Strona główna

Ćwiczenie 9: Analiza ilościowa substancji czynnych w wybranych preparatach farmaceutycznych


Pobieranie 21.2 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar21.2 Kb.
Analiza środowiskowa, żywności i leków

CHC 4172 l; 0363777



Ćwiczenie 9: Analiza ilościowa substancji czynnych w wybranych preparatach farmaceutycznych.



  1. Jodanometryczne oznaczanie kwasu askorbinowego

Kwas askorbinowy (kwas askorbowy, witamina C, wzór sumaryczny – C6H8O6) to jeden
z najważniejszych produktów biotechnologicznych. Jego antyoksydacyjne działanie, usuwanie wolnych rodników, szczególnie we współdziałaniu z witaminą E, ma dla organizmu człowieka duże znaczenie. Spośród związków chemicznych o właściwościach redukujących występujących w owocach cytrusowych, sokach, tylko kwas askorbowy można oznaczać miareczkowo.

W oznaczeniu tym wykorzystuje się właściwości redukujące kwasu askorbowego. Jodan (V) potasu reaguje w środowisku kwaśnym z kwasem askorbowym według reakcji:



Badany roztwór zakwasza się kwasem chlorowodorowym do stężenia 1 mol/dm3, dodaje się skrobi
i miareczkuje mianowanym roztworem jodanu potasu. Po odmiareczkowaniu kwasu askorbowego nadmiar jodu reaguje z powstałymi jodkami tworząc jod, który w reakcji ze skrobią daje niebiesko granatowe zabarwienie.

IO3- + 5I- + 6H+ → 3I2 + 3H2O


Odczynniki:

  • kwas chlorowodorowy, 3 mol/dm3

  • jodan potasu, 0,0167 mol/dm3

  • skrobia, 1% (m/v) - wskaźnik


Wykonanie oznaczenia:

Zważyć na wadze analitycznej 5 tabletek handlowego preparatu witaminy C. Tabletki rozetrzeć bardzo dokładnie w moździerzu do otrzymania jednorodnego proszku. Odważyć z dokładnością do 0,0002 g ok. 1 g proszku. Przenieść próbkę ilościowo do kolby miarowej o pojemności 100,00 cm3


i uzupełnić wodą do kreski. Starać się jak najlepiej rozpuścić substancję w wodzie. Może pozostać osad lub zawiesina będące wynikiem obecności w tabletkach wypełniaczy nierozpuszczalnych w wodzie. Odmierzyć 25,00 cm3 próbki i wprowadzić do kolby stożkowej. Dodać 10 cm3 kwasu chlorowodorowego i 1 cm3 skrobi. Miareczkować roztwór za pomocą roztworu jodanu potasu do powstania granatowo niebieskiego zabarwienia.



  1. Alkalimetryczne oznaczanie ibuprofenu.

Ibuprofen to pochodna kwasu propionowego (kwas 2-(4-izobutylofenylo)-propionowy) o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Substancja ta łatwo rozpuszcza się
w etanolu i eterze etylowym, praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie.

Podstawą oznaczenia ibuprofenu są jego właściwości kwasowe. Ibuprofen jako słaby kwas ulega reakcji z wodorotlenkiem sodu tworząc sól sodową.


W trakcie oznaczania zachodzą następujące reakcje:


1 cm3 0,1000 mol/dm3 NaOH odpowiada 20,63 mg ibuprofenu
Odczynniki:

  • wodorotlenek sodu, 0,1000 mol/dm3

  • etanol, 96%

  • fenoloftaleina - wskaźnik


Wykonanie oznaczenia:

  1. przygotowanie rozpuszczalnika

Do 15,0 cm3 etanolu dodać 3-4 krople fenoloftaleiny i miareczkować mianowanym roztworem NaOH do różowego zabarwienia. Tak przygotowany odczynnik należy użyć do rozpuszczenia substancji badanej.

  1. właściwe oznaczenia

Zważyć na wadze analitycznej 5 tabletek handlowego preparatu zawierającego ibuprofen. Tabletki rozetrzeć bardzo dokładnie w moździerzu do otrzymania jednorodnego proszku. Odważyć z dokładnością do 0,0001 g ok. 0,6 g proszku. Przenieść próbkę ilościowo do kolby stożkowej o pojemności 100,00 cm3
i rozpuścić w 15,0 cm3 etanolu, zobojętnionego według przepisu. Próbkę miareczkować mianowanym roztworem NaOH wobec fenoloftaleiny jako wskaźnika do zmiany barwy na różową.


  1. Oznaczanie zawartości jonów chlorkowych w soli leczniczej.

W przypadku, gdy nie jest możliwe zobojętnienie roztworu przed oznaczeniem chlorków
(np. w obecności glinu lub innych jonów metali hydrolizujących), chlorki oznacza się tiocyjanometrycznie w środowisku rozcieńczonego kwasu azotowego(V) wobec jonów Fe(III) (metoda Volharda). Zakwaszenie roztworu zapobiega tworzeniu się Ag2O i jednocześnie cofa hydrolizę żelaza(III). W metodzie Volharda, do roztworu zawierającego chlorki dodaje się nadmiar mianowanego roztworu azotanu(V) srebra. W wyniku reakcji praktycznie cały chlorek wytrąci się w postaci AgCl. Pozostały w roztworze nadmiar AgNO3 odmiareczkowuje się mianowanym roztworem NH4SCN lub KSCN w obecności soli żelaza(III) jako wskaźnika.

Odsączanie osadu chlorku srebra w trakcie wykonywania analizy jest kłopotliwe, dlatego też stosuje się dodawanie do oznaczanej próbki rozpuszczalnika organicznego (np. chloroformu), nie mieszającego się z wodą i cięższego od niej. Po intensywnym wymieszaniu próbki z chloroformem, rozpuszczalni koaguluje i pokrywa cienką błoną osad chlorku srebra, separując go od wodnej fazy próbki. Nadmiar azotanu(V) srebra pozostaje w fazie wodnej i może być on bez popełniania błędów odmiareczkowany mianowanym roztworem tiocyjanianu amonu lub potasu.

W trakcie oznaczania zachodzą następujące reakcje:
Ag+ + Cl- = AgCl↓

Ag+ + SCN- = AgSCN↓

Fe3+ + SCN- = [FeSCN]2+
1 cm3 0,1000 mol/dm3 AgNO3 odpowiada 5,844 mg chlorku sodu
Odczynniki:


  • azotan(V) srebra, 0,1000 mol/dm3

  • tiocyjanian amonu, 0,1000 mol/dm3

  • kwas azotowy(V), (1:1)

  • chloroform

  • siarczan(VI) żelaza(III), 10% (m/v) - wskaźnik


Wykonanie oznaczenia:

Odważyć z dokładnością do 0,0001 g ok. 0,2 badanej soli leczniczej i rozpuścić na gorąco w 50 cm3 wody destylowanej, do której należy dodać 5,0 cm3 HNO3 (1:1). Roztwór ostudzić i przenieść ilościowo do kolby miarowej o pojemności 100,00 cm3, dopełnić wodą destylowaną do kreski i dokładnie wymieszać. Następnie do kolby stożkowej odmierzyć 25,00 cm3 próbki, rozcieńczyć wodą, dodać 20,00 cm3 azotanu(V) srebra i 5,00 cm3 chloroformu i dokładnie wymieszać. Dodać 1 cm3 wskaźnika i nadmiar AgNO3 odmiareczkować mianowanym roztworem NH4SCN. Miareczkowanie prowadzić aż do pojawienia się czerwonawego zabarwienia, nie znikającego mimo silnego wytrząsania w ciągu 1 min.



OPRACOWANIE WYNIKÓW:

  1. Opisać postać leku, budowę chemiczną, działania, zastosowanie, interakcje itp.

  2. Obliczyć zawartość w gramach badanych substancji czynnych w analizowanych preparatach farmaceutycznych.

  3. Obliczyć błąd względny i bezwzględny przeprowadzanego oznaczenia.

UWAGA !


W obliczeniach należy uwzględnić różnicę pomiędzy całkowitą masą tabletki, a masą odważoną do analizy.

SPRAWOZDANIE

Sprawozdanie powinno zawierać wstęp, dokładny opis wykonania oznaczenia, wyniki, obliczenia i wnioski.


LITERATURA

  1. Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa 2002.

  2. Praca zbiorowa pod red, I. Głuch, M. Balcerzak, Chemia analityczna. Ćwiczenia laboratoryjne. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2007.

  3. Praca zbiorowa pod redakcją D. Rajzer, Chemiczne metody analizy ilościowej środków leczniczych. Akademia Medyczna W Gdańsku, 2008.

  4. A. Persony, Chemia analityczna. Podstawy klasycznej analizy ilościowej. Wydawnictwo Medyk, Warszawa 2007.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość