Strona główna

Warstwy atmosfery (od zewnątrz)


Pobieranie 58.15 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar58.15 Kb.

  1. Warstwy atmosfery (od zewnątrz):

    1. Egzosfera - powyżej 600–1000 km - bardzo mała gęstość i wysoka temperatura, sfera rozpraszania (dysypacji).

    2. Termosfera - od 80–85 km do 500–600 km - wskutek pochłaniania promieniowania słonecznego, temperatura rośnie wraz z wysokością, osiągając w wyższych jej partiach ponad 1500°C.

    3. Mezosfera - od 45-50 km do 80–85 km - temperatura powietrza maleje wraz ze wzrostem wysokości (od ok. 0° do ok. –70°C).

    4. Stratosfera - od 10-18 km do 45-50 km - temperatura dolnej warstwie jest stała - od -75˚C do -45˚C, w górnej (od wys. 20–25 km) rośnie na wskutek pochłaniania (gł. przez cząsteczki ozonu) promieniowania słonecznego do wartości ponad 0˚C, nie występują w niej chmury, jednak niekiedy na wys. 20–30 km obserwuje się obłoki iryzujące.

    5. Troposfera - od powierzchni do 7 km-18 km - temperatura w górnej granicy -55˚C /-80˚C, zawiera ponad 99% znajdującej się w atmosferze pary wodnej.

  2. Przyczyny krążenia powietrza:

  1. Oś Ziemi w czasie ruchu dookoła Słońca ma stały kierunek i nachylenie.

  2. Nierównomierny jest dopływ do powierzchni Ziemi energii promieniowanie słonecznego.

  3. Zróżnicowana jest temperatura powierzchni Ziemi, od której nagrzewa się powietrze.

  4. Powstają przy powierzchni Ziemi ośrodki wysokiego i niskiego ciśnienia.

  5. Istnieje przepływ mas powietrza między tymi ośrodkami, czyli krążenie.

  1. Fotodysocjacja - rozszczepienie wody.

  2. Ruchy powietrza:

    1. pionowo - konwekcja

    2. poziomo - adwekcja

  3. Prąd wstępujący - powstaje kiedy powietrze jest nagrzane i ma niewielki ciężar - w niżu.

  4. Prąd zstępujący - powstaje kiedy powietrze jest zimne i ma wielki ciężar - w wyżu.

  5. Wiatr - poziomy ruch powietrza wywołany różnicą ciśnień - wieje z wyżu do niżu.

  6. Siła Coriolisa - konsekwencja ruchu obrotowego Ziemi, wynika ze zróżnicowanej prędkości liniowej punktów położonych w różnych szerokościach geograficznych - odchylenie kierunku ciał będących w ruchu na półkuli północnej w prawo i na półkuli południowej w lewo.

  7. Stałe strefy obniżonego i podwyższonego ciśnienia:

    1. równikowa strefa obniżonego ciśnienia

    2. zwrotnikowe strefy podwyższonego ciśnienia

    3. strefy obniżonego ciśnienia umiarkowanych szerokości geograficznych

    4. strefy wyży okołobiegunowych

      Ośrodki stałe

      Ośrodki zmienne

      Wyż

      Niż

      Wyż

      Niż

      Grenlandzki

      Islandzki

      Kanadyjski

      Północnokanadyjski

      Hawajski

      Okołoantarktyczna Strefa Obniżonego Ciśnienia

      Wschodnioazjatycki

      Południowoazjatycki

      Azorski




      Australijski

      Południowoafrykański

      Południowoindyjski







      Południowoamerykański

      Południowoatlantycki







      Australijski

      Południowopacyficzny










      Antarktyczny










  8. Skutkiem występowania stałych stref są:

    1. pasaty - wieją w szerokościach międzyzwrotnikowych

    2. zachodnie wiatry umiarkowanych szerokości geograficznych

    3. wiatry biegunowe

  9. Globalna cyrkulacja atmosfery - krążenie powietrza wokół globu wywołane przez zróżnicowanie ciśnienia atmosferycznego przy powierzchni Ziemi.

  10. Mechanizm globalnej cyrkulacji atmosfery:

    1. nad równikiem silnie nagrzane lekkie powietrze unosi się do góry - powstaje niż

    2. powietrze ochładza się w trakcie wznoszenia do -70˚C -80˚C - w górze powstaje wyż

    3. stamtąd powietrze rozchodzi się na północ i południe - wiatry te to antypasaty

    4. wiatry zbierają się nad zwrotnikami - powietrze jest zimne więc spada w dół - w górnej części troposfery powstają niże, nad zwrotnikami wyże.

    5. z wyży zwrotnikowych powietrze wraca częściowo na równik - wiatry te to pasaty, a cały cykl tworzy cyrkulacja pasatowa - układ ten przesuwa się o kilkanaście stopni na północ lub południe wraz z przesuwaniem się promieni zenitalnych.

    6. w górnej części troposfery i w dolnej stratosferze w szerokościach geograficznych 30˚-40˚ tworzą się prądy strumieniowe zasilane powietrzem z antypasatów i powietrzem z wyższych szerokości geograficznych - okrążają całą Ziemie - 200-300 km/h z zachodu na wschód

    7. w strefie umiarkowanej - powietrze z biegunów spotyka się z powietrzem ze zwrotniowych wyży - powstaje niż i pionowe prądy wstępujące u góry powstaje wyż.

  11. Front atmosferyczny - wąska strefa przejściowa (warstwa graniczna) między 2 masami powietrznymi w troposferze różniącymi się cechami fizycznymi - temperaturą i wilgotnością:

    1. ciepły - powietrze ciepłe wypiera powietrze chłodne:

- równomierny, powolny spadek ciśnienia atmosferycznego

- wzrost temperatury powietrza

- tworzenie się chmur piętra wysokiego, później średniego i niskiego

- opady atmosferyczne o niewielkim natężeniu, lecz utrzymujące się dłuższy czas

- nieznaczna zmiana siły wiatru


    1. chłodny - powietrze chłodne wypiera powietrze ciepłe, przesuwa się szybciej od frontu ciepłego:

- początkowo spadek, później wzrost ciśnienia atmosferycznego

- szybki spadek temperatury powietrza

- wzrost prędkości wiatru

- rozwój chmur kłębiastych i kłębiasto-deszczowych

- krótkotrwałe ulewne opady, latem burze


    1. stacjonarny - powietrze po obu stronach frontu przemieszcza się równolegle do niego

    2. zokludowany - kiedy front chłodny dogania front ciepły

  1. Cyklon - niewielki ośrodek niskiego ciśnienia, w którym powietrze przemieszcza się ku środkowi układu, tworząc w nim wir:

    1. na półkuli północnej krąży przeciwnie do wskazówek zegara, na półkuli południowej - zgodnie ze wskazówkami.

    2. powstaje w strefie międzyzwrotnikowej na wskutek dużej różnicy temperatury wody i powietrza.

    3. obejmuje obszar o średnicy nawet 800 km, prędkość wiatru dochodzi do 100 m/s.

    4. w centrum - oko cyklonu (20-30 km średnicy):

- silny prąd wstępujący

- bardzo niskie ciśnienie

- niemal całkowity brak wiatru

- suche powietrze o temperaturze wyższej od temperatury powietrza otaczającego oko

- bezchmurne niebo


    1. dookoła cyklonu ogromne chmury kłębiaste, burze, ulewy

    2. między okiem a skrajem wiru - olbrzymia różnica ciśnień

    3. prędkość przesuwania się cyklonu - 10-40 km/h

    4. nad lądem szybko zanika

    5. występują na terenach:

- Morze Arabskie i Zatoka Bengalska

- morza otaczające Azję Południowo-Wschodnią

- wschodni Pacyfik - koło Ameryki środkowej

- morza otaczające północną Australię

- Pacyfik obok północno-wschodniej Australii


  1. Trąba powietrzna:

    1. kilkaset metrów

    2. dolna część dochodzi do ziemi, górna połączona z chmurą burzową

    3. różnica ciśnień między centrum a skrajem - nawet do 100 hPa

    4. prędkość wiatru - 100 km/h

  2. Tornado - odmiana trąby powietrznej:

    1. występuje w Ameryce północnej

    2. powstaje wiosną i na początku lata

    3. prędkość - 180 km/h, a nawet do 500 km/h

    4. średnio w ciągu roku tworzy się 700 tornad

    5. powstają głównie w szlaku zwanym „aleją tornad”

  3. Opady:

    1. konwekcyjny

    2. frontalny

    3. orograficzny

  4. Mżawka - kiedy krople mają średnicę nie większą niż 0,5 mm.

  5. Temperatura punktu rosy - temperatura, w której powietrze zostaje nasycone parą wodną (kondensacja).

  6. Koagulacja - łączenie się małych kropel w większe, możliwe tylko przy temperaturze powyżej 0˚C.

  7. Gradient wilgotno-adiabatyczny = -0,6 ˚C/100 m.

  8. Gradient sucho-adiabatyczny = 1 ˚C/100 m.

  9. Proces powstawania opadów:

    1. parowanie wody z powierzchni mórz, jezior, rzek, śniegu, lodu, gleby oraz organizmów żywych

    2. kiedy w powietrzu jest maksymalna możliwa ilość pary wodnej - wilgotność względna=100%, powietrze jest nasycone

    3. w momencie przesycenia nadmiar pary wodnej zostaje usunięty - para wodna ulega kondensacji (skropelniu)

    4. aby doszło do skroplenia potrzebne są jądra kondensacji - mikroskopijne ciała stałe - z nich zbudowana jest chmura

  10. Chmury:

    1. wysokie - 3-18 km, kryształki lodu:

- Cirrus (Ci)

- Cirrocumulus (Cc)

- Cirrostratus (Cs)


    1. średnie - 2-8 km, krople lub krople i kryształki lodu:

- Altocumulus (Ac)

- Altostratus (As)



    1. niskie - do 2 km, krople:

- Nimbostratus (Ns)

- Stratocumulus (Sc)

- Stratus (St)


    1. o budowie pionowej - 0,5-6 km, krople:

- Cumulus (Cu)

- Cumulonimbus (Cb)



Rodzaj opadu

Rodzaj chmury

Ci, Cc, Cs, Ac

As

Ns

Sc

St

Cu

Cb

mżawka

brak










X







deszcz

X

X

X




X

X

śnieg

X

X

X







X

grad
















X

  1. Pogoda - stan atmosfery ziemskiej w danym miejscu i czasie, określony przez zespół elementów i zjawisk meteorologicznych takich jak: ciśnienie, temperatura i wilgotność powietrza, rodzaj opadu atmosferycznego, wielkość zachmurzenia, mgła, burze.

  2. Klimat - całokształt pogody regionu lub miejsca, ukształtowany przez położenie geograficzne oraz właściwości fizyczne danego obszaru i określony na podstawie wieloletnich obserwacji.

  3. Do czynników klimatotwórczych należą m.in. procesy obiegu ciepła i wilgoci w atmosferze oraz krążenie powietrza wokół Ziemi.

  4. Przebieg procesów klimatotwórczych kształtowany jest przez czynniki klimatyczne:

    1. szerokość geograficzna

    2. wielkość oraz rozmieszczenie lądów i mórz

    3. odległość od morza

    4. prądy morskie

    5. wysokość nad poziomem morza

    6. rozkład form i ukształtowania powierzchni

    7. szata roślinność

    8. działalność człowieka

  5. Zakłócenia w strefowym rozkładzie temperatur tworzą następujące typy klimatu:

    1. morski - duże opady równomiernie rozłożone, chłodne lato, łagodna zima, mała amplituda rocznej temperatury powietrza (<18˚C).

    2. kontynentalny - małe opady, ciepłe lato, mroźne zimy, wysoka roczna amplituda (>23˚C)

    3. górski - niskie temperatury, duża liczba opadów równomiernie rozłożonych w ciągu roku - może występować w każdej szerokości geograficznej

  6. Mapa synoptyczna = mapa pogody.

  7. W analizie mapy synoptycznej należy uwzględnić:

    1. rozkład ciśnienia atmosferycznego i kierunki wiatrów (im bliżej siebie są izobary tym większa prędkość wiatru)

    2. temperatura powietrza

    3. fronty atmosferyczne




  1. Czynniki mające największy wpływ na klimat Polski (nazywany umiarkowanym ciepłym przejściowym):

    1. położenie w umiarkowanych szerokościach geograficznych

    2. odległość od dużych zbiorników wodnych

    3. ukształtowanie powierchni

    4. ogólna cyrkulacja powietrza - rozmieszczenie wyży i niży

    5. rodzaje mas powietrza napływające nad Polskę

  2. Polska leży między 2 strefami wysokiego ciśnienia - wyże zwrotnikowe i okołobiegunowe -> powietrze ucieka do stref umiarkowanych -> powstaje front polarny.

  3. Wędrujące niże powodują szybkie przemieszczanie się mas powietrza -> szybko zmienia się pogoda.

  4. Największy wpływ na Polskę mają:

    1. Wyż Azorski (stały)

    2. Niż Islandzki (stały)

    3. Wyż Azjatycki (sezonowy)

  5. Pogodę w Polsce kształtują następujące masy powietrza:

    1. powietrze polarno-morskie - północny Atlantyk - wzrost zachmurzenia i opady

    2. powietrze polarno-kontynentalne - Azja i Europa Wschodnia - zimą masy tego powietrza powoduję duże spadki temperatury, latem pogodę słoneczną i gorącą oraz burze

    3. powietrze zwrotnikowo-morskie - Azory i Morze Śródziemne - latem pogoda gorąca, parna, zimą odwilże i mgły

    4. powietrze zwrotnikowo kontynentalne - Azja Mniejsza, północna Afryka - ocieplenie i sucha słoneczna pogoda

    5. powietrze arktyczne - Morze Arktyczne, Grenlandia, Spitsbergen, północna Skandynawia - późna zima - mroźna i słoneczna pogoda, śnieg - wiosną krótkotrwałe przymrozki/ochłodzenia

  6. Pory roku w Polsce (oraz średnie dobowe temperatury):

    1. Zima - poniżej 0˚C

    2. Przedwiośnie - 0-5˚C

    3. Wiosna - 5-15˚C

    4. Lato - 15˚C+

    5. Jesień - 15-5˚C

    6. Przedzimie - 5-0˚C

  7. Monsuny - wiatry okresowo zmienne, występujące na obszarach zetknięcia się dużych obszarów lądowych i oceanicznych - przyczyną ich powstawania jest różnica w szybkości nagrzewania się lądów i mórz.

  8. Powstawanie monsunów:

    1. latem ląd nagrzewa się szyko, woda wolno

    2. nad lądem tworzy się niż (Niż Południowoazjatycki), nad morzem wyż

    3. powietrze z morskiego wyżu przynosi wilgoć nad obszar lądu -> wysokie opady -> monsun letni - wilgotny i ciepły

    4. w zimie kontynent azjatycki szybko oziębia się, woda oziębia się wolniej

    5. nad lądem powstaje wyż, nad wodą niż

    6. ruch powietrza z lądu ku morzu -> monsun zimowy - suchy i chłodny


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość