Wprowadzenie do pedagogiki Semestr I



Pobieranie 32.26 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar32.26 Kb.

Wprowadzenie do pedagogiki




Semestr I




I wykład

Do XIX w. słowo pedagogika funkcjonowało jako pedagogia. Sam termin pedagogika pojawił się w XIX w.

Pedagogia – wywodzi się z ( przewodzenie dziecku, prowadzenie dziecka) Paidos – dziecko, Agogos – przewodnik, przewodzenie.

Po XIX w. uważano, że pedagogika zajmuje się edukacją dzieci i młodzieży. Po XIX w. była związana również z edukacja dorosłych.

Pedagogika – to dziedzina, dyscyplina nauki zajmująca się badaniem szeroko rozumianych procesów edukacyjnych, oraz uwarunkowań dyskursu pedagogicznego (polemiki pomiędzy nurtami pedagogicznymi, nad zagadnieniami)
Nauki współdziałające z pedagogiką: Antropologia, Biologia, Estetyka, Etyka, Higiena, Historia, Filozofia, Socjologia, Psychologia.
Wychowanie – to całość zamierzonych oddziaływań środowiska społecznego i przyrodniczego na jednostkę trwające całe życie.
W zakres pojęcia wychowanie wchodzi:


  • wych. naturalne – pod wpływem środowiska w którym jednostka funkcjonuje (rodzina, kontakty społeczne – podwórko, obyczaje, religia, systemy wartości)

  • wych. instytucjonalne – czyli planowe, celowe oddziaływanie instytucji wychowujących takich jak: przedszkola, szkoły, internaty, domu dziecka, placówki wychowawcze i resocjalizacyjne ( więzienie, domy poprawcze)

  • samowychowanie


II wykład



Pedagogika społeczna – to dział pedagogiki zajmujący się problematyką środowiskowych uwarunkowań na proces wychowawczo-opiekuńczy oraz rozwój człowieka w różnych okresach życia

Pedagogika społeczna – ma problem sama ze sobą, trudno ustalić jej wł. zakres, łączy się wyraźnie z pedagogiką i socjologią. Tożsamość ped. społ jest uzależniona od jej przedstawicieli. Problemu jej są związane z oddziaływaniem środowiska wychowawczego na wychowanka. Mamy do czynienia z problemem, mikro społeczną (ze środowiskiem człowieka, bezpośrednimi relacjami)

Są zagadnienia makro – eskalacja przemocy, bieda, bezrobocie, bezdomność,
Pedagogika społeczna odnosi się do:


  • relacji pomiędzy jednostką a społeczeństwem, gdzie niejednokrotnie te relacje przedstawia się jako relacje konfliktowe.

  • analizy uwarunkowań tych konfliktów i tworzy koncepcje rozwiązywania tych konfliktów (konflikt między jednostka a społeczeństwem).

Tadeusz Pilch odnosi się do problematyki bezrobocia – pomiędzy jednostką własną a jednostką społeczeństwa jako ogól pomocy rządowej, wspieraniu i pomocy bezrobocia.
Sytuacja dziecka w rodzinie patologicznej (dysfunkcyjnej) i w rodzinie dobrze funkcjonującej.
Rodzina dysfunkcyjna: - zaradność dziecka traktowane jest jako nieudacznictwo życiowe, jako problem który musi ulec zmianie bo zaburza funkcjonowanie rodziny. Bicie – maltretowanie dzieci przez rodziców.

- przyjęcie dziecka, występuje tu duża doza krytycyzmu (niezadowolenie z płci), przyjęcie wyglądu dziecka

Rodzina funkcyjna: - bezradność traktowana jest jako cos naturalnego, ale nie jako chorobę, tylko należy to poprawić.


  • przyjęcie odbywa się bez krytycznego przyjęcia, dziecko nie jest obarczone za płeć, wygląd i za sam fakt pojawienia się.




  1. Ped. społ. rozkazuje na konieczność objęcia terapią rodzin patologicznych,

  2. W niektórych przypadkach odizolowanie dziecka od środowiska,

  3. Zapewnienie różnorodnych form opieki wychowani, ze wskazaniem na rozszerzenie działalności rodzin zastępczych.



III wykład




Andragogika – edukacja dorosłych

W Polsce edukacja charakteryzuje się spontanicznym ruchem oświaty dorosłych, polegającym w dużej mierze na wyznaczaniu potrzeb i realizowaniu o te potrzeby kształcenia dorosłych. Ten ruch ma dwa oblicza:

1 oblicze – edukacje dorosłych reprezentują działacze oświatowi – społeczni, organizują kursy, wykłady, imprezy kulturalne, bibliotekarze. Tych ludzi nazywamy społecznikami

(działają bez opłat, w ramach swojego zawodu)

2 oblicze – drugie oblicze ruchu w Polsce reprezentowali profesjonalni działacze oświatowi (pracownicy uniwersytetów). Wykłady z zakresu polityki, astronomii, miały zachęcić do zdobywania wiedzy przez dorosłych.
Ed. dorosłych w okresie między wojennym zaczyna się krystalizować, i rozwijają się placówki, które zatrudniają mających edukować dorosłych, ten rozwój palcówek był związany z edukowaniem analfabetów (w Polsce)
Związek Nauczycieli Polskiego – swą 100 letnią tradycją zasłynął w kształceniu kadr ludzi dorosłych
1925 r. – Studium pracy społ oświatowej – stało się w II wojnie światowej wzorem szkoły kształcenia dorosłych.
1926 r. – nauczycielem, andragogiem jest również prezenter treści edukacyjnych – zaczyna upowszechniać się radio przekazujące wiedze.
1945 – 48 r. – odrodzenie oświaty dorosłych. Formy edukacji dorosłych to prowadzenie krótkotrwałych kursów organizowanych przez organizacje i stowarzyszenia. Prowadzone te kursy np. w centralnej szkole związków zawodowych.
Do 1952 r.

W obrębie edukacji dorosłych były prowadzone w Krakowie studia magisterskie o specjalności kulturalno – oświatowej.

Do 1956 r. – nastąpiło uposiłkowienie szkół polskich dla dorosłych, nadano im polityczny charakter.
1956 – 89 r. – Instytucje oświaty dorosłych otrzymują większą swobodę. Zwiększyła się liczba instytucji kształcących nauczycieli. Zwiększyła się statystyka szkoleń, kursów w zakładach pracy. Ten okres rozwoju został zdominowany ze względu na pracę i poprzez pracę. Dotyczy to nauczycieli i służby mundurowe. Wyższa szkoła nauk społecznych przy KCPZPR, wojewódzkie szkoły partyjne.
Ed. dorosłych po 1990 r. skupia się na 3 problemach:


  1. niwelowanie bezrobocia – następuje rozwój ośrodków kształcenia osób dorosłych

  2. feminizacji w niektórych zawodach – np. nauczyciele

  3. uczestniczenie człowieka dorosłego w kulturze – kłopot w relacji uczestnictwa w kulturze, większy udział procentowy w kulturze masowej.

Nauczyciel osób dorosłych – andragog


Postawy nauczyciela dorosłych

Postawa – jest psychicznym stanem gotowości, zorganizowanym przez doświadczenie, wywierającym ukierunkowany wpływ na reakcje jednostki, w stosunku do wszystkich przedmiotów czy sytuacji z którymi jest związana.


Wyróżnia się w literaturze andragogicznej czynniki kształcenia się postaw:

  1. Adopcja – przyjmowanie postaw innych osób, dokonuje się tego pod wpływem obserwacji.

  2. Empatia – wczuwanie się, w sytuacje drugiego człowieka.

  3. Naśladowanie – podmiot znajduje się w podanej sytuacji jak model, i przyjmuje związku z tym postawy moralne, moralne, uprzedzenia rasowe


Warunki zawodu nauczyciela dorosłych w oparciu o postawy:

  1. Autentyczność

  2. Samoświadomość

  3. Sprawiedliwość



Typologia nauczycieli dorosłych – edukacji dorosłych


  1. Nauczyciel ekspert – ten typ nauczyciela to typ behawiorystyczny, steruje procesem edukacji dorosłych, jest przekonany o swoich wysokich kompetencjach.

  2. Nauczyciel informator – który przekazuje uczącym się uporządkowaną wiedzę.

  3. Nauczyciel konsultant – doradca – (jest to najlepszy tym) próbuje poznać potrzeby i problemy, aspiracje edukacyjne, nie narzuca swojego stanowiska.


Funkcje nauczyciela ed. dorosłych:

  1. Wychowawcza – polegająca na dzieleniu się własna osobowością.

  2. Dydaktyczna – polega na przewodzeniu i doradztwie w organizowaniu skutecznego uczenia się.

  3. Środowiskowa – sprzyja kształtowaniu, o wartości uczących się, na współdziałanie ze środowiskiem społeczno – zawodowym.

  4. Socjalizacyjna – sprzyja stworzeniu warunków do samo realizacji i kształtowania postaw innowacyjnych – twórczych.



V wykład




Pedagogika Kultury – dziedzina pedagogiki związana z antropologią kulturową. Wynika z dwóch dyscyplin – socjologii i antropologii filozoficznej.

W Białej Księdze kształcenia i doskonalenia wydanej przez Komisje Europejską określone zostały podstawowe wyznania edukacyjne XXI w. Na podstawie raportów o stanie edukacji uznano, że edukacja przyszłości powinna koncentrować się na odniesieniach do kultury ogólnej. Zatem ważne staje się kształtowanie 3 kompetencji ludzkich, życiowych.



  1. Zdolność do uchwycenia istoty rzeczy.

  2. Rozumienie i kreatywność.

  3. Osąd i podejmowanie decyzji.



Wstęp do Pedagogiki Kultury


Przekaz kultury ogólnej nie odnosi się jedynie do uwznioślenia ludzkiej duchowości lecz ma wymiar pragmatyczny, praktyczny, bo jest pierwszym warunkiem przystosowania się do przeobrażeń w ekonomi, rynku pracy. Solidna baza kulturowa sprawia, że człowiek może zaznaczyć swoją pozycję w społeczeństwie nowoczesnym tzn. że może być zdolnym do rozumienia w sposób krytyczny różnorodnych danych, dostarczanych mu przez różnorodne źródła.
Pedagogika Kultury jest nurtem niejednorodnym. Geneza rozpoczyna się na początku XX w. od myśli filozofów niemieckich (W. Dilthey, W. Humbolt, F. Schkeiermacher)

Na początku XX w. następuje antynaturalistyczny zwrot w naukach humanistycznych, zaczęto doszukiwać się duchowych podstaw bytu ludzkiego czego dobitnym odzwierciedleniem są dobra kulturowe tj. sztuka, moralność, obyczaje, religia.

Problematyka kulturowego wymiaru edukacji zaczęła się 6 lat przed II wojną światową. Mysłakowski, Hessen stali się twórcami projektu pedagogicznego (pedagogika personalistyczna) odnoszącego się do duchowości człowieka w kategoriach dóbr kultury. Podstawowym zadaniem systemu edukacji jest kształcenie jednostek poprzez spotkanie z dobrami kultury. Dzięki pracy pedagogicznej bazującej na interpretacji wytworów kultury jednostka może doświadczyć wartości, zrozumieć siebie, dostrzegać nowe możliwości własnego życia.

Ped. kultury proponuje wychowanie oparte na przeżywaniu i interpretacji kultury. Pedagodzy apelują o podjęcie wysiłku kształcenia i przyjmowania odpowiedzialności. Wychowanie traktowane jest jako przekaz między generacyjny tzn. odbywa się między dwoma generacjami. Wychowanie ma zatem charakter dialogiczny, ma zadanie wywoływać zachowania twórcze, kreatywne. Hessen uważał, że wychowanie to jest przechowanie od anomii (człowiek jest traktowany jako istota biologiczna, opiekowanie się) poprzez heteronomie (urabianie wychowanka, w procesie wychowania kształtowanie postaw) do antonomii (wtedy człowieka traktuje się jako osobę wykształconą, dorosłą, która przede wszystkim jest w pełni wolna czyli moralnie dojrzałą)



VI wykład




Antropologia Kultury – zajmuje się głównie problemem relacji między człowiekiem a kulturą.



Kierunki rozpatrujące relacje między kulturą a człowiekiem.
1. Ewolucjonizm – zespół poglądów koncentrujący swoja uwagę na zmienności rzeczywistości . Podstawowa wartość to przystosowanie się do życia. Przyjmuje koncepcje postępu molarnego. Im wyższy stopień ewolucjonizmu tym lepsze działanie człowieka.

Hubert Spenser – ewolucjonista


2. Strukturalizm – jest to nurt w naukach humanistycznych przeciwstawiający się atomistycznemu i mechanistycznemu traktowaniu zjawisk. Przedmiotem zainteresowań są zagadnienia związane z językiem, komunikowaniem się, regułami językowymi.
3. Dyfuzjonizm – jest to teoria dotycząca zjawiska rozprzestrzeniania się kultury, ekspresji i wzorców jak i przyjmowania tych wzorców. Dyfuzja współczesna oprócz pierwotnych elementów zawiera również proces przenikania kultur związanych ze środkiem masowego przekazu.
4. Psychokulturalizm – podejmujący zagadnienia związku osobowości ludzkiej i kultury.
5. Funkcjonalizm – przyjmuje założenie całościowego i systemowego traktowania kultury i przy wyjaśnianiu zjawisk kultury odwołuje się do funkcji kultury.

VII wykład



Kultura bytu – obejmuje sferę ludzkich działań, które skierowane są ku przedmiotom kulturalnym. Kultura bytu to szeroko rozumiana sfera produkcji i konsumpcji. Pedagogika odnosi się do tej kategorii kultury w tym sensie, że zwraca uwagę na podstawy bytowe człowieka i na konieczność kształtowania go w odniesieniu do problemów społecznych w związku ze sferą produkcji i konsumpcji.
Kultura socjalna – obejmuje ona porządek stosunków między ludźmi, pozwala na określenie wzorców zachowań charakterystycznych dla danej społeczności, w skład tej kultury wchodzą elementy porządku społecznego takie jak:

  • podział własności

  • podział władzy

  • zróżnicowany dostęp do pożądanych dóbr, funkcji, i pozycji społecznej.


Kultura symbolicznaobejmująca znaki i symbole, religie, wiedzę, naukę, zabawę, kryterium tej kultury jest jej autoteliczny charakter, nie dający się przełożyć na wartości użytkowe.

Dzieli się na:

- kulturę ludową – przekazywaną przez relacje bezpośrednie i nieformalne relacje codzienne. Charakteryzuje ją niezawodny akt twórczości, treści są względnie proste, zrozumiałe. Ta strefa ulega degradacji, stąd postulat dotyczący edukacji regionalnej na terenie szkół.

- kultura popularna, masowa – umożliwia przełamywanie izolacji kulturalnej społeczności lokalnej. Rozwój tej kultury w społeczeństwach industrialnych związany jest z czasem wolnym, czyli z zabawą, rozrywką i odpoczynkiem. Krytycy tej kultury zwracają uwagę na wtórność, wulgarność, wykorzystywanie jej do manipulowania, homogenizacje treści (rości o różnej wartości prezentowane są odbiorcy jako takie, które mają jednakową wartość)




Semestr II



I wykład

Pedagogika Mediów

Obszarem zainteresowań pedagogiki mediów są: zjawiska, które są związane z bezpośrednim i pośrednim oddziaływaniem mediów na wszystkie strefy funkcjonowania człowieka. Bezpośrednie oddziaływanie to te, które przebiegają w relacji człowiek – media ze wszystkimi konsekwencjami tego kontaktu. Pośrednie nazywamy wtórne, wynikają ze zmian środowiska życia zaistniałych pod wpływem mediów.

W badaniach istnieje kilka orientacji:


  1. media można potraktować jako instrumentarium nauczyciela – pedagoga, wtedy obiektem badań są zastosowania edukacyjne mediów. Analizuje się problemu percepcji mediów do diagnozy zjawisk. W tej orientacji występuje aspekt diagnozy i terapii pedagogicznej.

  2. traktuje media jako źródło zagrożeń i niebezpieczeństw, dotyczą uzależnienia od środków masowego przekazu.

  3. to tworzenie i badanie odniesień teoretycznych i empirycznych związanych z celowym przygotowaniem człowieka do aktywnego i świadomego odbioru przekazów medialnych, potrzebna jest świadomość tworzenia własnych przekazów.

  4. ujmowanie mediów jako elementu kultury.

W Polsce pojęcie pedagogika mediów wprowadził Ludwik Bandura, pisał, że głównym jej zainteresowaniem są środki masowego przekazu, jej zadaniem jest:



  • poszukiwanie metodycznych koncepcji stosowania mediów w procesie kształcenia.

  • zwracanie uwagi na konieczność kształtowania systemów wartości, przekonań i postaw odbiorców.


Początkowa edukacje medialna była zamontowana na wiedzy o mediach i umiejętności posługiwania się mediami w procesie edukacyjnym, obecnie podkreśla się konieczności przygotowania do krytycznego odbioru mediów oraz potrzebę kształtowania umiejętności uczestniczenia w komunikacji społecznej poprzez media.
Zarzuty do środków masowego przekazu:

  1. prezentują rzeczywistość w krzywym zwierciadle, przekaz jest inny niż rzeczywisty

  2. upowszechniają obiegowe opinie

  3. za sprawą mediów pogłębia się proces dekulturyzacji, dominują standardy kultury popularnej.

II wykład

Programy w procesie edukacyjnym

1. Porządek i przygoda

2. Program żywioły


Współczesne pokolenia mają kłopoty ze wzajemną komunikacją.

W Polskiej literaturze pedagogika twórczości funkcjonowała już bardzo dawno, prekursorzy: Henryk Rawid – zasłynął z twórczości, kreatywności, Helena Radlińska, Suchodolski, Sośnicki, Wojnar. Jednak te osoby nie sformułowały systemu, dziedziny naukowej.



Pierwsze idee stworzył Witold Dobrołowicz

Pedagog, psycholog, sformułował pedagogikę twórczości. Według niego jest to część pedagogiki, stanowiąca system wiadomości teoretycznych i praktycznych umożliwiający nauczycielowi bycie twórczym. Nauczyciel twórczy to osoba, podchodząca do procesu dydaktycznego w sposób nie szablonowy i która potrafi ukształtować postawy twórcze swoich wychowanków.




©snauka.pl 2019
wyślij wiadomość

    Strona główna
Komunikat prasowy
przedmiotu zamówienia
najkorzystniejszej oferty
Informacja prasowa
wyborze najkorzystniejszej
warunków zamówienia
istotnych warunków
sprawie powołania
Regulamin konkursu
udzielenie zamówienia
przetargu nieograniczonego
zamówienia publicznego
Nazwa przedmiotu
Specyfikacja istotnych
modułu kształcenia
Rozporządzenie komisji
studia stacjonarne
wyborze oferty
Zapytanie ofertowe
Szkolny zestaw
Ochrony rodowiska
ramach projektu
prasowy posiedzenie
trybie przetargu
obwodowych komisji
zagospodarowania przestrzennego
komisji wyborczych
komisji wyborczej
Program konferencji
Wymagania edukacyjne
Lista kandydatów
szkoły podstawowej
która odbyła
Województwa ląskiego
Decyzja komisji
przedmiotu modułu
poszczególne oceny
Sylabus przedmiotu
szkół podstawowych
semestr letni
Postanowienia ogólne
przedsi biorców
produktu leczniczego
Karta przedmiotu
Scenariusz lekcji
Lista uczestników
Program nauczania
Projekt współfinansowany
Informacje ogólne
biblioteka wojewódzka
semestr zimowy