. geograficznej NS Obszary te charakteryzuje duży odpływ , dość wysokie opady i zmniejszone parowanie. c) obszary okołobiegunowe - charakteryzuje się małymi opadami związanymi z występowaniem wyżów barycznych, małe parowanie, niskie temp. pow. maty odpływ

 

OBSZARY DEFICYTU (bilans ujemny) a) strefa zwrotnikowa Obszary te charakteryzują niskie opady, wys. temp. , duże parowanie , mała wilgotność powietrza .



b) bezodpływowe obszary Kazachstanu, azji środkowej i wielkiej kotliny USA

Rzeka Woda łącząc się w strugi, potoki i strumienie, tworzy ...łączące się ze sobą i kończące się wspólnym ujściem do zbiornika wodnego noszą nazwę systemu rzecznego. System rzeczny tworzy więc rzeka główna wraz z do­pływami. Rzeka główna uchodzi bezpośrednio do morza lub innego zbior­nika wodnego, nie będąc dopływem żadnej innej rzeki. W zależności od głębokości zbiornika wodnego powstaje ujście rzeczne, zwane deltą obszar którym znajduje się system rzeczny, nazywamy dorzeczem. Zlewisko to obszar, z którego wody wielu systemów rzecznych spływają do jednego zbiornika wodnego obszary bezodpływowe, tereny, po których płynące rzeki nie mają ujścia, naturalnego połączenia z żadnym z oceanów, lecz zanikają po drodze lub kończą swój bieg w bez­odpływowych jeziorach Na obszarach bezodpływowych występują często tzw. rzeki okresowe i epizodyczne, prowadzące wodę tylko okresowo w porze deszczowej lub sporadycznie, w czasie bardzo silnych opadów burzowych. Rzeki obszarów bezodpływowych nie mają stałego zasilania w wodę. W zależności od kli­matu panującego na obszarach, przez które przepływa rzeka, sposób i rytm zasilania rzeki, czyli „ustrój rzeki" może być różny. Ustrój (reżim) rzeki określa się na podstawie wieloletnich obserwacji rodzaju i przebiegu zasi­lania. Na ustrój rzeczny ma również wpływ budowa geologiczna, ukształto­wanie powierzchni i szata roślinna okolicznych terenów.

 Wody płynące należą do głównych czynników rzeźbotwórczych powierzchni Ziemi. Efekty tej działalności zależą od spadku rzeki, uwarunkowanego ukształtowaniem terenu, ilości płynącej wody oraz budowy geolo- gicznej podłoża. W większości rzek wyróżnia się trzy odcinki: bieg górny\ środkowy i dolny. Różnica między tymi odcinkami polega głównie na różnicy spadku i ilości niesionej wody terasy akumulacyjne. różnice w odporności skał podłoża, po którym płynie rzeka, powodują, że powstaje, progi, bystrza i wodospady.

Jezioro to naturalne zagłębienie lądu wypełnione wodą, które nie ma połączenia z morzem. Najwięcej jezior znajduje się na terenach byłych zlodowaceń w północ­nych częściach kontynentu europejskiego i amerykańskiego oraz w wyso­kich górach. Biorąc pod uwagę genezę misy jeziornej i pochodzenie wody w jeziorze, dzielimy je na:



1. polodowcowe — powstałe na skutek akumulacyjnej i erozyjnej działalno­ści lądolodów i lodowców górskich; ze względu na powstanie misy je­ziornej, wyglądu i kształtu dna dzielimy je na:

a) morenowe — powstałe na skutek wypełnienia wodą zagłębień na ob­szarach zarówno moreny dennej, jak i moren czołowych w wyniku nierównomiernej akumulacji osadów morenowych; mają one rozwi­niętą linię brzegową oraz dużą powierzchnię, np. Śniardwy, Mamry, Wielimie, niektóre jeziora Finlandii'

b) rynnowe - wypełniające podłużne, rozległe zagłębienia powstałe j w wyniku erozyjnej działalności wód płynących często pod ciśnieniem^ hydrostatycznym pod lądolodem lub lodowcem {np. Jezioro Raduń-i skie, Jezior ak, Tałty, Nidzkie)',

c) oczka - wytopione z brył martwego lodu, zagrzebanych pod otworamij morenowymi i sandrowymi, lub powstałe w wyniku eworsyjnej (dn żącej) działalności wód roztopowych w lądolodzie;

d) cyrkowe (karowe) — powstałe na skutek wyorania przez lodowce mi| jeziornej w skalnym podłożu w obrębie dawnego pola firnowegg w górach, np. Czarny Staw, Morskie Oko, Wielki Staw,

2. tektoniczne—lodowcowe powstałe w wyniku ruchów skorupy ziemskie tworzących wielkie zagłębienia i obniżenia, przemodelowane przez lądoi lód, wypełnione następnie wodą z topniejącego lądolodu, np. Wielkie Jel ziora w Ameryce Północnej (Górne, Ontario) oraz w Europie Północnd (Ładoga, Onega, Wener

3. tektoniczne — powstałe w wyniku ruchów skorupy ziemskiej, w zapadli, skach i rowach tektonicznych, np. Tanganika, Niasa, Titicaca, Bajka

4 reliktowe powstałe w wyniku ruchów tektonicznych powodujący odcięcie dawnych mórz od oceanów, np. Morze Kaspijskie i Jezioro Aralskie

5. wulkaniczne- powstałe w kraterach wygasłych wulkanów, wypełnio| wodą pochodzenia atmosferycznego, np. Albano we Włoszech, na^^ wie Centralnym we Francji, jeziora na Jawie

6. kosmiczne — powstałe w wyniku wypełnienia wodą kraterów powstałych po uderzeniach meteorytów, np. Crater Lakę w Ameryce Północnej,

7. krasowe - powstałe w zagłębieniach utworzonych wskutek rozpuszcze­nia węglanu wapnia w skałach (zespół jezior na Polesiu Lubelskim);

8 nadbrzeżne - powstałe przez odcięcie mierzejami zatok, np. jezioro Ser-bsko. Do tej grupy zalicza się również jeziora powstałe wskutek podno­szenia się poziomu wód gruntowych, związanego z podnoszeniem się po­ziomu morza, np. Łebsko, Gardno,

9. przyrzeczne (starorzecza) - powstałe w odciętych meandrach, będących częścią dawnego koryta rzeki Głębokość jezior związana jest z ich genezą. Do najgłębszych należą je­ziora pochodzenia tektonicznego, szczególnie jeziora rowów tektonicznych. Do najpłytszych z reguły należą jeziora nadbrzeżne

Najgłębszym jeziorem świata jest



Bajkal (1620 m\ który jest również największym zbiornikiem wody słodkiej na świecie. Największym jeziorem świata jest Morze Kaspijskie* o powierzchni 371 tyś. km2.Retencja - to czasowe zatrzymanie wody, opóźniające jej odpływ. Wy-TÓżnić można retencję powierzchniową w postaci pokrywy śnieżnej, lo­dowcowej, wody zatrzymanej w jeziorach czy obszarach zabagnionych oraz retencję gruntową w postaci głęboko zalegających wód podziemnych, Czapy lodowe, zwane lodowcami fieldowymi, powstają na wysoko poło­żonych płaskowyżach. Z wypukłego pola firnowego w różne strony spływa­ją krótkie jęzory lodowcowe, niekiedy z szybkością 300 m rocznie. Czap) lodowe istnieją na obszarach północnej Europy Lodowce górskie występują w wysokich górach świata. Warunkami sprzyjającymi tworzeniu się lodowców górskich są: położenie obszaru pd wyżej granicy wiecznych śniegów, spłaszczenie lub zagłębienie terenu, dfl datni bilans wodny. Lodowiec górski składa się z dwóch części: górnejj zwanej polem firnowym — oraz dolnej, zwanej jęzorem lodowcowym.Pole firnowe' miejscem gromadzenia się śniegu i lodu Zajmuje ono rozległe zagłębienia i kotliny górskie. Jest obszarem zasilania Lodowca,. tworzenia się warstw nietopnialego śniegu zamieniającego się w firn.

 






©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość