Strona główna

Wyklad 1 (20. 02. 2004) Temat: Geneza I dzieje przedmiotu


Pobieranie 86.88 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar86.88 Kb.

Autorzy: Krzysztof Bernecki, Bartek Brak, Łukasz Liszka

WYKLAD 1 (20.02.2004)
Temat: Geneza i dzieje przedmiotu.


  1. Ekonomia to nauka społeczna o dużych tradycjach. Jego zalążki wywodzą się ze starożytnej Grecji – pierwsze myśli o gospodarowaniu znajdujemy u Hezjoda – poemat „Theogonie” - poświecony opisowi narodzin bogów (zawarł w nim swe myśli, ze charakterystyczny dla jego bytu jest niedostatek dobra, czyli za mało tego, co konieczne człowiekowi do egzystencji.

  • jest to jedna z klęsk zesłanych przez bogów na ludzi. Współczesna ekonomia nazywa to RZADKOŚCIĄ DOBRA – jest to pierwsza naturalna cecha gospodarcza. Grecy uważali ze owa klęska jest nie do przezwyciężenia (brak kompleksowego rozwiązania).

  • Inaczej jest w filozofii KATOLICKIEJ, gdzie Istota Najwyższa pomaga przezwyciężyć brak tego dobra.

  • W wieku XVIII wątek ten został podjęty przez fizjokratyzm.

  • Hezjod wyłuszczył następującą tezę - charakterystyczna dla człowieka gospodarującego jest „maksimum efektu, przy minimalnych nakładach”(pojawia się w „Pracach i dniach”)

  • Współczesna ekonomia nazywa to RACJONALNOŚCIĄ GOSPODAROWANIA.



  1. Powoli zaczynała kształtować się nauka, która zajmowała się procesem gospodarowania:

- Ksenofont – pojawił się 400 lat po Hezjodzie, w Atenach – był uczniem Sokratesa i pozostał pod silnym jego wpływem, w odróżnieniu do Platona. Podjął on watek ekonomii, jako pierwszy używając tej nazwy jako nauki o gospodarowaniu. Zostawił po sobie dzieło „OYCONOMIA” (oikos- dom, gospodarstwo; nomos - prawo), którego to terminu używano (do XIX w.) jako określenie gospodarstwa domowego, które produkowało płody rolne.

Ekonomia wg. Ksenofonta, zostanie nauka, gdy zwróci się uwagę na gospodarowanie z punktu widzenia prawidłowości rządzących tym procesem (nazwa ekonomia została rozpowszechniona przez Arystotelesa)


Nazwa „ekonomia” często ulegała zmianie, z powodu zmian sposobu myślenia o gospodarce (prof. Włodzimierz Czerkawski). Generalna zmiana nastąpiła na początku XVII wieku n.e w myśli francuskiego merkantylizmu, u Antoine Monchmentien(?) de Vateville (1615) - napisał on „Traktat o ekonomii politycznej”- gdzie uważał ekonomie za naukę polityczna. Było to w czasach rozwoju monarchii absolutnej we Francji, wciąż budującej swoja potęgę. Dlatego państwo ingerowało w gospodarkę. Ta świadoma ingerencja w życie społeczne miała na celu zwiększenie dochodu państwa.
Na przełomie XVIII/XIX wieku, u schyłku absolutyzmu francuskiego, pojawia się konkretna doktryna, która jako podmiot gospodarujący wysuwa jednostkę, krytykując jednocześnie ingerencje państwa. Jest to LIBERALIZM EKONOMICZNY.

Państwo ingerując, narusza podstawowy mechanizm gospodarki - mechanizm RYNKOWY (aktywność jednostki, naruszając jej swobodę działania).


LIBERALIZM ANGIELSKI (Smith) mówi, ze społeczeństwo to suma wolnych jednostek. W miejsce ekonomii politycznej pojawia się ekonomia społeczna. Liberalizm głosi bierność państwa w gospodarce.

Ekonomia społeczna pojawia się u L. Cossa (Wloch) w „Ekonomii społecznej” oraz u Heinricha Dizla „Teoria ekonomii społecznej”. W Polsce - Józef Słupiński napisał w latach 1862-1865 „Szkoła polska gospodarstwa społecznego”


W połowie wieku XX pojawia się nowy nurt – MARKSIZM (od twórców Marksa i Engelsa). Powrócono do nazwy ekonomia polityczna, przy czym treścią był głównie proces społeczny. Była to nauka krytykująca panujący ówcześnie kapitalizm (bogactwo generujące wyzysk), który miał być zastąpiony przez socjalizm. Ekonomia marksistowska była kierunkiem krytycznym.
W Niemczech natomiast pojawia się nowa szkoła tzw. SZKOLA HISTORYCZNA, która odrzuca założenia merkantylizmu(państwo), liberalizmu(jednostka), a za podstawę podmiot gospodarowania uważa NARÓD. Pojawia się tzw. ekonomia narodowa.

  • W pierwszej połowie wieku XIX w Polsce pojawia się prof. Fryderyk Skarbek (UW) - ojciec polskiej ekonomii nowożytnej. Wydaje on w 1859 „Ogólne zasady nauki gospodarstwa narodowego”(głosił on poglądy raczej liberalne)

  • Końcem XIX wieku w twórczości Alfreda Marshalla (GB, Cambridge) ujawnia się nowy kierunek ekonomiczny: mikroekonomia (uczniem Marshalla był J.M. Keynes który pomógł przezwyciężyć kryzys ekonomiczny 1929-1935). Marshall w 1890 r. wydal „Ekonomikę”. Prezentował odmienny punkt widzenia – zasadniczym zadaniem było badanie przedmiotu materialnego (badanie procesów rynkowych). Nazwa została zaakceptowana w Polsce, m.in. Adam Krzyzanowski (UJ) (1919) „Założenia ekonomiki” oraz jego uczeń (szkoła krakowska) - Edward Taylor (1947) (UAM) „Wstęp do ekonomiki

  • Marshall stworzył szkołę neoklasyczna.

Po II wojnie światowej zwiększa się wpływ marksizmu. Powstał system stalinowski, oparty na marksizmie w mutacji bolszewicko-komunistycznej (Rosja, ZSRR, potem Europa Śr-Wsch – Stalin nie był doktrynerem jak Lenin)

Na polskich uczelniach wykładano ekonomie polityczną marksistowską, jako 2 przedmioty:


  1. ekonomia polityczna kapitalizmu – traktowana krytycznie, jako przebrzmiała.

  2. ekonomia polityczna socjalizmu – miała pokazać zalety nowego systemu, kierowanego planem centralnym przez człowieka socjalistycznego, zajmowała się głównie planem centralnym.

W 1956 r. władzę objął Gomułka, zakończono w Polsce erę stalinizmu. Próbowano odejść od ekonomii politycznej, powrócić do ekonomii – analizy mechanizmu rynkowego (REWIZJONIZM). Pojawiają się wówczas dzieła pisane w nowej sytuacji m.in. „Ekonomia polityczna” (wydane w 1961) Oskara Langego, który próbował wiązać ekonomie z realnymi procesami życia. W latach 50 XX wieku powrócił do Polski, ale nie pozwolono mu wykładać ekonomii do 1956. W tym czasie Włodzimierz Brus wydal w 1960 „Mechanizm funkcjonowania gospodarki socjalistycznej”.
Odwilż” w ekonomii to lata 1957 -1961/62. Później wrócono do ekonomii marksistowskiej.

W 1968 mnożyły się bunty studenckie. W Europie hasło „Marks, Mao, MArkuzer” – droga do szczęścia przez wyzwolenie seksualne. W Polsce( Warszawa, Kraków) słynne staje się hasło „porzucenia marksizmu”. Władze rządzące skierowały ten rewizjonizm przeciw Żydom.


W 1980 roku pojawia się „Solidarność” – odejście od marksizmu. W nauce oficjalnej – zastój.

W prasie podziemnej tworzą się fundamenty nauki z lat po roku 89.

W latach 90 pojawia się Balcerowicz z przygotowanym planem tworzonym jeszcze w podziemiu. Rezygnuje się z nazwy ekonomia polityczna i wraca się do nazwy – ekonomia.

Powrót do tradycyjnego sposobu myślenia jako, że podstawowym mechanizmem jest rynek. Pojawia się nurt liberalny (Mirosław Duerski – Krakowskie Towarzystwo Ekonom); ND- gdańscy liberałowie).W konstytucji zapisano termin: „społeczna gospodarka rynkowa”.

Obecnie nie stosuje się żadnych nakładek na nazwę, dzieli się ekonomie na:


  1. MIKROEKONOMIE – koncentruje się na analizie mechanizmu rynkowego z punktu działań jednostkowych (producenta, konsumenta). Producent to również sprzedawca, natomiast konsument reprezentuje siłę nabywcza; sensem procesu jest maksymalizowanie ich korzyści (producent i konsument działają racjonalnie).

Producent posługuje się następującymi terminami: zysk, utarg, procent, koszty. Konsument dąży do nabycia po najniższych cenach interesujących go produktów, zasadniczym mechanizmem jest w pełni spróżny mechanizm rynkowy, który powoduje racjonalne podejmowanie decyzji; Rynek jest spróżny, gdy państwo go nie zakłóca lub robi to w minimalnym stopniu (minimum państwa w gospodarce i na rynku)


  1. MAKROEKONOMIE – państwo jest podmiotem polityki gospodarczej i steruje całością procesów gospodarczych. Państwo prowadzi politykę ekonomiczna (działalność państwa lub innego organu publicznego, ale reprezentującego je, polegająca na ustalaniu i realizowaniu określonych przez państwo celów w danych warunkach i czasie – def. Polityki ekonomicznej). Posługuje się tzw. agregatami (kategoriami agregatowymi) – to dane zjawisko ekonomiczne rozpatrywane jest w skali całej gospodarki (określony popyt ,podaż), np. bilans płatniczy itp.; rynek jest sprawny gdy państwo go koryguje i uzupełnia swą działalnością.

Makro- i mikroekonomia( twórcą pojęcia – Marshall) zostały stworzone przez angielska myśl ekonomiczną. Makroekonomię nazwał i opracował J.M. Keynes (twórca interwencjonizmu).


Temat: Proces gospodarczy – charakterystyka ogólna.
Ludzie gospodarują, bo muszą zaspokajać potrzeby.

Potrzeba – świadomość braku czegoś, połączono z wolą zdobycia środka potrzebnego do zaspokojenia potrzeby:

  1. I-szego rzędu:

- biologiczne

  1. Wyższego rzędu

- kulturowe

  1. Indywidualne

  2. Zbiorowe

Dobro – materialny środek zaspokajania potrzeb człowieka:

  1. ekonomiczne – aby zaspokoić potrzebę musi przejść przez proces pracy (większość dóbr)

  2. wolne – zaspokajają potrzebę od razu

  1. indywidualne – dobra podlegające rywalizacji (poprzez cenę i dochód), a po nabyciu podlegają wykluczeniu (bo stają się własnością prywatną)

  2. publiczne – zaspokajają potrzeby publiczne, nie podlegają rywalizacji i wykluczeniu, wszyscy mogą z nich korzystać równo

Produkcja – działalność człowieka polegająca na przetworzeniu przedmiotów w dobra, zaspokajające potrzeby człowieka (produkty), następuje, gdy połączy się pracę z aparatem produkcji.

Praca – czynności które człowiek wykonuje w procesie produkcji.

Siła robocza – zdolność człowieka do pracy

Praca – proces wykorzystywania siły roboczej

Aparat pracy:

  1. środki pracy – to, czym człowiek oddziałuje na przedmiot pracy (maszyny…)

  2. przedmiot pracy – to na co człowiek oddziałuje środkami pracy (surowce, półfabrykaty)

Infrastruktura ekonomiczna – zespół warunków zaistniałych w danym kraju, niezbędnych do zaistnienia produkcji tym kraju (sieć rzeczna, autostrady…)

Środki trwałe – środki pracy mające dłuższe zastosowanie w aparacie produkcji, zużycie jego jest stopniowe, po zużyciu zastępuje się go takim samym, nowym środkiem trwałym

Amortyzacja – wyraża zużycie środków trwałych.

Przedmioty pracy – określamy jako środki obiegowe (z punktu widzenia czasu), są środkami, które zużywają się w jednym cyklu produkcyjnym.

Zasoby:

  1. z. pracy (siły roboczej) – określamy przez ilość ludzi w wieku zdolności do pracy

  2. z. kapitału (skierowanego na uruchomienie dóbr produkcyjnych)

  3. produkcyjnych. wiedzy – nauka związała się z gospodarką, przejawem tego są wynalazki

  4. z. kapitału ludzkiego – specjaliści

Cechy społeczne procesu produkcji:

  1. człowiek gospodaruje w pewnym celu

  2. więzy kooperacji i podziału pracy

  3. podział pracy

  4. produkcja ma charakter systemowy

Homo economicus (aut. A. Smith) – jego świadomość skierowana jest tylko na jeden cel, bogacenie się.

Homo sovieticus (aut. ks. Tischner) – człowiek do niczego nie dąży, bo wie, że żyje w takim systemie, w którym nic nie osiągnie.

Produkcja składa się z czynności określanych pracą:

  1. praca produkcyjna:

- ujęcie socjalistyczne – taka, która tworzy produkt (należy się temu, który go stworzył)

- w ujęciu kapitalistycznym – taka, która tworzy dochód



  1. praca nieprodukcyjna

Proces gospodarczy – stale powtarzająca się działalność człowieka, pojawia się jako:

  1. reprodukcja prosta – pr. gosp. Nie uległ zwiększeniu, ani zwężeniu, nie ma rozwoju

  2. reprodukcja rozszerzona – pr. gosp. W porównaniu z wcześniejszym uległ rozszerzeniu, dobra koniunktura

  3. reprodukcja zwężona

Jak ekonomista dokonuje analizy proc. gosp., są dwie koncepcje, czyli badania w:

  1. mikroskali – mikroekonomia

  2. mikroskali – makroekonomia

Mikroekonomia – bazuje na założeniu, że podstawowym mechanizmem gosp. jest rynek – jest mechanizmem sprawnym w tym sensie, że płyną z niego informacje trafne, nie podlega zakłóceniom tworów politycznych (zwłaszcza państwa); rynek umożliwia racjonalne funkcjonowanie podmiotów (producenci i konsumenci)

Konsument – podmiot, który nabywa na rynku towary w celu konsumpcji (typowym konsumentem jest gospodarstwo domowe)Producent i konsument dążą do maksymalizacji korzyści.

Producent stosuje instrumenty – utargi, procenty

Konsument stosuje instrumenty – ceny i dochody

Makroekonomia – rynek jest mechanizmem mało sprawnym, musi być przez to uzupełniony działalnością państwa.

Polityka ekonomiczna – działalność państwa lub innego organu publicznego polegająca na realizacji określonych celów, które mają być zrealizowane w określonym czasie i przy danych warunkach.

W rozumowaniu makroekonomicznym pojawiają się agregaty.



Agregat – dane zjawisko ekonomiczne rozpatruje rozpatrywane w skali całej ospodarki.

Ekonomia a inne nauki społeczne, łączy się z:

  1. doktrynami ekonomicznymi

  2. historią gospodarczą

  3. ekonomiką przemysłu

  4. finansami publicznymi

  5. socjologią

Współczesne rodzaje ekonomii:

  1. mezoekonomia – nauka pośrednia pomiędzy makroekonomią i mikroekonomią, zajmuje się poszczególnymi branżami

  2. ekonomia globalna – oparta o rozwój techniczny


Temat: Rozwój myśli ekonomicznej.
W pierwszej połowie 18 w. powstaje system poglądów ,który kształtuje ekonomie w sposób poznawczy- FIZJOKRATYZM. Tworzy on wczesną myśl liberalną , polityczną czy ekonomiczną. Kształtuje się w Anglii i Szkocji w Angielskiej Szkole Klasycznej z uczonym Adamem Smithem na czele( twórca ekonomiczny- liberalista). Dokonuje on odkrycia nowej procedury badawczej- nauki PARADYGMATU. Tu pojawia się trzeci etap zwany TEORIĄ EKONOMII. Zaczynają się wykształcać niejednolite ścieżki ekonomii. W wieku 19 istnieją 4 główne szkoły, różniące się metodami oraz założeniami:

  1. Szkoła historyczna (Niemcy)

  2. Szkoła psychologiczna

  3. Szkoła materialistyczna

  4. Szkoła neoklasyczna

W wieku 20 następuje kontynuacja tradycji tych szkół ,ale powstaje również Szkoła Gospodarki Regulowanej czyli Szkoła Interwencjonizmu- powstaje w Anglii , jej twórcą jest J.A Keynes( „Ogólna teoria zatrudnienia, procentu i pieniądza”)




  1. Pierwszy etap- ekonomia moralna:

    • Powstaje w starożytności- myśli starogreckie. Jest ona na dalszym planie, według ówczesnej hierarchi wartości na pierwszym planie było państwo oraz wojsko. Myśli ekonomiczne wyprowadzone były z myśli filozoficznej i politycznej.

    • Drugą poruszaną kwestią była sprawa niewolnictwa- wysiłki Greków dla pozyskania jak największej ilości niewolników-żywych narzędzi.Tak twierdził Arystoteles- uznawał on niewolnictwo za naturalne (osoba nie mogąca zaspokoić swoich potrzeb stawała się z natury rzeczy niewolnikiem).

    • Niewolnictwo, które wynikało z ustawy było czasowe(jeńcy wojenni).

    • Grecy tworzyli ideał życia na podstawie idei. Jedyną dziedziną gospodarki jaką naprawdę tolerowali było rolnictwo.

    • Dobrze urodzony Grek nie powinien parać się rzemiosłem- stało się to podstawą ustaw radomskich w Polsce.




  1. Rozwój myśli ekonomicznej:




  • KSENOFONT- „Ekonomicos”- myśl wyrażnie nastawiona na praktykę. Wywodził się ze szkoły Sokratesa. Poruszył zagadnienie rolnictwa( które zajmowało pierwszą pozycję u Ksenofonta), gdyż dostarcza dobra i dobrobytu(?) w sferze poza rolniczej. Dzieje się tak, gdyż rolnik wywołuje uczucia narodowe, patriotyczne. Obowiązywało również według K. podstawowe przygotowanie do służby wojskowej (myśl tą kontynuował Stefan Miłkowski w swej doktrynie agraryzmu). Ksenofont podkreśla bardzo duże znaczenie rynku, handlu (mechanizm niezbędny dla funkcjonowania gospodarki). „O dochodach”- drugie dzieło Ksenofonta –dotyczy samowystarczalności społeczeństwa greckiego.




  • PLATON - (jego imię oznaczało- człowiek barczysty) przełom 3 i 4 stulecia epoki starożytnej. Tworzył on w swym systemie zarys cywilizacyjny. Po powrocie z licznych podróży zakłada on w Atenach Akademię. Uczeń Sokratesa, który za cel wybrał sobie stworzenie wzoru państwa idealnego. Trzykrotnie starał się to uwzględnić w swoich dziełach, ale nigdy nie osiągnął tego co zamierzał. Nauka Platona jest nauką normatywną mówiącą jak powinno być. Tworzy pewne zasady w oparciu, o które chce zbudować społeczeństwo. Myśli jego uznaje się za prototyp myśli totalitarnej. Tworzy to w sposób racjonalistyczny. Proces ewolucji przynosi instytucje, które są człowiekowi potrzebne. Społeczeństwo powinny określać pewne zasady moralne. Celem zasadniczym są nie jest materialna sfera, lecz moralne zasady. Żaden naród, który nie ma zasad moralnych, nie wytworzy zasad idealnych (wynikających z idei). W 4 punktach stosował Platon owe przemyślenia:

    1. własność- tworzy fundamenty społeczne i ekonomiczne. Wykształca się hierarchia społeczna:

      • 1 warstwa- filozofowie- najmądrzejsi

      • 2 warstwa- wojownicy- funkcje obronne

      • (te dwie grupy nie mogą posiadać wartości prywatnej , a tylko wspólną, ponieważ muszą być w swoim działaniu bezinteresowni. Nie mogą też posiadać rodzin gdyż to ograniczałoby ich działalność)

      • 3 warstwa- ludzie wolni- warstwa zarobkowa (ta warstwa powinna posiadać własność prywatną stanowiącą element rozwoju efektywnej gospodarki. Dwie pierwsze warstwy dostarczają trzeciej ochrony politycznej, a ta rekompensuje im to dostarczając np. pożywienia.




    1. pieniądz- instrument który prowadzi do bogacenia się. W epoce Platona obieg pieniądza ma charakter monetarny( monety srebrne , żelazne). Platon rzuca postulat aby pieniądz nie był wyrabiany z kruszcu szlachetnego.




    1. procent-Platon krytykuje pieniądz gdy pobieramy pożyczki i dostajemy procent. Życie gosp. nie może obyć się bez kredytu , a ten zawsze wymaga procentu- rzutowało to na epokę kapitalizmu.




    1. sprawiedliwość ekonomiczna- widział to Platon w dwóch zasadach: równości- odnosiło się głównie do gospodarki rolnej. Ktoś dostaje ziemie , której nie wolno dzielić (gosp. statyczna)- dzieje się tak w celu zaprzestania handlu ziemią , co może powodować bogacenie się .

Druga zasada to zasada umiaru - każdy ma posiadać tyle, aby żyć na umiarkowanym poziomie.

Struktury społeczne powinny się wzajemnie wspierać. Platon uważa, że cudzoziemcy powodują zaburzenie ładu i społecznych stosunków społecznych.


(Podstawą egzaminu jest wykład - pisemny egz. testowy, pytania odpowiedzi, esej)
Wykład IV

Temat: Ekonomia moralna Arystotelesa.
A. to uczeń Platona i nauczyciel Aleksandra Wielkiego. Założyciel Liceo.

Jest empirystą. Obserwuje ustroje społeczne i drogą syntezy chce stworzyć system idealny.

W swoim systemie podejmuje też kwestie ekonomii (pierwszy zwarty system ekonomii). System ten był normatywny, czyli mówił, jakie społeczeństwo ma być.

Ekonomia współczesna pyta „jakie co jest?”, „jakie co tworzy stosunki?”

Współczesna ekonomia amerykańska dzieli się na:


  1. ortodoksyjną – opiera się na zjawiskach ilościowych

  2. nurt heterodoksji – przedmiotem działania nie tylko zjawiska ilościowe, ale też jakościowe


System Arystotelesa.

Jakim celem powinien kierować się człowiek? Celem jest moralność, realizacja idei wspólnego dobra, ogólnego szczęścia. Podobnie jak Platon działalnością człowieka powinno umiarkowanie. System swój prezentuje w „Polityce” i „Etyce”. „Polityka” składa się z 3 części:



  1. Polityka właściwa, czyli nauka polityki” - poglądy dotyczące człowieka jako obywatela, rozważania na temat teorii państwa.

  2. Etyka” - rozważania o moralności

  3. Ekonomia”:

  • Ekonomika” - nauka o gospodarstwie naturalnym

Gospodarstwo naturalne (wychodzi tu A. z praw natury) – celem jest zaspokojenie potrzeb człowieka, przechodzi ono przez proces ewolucji:

  • gospodarstwo naturalne bezwymienne i bezpieniężne – działa bez rynku i pieniędzy, własna produkcja zaspokaja własne potrzeby (autarkia), nie potrzebuje kontaktu z innymi gospodarstwami

  • gospodarka wymienna i bezpieniężna – zaistniała wymiana towaru na towar (zamiana barterowa)

  • gospodarstwa wymienne i pieniężne – gospodarstwa oparte na rynku i pieniądzach, pieniądz ma funkcję pośrednika wymiany, pieniądz nie występuje w funkcji kapitałowej (czyli zwiększana jego ilości)

  • Chrematystyka” - nauka o gospodarstwie zarobkowym

Gospodarstwo chromatestyczne (gr. chromatistice = bogacenie się) – nastawione na pomnożenie wartości, poszukiwanie zysku, pieniądz występuje w funkcji kapitałowej.

  1. Zagadnienie własności.

  • Tworzy fundamenty gospodarowania

  • Z uwagi na interes publiczny Platon dopuszcza własność publiczną i społeczną

  • Zgodna z prawem naturalnym własność prywatna – tak twierdził A. - rzutuje to na poglądy św. Tomasza

  • Własność publiczna wymaga wspólnej odpowiedzialności

  • Własność prywatna to odpowiedzialność jednostki i ta jest najlepsza

  • Własność społeczna jest własnością niczyją, nikt o nią nie dba

  1. Rozważania dotyczące pieniądza.

Pieniądz jako pośrednik wymiany ma funkcje:

  • miernik wartości towaru – funkcja najważniejsza (wg. A.), w tej roli powinien zapewniać sprawiedliwość wymiany, bo zapewni to równowagę i stały rozwój życia gospodarczego

  • pośrednik wymiany w obrocie towarowym

  • przechowywanie wartości – wycofanie pieniądza z obiegu na zaspokojenie potrzeb w przyszłości

Teorie A. przyjęte przez ekonomię:

  1. funkcja nominalistyczna – o wartości pieniądza decyduje państwo, w akcie normatywnym określając wartość danej jednostki pieniężnej (przejął je np. Knapp)

  2. funkcja metaliczna (krystaliczna) – o wartości pieniądza decyduje wartość materiału (krusz ca) z którego jest zrobiony (współcześnie szkoła kruszcowa)

  1. Nauka o procencie.

Rozważa zagadnienie czy pieniądz puszczony w obieg powinien przynosić procent. A. jest przeciwny temu z dwóch powodów:

  1. jest to nielogiczne – pieniądz sam niczego nie stwarza, w procesie gospodarowania jest pożyteczny, gdy łączy się z pracą, „pieniądz z pieniądza niczego nie stwarza”

  2. jest to niemoralne – działanie człowieka skierowane na bogacenie jest sprzeczne z etyką (przejęło to później chrześcijaństwo)


Myśl społeczno-ekonomiczna Starożytnego Rzymu.
Dwa nurty:

  1. Moraliści (scriptores), zajmujący się sprawami ziemi i rolnictwem.

Cicero (prawnik, filozof, mówca) – utylitaryzm moralny, godne szacunku jest to, co przynosi korzyść (nawiązał do niego później Denton). Innymi przedstawicielami byli Seneka, Pliniusz Starszy.

  • Kontynuują myśl grecką

  • W największej mierze przejęli nauki A. (zwłaszcza o pobieraniu procentu)

  • Ideał Rzymianina, który ma niewielkie gospodarstwo rolne (był to czas powstawania wielkich latyfundii), chcą, aby nie obciążać tych gospodarstw

  1. Prawnicy rzymscy.

  • Stworzyli prawo rzymskie (fundament współczesnych kodeksów)

  • Własność – można ją poszerzać bez ograniczeń (o to oparł się współczesny liberalizm i na tej zasadzie działa kapitalizm)

  • Własność może być używana, a nawet nadużywana.

  • Pieniądzem jest wszystko, czym się płaci.

  • Procent należy płacić nawet gdy umowa pożyczki o tym nie mówi.


Kanonistyka, wczesne średniowiecze.
Sytuacja:

  • Upadek Imperium Rzymskiego

  • Powstanie społeczeństwa stanowego

  • Silny Kościół jako organizacja uniwersalna, która ingeruje we wszystkie sfery życia człowieka, przez to osłabienie państwa

  • Najważniejsze decyzje zapadają w Rzymie

  • Gospodarka powróciła do stanu gospodarki naturalnej

  • Zaczęły powstawać miasta i w związku z tym powstaje gospodarka towarowa, potem towarowo-pieniężna, następnie towarowo-pieniężno-kredytowa (w XV w, pierwsze banki)

Kanonistyka – nauka, która buduje reguły moralne, o które powinno opierać się życie (także gospodarcze), reguły ty wywieść można z Biblii, od papieża...

Czołowym reprezentantem był św. Tomasz z Akwinu. Miał on poglądy uniwersalne (stał się taki bo tego chciał Kościół).

Żył w XIII. Pozostawił kilkadziesiąt tomów: „ Suma teologiczna”, „O władzy monarchy”, „Komentarze do etyki i polityki”. Całe życie spędził w Paryżu w zakonie dominikanów. Chciał zbudować taki system, który będzie zgodny z zasadami kanonu, a także z regułami ekonomii.

Leon XIII w „Eterni paters” ogłosił system poglądów św. Tomasza jako oficjalną naukę Kościoła.

W encyklice „Rerum novarum” (1891) powołał nowy ustrój społeczny – solidaryzm – powołanie wspólnoty ogólnoludzkiej.

Pius XI w 1931 wydał „Quadregessimo anno” w której przekłada propozycje Leona XIII na praktykę. Jest to korporacjonizm, czyli współpraca wspólnot zawodowych w oparcie o zasadę solidaryzmu.

Jan Paweł II w 1991 w „Centessimus anno” (poprzedzona „Laboren excenses” z 1979) podejmuje analizę współczesnej rzeczywistości ekonomicznej.

W oświeceniu powstał liberalizm. Między nim a myślą katolicką powstał konflikt. Liberalizm przywołuje deizm. Część liberałów przechodzi nawet na pozycje ateizmu.

W XIX powstał też marksizm, który był wrogiem Kościoła. Kościół zaczął tracić wielu wiernych. Pius IX podjął więc obronę Kościoła, wydał encyklikę „quantaculla” do której dołączył „syllabus”, niestety potwierdził w nich tylko zakazy. Negatywnie odbiło się to na stosunku wiernych. Należało więc stworzyć jakiś program pozytywny. Potrzebę tą głosił Kettler i właśnie jego zdanie wziął pod uwagę Leon XIII.

Poglądy św. Tomasza.

Ekonomia jego zdaniem ma być moralna. Zmienił się jednak cel, w starożytności był on ziemski, a teraz pozaziemski. Między ludźmi nie powinno być sprzeczności, powinien być solidaryzm, wspólnota, harmonia. Pod tym względem były rozpatrywane zagadnienia:



  1. bogactwo i ubóstwo – bogactwo jest złe, ubóstwo jest dobre, należy się dzielić swoim bogactwem. Ubóstwo nie jest obowiązkiem chrześcijanina, jest tylko dla wybranych, bo może prowadzić do grzechu. Zasada umiaru.

  2. zagadnienie własności – nawiązywał po części do A.


WYKŁAD 5 ( 18.08.2004)


  1. jedynym skutecznym w systemie ekonomicznym systemem własności jest własność prywatna(nawiązanie do Arystotelesa)

  2. św. Tomasz przeprowadza dowód konieczności istnienia własności prywatnej( człowiek został skażony grzechem i w jego naturze pojawił się egoizm- najlepiej będzie działał dla własnych celów)

  3. własność prywatna zapewnia najlepszą motywację do pracy, będąc przy okazji bardziej efektywną; powoduje że rodzi się prywatna odpowiedzialność za podejmowane decyzje

  4. rozwiązanie kwestii prywatnej nie może być takie jak w prawie rzymskim, to oznacza, że jest nieograniczone, skrajnie indywidualistyczne, może się rozwijać bez końca.

Założenie powinno być solidarystyczne (właściciel ma działać nie tylko dla siebie ale też dla innych ludzi)



  • dominium- posiadanie, własność—własność należąca do Boga, który stworzył rzeczy aby służyły całemu społeczeństwu

  • dominium utile- posiadanie użyteczne (właściciel prywatny ma działać też dla dobra innych ludzi- jest on niejako dzierżawcą własności boskiej musi się „rozliczyć” przed Bogiem

Własność prywatna powinna być przez właściciela tak zrealizowana aby zaspokoić podstawowe potrzeby na średnim poziomie.

Zasada podziału-zasada życia godnego w ramach danego stanu

Zasada solidaryzmu- wyprodukowana nadwyżka( przez właściciela prywatnego )powinna być przeznaczona na cele społeczne

Kościół zakazywał zwiększania konsumpcji a Tomasz zmienił to twierdząc, że można się w ograniczony sposób bogacić nie naruszając zasad życia katolickiego( należy więc zwiększać konsumpcję- kto jej nie zwiększa, ten nie będzie zainteresowany zwiększaniem produkcji).


RYNEK- reguluje życie gospodarki. Kieruje nim zasada „aqualitas valoris” czyli równości wartości wg. Tomasza( za dobro można pobierać tyle ile wynosił koszt wytworzenia tego dobra)

- iustum precium- cena słuszna, cena kształtowana wyłącznie w oparciu o koszty produkcji
Proces wymiany uruchamia się wyłącznie w celu zaspokojenia potrzeb. Św. Tomasz dopuszcza wymianę dla zysków „negotiatio lucrativa”(zysk musi być uzasadniony wkładem dodatkowej pracy.
Procesem wymian ma rządzić zasada sprawiedliwości indywidualnej (rynkowej) – za przestrzeganie zasad rynku i sprawiedliwość wymiany kontrahent odpowiada podwójnie („ przed konfesjonałem i władzą świecką”

ZAGADNIENIE PIENIĄDZA
Jeżeli pieniądze puszcza się w obieg to tyle ile dano, pożyczono itd.-tyle należy odebrać.

Pieniądz jest użyteczny społecznie tylko jeśli łączy się z pracą, z ziemią. Jeśli wchodzi w wolny obieg ( kapitałowy), wtedy jest społecznie nieużyteczny.

-Nie wolno pobierać procentu( oznacza to unieruchomienie kredytu- podstawowej operacji życia gospodarczego)
Procent- na soborze nicejskim w 325r, zakazano pobierania procentów przez księży

W XI wieku zakaz pobierania procentu przez osoby świeckie- papież Aleksander III.

Za Klemensa V kościół zakazuje pobierania procentu jako niezgodnego z zasadami etyki chrześcijańskiej.

(np. pierwsze banki europejskie działalność kredytową prowadziły potajemnie)



        1. za lichwę uważano każdy pobierany procent ( obecnie tylko zawyżony)

        2. Ewangelia nakazuje brać w obronę człowieka biednego

        3. Kościół nie rozróżniał pożyczek produkcyjnych od konsumpcyjnych – potrafiło zrozumieć św. Tomasz i zmodyfikował teorie Arystotelesa.

Pożyczki dzieli się na:

  1. fenus- przeznaczone na cele produkcyjne

  2. mutuum(?)- przeznaczone na cele konsumpcyjne, w tym drugim przypadku procent jest zakazany

Czas jak wszystko na ziemi jest własnością Boga, więc żądając procentu żądamy zapłaty za coś co nie należy do nas.



    • dominium emergens- jeśli właściciel może ponieść szkodę w wyniku udzielenia pożyczki to można pobrać procent( skracanie czasu)

    • periculum sortis- jeżeli występowało ryzyko

    • lucrum caesaus- utrata korzyści



MERKANTYLIZM:

W Europie trwał ponad 200 lat( do początku 18 wieku).System zasad polityki gospodarczej- nie jest zwarta teorią, lecz systemem wiedzy, według której państwo powinno kierować polityką gospodarczą.


Zasadniczym źródłem bogactwa jest proces wymiany( a więc rynek)- państwo staje się czynnikiem aktywnym.

Przyczyną wszelkich zmian jest zmiana relacji państwo- kościół. W miejsce kościoła jako instytucji uniwersalistycznej pojawia się monarchia absolutna jako państwo narodowe. Zasadniczy cel państwa to cel polityczny, czyli dążenie do potęgi( bardzo ważnym problemem staje się gospodarka, potężne może być tylko państwo bogate). Wszystko, co państwu przeszkadza jest złe. Zagadnienie pierwszoplanowe to polityka ekonomiczna. To powoduje zmiany w myśleniu Europy. Zasady moralne miały umożliwić człowiekowi myślenie eschatologiczne. Celem człowieka jest dążenie do zysku. Pierwszoplanową postacią życia gospodarczego jest kupiec, prototyp współczesnego przedsiębiorcy europejskiego( europejskiego nie chłopa)




  • Proces gospodarczy rozpoczyna się od tworzenia kapitału handlowego

  • Traci na znaczeniu kościół prezentowany przez niego sposób myślenia. W jego miejsce pojawia się aktywne państwo –prowadzi działalność interwencyjną.

Państwo reglamentuje życie gospodarce, kieruje się świadomie zasadą –mój zysk musi być twoją stratą( zasada wiążąca wewnętrznie i w stosunkach międzynarodowych)

  1. Pojawiają się nowe zjawisko:

  1. odkrycia geograficzne, nowe szlaki- powstają nowe rynki handlu( podstawa potęgi Anglii, Portugalii i Hiszpanii)

  2. nowo zdobyte tereny SA koloniami państw

  3. możliwość dotarcia do Ameryki sprawia, iż do Europy trafia olbrzymia ilość kruszców szlachetnych

  4. zmianie uległ sposób piwd(?)- przemysł nakładczy ( chałupnictwo), które zastępuje produkcje cechową. Intensyfikacja produkcji , zwiększenie wydajności pracy

  5. wkrótce pojawia się manufaktura( specjalizacja pracy)


Merkantylizm o także polityka ekonomiczn, powadzona efektywnie przez państwa europejskie( Hiszpania- Filip II; W.B, Holandia; Francja- Ludwik XIII, XIV).

Tworzy on również pewien system zasad



  • cały wysiłek skierowany dla dobra państwa, korzyść, monarchię absolutna

  • dążenie do zniesienia przeszkód rozwoju gospodarczego wewnątrz kraju

  • zmiana w funkcjonowaniu cechów( podporządkowanie całej organizacji państwu)

  • pojawiają się konkretne systemu merkantylizmu:

      1. bulionizm

      2. merkantylizm klasyczny (dodatni bilans handlowy)

      3. kameralizm



Ad. 1)

W Hiszpanii – bogactwo to jak największa ilość pieniędzy wyrażona w ilości złota, należy mieć przewagę nad sąsiadami.



Ad. 2)

We Francji – buduje doktrynę dodatniego bilansu handlowego. Jak zdobyć złoto jeżeli nie ma go w kolonii? Należy tak skonstruować handel zagraniczny aby z danego kraju uczynić pułapkę na złoto. Handel zagraniczny z punktu widzenia danego kraju to stosunek eksportu do importu( należy więc eksport maksymalizować, import minimalizować – bo będzie się pobierać opłatę w złocie)

Wprowadzono więc politykę celną ułatwiającą eksport( cła zaporowe na towary importowe), premie za eksport- miała ona przez krótki czas uzasadnienie, lecz na dłuższą metę prowadziło do zabicia handlu międzynarodowego.

Ad. 3)

Merkantylizm późny; nazwa wywodzi się od kamera- izba w której znajdował się skarb królewski bądź książęcy. Jak rozwiązać zagadnienie skarbu by go zwiększyć:



  • wyłonił się nowy przedmiot- nauka skarbowości( obecnie finanse publiczne)

Byli zgodni z merkantylizmem francuskim, jeśli chodzi o bilans handlowy. Zwracali uwagę na sprawną organizację społeczeństwa.

  • zrodziła się nauka administracji



Merkantylizm w miarę rozwoju tworzył nowe idee:

  • państwo samowystarczalne( wszelkie potrzeby krajowe należy zaspokajać produkcją własną)- rozwój produkcji krajowej.

Poszukiwanie nowych rynków zbytu dla produktów krajowych. Rynek zbytu zaczął być tworzony w koloniach; rozwój floty, zaczęły powstawać specjalistyczne przedsiębiorstwa zajmujące się handlem( Kompanie Handlowe), podobne do współczesnych przedsiębiorstw kapitalistycznych. Bardzo aktywnie działało państwo.


  • Etatyzm - państwo jako osobny podmiot gospodarczy. Państwo sprawuje opiekę nad ludnością( bo to ludność dostarcza siły roboczej; obniżenie podatków itd.)-duży nacisk kładziono na specjalistów.

  • Ludwik XIV zniósł edykt nantejski, co zmusiło do emigracji grupę ludzi wysoko wykształconych do Prus i Holandii

  • poszczególne państwa ( Anglia, Holandia) rozpoczęły rywalizację o handel morski, rozbudowa floty itd. Cromwell wprowadził akty nawigacyjne w 1651 roku( podzielił na kraje zamorskie i europejskie; z krajów zamorskich do Anglii towary mogły przywozić tylko statki angielskie)

1 IV 2004



Temat: Liberalizm ekonomiczny – geneza, źródło, twórczość.
Istotą liberalizmu jest wolność (łac. Libertas = wolność)

Powstał w XVIII i jest dzieckiem oświecenia. Od liberalizmu należy odróżnić libertynizm (też powstał w oświeceniu). L. jest związany z działalnością społeczną. Libertynizm jest z kolei swobodą obyczajów (swoboda seksualna). Za Ludwika XV pojawiła się swoboda seksualna, sadyzm (markiz de Sad). Powstał wtedy ruch flagelacyjny (kobiety płaciły za to by je bito), było to bardzo modne.


L. rozwijał się żywo w XIX, najlepiej przyjął się w Hiszpanii. Powstała tam partia Liberale domagająca się reformy ustroju, wolności osobistej, konstytucji.

Liberał to człowiek miłujący wolność.

L. oznacza też ustrój polityczny i wiąże się z demokracją.

L. to doktryna wykonująca funkcje poznawcze w stosunku do społeczeństwa.


Główne idee L.:

  • idea wolności – jest ona pojmowana w definicji negatywnej, jako brak przymusu. Granicą wolności jest wolność drugiej osoby (jest to wolność od). Inne rozumienie to wolność do tych praw które zabezpieczają bezpieczeństwo socjalne człowieka, wolność do żądania aktywności ze strony państwa.

L. przeszedł różne fazy rozwoju:

    1. Liberalizm klasyczny –

  • zapoczątkował go fizjokratyzm,

  • potem myśl angielska, potem pojawiła się koncepcja umowy społecznej (T. Hobbes), uznał, że człowiek z natury jest zły (homo hominis lapus ex), człowiek żyje stale w niebezpieczeństwie przez to człowiek zawiera umowę społ. i powstaje państwo, by czuwało nad bezpieczeństwem. bezpieczeństwem.

  • Locke uważał, że ludzie z natury byli dobrzy, a państwo powstaje po to, by doskonalić prawa społeczeństwa

  1. Po rozpadzie monarchii absolutnej pojawia się dążenie do powstania państwa demokratycznego, wprowadzenia wyborów powszechnych, powstał – demoliberalizm

  2. Liberalizm socjalny – zmiana zapatrywań liberałów na wolność, zaczęto żądać opieki socjalnej od państwa. Zaczęli uważać, że rynek nie jest doskonały, daje bogactwo jednym, a nędzę drugim, uważali, że działalność państwa powinna uzupełniać działalność rynku

  3. Lata 30-te XX – załamanie się l., Wielki Kryzys, pojawia się myślenie interwencyjne, rynek jest mechanizmem ułomnym, wymaga uzupełnienia działalnością państwa, żądanie zastąpienia kapitalizmu wolnokonkurencyjnego kapitalizmem kierowanym odgórnie przez państwo.

  4. Odrodzenie rynkowe (reakcja na IIWŚ i upadek gospodarczy), myśl liberalna zaczyna odzyskiwać swoją tożsamość (idea wolności nie jest już kwestionowana). L. polityczny i ekonomiczny powinien powrócić, po odrzuceniu. Przejawem tego odrodzenia było powstanie Stowarzyszenia Mount Pelerein (nazwa góry w Szwajcarii, gdzie odbywa się konferencja liberałów z Europy Zach. i USA – Międzynarodówka Liberalna). Głownymi przedstawicielami ą von Hayek, Leopold von Mizes, Walter Lippman (napisał „Kolokwium Lippmana”), rzucili ideę odrodzenia l. Liberałowie zaczęli atakować interwencjonizm państwowy, socjalizm, „Droga do niewolnictwa” von Hayek’a, system komunistyczny musi upaść, nastąpił renesans l. (lata 80 i 90-te); na przełomie 80/90 upadł socjalizm, jedyną alternatywa dla krajów postsocjalistycznych, która może szybko naprawić ich system jest l.

  5. Liberalizm współczesny:

  • Neoliberalizm – twórcą jest von Mizes i von Hayek, jest to nawiązanie do klasycznego angielskiego liberalizmu A. Smith’a.

  • Libertarianizm – pojawił się w myśli amerykańskiej (nurt skrajny liberalizmu):

- libertarianizm skrajny – Uniwersytet Las Vegas, M. Rotthabard

- libertarianizm umiarkowany – Uniwersytet Harvard, R. Nozick



  • Ordoliberalizm (myśl niemiecka) – (łac. Ordo = ład) nowa koncepcja gospodarowania, czyli społeczna gospodarka rynkowa (Uniwersytet we Fryburgu – J. Eucken, w. Ropke, A. Armack-Muller), stosował go Erhard w rządzie Adenauera (niemiecki cud gospodarczy)

Generalnie liberalizm pojawił się jako:

  • Liberalizm polityczny – zagadnienie ustrojowe (demokracja), prawa niezbywalne człowieka, swobody obywatelskie

  • Liberalizm ekonomiczny – zgadnienie rynku, własności prywatnej, twórca jest A. Smith

Liberalizm gospodarczy w koncepcji A. Smitha.

Powstał w XVIII, a obecnie kontynuowany przez von Hayek’a.

Adam Smith (1723-1790) – pochodził z rodziny ziemiańsko-mieszczańskiej o poglądach wolnościowych. Wychowywał się bez ojca w Szkocji. Jak miał 5 lat porwały go Cygany. Wychowywała go mama i się nie ożenił. Studiował w Glasgow (filozofia prawa natury), w Edynburgu (literaturę, prawoznawstwo. Prowadził katedrę w Glasgow filozofii moralnej (teologia, etyka, politologia i prawo).

Pierwsze dzieło „Teoria uczuć moralnych” (otrzymał za nią doktorat z prawa). Intensywna działalność dydaktyczna:


  • Prawo administracyjne

  • Sądownictwo

  • Wojskowość

  • Gospodarka

Odbywał podróże po Europie. Spotkał się z Wolterem, fizjokratami (Quenney, Turgot).

W 1776 „Badania nad naturą i przyczynami bogacenia się narodów”:



  • I tom – teoretyczny, zagadnienie tworzenia dochodu, wartość, towar, wymiana, podział dochodu

  • II tom – analiza kapitału

  • III tom – historia gospodarcza Europy, rozwój ekonomiczny poszczególnych krajów, myślą przewodnią jest idea wolności, te kraje które ją miały rozwijały się szybciej

  • IV tom – krytyka merkantylizmu

  • V tom – podział skarbowości, podział finansów; jeśli społeczeństwo jest bogate i się rozwija, to wzbogaca się i państwo

Źródła, z których czerpał Smith:



  • Koncepcja interesu prof. Hachena

  • Homo oeconomicus – inspiracją bajka de Mundeville „Bajka o pszczołach” – to co jest zaletą z punktu widzenia jednostki jest wadą z punktu widzenia społeczeństwa.

  • Koncepcja Huma

  • Koncepcja fizjokratów o podziale dochodu

  • W zakresie tworzenia syntezy koncepcje Monteskiusza (twórcy l. politycznego)

Zasadniczym celem ekonomii społecznej jest tworzenia dochodu społecznego (suma przedmiotów, która służy do zaspokojenia potrzeb).

Źródłem tworzenia dochodu jest praca człowieka, kapitał, praca, ziemia (zmienił pogląd).

Dochód społeczny trzeba wytworzyć, trzeba więc stworzyć teorię produkcji, trzeba go ocenić (teoria wartości), potem podzielić (teoria podziału)


Temat: Libertarianizm 29 IV 2004


  1. Powstał w latach 70-tych, jest to skrajny liberalizm. Pojawiają się 2 nurty, libertarianizm umiarkowany i skrajny. Generalna ich ideą jest krytyka państwa. L. skrajny domaga się zniesienia państwa, a l. umiarkowany żąda znacznej redukcji funkcji państwa.

  2. Libertarianizm skrajny został wykreowany przez profesora Uniwersytetu Las Vegas Murray’a Rothbard’a (1962 „Człowiek, ekonomia i państwo”, 9170 „Władza i rynek”, 1973 „O nową wolność”). Zwłaszcza ostatnia pozycja stanowi manifest l. skrajnego. Podstawową ideą Rothbarda jest wolność, stworzył z niej ideę, z której wyciągał inne. Przeciwnicy nazwali jego system anarchokapitalizmem. Drugą ważną ideą była własność prywatna. Te dwie idee tworzą zasady porządku naturalnego o który opierał się kapitalizm. Ten porządek zaprowadzi człowieka do całkowitego sukcesu, albo do zupełnej porażki. Państwo to zło absolutne, jest to mafia i jest ona uzasadniana szmatławymi ideologiami. Program pozytywny polega na zniesieniu państwa i zastąpieniu naturalnym systemem wolnego rynku. Ma on polegać na wolnej konkurencji wszystkich przedsiębiorców, nawet oferujących usługi sądowe, wojskowe, policyjne… Wszelki przymus będzie wykluczony, co spowoduje, że ludzie nawiążą harmonijną współpracę.

  3. Libertarianizm umiarkowany został stworzony przez profesora Uniwersytetu Harvard R. Nozick’a (1974 „Anarchia, państwo, utopia”). Główna idea, to idea państwa minimalnego. Wolność jest wartością najwyższą, jest ideą, która tworzy porządek naturalny, z tym, że porządek ten może utrzymać tylko państwo. Powstaje tu sprzeczność. Należy utrzymać państwo, bo tylko ono może zabezpieczyć porządek naturalny, ale trzeba je ograniczyć do minimum. Państwo ma działać na rzecz interesu prywatnego, interes publiczny nie ma bowiem racji bytu. Państwo minimalne działa przy pomocy 3 rodzajów norm:

    1. Zakazujące jednostce podejmowania działań przeciwko innej jednostce

    2. Niezakazujące jednostce działania dla dobra innych jednostek

    3. Niezakazujące jednostce podejmowania działań przeciw sobie

  4. Koncepcja Johna Rawlsa profesora Uniwersytetu Harvard, jednego z najwybitniejszych umysłów XX (1971 „Teoria sprawiedliwości”). Ideą najwyższą, ale nie absolutną, jest wolność. Teoria wolności doprowadza do zróżnicowania ludzi, tworzą się biedni i bogaci, biedni zaczynają dążyć do zrównania statusu z bogatymi. Pomóc tu powinna idea sprawiedliwości społecznej oparta na dwóch zasadach:

      1. Wolności rozumianej, jako wolność maksymalna i równa, czyli dostępna dla wszystkich w tej samej konwencji

      2. Stosowanie jak największej korzyści dla najmniej uprzywilejowanych


Temat: Ordoliberalizm.
Ordoliberalizm powstał w Uniwersytecie we Freiburgu. Nazwa pochodzi od czasopisma „Ordo” (porządek). Jest to więc liberalizm porządkujący sprawy socjalne. Twórcą idei był Eucken („Założenia polityki gospodarczej” 1952). Inne nazwiska związane z tym nurtem to: Mulle-Armack („Rozwój prawidłowości kapitalizmu” 1932), Ropke („Kryzys społeczny społeczeństwa współczesnego” 1942). Stworzyli oni koncepcję liberalizmu ekonomicznego zwanego społeczną gospodarka rynkową. Doktryna ta polega na tym, że jest to odwołanie się do porządku społecznego utworzonego przez społeczną naukę Kościoła. Przyznanie państwu istotnej roli w sprawie rynku i sprawach socjalnych.

Wolność to nie tylko swobodne działanie człowieka, to także wybory moralne.

Własność prywatna pozostaje nie tylko w dyspozycji obywatela, ale jest obciążona zobowiązaniami społecznymi. Wyraźne potępienie człowieka dążącego do egoistycznego zysku.

Założenia społecznej gospodarki rynkowej:



  1. Rynek jest mechanizmem skutecznym, działającym w oparciu o zasadę wolnej konkurencji

  2. Rynek jest skuteczny ekonomicznie, ale nieskuteczny socjalnie, prowadzi do wzrostu bogactwa, ale i do nędzy, w tym miejscu jest rola państwa, ma uzupełnić socjalną działalność rynku, zasada subsydiarności

  3. Państwo występuje jako arbiter rynku, konkurencja musi być uczciwa

  4. Ma działać na rzecz równowagi ekonomicznej wewnętrznej i zewnętrznej (działalność Banku Centralnego)

  5. Rynek pracy podlega regulacji odrębnej, o wysokości płac decydują umowy zbiorowe

  6. Ubezpieczenia społeczne

  7. Zasada partycypacji – współdziałanie pracodawcy i pracownika na rzecz przedsiębiorstwa


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość