Strona główna

Witamina d – słoneczna witamina


Pobieranie 22.9 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar22.9 Kb.
Witamina D – słoneczna witamina

Rola witaminy D dla zdrowia kości, jest powszechnie znana. Jej kluczowe i wielostronne działanie dla zdrowia całego organizmu było jednak długi czas niedoceniane. Najnowsze badania wykazują, że witamina D pełni nie tylko rolę koenzymu wielu reakcji, ale też rolę wielofunkcyjnego hormonu, uczestniczącego w regulacji wielu procesów w organizmie, w tym odporności, mineralizacji kości i pracy mięśni. Udowodniono również jej szczególne znaczenie dla osób starszych oraz z nadwagą (w tym dzieci z nadwagą).

Witamina D ma kluczowy wpływ na zdrowie, ponieważ uczestniczy w tysiącach procesów regulujących, które zachodzą w ludzkich komórkach ciała, w tym uczestniczy w regulacji aktywności wielu genów.

Istnieje wiele badań, które wskazują na silną zależność pomiędzy zaopatrzeniem w witaminę D3, a występowaniem poszczególnych rodzajów nowotworów – aczkolwiek nie wiadomo do końca co jest skutkiem czego: czy spadek poziomu witaminy jest przyczyną, czy może skutkiem zmian nowotworowych. Badania potwierdziły też, że witamina D stymuluje ochronę przeciwbakteryjną organizmu, a populacje suplementowane witaminą D w mniejszym stopniu zapadają na grypę niż te nie suplementowane. Jest też zalecana osobom z cukrzycą, reumatoidalnym zapaleniem stawów, czy narażonym na choroby układu krążenia. Dziś postrzega się witaminę D, a właściwie hormon, jakim jest kalcytriol, jako pewien uniwersalny czynnik regulujący aktywność ok. 3% ludzkich genów.

Na podstawie tych badań uznaje się ostatnio, że suplementacja witaminy D powinna być powszechna, również u osób zdrowych, zwłaszcza u dzieci i młodzieży do 18 roku życia i osób starszych. Dawka bezpieczna dla wszystkich, bez ryzyka przedawkowania to 800 jednostek na dobę. Osoby otyłe powinny przyjmować dwa razy wyższe dawki, ponieważ duże ilości witaminy D są gromadzone w tkance tłuszczowej i stają się biologicznie niedostępne.


NIEDOSTATECZNE ZAOPATRZENIE JEST BARDZO POWSZECHNE

Badania renomowanego niemieckiego Instytutu Kocha z 2007 r. wykazały, że ok. 90% kobiet i 80% mężczyzn nie spożywa wystarczającej ilości witaminy D. W połączeniu z powszechnym stosowaniem kremów ochronnych powoduje to, że 60% mieszkańców Europy Środkowej nie gromadzi optymalnych zasobów tej witaminy w organizmie. U osób w wieku emerytalnym ten odsetek dochodzi do 75%. Zdolność do syntezy witaminy D w skórze zmniejsza się bowiem nawet o połowę u osób starszych, które dodatkowo przebywają częściej w domu, szpitalu lub celowo unikają słońca.

Witamina D w dużych ilościach występuje w stosunkowo niewielu produktach żywnościowych np. w rybach, jajach, nabiale. Niestety produkty te spożywane są często w mniejszych ilościach, szczególnie jeśli chodzi o ryby. W tym zakresie może być pomocne stosowanie suplementów diety z zalecaną dawką witaminy D.

Zalecane dotąd dawki (np. w Polsce 400 I.U. dziennie, w okresie zimy) nie przyczyniły się do poprawy sytuacji. Wobec tego w 2013 r. międzynarodowy zespół ekspertów wydał Wytyczne suplementacji witaminą D dla Europy Środkowej – rekomendowane dawki witaminy D dla populacji zdrowej…, które zalecają szerokie stosowanie, przez dzieci od 1 roku życia i dorosłych, znacznie wyższych dawek, na poziomie 800 I.U. przez cały rok. Wyjątkiem są osoby, które w okresie wiosenno-jesiennym przebywają regularnie na słońcu, bez filtrów słonecznych, w godzinach 10–18: w tym przypadku zaleca się suplementację jedynie w okresie jesienno-zimowym, gdy wzrasta obciążenie układu odpornościowego.

FILTRY UV - BARDZO SKUTECZNIE REDUKUJĄ SYNTEZĘ WITAMINY W SKÓRZE

W naszej szerokości geograficznej synteza witaminy D przez skórę jest możliwa tylko od maja do października. Nawet latem często przebywamy w zamkniętych pomieszczeniach, a poza tym często przesadzamy ze stosowaniem kremów z filtrem. Z drugiej strony z uwagi ochrona skóry stała się standardem w ochronie przed poparzeniami słonecznymi, przyspieszonym starzeniem skóry i co najważniejsze, przed zmianami nowotworowymi na skórze.

Ponieważ witamina D jest syntetyzowana jedynie w skórze nieosłoniętej i wystawionej na promienie słoneczne, zaleca się codzienny 15-30 minutowy spacer lub pobyt na świeżym powietrzu. Niestety filtry UV blokują również promieniowanie UVB niezbędne do syntezy witaminy D3 w skórze. Unikanie słońca oraz powszechne stosowanie kremów z filtrami UV jest jedną z podstawowych przyczyn stwierdzanego ostatnio powszechnie niewystarczającego zaopatrzenia w witaminę D w populacji. Dotyczy to zwłaszcza ludzi starszych, którzy są często mniej aktywni fizycznie, częściej przebywają w domu, w szpitalu a mniej na słońcu.



Stosowanie filtrów ochronnych UV wpływa na znaczne ograniczenie produkcji witaminy D w skórze, np. zastosowanie kremu o SPF 8 blokuje ok. 90% promieniowania UVB, dzięki któremu skóra wytwarza wit. D. Odpowiednią dawkę witaminy D dostarcza osobie o typowej w Polsce karnacji skóry (fototyp III; włosy jasnobrązowe) codzienne wystawienie na słońce (bez filtrów), co najmniej ¼ powierzchni ciała w w okresie późnej wiosny lub wczesnej jesieni przez ok. 60 minut w godzinach 10–12 lub 15–18.


Wymagany czas na słońcu

- bez ochrony anty-UV

jasna karnacja (II fototyp, skandynawski)

pośrednia karnacja
(III fototyp, środkowoeuropejski)




LATO

godz. 12–15

10–15 min

15–20 min

godz. 10–12 lub 15–18

20–30 min

30–40 min

WIOSNA i JESIEŃ

godz. 12–15

15–25 min

25–35 min

godz. 10–12 lub 15–18

30–50 min

50–70 min

Na podstawie: Niemieckiego Towarzystwa Żywienia i Żywności, „Nowe Referencyjne Wartości dla witaminy D”, 2012; dane przy założeniu ekspozycji na słońce co najmniej 25% powierzchni skóry;

LATO = VI–VIII, WIOSNA = III–V, JESIEŃ = IX–X.

UDOWODNIONE DZIAŁANIE


Oto funkcje witaminy jakie są bardzo dobrze udokumentowane naukowo.

Zdrowie kości

Najbardziej znana funkcja witaminy D3 ” to wspomaganie przy wbudowywaniu wapnia w struktury kości i zębów. Odpowiednia ilość witaminy D jest też niezbędna, aby wapń w ogóle został przyswojony przez organizm.



System immunologiczny

Witamina D pełni również ważne funkcje w systemie immunologicznym. Tylko wtedy, gdy występuje w dostatecznej ilości, układ immunologiczny może być mobilizowany w razie pojawienia się zarazków i innych obcych czynników.



Koordynacja mięśni

Witamina D reguluje pracę mięśni, ich koordynację, co jest konieczne na przykład podczas chodzenia. Wykazano niedawno, że brak odpowiedniej ilości witaminy D w organizmie sprzyja częstszym upadkom u osób starszych, co może grozić groźnymi złamaniami.



Naczynia krwionośne (mięśniówka naczyń)

Wyniki badań obserwacyjnych wskazują na istnienie związku pomiędzy stanem zaopatrzenia w witaminę D (stężeniem 25-hydroksywitaminy D w surowicy krwi) a podwyższonym ciśnieniem tętniczym. Na zjeździe European Society of Human Genetics (ESHG, rok 2013) przedstawiiono wyniki badania opartego o szeroką zbiorczą analizę wielu badań (ponad 150 000 uczestników) ukierunkowanego na poszukiwanie związków pomiędzy stanem zaopatrzenia w witaminę D a obecnością nadciśnienia. Przeanalizowano warianty czterech genów i stwierdzono, że na każde 10% przyrostu stężenia witaminy D we krwi następuje 7% spadek szansy nadciśnienia. Dane te podtrzymują wyniki badań obserwacyjnych, mówiących że wyższe stężenia 25-hydroksywitaminy D sprzyjają obniżeniu ciśnienia krwi i potwierdzają rolę witaminy D jako regulatora wielu funkcji organizmu, w tym mięśniówki naczyń krwionośnych.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość