Strona główna

Walka Cesarstwa z Papiestwem o panowanie nad światem papiestwo w średniowiecznej europie


Pobieranie 42.26 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar42.26 Kb.
Walka Cesarstwa z Papiestwem o panowanie nad światem
PAPIESTWO W ŚREDNIOWIECZNEJ EUROPIE


PONTYFIKAT

FAKTOGRAFIA

Stefan II 752-757

1. Układ w Quierzy. Pepin II zobowiązał się do powstrzymania Longobardów i do zwrócenia papieżowi zajętych przez nich terenów. Powstanie Państwa Kościelnego-755-756.

2. Akt „darowizny Konstantyna”- sfałszowany przez kancelarię papieską dokument na mocy którego cesarz rzymski darował rzekomo papieżowi Sylwestrowi znaczną część posiadłości w Italii. W związku z tym król Franków nie darował ale zwracał należne biskupowi Rzymu ziemie




Leon III 795-816

Papież koronuje Karola Wielkiego na cesarza Rzymu, lud rzymski obwołuje Karola Augustem – 800 r.

Eugeniusz II 824-827

Z polecenia cesarza Ludwika Pobożnego jego syn Lotar ustanawia w Rzymie Konstytucję mocą której lud zostaje odsunięty od wyboru papieża, udział w elekcji bierze kler i możniejsze rody rzymskie, cesarz miał potwierdzać obranego i odebrać od niego – jeszcze przed konsekracją  .przysięgę wierności.

Sylwester II 999-1003

Papież wspólnie z cesarzem Ottonem III zamierzali utworzyć uniwersalne państwo chrześcijańskie, którego zwierzchnikiem miał być cesarz, a współrealizatorem podporządkowany w sprawach świeckich papież.

Leon IX 1049-1054

Wybrany przez cesarza Henryka III w obecności legatów rzymskich. Realizacja I etapu reformy i odnowy życia kościelnego, reorganizacja kurii papieskiej. Całkowite zerwanie Kościoła rzymskiego z Kościołem konstantynopolitańskim. Wzajemna ekskomunika –schizma wschodnia (1054).

Mikołaj II 1059-1061

Wybrany na papieża przez gremium kardynałów reformatorów. Aby zapobiec ingerencjom władzy świeckiej z inicjatywy Hildebranda zebrał się w Lateranie (1059) synod pod przewodnictwem Mikołaja II. Uchwalono, że odtąd papieża będą wybierali wyłącznie kardynałowie. Kandydatem do urzędu papieskiego mógł być w zasadzie tylko członek kolegium kardynalskiego.

Grzegorz VII 1073-1085 Hildebrand, Toskańczyk

  1. Na synodzie w Rzymie w 1074 r. ogłosił surowe kary za naruszanie przez duchowieństwo celibatu i kupowanie urzędów kościelnych. Ludowi zakazano przyjmować sakramenty od księży żonatych lub przekupnych.

  2. Autor dokumentu Dictatus pape w którym wyłożył pozycję papieża na świecie i jego stosunek do cesarza.

  3. Spór o inwestyturę z cesarzem Henrykiem IV. Upokorzenie cesarza pod Canossą w Toskanii (1077).

Urban II 1086-1099

Korespondencja z cesarzem bizantyjskim Aleksym I z rodu Komnenów w sprawie poparcia papiestwa w zorganizowaniu pomocy dla wschodniego chrześcijaństwa, zagrożonego przez ekspansję islamu. Ogłoszenie na synodzie w Clermont w1095 r. wyprawy wojenną rycerstwa chrześcijańskiego w celu wyzwolenia z rąk Saracenów Jerozolimy i innych miejsc świętych. Tym, którzy podejmą to „ Chrystusowe wyzwanie ”, papież „ mocą otrzymaną od św. Piotra” przyrzekł udzielić odpustu zupełnego.

Kalikst II 1119-1124

Doprowadził do podpisania 23.09.1122 w Wormacji układu z cesarzem Henrykiem V. Układ ten uważa się za prototyp wszystkich następnych konkordatów. Cesarz wyrzekł się inwestytury przez pierścień i pastorał, których wręczenie oznaczało akt nominacji dostojnika kościelnego, ale zatrzymał przywilej nadania elektom wybranym przez duchowieństwo prawa do korzystania z dóbr przyznanych w charakterze lenna. Wybory biskupa przekazano kolegium złożonemu z członków kapituły katedralnej.

Innocenty III 1198-1216

Doskonały administrator i zręczny polityk. Korzystając z osłabienia cesarstwa niemieckiego, podporządkował sobie episkopat i władców świeckich. Stał się suwerenem znacznych obszarów Europy : królowie Skandynawii, Portugalii, Aragonii i Anglii, władcy Serbii i Gułgarii uznawali jego lenno płacąc chojnie daniny. Inne państwa płaciły świętopietrze i zgadzały się na bezpośrednią ingerencję papieża w sprawy państwowe. Papież szafował bezwzględnie klątwą i interdyktem. Miał świetnie zorganizowany aparat administracyjny i fiskalny. Stolica Apostolska stała się pierwszą potęgą finansową Europy.

IV sobór laterański (1215)  największy sobór średniowiecza. Uchwalono 70 kanonów stanowiących zręby nowego ustawodawstwa kościelnego.

Bonifacy VIII 1294-1303

Kontynuator reformy Kościoła, konflikt z królem Francji Filipem IV Pięknym , zmierzch dominacji władzy kościelnej nad świecką.

Klemens V 1305-1314

Przeniesienie stolicy do Awinionu, gdzie powstał warowny pałac. Wyraźny wzrost wpływów królów Francji na sprawy Kościoła. Niewola babilońska Kościoła (1307-1377).

Jan XXII 1316-1334

Rozbudowa kurii papieskiej jako centralnego urzędu kierującego całym Kościołem, fiskalizm, obłożenie podatkami ogółu kleru, pobieranie wysokich opłat od zainteresowanych.

Urban VI 1378-1389

Przeniesienie stolicy do Rzymu-wielka schizma zachodnia 1377-1417. Klemens VII- antypapież w Awinionie. Powstanie dwóch obediencjii. Sobór zwołany do Pizy (1409) mający zlikwidować kryzys wyłonił trzeciego papieża ( trzy obediencje)

Grzegorz XII 1406-1415

Jedność Kościołowi katolickiemu przyniósł sobór w Konstancji (1414-1418). Sobór reprezentujący cały Kościół powszechny, ma władzę najwyższą nadaną mu przez Chrystusa i wszyscy , nie wyłączając papieża, winni pdporządkować się jego władzy. Sobór zbierać się będzie regularnie co kilka lat. Koncyliaryzm.


Teksty źródłowe

Schizma wschodnia z 1054 r.

Bulla wyklinająca patriarchę Konstantynopola, Michała Cerulariusza, przez Rzym z 16 VII 1054 r. Cyt. za: Walka Cesarstwa z Papiestwem. Teksty źródłowe do nauki historii w szkole średniej, w świetle źródeł przedstawił W. Semkowicz, zesz. 15, Kraków 1924

Humbert, z Bożej łaski kardynał biskup św. Rzymskiego Kościoła, Piotr, arcybiskup Amalfi, Fryderyk, diakon i kanclerz, do wszystkich synów Kościoła katolickiego. Święta, rzymska, pierwsza i apostolska Stolica, do której jako głowy należy troska


  1. wszystkie kościoły, raczyła dla pokoju i pożytku Kościoła mianować nas „apokrisariuszami" [legatami] na to królewskie miasto, abyśmy, stosownie do rozkazu, tam się udali i naocznie sprawdzili, czy uzasadniony jest krzyk, który bezustannie z tego miasta dochodzi do jej [Stolicy Apostolskiej] uszu, lub, jeśli tak nie jest, aby o tym wiedziała. Z tego powodu niechaj dowiedzą się przede wszystkim sławni cesarze, duchowieństwo, senat i lud miasta konstantynopolitańskiego oraz cały Kościół katolicki, żeśmy tam wykryli wielkie zło, z czego niezmiernie radujemy się w Panu dobrym i wielkim, ale też smucimy się boleśnie. Jakże bardzo bowiem chrześcijańskim i prawowiernym jest miasto u kolumn cesarstwa i jego szanownych, mądrych obywateli! Jaką zaś straszną herezję co dzień w jego wnętrzu zasiewa Michał, nadużywający tytułu patriarchy i zwolennicy jego głupoty! [Potem wymienia Humbert wszystkie błędy Cerulariusza: symonię, arianizm, donatyzm, nikolaityzm, manicheizm itd.] Za te błędy i inne jeszczeliczne czyny swoje Michał ów napomniany listami pana naszego, papieża Leona, wzgardził nawróceniem się. Ponadto nam, wysłańcom jego, chcącym przyczyny tak wielkiego zła rozsądnie wytępić, odmówił widzenia się i rozmowy z sobą, zabronił wstępu do kościołów dla oprawiania mszy, jak i pierwej zamknął kościół łacinników i nazywając ich „azymitami" słownie i czynnie wszędzie ich prześladował, do tegostopnia, iż w synach swych wyklął Stolicę Apostolską, wobec której dotąd pisze się ekumenicznym [powszechnym] patriarchą. Dlatego my, nie mogąc znieść niesłychanych obelg i krzywd wyrządzonych świętej, pierwszej, apostolskiej Stolicy i widząc, jak katolicka wiara coraz bardziej podupada, powagą świętej i nierozdzielnej Trójcy i Stolicy Apostolskiej, której legację spełniamy, i wszystkich prawowiernych ojców z siedmiu synodów oraz całego Kościoła katolickiego, klątwę, którą pan nasz, najczcigodniejszy papież, Michała i jego następców obłożył, w razie gdyby się nie poprawili, w taki oto sposób podpisujemy: Michał, nadużywający tytuł patriarchy, neofita, który tylko postrachem ludzi osiągnął habit mniszy, teraz zaś od wielu zniesławiony jest najgorszymi zbrodniami, a wraz z nim Leon Achridanus mieniący się biskupem i kapelanem tegoż Michała, Konstantyn, który świętą Ofiarę łacinników podeptał bezbożnymi nogami, i wszyscy ich naśladowcy w błędach i domniemaniach, niechaj będą potępieni wraz z Symonistami, Arianami, Donatystami, Nikolaitami, Sewerianami, Pneumatomachami, Manichejczykami i Nazarenami, i z wszystkimi heretykami, a także wraz z szatanem i jego aniołami, chybaby się nawrócili. Amen, amen, amen.

Rozejm Boży - Treuga Dei

Cyt. za: G. Duby, Rok Tysięczny, przeł. M. Malewicz, Volumen i Bellona, Warszawa 1997, s. 155-157.

Tekst przysięgi ustalony został przez Guerina - biskupa Beauvais (Francja) w latach 1023- 1025.

Nie napadnę na żaden kościół. Ze względu na jego nienaruszalne bezpieczeństwo nie dokonam też najazdu na piwnice znajdujące się na terenie przykościelnym, z wyjątkiem przypadku, gdyby jakiś złoczyńca naruszył ten pokój, albo z powodu zabójstwa, albo uprowadzenia człowieka czy konia. Jednak nawet gdybym z tych przyczyn dokonał najazdu na te piwnice, nie wywiozę z nich świadomie nic poza owym złoczyńcą lub jego rzeczami.

Nie napadnę kleryka ani mnicha, jeśli nie będą nosić broni świeckiej (...); nie odbiorę im konia, chyba żebym ich ujął na gorącym uczynku (...), albo też w przypadku gdyby odmówili naprawienia swej winy w ciągu piętnastu dni od mego ostrzeżenia.

Nie zabiorę wołu, krowy, wieprza, barana, jagnięcia, kozy, osła ani wiązki chrustu, którą dźwiga, ani klaczy z jej nieułożonym jeszcze źrebięciem. Nie uprowadzę wieśniaka ani wieśniaczki, ani strażników, ani kupców, nie odbiorę im pieniędzy, nie zmuszę ich do płacenia okupu, nie zrujnuję ich, zagarniając ich mienie pod pretekstem, że ich senior udaje się na wojnę, i nie będę ich chłostał po to, żeby im odebrać środki do życia. (...)

Nie będę podpalał ani burzył domów, chyba że zastanę w nich rycerza, który jest moim wrogiem, albo złodzieja (...).

Nie zniszczę młyna i nie zabiorę ukradkiem zboża, które w nim się znajduje, chyba że będę w drodze albo na powszechnej wyprawie wojennej i będzie to na mojej własnej ziemi. (...)

Nie będę napastował szlachetnie urodzonych dam, ani tych, którzy im towa­rzyszą w podróży pod nieobecność mężów, chyba że zdybię je na wykroczeniu przeciwko mnie z ich własnej woli; tak samo będę się zachowywał wobec wdów i mniszek.

Nie będę też łupił tych, którzy wozami przewożą wino, i nie odbiorę im wołów. Nie będę zatrzymywał myśliwych, ich koni ani psów, chyba żeby wyrządzali szkodę mnie samemu lub tym, którzy podjęli takie samo zobowiązanie i dochowują go względem mnie.

Nie dotyczy to ziem, które należą do mojego alodium lub lenna, albo należą do mnie na mocy przywileju, są pod moją ochroną lub pod moim zarządem. Nie dotyczy to również przypadków, gdy będę budował lub oblegał zamek, gdy będę służył w wojsku króla lub naszych biskupów lub gdy będę w drodze. Ale i wtedy będę się domagał tylko tego, co jest niezbędne do życia, a do domu nie przywiozę nic prócz podków moich koni. Służąc w wojsku, nie pogwałcę nietykalności kościołów, chyba że odmówią mi sprzedaży i przewozu żywności.

Od początku Wielkiego Postu aż do Wielkanocy nie napadnę na rycerza, który nie nosi broni świeckiej, i nie zabiorę mu środków do życia, które będzie wiózł ze sobą. Jeśli jakiś wieśniak wyrządzi szkodę innemu wieśniakowi lub rycerzowi, odczekam piętnaście dni, a potem, jeśli szkody nie naprawi, pojmam go, ale nie wezmę z jego mienia nic oprócz tego, co jest określone prawem.


Pismo papieża Grzegorza VII do biskupów Metzu, Magdeburga i Konstancji z marca 1074 r.

Cyt. za: Walka Cesarstwa z Papiestwem

Nie od rzeczy będzie Ci donieść, że opierając się na powadze Ojców świętych, wydaliśmy na synodzie naszym następujące postanowienie: ci, którzy przez symonię, tj. za wynagrodzeniem osiągnęli jakikolwiek stopień lub urząd duchowny, nie mają zajmować na przyszłość w Kościele Świętym żadnego stanowiska urzędowego; a także ci, którzy za pieniądze dzierżą kościoły, mają je bezwzględnie utracić, aby nie można ich było później sprzedać lub kupić. Nie mniej też ci, którzy trwają w grzechu nierządu, nie mają odprawiać mszy albo, mając niższe święcenia, zarządzać ołtarzem. Stanowimy też, że gdyby oni wzgardzili postanowieniem naszym i Ojców świętych, lud żadną miarą nie ma przyjmować ich posług, aby ci, którzy dla miłości Boga i godności urzędu nie chcą się poprawić, przyszli do rozumu przez wstyd i łajanie ludu.

Dyktat papieski" („Dictatus papae")



1. Kościól rzymski przez samego Boga zestal założony.

2. Tylko sam biskup rzymski może być prawnie nazwany biskupem powszechnym.

3. Tylko on sam może biskupów składać z godności lub do nich przywracać.

4. Legat jego przewodniczy wszystkim biskupom na synodzie, nawet gdy jest niższy stopniem i może na nich wydać wyrok złożenia z godności [...]

6. Z obłożonymi przez niego klątwą nie wolno przebywać w jednym domu [...]

8. On sam może tylko używać insygniów cesarskich.

9. Tylko papieża stopy całować mają wszyscy książęta. [...]



12. Jemu wolno władcami rozporządzać, a więc i cesarzy z tronu składać. [...]

14. W całym Kościele wolno mu duchownych mianować, gdzie by chciał. [...]

17. Żaden przepis prawny i żadna księga kanonów (praw kościelnych) nie ma mieć ważności bez jego woli.

18. Orzeczenie jego przez nikogo nie może być zaczepione, on sam zaś może unieważnić (orzeczenia) wszystkich innych.

19. Przez nikogo nie może być sądzony [...]

22. Kościół rzymski nigdy nie pobłądził i po wszystkie czasy, wedle świadectwa Pisma św. w żaden błąd nie popadnie.

23. Biskup rzymski, jeśli kanonicznie został obrany, dzięki zasługom św. Piotra, niewątpliwie staje się świętym, jak świadczy św. Ennodiusz. biskup pawijski, z czym zgadza się wielu Ojców świętych, jak poznać można z dekretów świętego papieża Symacha [...]

26. Nikt nie może być uważany za katolika, kto nie zgadza się z Kościołem rzymskim.

27. On może poddanych zwalniać od wierności bezecnym.
Konkordat wormacki z 23 IX 1122 r.

Cyt. za: Walka Cesarstwa z Papiestwem



Akt cesarski

W imię świętej i nierozdzielnej Trójcy. Ja Henryk, z Bożej łaski cesarz rzymski Augustus, dla miłości Boga i Świętego Rzymskiego Kościoła oraz pana papieża Kaliksta i dla zbawienia duszy mojej, odstępuję Bogu, świętym apostołom Pańskim Piotrowi i Pawłowi i świętemu Kościołowi katolickiemu wszelką inwestyturę za pomocą pierścienia i pastorału, zgadzając się we wszystkich kościołach mego królestwa lub cesarstwa na kanoniczny wybór i wolną konsekrację. Posiadłości i lenna [regalia] św. Piotra, zabrane od wybuchu tego sporu aż po dzień dzisiejszy, tak za czasów mego ojca, jak i za moich, zwracam, o ile je mam w posiadaniu, temuż Św. Kościołowi Rzymskiemu, jeśli zaś których nie posiadam, dopomogę wiernie do ich odzyskania. Posiadłości zaś wszystkich innych kościołów i książąt oraz innych, tak duchownych, jak świeckich, utracone w tej wojnie, zwrócę za radą książąt lub na drodze prawa, o ile je posiadam, te zaś, których nie posiadam, dopomogę wiernie odzyskać. I daję prawdziwy pokój panu papieżowi Kalikstowi i Św. Kościołowi Rzymskiemu i wszystkim, którzy po stronie jego stoją lub stali. A we wszystkich sprawach, w których Św. Kościół Rzymski zażąda ode mnie pomocy, wiernie go wesprę, w tych zaś sprawach, w których skargę przede mną wytoczy, wymierzę mu należną sprawiedliwość.

To wszystko działo się za zgodą i radą książąt, który imiona są podpisane: [następują podpisy].

Akt papieski
Ja Kalikst, biskup, sługa sług Bożych, Tobie, umiłowanemu Synowi Henrykowi, z Bożej łaski cesarzowi rzymskiemu Augustowi, zezwalam, aby wybory biskupów i opatów królestwa niemieckiego, którzy podlegają królestwu, dokonywały się w Twojej obecności, bez symonii i jakiegokolwiek gwałtu, w ten sposób, abyś w razie wynikłej między stronami niezgody, za radą lub wyrokiem metropolity i biskupów z tejże prowincji, rozsądniejszej stronie udzielił swej zgody i pomocy. Wybrany zaś niechaj otrzyma od Ciebie za pomocą berła lenna [regalia] i to, co Ci z tego tytułu wedle prawa winien będzie, niech wypłaci. Kto zaś z innych stron cesarstwa zostanie wyświęcony, w ciągu sześciu miesięcy lenna za pomocą berła od Ciebie ma otrzymać, i to, co Ci z tego tytułu wedle prawa winien będzie, niechaj wypełni; z wyjątkiem tego wszystkiego, co oczywiście należy do Kościoła Rzymskiego. W sprawach zaś, w których wniesiesz do mnie skargę i zażądasz pomocy, wedle obowiązku mego urzędu pomocy tej Ci udzielę. Daję prawdziwy pokój Tobie oraz wszystkim, którzy po stronie Twojej są lub byli w czasie tego sporu.

Papież Innocenty III1 o stosunku papiestwa do cesarstwa

Bulla papieża Innocentego III z 1198 r. Cyt. za: J. Garbacik, K. Pieradzka, op. cit.



Podobnie jak Bóg, Stwórca wszechświata uczynił na firmamencie niebieskim dwa wielkie światła: światło większe, aby rządziło dniem, i światło mniejsze, aby rządziło nocą, tak dla umocnienia powszechnego Kościoła, który nazywają królestwem niebieskim, ustanowił dwie wielkie godności, większą, aby jako dniami rządziła duszami, i mniejszą, która by jako nocą rządziła ciałami: to są powaga papieska i władza królewska. A jak księżyc bierze światło swoje od słońca, ponieważ ustępuje mu pod względem wielkości, jakości, położenia i skutków działania, podobnie władza królewska od powagi papieskiej bierze blask dostojeństwa. I im bardziej tkwi w blasku promieni słońca, tym mniejsze posiada światło, a im więcej oddala się od oblicza słonecznego, tym więcej zyskuje na jasności.

1 Innocenty III (1160-1216) — papież w latach 1198-1216.







©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość