Strona główna

W1 pedagogika ogólna jako


Pobieranie 199.67 Kb.
Strona1/3
Data18.06.2016
Rozmiar199.67 Kb.
  1   2   3
w1

pedagogika ogólna jako:

  • badanie fenomenów procesów zjawisk

  • fundament pedagogiki

  • podstawy pedagogiki

  • osnowa pedagogiki

  • filozofia pedagogiki

  • teoria wychowania o najwyższym stopniu ogólności

  • najogólniejszy sposób myślenia pedagogów o pedagogice

  • najogólniejszy sposób myślenia o fenomenach, zjawiskach i procesach pedagogicznych

  • pytanie o pedagogikę, o jej samowiedzę i tożsamość


na co nastawia nas program pedagogiki ogólnej?

  • na nią samą jako wartość w rodzinie nauk pedagogicznych i niepedagogicznych o rozwoju człowieka

  • na jej ogólność jako wartość

  • generalnie na człowieka, niezależnie od wieku, jako wartość

  • na „naukę” i „naukowość” jako wartość i na formy poznawczego oswajania świata jako wartość

  • na filozoficzne korzenie pedagogiki jako wartość

  • na tożsamość i samowiedzę pedagogiki i pedagogów jako wartość

  • na znaczenie i sens pojęć pedagogicznych jako wartość (edukacja, wychowanie, kształcenie zwłaszcza ustawiczne, samokształcenie, kultura, socjalizacja, środowisko)

  • na teoretyczność pedagogiki ogólnej jako wartość


usytuowanie nauk pedagogicznych wśród niepedagogicznych nauk o rozwoju (wychowaniu) człowieka

każda nauka pedagogiczna jest nauką o rozwoju i wychowaniu i jednocześnie istnieją nauki niepedagogiczne o rozwoju i wychowaniu:



  • filozofia

  • psychologia

  • socjologia




  • antropologia

  • demografia

  • nauki biomedyczne

  • nauki historyczne

  • nauki ekonomiczne

  • cybernetyka

w naszym programie poważna część mówi o interakcjach, związkach między naukami
w2 – Nauka jako wartość w programie pedagogiki ogólnej


  1. Próby definiowania pojęcia „nauka”

nauka – uporządkowany zasób wiedzy ludzkiej:

    • o rzeczywistości społecznej, kulturowej, przyrodniczej

    • o zjawiskach i prawidłowościach rozwoju rzeczywistości

    • o sposobach badania i sposobach przekształcania rzeczywistości

ujęty w system twierdzeń i hipotez (uzasadnionych)


  1. Analiza kategorii na bardzo rozległej mapie pojęcia „nauka”:

  • A – episteme (wiedza) i scientia (wiedza); epistemologia – wiedzotwórstwo, poznanie, gnosis

  • B - gnozeologia – nauka o poznawaniu, systemach, strategiach poznania

  • C – rozum – rozum praktyczny – namyślenie się człowieka nad sensem istnienia w sytuacji gdy jest wolny

  • D – prawda – Arystoteles – zgodność z rzeczywistością obiektywnie istniejącą

  • E – filozofia; filozofia praktyczna – namysł człowieka nad normatywnymi założeniami i warunkami jego bytu; nie techne lecz praxis

  • F – metoda, metodologia – pedagogika ogólna sama w sobie jest podłożem metodologii badań pedagogicznych;

  • G – myślenie: rozumiejące, normatywne,, ideologiczne, poznawcze, pragmatyczne

  • H – rozumienie

  • I – forma światopoglądu

  • J – kultura – częścią jej jest nauka; kultura oparta na nauce;

  • K – aksjologia – nauka o wartościach

  • L – forma świadomości; najważniejszą funkcją nauki jest kształtowanie formy świadomości;

  • Ł – nauka jako praktyka społeczna




  1. Nauka” i „naukowość” jako ideologiczne kategorie filozofii

typy filozoficznego pytania o naukę:

  • filozoficzne stanowisko scjentyzmu z programem filozofii naukowej; pseudonaukowa koncepcja filozofii; z założenia „jestem” nauką (w starożytności -> filozofia = nauka); nauka to sam poznający rozum, docierający do prawdy; łączenie aksjologii i ontologii;

  • od XVII w. – oddzielenie nauki od filozofii; rozkwit nauk pozytywistycznych; pozytywizm wyrasta ze scjentyzmu; wyraźnie zaznacza jednak granice między filozofią a „prawdziwą” nauką; metanaukowa koncepcja filozofii; stawiane tezy:

- neutralność nauki wobec problemów filozoficznych

- pełna zewnętrzność między problemami filozoficznymi a nauką

ograniczenie filozofii do wiedzy o wiedzy, poznania o poznaniu, logiki, metodologii;


  • filozofia życia z rozmaitymi postulatami filozoficznymi jako krytyka naku; paranaukowa koncepcja filozofii; nauki pozytywistyczne są powierzchowne, nie odkrywają głębi, sensu, znaczeń, istoty; postulat przywrócenia naukom humanizmu; filozofia chce naukę pozytywistyczną zastąpić;

  1. Formy poznawczego „oswajania” świata

Hejnicka-Bezwińska

Formy:


  • wiedza potoczna – wszystko zaczyna się od przedwiedzy, przedzałożenia; nie może być ignorowana; subiektywna,

  • poznanie naukowe, a w nim poznanie:

  • w naukach szczegółowych – strategia indukcyjna, eksperymentu, empiryczne, reguły zewnętrzne i wewnętrzne

  • techniczne – eksperymentalność, precyzja,

  • poznanie filozoficzne

co wynika z rozpatrywania różnych form oswajania świata?



  • Potrzeba humanizacji wiedzy przez pedagoga

  • Eksponowanie filozofii, wprowadzenie w kulturę nauki

  • Zmiana stosunku do form oswajania świata

  • Rehabilitacja wszystkich form oswajania świata

  • Zrozumienie, ze nauka nie daje wiedzy pewnej

  • Uznanie za ważny czynnik mądrości np. pedagogikę, kulturę i wszelkie sztuki (nie tylko naukę), religię, socjologię i psychologię

  • Zrozumienie, że szczególnym przedmiotem zainteresowań nauk humanistyczno - społecznych staje się ludzka świadomość


w3 – „Naukowość” jako wartość w programie pedagogiki ogólnej.


  1. Kształtowanie się naukowości jako naczelnej zasady myślenia człowieka

    • Starożytność -> nauka = filozofia = dociekanie prawdy, sensu, mądrości, piękna; sofiści – nauczyciele mądrości – wartości uniwersalne; VI/V w p.n.e. – idea PAIDEI (późniejsza nazwa – Humanitas nadana przez Rzymian)

  • Średniowiecze – okres premodernistyczny, scholastyczny, jednoparadygmatyczny, brak warunków do rozwoju naukowości; animistyczny model uprawiania nauki – magiczny, religijny;

  • XV-XVI w. – pojawienie się znaków ludzkiej wielostronności; odrodzenie starożytności; 7 sztuk wyzwolonych

  • XVI - XVII – nauka się laicyzuje; nauka praktyczna (człowieka jest czynnikiem najważniejszym, nosicielem racjonalności, autorem panowania nad światem, czynienia go lepszym);

model mechanistyczno – redukcjonistyczny; oparty na modelu maszyny; człowiek panem i władcą

Bacon – „Novum organum”; empiryzm; dla pedagogiki wnosi podmiotowość, przesunięcie akcentu z mistycyzmu na człowieka jako pana samego siebie i świata; instrumentem rozum – matematyka, indukcja, technika, empiryzm;

Kartezjusz – „Rozprawa o metodzie”; racjonalizm; dla pedagogiki wnosi nakierownie myślenia na podmiotowość, wewnętrzny świat człowieka;

empiryzm Bacona i racjonalizm Kartezjusza doprowadziły do wyodrębnienia się nauk społecznych i filozofii (w tym pedagogiki)



  • XVII w. – wrota ku nowożytności, nowoczesności;

  • XIX w.

Comte – pozytywista; trzy stadia nauki: teologiczne, metafizyczne, pozytywne; wzorzez pozytywistyczny, empiryczny, adaptacyjny, instrumentalny; jedność poznania naukowego – wzorcem poznania prawdziwie naukowego dla wszystkich nauk są nauki empiryczne;

Darwin – Teoria ewolucji; do pedagogiki wnosi ewolucyjną opcję wychowania

Mill – droga do myślenia eksperymentalnego; kanony logiczne organizujące eksperyment

James – „Pragmatyzm”; rozpoczyna erę myślenia bardzo pragmatycznego w pedagogice; definicja prawdy – użyteczność;

Peirce – człowiek to osoba zmieniająca świat, myślenie instrumentalne;



  • XX w – Popper – trzy światy:

- stan obiektów fizycznych – dostępny za pomocą wrażeń

- stan umysłu, świadomości – niezmiernie istotny

- obiektywne zawartości myśli – mieszczą się w nim teorie, twierdzenia, dzieła sztuki, problemy – jest wytworem ludzkim;

Dewey – Kopernik pedagogiki; ogłoszenie idei paidocentryzmu;




  1. pedagogika eksperymentalna – nowy typ muślenia na przełomie XIX i XX w.

- przełom XIX i XX w. – świat zwariował na punkcie eksperymentu

- na bazie pozytywizmu i neopozytywizmu powstaje pedagogika eksperymentalna, której filarami są:



    • obserwacja

    • eksperyment

    • test

    • statystyka

- twórca – 1903 – Lay – „Dydaktyka eksperymentalna” – nawiązanie do psychologii;

- 1878 – W. Wumdt – eksperymentalne laboratorium psychologiczne

- myślenie eksperymentalne idzie w stronę podniesienia stopnia naukowości pedagogiki dzięki genetyce, ewolucjonizmowi;


  1. Analiza dwu właściwości nauki

    • kumulatywność – wymowa głównie pejoratywna; lawina informacji; „nawarstwianie się’, „nakładanie się” wiedzy; starzenie się wiedzy, dewaluowanie się wiedzy; w dydaktyce największym grzechem jest addytywizm;

    • sterowność – wiara, nadzieja przekonanie, że każdą naukę trzeba zastosować; techniczny sposób myślenia, że nauka ma kontrolować procesy; powstanie paradoksu: wprowadzenie sterowności do nauk pedagogicznych grozi tym, że wychowawcy i wychowankowie będą zachowywać się jak w toku produkcji;

  2. krytyczna analiza właściwości (cech) pedagogiki

    • naukowość – trudna cecha, bo wszyscy boją się ją krytykować; paradygmaty naukowości już do obecnej rzeczywistości nie pasują; wytyczanie drogi od paradygmatu pozytywistycznego do paradygmatu humanistycznego;

    • teleologiczność – celowość; spojrzenie z dwóch perspektyw:

- walka z teleologicznością zewnętrzną, ideologiczną, aprioryczną, gdy cele ustalane są poza wychowawcą i wychowankiem, pozbawianiem procesów pedagogicznych niezależności;

- cele niezewnętrzne, wyprowadzane ze źródeł: natura człowieka, szeroki kontekst społeczny, „los” człowieka (wiara, mistyka, religia)



    • efektywność – dwa spojrzenia:

- żadnej efektywności ideologicznej, zewnętrznej, sztucznej, wymuszonej, jednorodnej dla wszystkich; charakterystycznej dla teorii organizacji; efekt produktu ustalonego z góry

- efektywność na miarę człowieka; spojrzenie pozytywne; efekty liczące się z każdym;



    • ideologiczność – powiązana z efektywnością; dwa spojrzenia:

- „Centrum” ideologiczne kształtuje osobowość człowieka według głosów jakiejś „większości”

- ideał – służba człowiekowi – ideologia pedagogiki (przygotowanie nie do zawodu, lecz do misji)



    • metodyczność – dwa obrazy:

- negatywny – metodyczność aprioryczna; założeniowa, algorytmiczna; wzorce zewnętrzne (bardzo często narzucone)

- metodyczność alternatywna, angażująca jednostkę do rozwiązań niekonwencjonalnych; dająca wolność, będąca efektem niepowtarzalnego wnętrza człowieka, twórcza, zrodzona z głębokiego rozumienia fenomenu pedagogicznych zjawisk i procesów



    • ahistoryczność (nic wspólnego z historią) – nieuwzględnianie, nieliczenie się z innymi źródłami mądrości poza sobą, jednostronność; syndrom pedagogizmu (PRL) – wąskie myślenie pedagogiki, że jest w stanie rozwiązać wszystkie problemy; aby jej zapobiec należy sięgnąć do religii, filozofii, socjologii, psychologii, wiedzy potocznej;

„trzeba wracać do domu” – Kwieciński


  1. struktura nauki z jej klasycznymi elementami: opis wyjaśnienie

    • opis, deskrypcja – przeważa obserwacja, mnogość informacji, powierzchowność, zapamiętywanie i proste odtwarzanie; poziom zewnętrzny przykrywający głębię; brak wnikliwości; opis istnieje i istnieć będzie;

    • wyjaśnianie, eksplikacja, eksplantacja – dynamizujące myślenie; stosunek wynikania logicznego; sięganie do pomocy; poszukiwanie w innych naukach (interpretacja); wyjaśnianie holistyczne (rozoju współczesnego człowieka)

    • stosowanie (tak jak filozofia praktyczna) – polega na tym, co się dzieje z człowiekiem, gdy studiuje naukę; klasyczne rozumienie – stosowanie ma charakter dosłowny; dwie strony:

- probierz, sprawdzian, weryfikacja

- początek nowego cyklu naukowego (poznawczego)

ważne tu są proporcje – rozum
w4 – Klasyczne i współczesne typologie, klasyfikacje nauk pedagogicznych


  1. klasyczne

    1. najbardziej tradycyjna klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium przedmiot badań lub główny problem badawczy

      1. pedagogika ogólna

      2. teoria nauczania (dydaktyka ogólna, a w niej dydaktyka szczegółowa lub metodyki)

      3. teoria wychowania (społecznego, moralnego, estetycznego, fizycznego)

      4. historia wychowania i myśli pedagogicznej

- pedagogika społeczna

- pedagogika porównawcza – komparystyka – zajmuje się obcymi systemami

- pedeutologia (1912) – Dawid; cecha nauczyciela – miłość dusz ludzkich;

- andragogika – człowiek dorosły (fenomeny, zjawiska, procesy człowieka dorosłego)

- polityka oświatowa

- ekonomika kształcenia

- ustrój szkolny


    1. klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium wiek ucznia lub jego faza rozwojowa

- pedagogika przedszkolna

- pedagogika wczesnoszkolna

- pedagogika szkolna

- pedagogika zawodowa

- pedagogika człowieka „produkcyjnego”

- pedagogika człowieka „poprodukcyjnego”

- pedagogika człowieka „schyłkowego”

    1. klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium dominujący rodzaj działalności człowieka

- pedagogika opiekuńcza

- pedagogika kulturalna

- pedagogika wojskowa

- pedagogika rolnicza

- pedagogika resocjalizacyjna




  1. współczesne (według według. Gniteckiego)




    1. klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium sfery życia

- sfera faktu – (kim jest człowiek?) – pedagogika empiryczna

- sfera wartości – (kim ma być człowiek?) – pedagogika aksjologiczna – ku niej zwrot we współczesnej pedagogice

- sfera działania – (kim się staje człowiek?) – pedagogika prakseologiczna
między tymi sferami zachodzą sprzężenia zwrotne, więc można mówić o dwóch pedagogikach – rodzajach myślenia:


        1. myślenie (pedagogika) „dośrodkowe” – „obróbka” człowieka prowadzi do „stworzenia” produktu; największą moc odgrywają czynniki zewnętrzne






        1. myślenie (pedagogika) „odśrodkowe” – „rozpalanie” motywacji, zainteresowań, potrzeb; wzbudzanie wnętrza; pobudzanie człowieka; przygotowanie do samodzielnego zdobywania wiedzy;





    1. klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium wertykalnego (rozwojowego)

nauczyciel musi mieć trzy programy nauczania, wszyscy muszą mieć szansę

pokazanie rozwoju człowieka przez całe życie (rozwoju psychologicznego i pedagogicznego)

hasło świata: psychologiczny rozwój człowieka w ciągu całego życia

- pedagogika okresu niemowlęcego

- pedagogika okresu poniemowlęcego

- pedagogika okresu przedszkolnego

- pedagogika okresu wczesnoszkolnego

- pedagogika okresu dorastania

- pedagogika okresu młodzieńczego

- pedagogika okresu wczesnej dorosłości

- pedagogika okresu późnej dorosłości

- pedagogika okresu starości

każdemu człowiekowi należy stworzyć warunki do rozwoju




    1. klasyfikacja nauk pedagogicznych według kryterium horyzontalnego

wchodzenie w coraz szersze kręgi społeczne, kulturowe, aż po środowiska transcendentalne (na zasadzie spirali)

  • pedagogiki według kręgów instytucjonalnych

- pedagogika przedszkolna

- pedagogika wczesnoszkolna

- pedagogika szkoły średniej

- pedagogika szkoły wyższej

- pedagogika domów kultury


  • pedagogiki według działalności

- pedagogika działalności poznawczej

- pedagogika działalności kulturalnej

- pedagogika działalności artystycznej

- pedagogika działalności fizycznej

- pedagogika działalności krajoznawczo-turystycznej

- pedagogika działalności gospodarczej


w5 – Problemy pedagogiki (z pedagogiką) na przełomie XX i XXI wieku (cz. I)


  1. Interakcje nauk pedagogicznych z innymi niepedagogicznymi naukami o rozwoju (wychowaniu) człowieka

    1. nauki biomedyczne

      • paradygmat pozytywistyczny

      • operujące faktem

      • metody indukcyjne (doświadczenie, eksperyment)

      • pokazują prawa rozwoju fizycznego

      • dają podłoże do rozwoju psychicznego

      • temat – świat przyrody

korzyści:

- genetyka – istota genomu, dziedziczności, BIOS-u (choroby, długość życia, tendencja)

- typ układu nerwowego – typ temperamentu

- procesy zachodzące w mózgu - neurodydaktyka



    1. nauki psychologiczne

  • nauki pomocnicze

  • podstawy rozwoju osobowościowego człowieka

  • teoria osobowości (Reykowski) – osobowość jest naczelnym mechanizmem integracji i regulacji czynności człowieka;

    1. nauki socjologiczne

  • strażnik rozumu społecznego

  • pokazują ukryte mechanizmy społeczne

  • wybitnie teoretyczne: opisowo-wyjaśniające

  • za bardzo jednak nie interpretują opisu

  • zwracają uwagę na ciąg historyczny

  • socjologia – strażnik socjalizacji (idzie w złą stronę)

  • tworzy świat odbity „w lusrze”

  • pokazuje „cienie” – konflikty społeczne, kształtowanie się marginesu, dewiacji

    1. nauki ekonomiczne

    2. nauki teologiczne




  1. Po co pedagogice i pedagogom dziś potrzebna jest głęboka refleksja nad filozofią, nad filozoficznym sposobem „bycia”?

  • żeby pokonać tradycyjne rozumowanie słów „pedagogika” i „pedagogia”

paidagogos

paid – agos

prowadzenie – chłopca

(nie ciągnij!!!) (człowieka)



  • żeby zmienić język („przepuścili”, „przeciągnęli”) na filozoficzny

  • aby uświadomić ogromną złożoność, zmienność i konfliktowość dwóch światów pedagogicznych (nie-harmonijność); jak człowiek jest zróżnicowany, odmienny

  • żeby zrozumieć, że człowieka nie ma w świecie, on się STAJE wchodząc w interakcje ze światem;

  • aby podnieść poziom własnej kultury

  • żeby zrozumieć fenomen humanizmu

  • aby odideologizować, określić jedność człowieka

  • aby nauczyć zadawania pytań o sensy

  • aby pedagogowie zajmowali się filozofią

  • aby rozwinąć duchowość


w6 – Problemy pedagogiki (i z pedagogiką) na przełomie XX i XXI (cz.II)


  1. powstanie i kształtowanie się pedagogiki jako nauki (fazy rozwoju, ewolucja)

przynajmniej o pedagogii można mówić od początków homo sapiens

  • starożytność (początki kształtowania się pedagogiki); Grecja:

- V w. p.n.e. – Sofiści (nauczyciele mądrości) wprowadzili słowo PAIDEA; wpływ człowieka na człowieka; zdolności wrodzone czy nabyte?

- Sokrates – elementy teorii wychowania umysłowego, uczenie problemowe



  • chrześcijaństwo – wprowadza nowe pojęcia; średniowiecze jest monoparadygmatyczne; myśl pedagogiczne w tym okresie rozwija się słabo;

  • XVI w. – Renesans / Odrodzenie; reformacja w chrześcijaństwie; protestantyzm – ustrój kapitalistyczny

  • XVII – ku nowożytności (Bacon, Kartezjusz);

- J. Amos Komeński – człowiek-przełom; humanista; pedagog; ojciec „Wielkiej Dydaktyki”; ojciec kształcenia elementarnego, ustawicznego; „Omnes omnis omnimo” („Wszystkich wszystkiego wszechstronnie”); zasada poglądowości; postawił myśl pedagogicznych na pierwszych filarach nauki

  • oświecenie

- w Polsce – 1773 – Ministerium Edukacji; KEN; powszechność kształcenia; nowoczesność przygotowania nauczycieli;

- Europa – 1779 – Trapp – Katedra Pedagogiki Uniwersyteckiej – „Systematyczna pedagogika eksperymentalna”



  • XIX – J.F. Herbart: prof. hab. pedagogikiw Getyndze; wykładał w Królewcu na katedrze filozofii (po Kancie)l „Pedagogika ogólna wywiedzona z celu wychowania”; ojciec pedagogiki naukowej; próba usystematyzowania opartego na etyce filozoficznej i psychologii (stworzonej przez siebie);

  • schyłek XIX w. – W. Wundt – Lipsk, 1879, Eksperymentalne Laboratorium; skrzydła pedagogice rozwijają:

- powstanie psychologii

- genetyka Haeckla

- medycyna eksperymentalna

- socjologia



  • XIX/XX w. – pedagogika eksperymentalna; naśladowanie przyrodoznawstwa; szukanie związków przyczynowo – skutkowych niw wystarcza

  • I poł. XX w. – pedagogia normatywna – na bazie filozofii, etyki; podnosi temat celów; filozofia pokantowska – zajmująca się człowiekiem, tym co być powinno, ideami prawdy i piękna;

fazy rozwoju:



  • faza pedagogiki spekulatywnej – stosowanie konstruktów na bazie filozofii, nie jest samodzielna, analizuje wiedzę potoczną; dedukcja; dogmatyzm;

  • faza pedagogiki uniezależniającej się – zrywanie z idealizmem spekulatywnej; J. Dewey (progresywizm); usamodzielnianie się; autonomia pedagogiki;




  1. sposoby kreowania pedagogiki

  • pedagogika jako nauka traktująca o wykorzystywaniu w praktyce konstruktów filozoficznych, kulturowych, religijnych; odmiany: średniowiecze i pedagogika kościelna, Polska międzywojenna i pedagogika państwowa

  • pedagogika jako dyscyplina przetwarzająca konstrukty psychologiczne, socjologiczne (w naukach pokrewnych) do zadań praktycznych; pedagogika sprowadzona do rangi wykonawczej – PRL

  • pedagogika jako dyscyplina empiryczno – analityczna

  • pedagogika jako dyscyplina praktyczna, prakseologiczna; medytacja nad „tu i teraz”; pedagogia



  1   2   3


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość