Strona główna

Właściwości odżywcze i lecznicze miodu w oparciu o jego skład chemiczny


Pobieranie 40.06 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar40.06 Kb.

- -

Właściwości odżywcze i lecznicze miodu w oparciu o jego skład chemiczny

Historia miodu sięga niepamiętnych czasów.Miód składano Bogom w ofierze, a za czasów Ramzesa II wynagradzano nim za pracę.1300 lat przed naszą erą wartość miodu w Małej Azji odpowiadała wartośći masła.

Lecznicze właściwości miodu znane były 1500 lat przed naszą erą. Hipokrates leczył miodem rany.Demokryt z Abdery radził, by ciało namaszczać olejkami i spożywać dużo miodu.W Biblii znajduje się aż 60 wzmianek o miodzie.Miodem i szarańczą odżywiał się Jan Chrzciciel.Chrystus, po zmartwychwstaniu, jadł rybę i plaster miodu, aby niedowierzającym uczniom udowodnić swoją obecność.Mahomet zakazal swoim uczniom picia wina, za to polecał im spożywanie miodu. Starożytni Grecy uważali miód za żródło mądrości.Miodem balsamowano ciała zmarłych.
Źrodła miodu pszczelego

Pszczoły wytrwazają miód ze spadzi i z nektaru kwiatów.Nektar to aromatyczna, słodka wydzielina nektarników roślin nektarodajnych, tzw.miodników – gruczołowych organów roślin nektarodajnych. Pszczoły zbierają nektar i przerabiają go w ulu na miód.

Zawartość cukrów w nektarze waha się od 8% do 70%.Są to glukoza sacharoza i fruktoza.Do zbioru nektaru pszczoły przystępują, kiedy zawiera on co najmniej 8 % cukrów.Najchętniej zbierają jednak nektar o zawartości 30% cukrów.Do produkcji nektaru roślinom potrzebna jest odpowiednia temperatura, wilgotność powietrza, nasłonecznienie, ciśnienie atmosferyczne a także warunki agrotechniczne. Optymalna temperatura, sprzyjająca nektarowaniu większości roślin, wynosi 18-28°C. Poniżej 20°C nektarowanie słabnie, a przy 35°C zanika.Najwięcej nektaru rośliny wydzielają w czasie dusznych nocy i przed burzą.Deszcze wypłukują nektar,a przerwa w nasłonecznieniu powstrzymuje jego wydzielanie.

Spadź to słodka, lepka, dość­­­ gęsta ciecz.Występuje latem, rzadziej wiosną, na liściach, zielonych pędach i gałązkach niektorych gatunków drzew.Z roślin spływa sok z miejsc nakłutych przez mszyce(Aphidinea), czerwce (Coccinea) lub miodówki(Psyllidea).Sok ten zawiera białko(poza wodą i cukrami),stanowiące dla tych owadów główne źródło pokarmu.Niestrawiona część soku, bogata w cukry, wydalana jest przez te pluskwiaki na zewnątrz w postaci spadzi, którą pszczoły zbierają i przerabiają na miód spadziowy.Spadź jest tak słodka, że pszczoły w okresie spadziowania rezygnują z lotów na inne pożytki.

Spadź pojawia się po parnych, ciepłych i wilgotnych nocach.Występuje na górnej stronie liści. W warunkach klimatycznych Polski najlepiej spadziują jodła i świerk.Deszcze i gęste mgły zmywają spadź.Jej pojawianie się jest bardzo nieregularne i trudne do przewidzenia.





Powstawanie miodu

Pszczoła, ssąc nektar(spadź), rozrzedza go kropelką wydzieliny gruczołów gardzielowych. Następnie, poprzez otwór gębowy i przewód pokarmowy, kieruje tak wzbogaconą zdobycz do wola, zablokowanego od strony jelita środkowego wentylem przedżołądkowym.

Oczyszcza on nektar z różnego rodzaju zawiesin, wychwytując między innymi ziarenka pylku.W wolu dokonuje się wstępna przeróbka nektaru na miód.Dodawane są enzymy, powodujące rozpad cukrów złożonych na cukry proste.

Po powrocie do ula zbieraczka przekazuje nektar młodej pszczole, która wciąga go do swojego wola i parokrotnie wyrzuca na język.Podczas tej czynności znowu dostaje sie do kropelki nektaru pewna ilość wydzieliny gruczołów gardzielowych, których enzymy decydują o dalszych przemianach chemicznych dojrzewającego miodu.Miód nabiera własciwości antybiotycznych dzięki inhibinom, zawartym w wydzielinie gruczołów ślinowych pszczoły.Aktywność inhibin jest większa w miodach wielokwiatowych, aniżeli w miodach odmianowych.Z wola, wodnisty jeszcze miód,pszczoły zaczynają przenośić do dolnych komórek plastrów, aby szybciej odparowała z niego woda.Potem przenoszą miód do górnych komórek plastrów.W procesie powstawania i dojrzewania miodu biorą udział enzymy: sacharaza i amylaza.Dojrzewanie miodu przebiega dość szybko(4-5 dni).Kiedy miód jest już dojrzały i nie zawiera więcej niż 16-18 % wody, pszczoły zasklepiają komórki plastra woskowym wieczkiem.Czasami miody spadziowe nie są przez pszczoły zasklepiane.


Miód

Miod jest naturalnym produktem pszczelim o charakterystycznym smaku, swoistym aromacie i barwie od jasnożółtej do ciemno bronzowej. Wytwarzany jest z nektaru roślin kwiatowych, spadżi lub z obu tych surowców jednociesznie.Świeży miód nektarowy , tak zwana patoka, jest płynny i według normy branżowej może zawierać do 20% wody.Wyjątek stanowi miód wrzosowy, dla którego norma przewiduje dopuszczalną obecność do 23% wody.Skrystalizowany miod nazywamy krupcem.



Miód jest od wieków znanym środkiem odżywczym i leczniczym.Rozrożniamy miody

Nektarowe

Spadziowe

Nektarowo-spadziowe

Cechą miodów jest ich kolor, zapach, smak, konzystencja, kwasowość i kaloryczność.


Skład chemiczny miodu
Gęstość(ciężar właśćiwy)

Od 1380 do 1450mg/cm3.



Woda

Od 18 do 20% wody.Jeden litr miodu o zawartośći 18% wody waży przy 15 C –1423 gramy.



Cukry

Glukoza- zwana do niedawna glikoza, cukrem gronowym lub dextryną.

Fruktoza-czyli cukier owocowy

Sacharoza-zwana pod nazwą cukru trzcinowego lub buraczanego

Maltoza- cukier słodowy

Melecytoza-cukier modrzewiowy
Sole mineralne

Soli mineralnych nie wytrwarzają ani pszczoły, ani rośliny.Są one stałymi składnikami gleby.Rośliny pobierają je przy pomocy swoich systemów korzeniowych.


Enzymy

Ich głównym żródłem jest wydzielina gruczołow ślinowych pszczoły.Właśnie od enzymów zależy szybkość szeregu reakcji i procesów chemicznych, zachodzących w miodzie.Do najważniejszych enzymów zaliczamy:

Inwertazę(sacharazę),

rozszczepiającą cukier trzcinowy na cukier gronowy i owocowy

Amylazę(diastazę)

rozkładającą skrobia

Katalazę

powodującą rozkład wody utlenionej na wodę i tlen molekularny.

Enzymy wrażliwe są na światło i ciepło.Ulegają zniszczeniu w temperaturze 60°C.



Kwasy organiczne

Mają wielki wpływ na wartość i smak miodu. W miodach spotykamy następujące kwasy:

Bursztynowy

Jablkowy


Mlekowy

Octowy


Propionowy

Solny


Masłowy

Borowy


Cytrynowy

Pyroglutaminowy

Fosforowy

Szczawiowy

Winny

Oraz śladowe ilości kwasu mrówkowego




Witaminy

Miód jest ubogi w witaminy. W 100g miodu stwierdzono obecność:

Witaminy B1 w ilośći 0,044mg

B2 0,026mg

B3 kwas pantotenowy)0,055mg

B6 0,001mg

H (biotyna) 0,066mg

PP(kwas nikotynowy) 0,011mg

A(akseroftol)

C(kwas askorbiowy)

D(kalcyferol)

K(filochinon)

M(kwas foliowy)
Białka i aminokwasy

Ani nektar, ani spadż nie zawierają białek.Ich zawartość w miodzie waha się w granicach od 0,1 do 0,6%.Podobnie jak enzymy, bialka są wrażliwe na ciepło i tracą swą wartość przy ponad 60°C.


Inne składniki

Głównym hormonem zawartym w miodzie jest acetylocholina, powodująca rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniżenie cisnienia krwi i pobudzenie czynności gruczołów.

Z inhibin spotyka się m. in. Arbutynę, penicylinę B i wodór.Większe ich ilości występują w miodach spadziowych.

Wśród pozostałych składników miodu spotykane są olejki eteryczne(mentol, tymol) nadające miodom zapach i smak, blisko 50 substancji zapachowych



koloidy miodowe wpływające na zabarwienie , klarowność i krystalizację miodu.
Polska Norma na miód pszczeli, PN- 88/A-77626z 1988 r

(za Rybak-Chmielewska, 1998) określa nastepujące wymagania odnośnie cech chemicznych i fizycznych jakim muszą sprostać dostarczane na nasz rynek.

zawartość wody w % wagowych- nie więcej niż 20

zawartość cukrów redukujących w % wagowych nie mniej niż:

dla miodów nektarowych – 70

dla miodów nektarowo-spadziowych 65

dla miodów spadziowych- 60


zawartość sacharozy łącznie z melezytozą w % wagowych –nie więcej niż:

w miodach nektarowych 5

w miodach nektarowo-spadziowych 7

w miodach spadziowych 10


kwasowość ogólna w cm3 1 n roztworu NaOH na 100g miodu-w zakresie od 1 do 4; dla miodu gryczanego- do 5

liczba diastazowa- nie mniej niz 8,3 podaje ona jaka ilość cm3 1% roztworu skrobi zostaje rozlożona, w określonych warunkach, przez enzymy zawarte w 1g badanego miodu.W swieżych miodach liczba diastazowa wynośi średnio 17,9 jednostek.
zanieczyszczenia mechaniczne w % wagowych- nie więcej niż 0,1
zawartośc 5-hydroxymetylfurfural(HMF)w 100g miodu – nie więcej niż 3mg; dla miodu gryczanego do 4mg/ 100g
przewodność właśćiwa w 10-4 x S x cm-1 nie mniej niż:

w miodach nektarowych –1,5

w miodach nektarowospadziowych -6

w miodach spadziowych ze spadzi liśćiastej -8

w miodach spadziowych ze spadzi iglastej 9,5
zawartość proliny nie mniej niż 25mg/100g miodu;

ołowiu w mg/kg miodu- nie więcej niż 0,4

arsenu 0,2

miedzi 10,0

cynku 15,0

cyny 50,0
Aktualna norma polska odpowiada w zasadzie wymaganiom norm europejskich.
Ogólne własciwości biologiczne miodu

Jedną z cenniejszych własciwości miodu jest jego dzialanie na drobnoustroje chorobotwórcze dla czlowieka.

Produkt ten działa najsilniej na bakterie Gram-dodatnie, takie jak gronkowce(Staphylococcus aureus) i paciorkowce(Strepcococcus pyogenes, Strepcococcus pneumoniae, Strepcococcus mutans).

Poza tym miód wpływa również na zahamowanie wzrostu laseczek wąglika(Bacillus anthraccis),prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) i rzęsistka pochwowego(Trichomonas vaginalis).

Najsilniejsze działanie na bakterie i grzyby wykazuje świeży miód pszczeli.Ogrzianie tego produktu w temperaturze wyższej od 60°C powoduje częściowe lub calkowite zniszczenie zawartych w nim substancji antybiotycznych.

Na aktywność antybiotyczną miodu istotny wpływ mają zarówno czynniki fizykochemiczne, jak i chemiczne.Wśród czynników fizykochemicznych wymienić można wysokie ciśnienie osmotyczne , spowodowane dużym stężeniem cukrów(srednio 77%) oraz kwaśny odczyn środowiska, wywołany obecnośćią kwasów organicznych(średnie­= 4,1).W tym środowisku rozwój bakterii i drożdży osmofilnych jest calkowicie zahamowany.

Do substancji chemicznych, odpowiedzialnych za antybiotyczne dzialanie miodu, nalezy zaliczyć, przede wszystkim, oksydazę glukozy.Enzym ten , wprowadzany do miodu wraz z wydzieliną gruczołów gardzielowych pszczół powoduje powstawanie z glukozy nadtlenku wodoru.Związek ten, potocznie zwany wodą utlenioną, odznacza się silnym dzialaniem antybiotycznym.Już w steżeniach 3-10ug/ml powoduje on zniszczenie wszystkich chorobotworczych bakterii, grzybow, wirusów i pierwotniakow.

W naturalnym miodzie reakcja powstawania nadtlenku wodoru zachodzi bardzo wolno.Aktywność antybiotyczna świeżego, nierozcieńczonego miodu jest z tego względu niska.Natomiast po rozcieńcieniu miodu wodą powstawanie nadtlenku wodoru zachodzi z dużą szybkością.Dla przykładu aktywność antybiotyczna rozcieńczonego miodu jest od 6 do 220 razy wyższa w porównaniu z miodem nierozcieńczonym.

Do innych substancji antybiotycznych, wytrwarzanych przez pszczoły i wprowadzanych przez nie do miodu, należą lizozym i apidycyna.

Lizozym, jest enzym pochodzący z wydzieliny gruczolów gardzielowych i ślinowych pszczół robotnic i dodawany przez nie do miodu.Enzym ten , w środowisku kwaśnym, jest dość odporny na ogrzewanie, a także na dzialanie soku żolądkowego.Traći jednak szybko aktywność pod wplywem światla.Dżiała on na śćiany komórkowe bakterii, rozpuściając je i niszcząc komórki.

Naukowcy rosyjscy dowiedli, że za sprawą lizozymu dzialanie to jest silniejsze w sto sunku do bakterii Gram-dodatnich, pośiadających polisacharydową ścianę komórkową.Wynika stąd wyższa skuteczność miodu wobec drobnoustrojów Gram- dodatnich, w porownaniu z drobnoustrojami Gram –ujemnymi.W związku z powyższym można sądzić, że lizozym może być jednym z ważnych kryteriów oceny aktywności biologicznej miodu.

W miodach odmianowych występują także substancje antybiotyczne pochodzące z nektaru roślin olejkowych i spadzi drzew iglastych, takie jak tymol, eukaliptol, mentol, pimen i kamfen.

Działanie miodu po podaniu doustnym

Dżialanie miodu na serce i uklad krążenia znane jest od davna.Dżięki dużej zawartości glukozy i fruktozy miód jest produktem łatwo przyswajalnym przez organizm, w tym przez mięśień sercowy.Wysoko energetyczne skladniki wchłaniane są bezprosrednio do krwi już w blonie śluzowej żołądka, z pominięciem przewodu pokarmowego.Miod w ilosći 100 g dostarcza średnio 325 kcal energii.

Występująca w miodzie acetycholina wzmacnia silę skurczu i wydolność mięśnia sercowego.Przyczynia się do tego także potas( K) występujący w miodzie w stosunkowo dużej ilości.

Miod powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, a także rozszerzenie naczyń wieńcowych.Pryzcyznia się do zahamowania procesu miażdżycowego.

Wplyw miodu na uklad oddechowy można wyjasnić jego szerokim zakresem działania biologicznego.Miód odznacza się własciwościami antybiotycznymi, przeciwzapalmymi, wykrztuśnymi i odnawiającymi.

Za dzialanie na drobnoustroje chorobotworcze, wystepujące w drogach oddechowych odpowiedżialny jest nadtlenek wodoru.Wazną rolę odgrywają rownież skladniki olejkow eterycznych, zwlascia przy bezposrednim kontakcie miodu ze zmienioną zapalnie bloną śluzową tych narządów.

Miod powoduje podraznienie gruczolow wydzielniczych błony śluzowej dróg oddechowych, dżęki czemu dochodzi do uplynienia wydzieliny oskrzelowej.Pobudza oa rownież ruch rzęsek aparatu migawkowego,co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny i usuwanie jej na zewnątrz.

Miod odznacza się rownież właściwościami przeciwalergicznymi.Związane jest to, przede wszystkim, ze zmniejszeniem obrzęku błon śluzowych, który towarzyszy stanom alergicznym dróg oddechowych, jak rownież z działaniem uodparniającym miodu.



Miód normalizuje zaburzoną czynność wydzielniczą i motoryczną żołądka.Ponadto przyszpiesza gojenie powierzchni blony śluzowej żołądka i dwunastnicy poprzez wchlanianie wody z chorej tkanki oraz dzialanie przeciwzapalne i odnawiające.

Miod pobudza czynność wydzielniczą i motoryczną jelit.Po podaniu tego produktu obserwuje się wzrost ruchow perystaltycznych jelita cienkiego i zwiększone wydzielanie soku jelitowego.

Miod wykazuje wyrazne dżalanie na wątrobę i drogi żółciowe.Ze względu na dużą ilość glukozy i fruktozy, jest on łatwo przyswajalny przez ten narzad.Glukoza zawarta w miodzie, oprócz odżywiania komórek wątrobowych, niezbędna jest w procesach odtruwania organizmu.W wyniku łączenia związków toksycznych z kwasem glukuronowym i pirogronowym

powstają polączenia łatwo rozpusczalne w wodzie, które wydalane są z organizmu wraz z moczem.

Fruktoza calkowicie jest wykorzystywana do syntezy glikogenu, magazynowanego następnie w wątrobie.Prowadzi to do przyszpieszenia przemiany w tkankach, a także do wzmożenia czynności ochronnej i odtruwającej tego narządu.

Występująca w miodzie cholina, obniża pożiom lipidow w wątrobie oraz zwiększa wydzielanie żółci.

Dzięki niskiej zawartości bialka oraz jonów sodu i chloru miod wykazuje korzystne działanie na nerki i drogi moczowe.Przyczynia się do usuwania obrzękow pochodzenia sercowego i naczyniowego.Rozszerza naczynia krwionosne nerek,zwiększając filtrację kłębkową.Ma to szczególne znaczenie w schorzeniach nerek,którym towarzyszy zmniejszone wydzielanie moczu.Zapobiega powstawaniu kamicy w nerkach i pęcherzu moczowym.

Przyczynia się do usuwania obrzęków pochodzenia mózgowego.

Duża zawartość cukrów prostych, takich jak glukoza i fruktoza oraz niewielka ilość sacharozy, czynią miód pomocnym w leczeniu cukrzycy.



Działanie miejscowe

Miod , dzięki szybkiemu przenikaniu przez skorę, zaopatruje tkanki w glukozę oraz inne substancje odżywcie.W przypadku ran przyczynia się do szybkiego ich oczyszczania z produktow przemiany materii i elementow martwiczych.Przejawia także właśćiwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i odnawijące, dzięki czemu prowadzi do szybkiego ziarninowania i naskókowania rany.

Miod z dobrymi wynikami stosujesię rownież w przypadku ropiejących ran i oparzeń. Nie dopuszcza także do tworzenia się pęcherzy i blizn pooparzeniowych.

Miód przeciwdziala powstawaniu próchnicy zębów.Stwierdzono, że wzrost paciorkowcow Strepcococcus mutans, bedących głowną przyczyną prochnicy, hamowany jest przez obecny w miodzie nadtlenek wodoru.Ze względu na niewielką zawartość sacharozy(przeciętnie 1.3%) drobnoustrój ten nie jest w stanie wytworzyć nalotu nazębnego, czynnika warunkującego rozwój próchnicy zębów.
Zestawienie głównych kierunkow leczniczego dzialania miodów odmianowych
Odmiana miodu Schorzenie
Rzepakowy wątroba i drogi żółciowe

serce i naczynia wieńcowe

stany zapalne dróg oddechowych
Akacjowy zaburzenia przewodu pokarmowego

nerki i uklad moczowy

przeziębienia
Lipowy górne i dolne drogi oddechowe

serce i uklad krążenia

uklad nerwowy, stres
Gryczany uklad krążenia, miażdżyca

wątroba i dzialanie odtruwające

niedokrwistość z niedoboru żelaza
Wrzosowy nerki i drogi moczowe,gruczoł krokowy

stany zapalne jamy ustnej i gardla

stany zapalne żołądka i jelit
Wielokwiatowy stany alergiczne dróg oddechowych

wyzczerpanie fizyczne i psychiczne

serce i naczynia krwionośne
Spadziowy dolne drogi oddechowe

z drzew przewod pokarmowy,

iglastych zaparcia,biegunki
Spadziowy nerki i drogi moczowe

z drzew wątroba i drogi zółciowe

lisciastych przewod pokarmowy, jelita
Nektarowo­ stany wyczerpania fizycznego

-spadziowy psychicznego

serce i uklad krążenia

zaburzenia trawienne
Na zakończenie można stwierdżić, że systematyczne przyjmowanie określonej odmiany miodu może przyczynic się do poprawy stanu zdrowia i funkcjowania wielu narządów organizmu ludzkiego.

Na samo zakończenie swojej pracy chciał bym napisać jeszcze o jednym produkcie, który jest przeznaczony wyłącznie dla hodowców pszczół i jest dla nich nagrodą za ich staranie.Tym produktem jest piękne uczuce zadowolenia ze sensownej twórczej czynności,którą hodowla pszczół istotnie jest,poczuce przynależności do przyrody,miłość do pszczól.A ja zyczę sobię, aby tym produktem byli obficie obdarzeni wszyscy, którzy lubią pszczoły.







©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość