Strona główna

Wojewódzki szpital specjalistyczny


Pobieranie 49.28 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar49.28 Kb.

WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY


im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego
SAMODZIELNY PUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ

ODDZIAŁ INTENSYWNEJ TERAPII I ANESTEZJOLOGII

Znieczulenie do

zabiegu operacyjnego

informacje dla pacjenta


Informacje dodatkowe na str. www.znieczulenie.org.pl


 Wybór rodzaju znieczulenia

W trakcie wizyty anestezjologicznej, którą przeprowadza lekarz anestezjolog zostaniecie Państwo poinformowani o możliwym rodzaju znieczulenia. Na tym etapie lekarz anestezjolog powinien przedstawić zalety i niedogodności proponowanego rodzaju znieczulenia oraz uzyskać Państwa akceptację na jego wykonanie. 

Znieczulenie jest procedurą bardzo bezpieczną, a lekarz anestezjolog po zapoznaniu się z Państwa historią choroby zadba o to, aby wybrać znieczulenie najbardziej dla Państwa odpowiednie. Znieczulenie będzie wykonane w sali operacyjnej lub specjalnie do tego przeznaczonym pomieszczeniu. Niezależnie od rodzaju znieczulenia nad Państwa zdrowiem – będzie czuwał zespół anestezjologiczny (lekarz anestezjolog i pielęgniarka). Do jego zadań będzie należało przede wszystkim bezpieczne przeprowadzenie Państwa przez operację (i nadzór nad Państwa życiem), Nadzór będzie się odbywał przez monitorowanie czynności organizmu w sposób kliniczny (na podstawie obserwacji) i przyrządowy (z wykorzystaniem urządzeń monitorujących) oraz umożliwienie wykonania zabiegu dzięki utrzymaniu odpowiedniej głębokości znieczulenia.
Rodzaj znieczulenia zależy od:


  1. Charakteru operacji i jej rozległości.

  2. Czasu jej trwania.

  3. Stanu zdrowia chorego.

  4. Pozycji chorego na stole operacyjnym.

  5. Możliwości wystąpienia powikłań i sposobów ich leczenia.

Zgoda świadoma na znieczulenie. 

Zgodnie z prawem, ale także z zasadami współżycia społecznego na każdą czynność medyczną musicie Państwo wyrazić zgodę – przed jej wykonaniem. W języku fachowym deklaracja takowa ma charakter pisemny i nazywamy ją zgodą świadomą. I tak:


  1. Jeżeli pacjent jest pełnoletni, nieubezwłasnowolniony i przytomny – decyzję o zgodzie na leczenie podejmuje sam, co poświadcza podpisem na specjalnym druku.

  2. Jeżeli pacjent jest pełnoletni, nieubezwłasnowolniony i nieprzytomny (z powodu wypadku, czy przebiegu choroby) – decyzję o jego leczeniu (także operacyjnym) podejmuje dwóch specjalistów. Nie ma potrzeby żądać, czy wymagać wyrażenia zgody na leczenie przez najbliższą rodzinę. Nie ma ona zdolności prawnej do wyrażenia takowej zgody. Ponadto nie można narażać Państwa na wyrzuty sumienia, związane z wyrażeniem zgody na zabieg w sytuacji, gdy doszło do zgonu Państwa bliskiego. O konieczności operacji decyduje dwóch specjalistów, podpisuje stosowane dokumenty, a o swojej decyzji jedynie informuje najbliższych.

  3. Jeżeli pacjent jest niepełnoletni, ale ukończył 16 rok życia – konieczne jest udzielenie zgody równoległej. Oznacza to, że na procedury lecznicze musi wyrazić zgodę opiekun prawny (np. rodzic) i sam pacjent.

  4. Jeżeli pacjent nie ukończył 16 roku życia – zgodę na zabieg wyrażają rodzice. Jest to tzw. zgoda zastępcza.

  5. Jeżeli pacjent jest ubezwłasnowolniony i ma opiekuna prawnego – wówczas opiekun prawny wyraża zgodę na zabieg. Jest to zgoda zastępcza.

  6. Jeżeli zachodzi konieczność operacji pacjenta < 18 roku życia lub pacjent jest ubezwłasnowolniony, a nie ma możliwości skontaktowania się z opiekunami prawnymi – to personel szpitala w zależności od trybu operacji (ratunkowy, planowy) odpowiednio:
    - albo najpierw operuje, a potem występuje do Sądu Opiekuńczego o zgodę na wykonanie czynności ratunkowych.
    - albo najpierw występuje o zgodę, a po jej uzyskaniu podejmuje leczenie operacyjne.

  

Dokumentem świadczącym o zapoznaniu Państwa z wybranymi aspektami znieczulenia jest formularz świadomej zgody, który po przeczytaniu, jeżeli wyrażacie Państwo zgodę na znieczulenie – zobowiązani jesteście podpisać (z datą i godziną). Poświadczacie w niej zgodę na konkretny rodzaj znieczulenia oświadczając, że zapoznani zostaliście Państwo z możliwymi powikłaniami. Prosimy, abyście podchodzili do wymienionych powikłań w sposób krytyczny. Anestezjolog jest zobowiązany do poinformowania o wszystkich możliwych powikłaniach… ze zgonem włącznie. Proszę pamiętać, że najcięższe powikłania występują niezmiernie rzadko dzięki właściwej kwalifikacji operacyjnej, kompetencji anestezjologów, odpowiedniemu sprzętowi i właściwym lekom. 


WAŻNE:

  1. Zgoda świadoma jest ważna jedynie wówczas, kiedy została podpisana przy pełnej świadomości. Jeżeli podpisaliście ją Państwo będąc pod działaniem (wpływem) leków uspokajających – jest ona nieważna i traktowani będą Państwo jak osoby, które nie wyraziły zgody na znieczulenie.

  2. Jeżeli w którymkolwiek momencie – zdecydujecie Państwo, że nie chcecie być operowani (nawet leżąc na stole operacyjnym, po przyjęciu premedykacji) – lekarz anestezjolog wypełniając Państwa wolę odstąpi od znieczulenia i skieruje Państwa z powrotem do oddziału.



Znieczulenie ogólne 

Znieczulenie ogólne (nazywane jeszcze nie tak dawno - „narkozą") to odwracalne i kontrolowane:



  1. Zahamowanie czynności mózgu ( wystąpienie snu).

  2. Wywołanie niepamięci następczej (brak wspomnień od chwili podania leków znieczulających).

  3. Zahamowanie odruchów (takich, jak np. te, które towarzyszą przypadkowemu ukłuciu - odruchowo cofamy dłoń).

  4. Zahamowanie odczuwania bólu.

  5. Zmniejszenie napięcia lub zwiotczenie mięśni.

Znieczulenie umożliwia wykonanie każdej możliwej współcześnie do wykonania operacji - przy zapewnieniu choremu komfortu i bezpieczeństwa.
Niebezpieczeństwa w czasie znieczulenia i operacji związane są z:

  1. Państwa schorzeniami - zarówno tymi, które zmusiły Was do operacji, jak i z chorobami towarzyszącymi (np. choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze).

  2. Ogólnym stanem zdrowia.

  3. Wiekiem, szczególnie wówczas, kiedy przekroczyliście Państwo 65 rok życia.

  4. Nałogami (papierosy, alkohol, czy inne używki).

  5. Charakterem operacji i techniką operacyjną.

  6. Powikłaniami śródoperacyjnymi.

  7. A dopiero na końcu z postępowaniem anestezjologicznym.

Rodzaje znieczulenia ogólnego


Znieczulenie krótkotrwałe dożylne - to taki rodzaj znieczulenia, w którym choremu podawany jest lek przeciwbólowy i dożylny środek znieczulający. Sen następuje po około 30-50 sekundach. Chory w czasie znieczulenia oddycha sam (spontanicznie). Po pojedynczej dawce środka znieczulającego pacjent śpi około 5-7 minut, a dawkę tego środka można powtarzać. Znieczulenie krótkotrwałe dożylne wykonuje się dla umożliwienia wykonania procedur chirurgicznych nie trwających zwykle dłużej niż kilka-, kilkanaście minut, takich jak: nacięcie ropnia (poza górnymi drogami oddechowymi), nastawienie złamania, wyłyżeczkowanie jamy macicy itp.

Znieczulenie ogólne dotchawicze jest najczęściej wykonywaną formą znieczulenia ogólnego. Polega ono na podaniu leków przeciwbólowych, nasennych (dożylnie lub wziewnie) oraz środków zwiotczających mięśnie. Dla prowadzenia wentylacji płuc konieczne jest wprowadzenie specjalnej rurki do tchawicy (intubacja) i połączenie jej z

respiratorem aparatu do znieczulenia. 
W tym rodzaju znieczulenia choremu podaje się (równoczasowo):



  • Leki przeciwbólowe.

  • Środki nasenne (wziewnie albo dożylnie), które powodują sen.

  • Środki zwiotczające mięśnie, po których zachodzi konieczność wprowadzenia rurki do tchawicy (intubacja) oraz stosowania oddechu zastępczego.

  • Inne leki konieczne do stabilizowania stanu pacjenta w czasie operacji w znieczuleniu (np. obniżające ciśnienie krwi, rozszerzające oskrzela, przeciwwymiotne, preparaty krwi – w wybranych sytuacjach)

Znieczulenie zbilansowane to połączenie znieczulenia ogólnego z przewodowym. Taka kombinacja powoduje, że główna impulsacja bólowa tłumiona jest przez znieczulenie przewodowe, a dla wywołania snu - podawane są mniejsze niż zwykle dawki środków znieczulenia ogólnego. Kolejną zaletą jest możliwość pewnego uśmierzania bólu po operacji w oparciu o technikę znieczulenia przewodowego; podawane są dużo mniejsze dawki leków, przy pełnej efektywności.


Znieczulenie przewodowe


Znieczulenie przewodowe polega na podaniu leku znieczulającego (tzw. leku znieczulenia miejscowego) w okolicę nerwów (struktur nerwowych). W wyniku tego dochodzi do przejściowej utraty odczuwania bólu. Oprócz zahamowania odczuwania bólu pacjent nie odczuwa ciepła, zimna oraz dotyku, a jeżeli wykonana została tzw. blokada centralna (znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe) - również ruchu. 

Czas działania powszechnie stosowanych leków jest różnie długi (zwykle nie przekracza 4 godzin). W tym czasie chory może być bezpiecznie operowany.

Cechą znieczulenia przewodowego jest to, że blokowane jest odczuwanie bólu jedynie w miejscu lub regionie ciała, w którym wykonywana jest operacja. Znieczulenie przewodowe jest w wielu przypadkach korzystniejsze aniżeli ogólne.
Znieczuleniu przewodowemu towarzyszy niekiedy przejściowe obniżenie ciśnienia tętniczego krwi (szczególnie przy wykonywaniu blokad centralnych), które powraca do normy po przetoczeniu płynów dożylnie . Dotyczy ono tych chorych, którzy w okresie przedoperacyjnym nie mogli przyjmować odpowiedniej ilości płynów.

Rodzaje znieczulenia przewodowego


Znieczulenie odcinkowe dożylne nadaje się do krótkich zabiegów o niewielkim lub umiarkowanym stopniu bolesności, których czas trwania nie przekracza 60 minut. Należą do nich operacje zaopatrywania ran ręki, repozycja złamania nadgarstka czy odbarczenie kanału cieśni nadgarstka. Jest to metoda szczególnie wskazana u chorych leczonych ambulatoryjnie z powodu krótkiego czasu działania podanych leków. 

Metoda ta polega na podaniu środka znieczulenia miejscowego do żyły kończyny operowanej (opróżnionej wcześniej z krwi - „wyciśniętej z krwi"). Warunkiem podania leku jest zaciśnięcie ramienia opaską przypominającą opaskę aparatu do mierzenia ciśnienia krwi.


 Znieczulenie zewnątrzoponowe, jak i podpajęczynówkowe (to ostatnie nazywane również znieczuleniem rdzeniowym) są bardzo efektywnymi technikami zapewniającymi głęboką i długotrwałą blokadę. Znieczulenie zewnątrzoponowe jest także najbardziej skuteczną formą terapii bólu, także pooperacyjnego. Celem uzyskania tej blokady, do przestrzeni zewnątrzoponowej podawane są środki znieczulenia miejscowego, których czas działania wynosi od 3 do 6 godzin oraz leki opioidowe (te silne leki p/bólowe)

 Dla wykonania znieczulenia zewnątrzoponowego pacjent musi:

1. Leżeć na boku, z głową i kolanami przyciśniętymi do piersi.

2. Albo siedzieć, silnie się pochylając.

Po podaniu leku do przestrzeni zewnątrzoponowej (w miejscu rozprzestrzeniania się blokady) odczuwacie Państwo najpierw ciepło, nieco później przyjemne mrowienie, zanik czucia dotyku i temperatury. Następnie rozwija się analgezja (brak odczuwania bólu); na końcu występuje blokada ruchowa (po około 20-30 minutach). Część z Państwa, kiedy nie patrzy się na dolną połowę ciała - ma wrażenie unoszenia się w powietrzu kończyn dolnych. Ustąpienie blokady manifestuje się ustąpieniem objawów w odwrotnej niż opisano powyżej kolejności.

Jak każda metoda stosowana w anestezjologii - znieczulenie zewnątrzoponowe wiąże się z możliwością wystąpienia objawów ubocznych (niezwykle rzadko). Do możliwych działań niepożądanych znieczulenia zewnątrzoponowego zalicza się:


  1. Przypadkowe nakłucie opony twardej (wykonuje się wówczas znieczulenie podpajęczynówkowe).

  2. Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

  3. Zaburzenie czynności pęcherza moczowego (utrudnione samodzielne oddawanie moczu).

Prosimy również, żebyście Państwo nie wiązali bólu kręgosłupa z wykonanym znieczuleniem czy to zewnątrzoponowym, czy podpajęczynówkowym. Wykazano bowiem, że igła służąca ich wykonaniu nie jest w stanie (przy prawidłowym wykonaniu znieczulenia) uszkodzić jakichkolwiek struktur nerwowych.

Znieczulenie podpajęczynówkowe jest rodzajem blokady centralnej, w którym lek znieczulenia przewodowego podawany jest w bezpośrednie sąsiedztwo rdzenia kręgowego (do tzw. worka oponowego, bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego). Znieczulenie podpajęczynówkowe wykonywane jest bardzo cienkimi igłami o specjalnie skonstruowanym ostrzu, dzięki czemu więzadła są rozsuwane, a nie rozcinane. Igła wprowadzana jest o około 1-2 mm głębiej niż przy znieczuleniu zewnątrzoponowym (przebija ona oponę twardą).


Sposób przygotowania pacjenta do znieczulenia oraz pozycja ciała dla wykonania znieczulenia są identyczne, jak przy wykonywaniu znieczulenia zewnątrzoponowego. 
Znieczulenie podpajęczynówkowe jest znieczuleniem pewnym. Czas trwania blokady wynosi przeciętnie od 1,5 do 3 godzin. 

Blokada podpajęczynówkowa jest idealnym znieczuleniem do operacji wykonywanych poniżej pępka. Wśród nich warto wymienić zabiegi:



  1. Urologiczne.

  2. Ginekologiczno-położnicze.

  3. Chirurgiczne.

  4. Ortopedyczne.

Znieczulenie podpajęczynówkowe, jak każda metoda znieczulenia obarczone jest określonym ryzykiem i możliwością wystąpienia objawów niepożądanych. Do wczesnych należą:



  1. Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi.

  2. Zmniejszenie częstości pracy serca.

  3. Nudności i wymioty.

  4. Obniżenie temperatury ciała.

Do późnych należą:

  1. Niemożność oddania moczu (bardzo rzadko).

  2. Popunkcyjny ból głowy.

W rozmowie z anestezjologiem nierzadko wyrażacie Państwo obawę o uszkodzenie struktur nerwowych, w tym rdzenia kręgowego - w czasie wykonywania znieczulenia podpajęczynówkowego. 

Uszkodzenie rdzenia kręgowego - jest praktycznie niemożliwe, ponieważ igła wprowadzana jest do przestrzeni podpajęczynówkowej w odcinku lędźwiowym, zatem w miejscu, do którego rdzeń nie sięga.
Wątpliwości chorych, choć częściej chirurgów, dotyczą momentu rozpoczęcia przyjmowania płynów i posiłków po zakończeniu znieczulenia przewodowego. Należy przyjąć, że jeżeli operacja nie dotyczyła przewodu pokarmowego i jelita pracują (co powinien ocenić lekarz przez osłuchanie jamy brzusznej) - nie istnieją żadne przeciwwskazania, aby pacjent zaczął przyjmować płyny i lekkostrawne posiłki w momencie, w którym odczuwa takową potrzebę (nawet jeżeli od zakończenia operacji upłynęło kilkadziesiąt minut). Znieczulenie przewodowe - szczególnie blokady centralne - nasilają ruchy jelit (perystaltykę), zatem ryzyko wystąpienia nudności i wymiotów w okresie pooperacyjnym jest niewielkie. 

Obecnie przyjmuje się, że nie ma żadnych podstaw, aby po zakończeniu znieczulenia podpajęczynówkowego obligować pacjentów do leżenia płasko z zakazem unoszenia głowy,

zakazem siadania czy wstawania (jeżeli ustąpi blokada czuciowo-ruchowa).

Zatem pacjent po znieczuleniu podpajęczynówkowym może leżeć i spać na poduszce, przewracać się na boki, unosić głowę i siadać. Jeżeli ustąpi blokada czuciowo-ruchowa może także wstawać (pod nadzorem personelu medycznego) . Wymaga to poza tym ustalenia z lekarzem oddziału zabiegowego, gdyż czas po zabiegu operacyjnym, kiedy pacjent może wstać zależy nie tylko od rodzaju znieczulenia ale także od rodzaju operacji



Wystąpienie popunkcyjnego bólu głowy spowodowane jest:



  • cechami osobniczymi pacjenta (jeden ma, inny nie ma), choć zdecydowanie częściej dotyczy młodych kobiet,

  • średnicą igły użytej do znieczulenia podpajęczynówkowego (im cieńsza, tym ryzyko wystąpienia bólu rzadsze),

  • kształtem igły podpajęczynówkowej - najlepiej, aby miała ona kształt ołówka. Ostrze o kształcie ołówka bowiem rozsuwa tkanki opony twardej (a nie przecina je), dzięki czemu szansa na ubytek płynu mózgowo-rdzeniowego jest niewielka (to jest bowiem przyczyną wystąpienia zespołu).

Efekty wszystkich zabiegów chirurgicznych zależą od sprawnego znieczulenia i wybudzenia pacjenta. To lekarz anestezjolog czuwa nad stanem, ogólną kondycją i bezpieczeństwem pacjenta podczas całego zabiegu i w okresie okołozabiegowym, pozwalając „zabiegowcom” koncentrować się na polu operacyjnym.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość