Strona główna

Wykonawca: Biuro Ekspertyz Ekologicznych „Eko-opinia” mgr Wiesław Tomaszewski


Pobieranie 0.84 Mb.
Strona2/15
Data19.06.2016
Rozmiar0.84 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Ogólna charakterystyka powiatu wąbrzeskiego


2.1 Położenie, podział administracyjny, demografia, komunikacja, gospodarka

Powiat wąbrzeski znajduje się w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Ogólna powierzchnia powiatu wynosi 50.131 ha. Należy do najmniejszych powiatów województwa i pod względem wielkości powierzchni znajduje się na 18 miejscu (przed aleksandrowskim). W strukturze użytkowania gruntów przeważają użytki rolne, które łącznie zajmują 40.634 ha (79,4% powierzchni powiatu). Lasy i grunty leśne zajmują 3.826 ha, co stanowi zaledwie 7,7%.

Powiat wąbrzeski sąsiaduje z powiatem grudziądzkim (od północy), brodnickim (od wschodu), golubsko-dobrzyńskim (od południa), toruńskim (od południowego-zachodu), i chełmińskim (od zachodu). Pod względem administracyjnym powiat wąbrzeski dzieli się na 5 jednostek szczebla podstawowego tj. gmina miejska Wąbrzeźno oraz gminy wiejskie: Dębowa Łąka, Książki, Płużnica i Wąbrzeźno. Ilustruje to poniższe zestawienie.
Tab.1


Gmina

Ludność*

(tys.)


Powierzchnia ogółem

(ha)


Użytki rolne

(ha)


Lasy

(ha)


m. Wąbrzeźno

14200

853

440

10

Dębowa Łąka

3389

8613

7313

756

Książki

4565

8653

7614

64

Płużnica

5177

11933

10300

253

Wąbrzeźno

8906

20078

14967

2743

Łącznie powiat

36 237

50130

40634

3826

* dane ludnościowe wg GUS stan na 31.12.2003 r.
Obszar powiatu wąbrzeskiego według danych ewidencji ludności zamieszkuje około 36,0 tys. mieszkańców. W ciągu ostatnich kilkunastu lat liczba ludności powiatu nieznacznie się zmniejszyła; wyjątkiem jest gmina Płużnica, gdzie nastąpił niewielki wzrost liczby mieszkańców. Prognozy demograficzne przewidują, że powiat wąbrzeski będzie odznaczał się w dalszej perspektywie postępującym spadkiem liczby ludności.

W strukturze sieci osadniczej na obszarze powiatu wyróżnia się miasto powiatowe Wąbrzeźno, które pełni rolę wielofunkcyjnego ośrodka ponadlokalnego o zasięgu przestrzennym sięgającym poza obszar powiatu wąbrzeskiego (przygraniczne gminy powiatów: grudziądzkiego, chełmińskiego i golubsko-dobrzyńskiego). Ośrodki gminne: Dębowa Łąka, Książki i Płużnica są lokalnymi ośrodkami obsługi mieszkańców oraz gminnymi centrami aktywności społeczno-gospodarczej.

Przez teren powiatu przebiega jedna droga krajowa nr 15 relacji Toruń – Kowalewo Pomorskie – Brodnica – Ostróda. Droga ta przebiega południowo-wschodnim skajem powiatu (na terenie gminy Dębowa Łąka) na niewielkim odcinku (około 6 km). Podstawowy szkielet układu komunikacyjnego powiatu stanowią drogi wojewódzkie: nr 534 Golub-Dobrzyń – Lipnica – Wąbrzeźno – Radzyń Chełmiński, nr 543 Paparzyn – Radzyń Chełmiński –Jabłonowo Pomorskie, nr 548 Wąbrzeźno – Stolno, nr 551 Wąbrzeźno – Chełmża, nr 554 Orzechowo – Kowalewo Pomorskie i nr 549 Niedźwiedź – Pląchoty. Głównym węzłem komunikacyjnym na terenie powiatu jest miasto Wąbrzeźno, gdzie krzyżuje się większość wymienionych dróg wojewódzkich i kilka dróg powiatowych. Drogi powiatowe zapewniają dostępność komunikacyjną między większymi jednostkami osadniczymi na terenie powiatu.

Jednym z priorytetowych zadań przyjętych m.in. w Strategii Rozwoju Powiatu Wąbrzeskiego jest inwestycja pod nazwą: „Budowa Obwodnicy Miasta Wąbrzeźna”. Planowana obwodnica spina wszystkie główne drogi, które krzyżują się obecnie w centrum miasta. Konieczność budowy obwodnicy wynika z faktu, iż miasto Wąbrzeźno jest węzłem komunikacyjnym, przez który przebiegają trzy drogi wojewódzkie oraz droga powiatowa o dużym natężeniu ruchu Wąbrzeźno-Kowalewo Pomorskie. W chwili obecnej nie ma żadnych możliwości zastosowania objazdów, skutecznie odciążających ruch samochodowy w centrum miasta. Powoduje to szybkie niszczenie starej substancji mieszkaniowej przy głównych ulicach Wąbrzeźna. Wąskie jezdnie uniemożliwiają wyznaczenia pasa drogowego i linii rozgraniczających o szerokości odpowiadającej obowiązującym przepisom. Wybudowanie obwodnicy może przyczynić się do znacznego ożywienia gospodarczego oraz zmniejszenia poziomu bezrobocia w niektórych gminach powiatu. Wpłynie także na podniesienie atrakcyjności terenów graniczących z obwodnicą oraz stworzy możliwość przeniesienia ruchu tranzytowego z związku z budową planowanej autostrady A-1. Poczyniono już działania, niezbędne do realizacji przedsięwzięcia. Przygotowany jest raport dotyczący oddziaływania na środowisko oraz studium wykonalności Budowy Obwodnicy Miasta Wąbrzeźna. Obecnie trwają prace nad niezbędną dokumentacją projektową.

Przez obszar powiatu przebiega jedna linia kolejowa relacji Toruń – Jabłonowo Pomorskie – Iława – Olsztyn. Jest to linia dwutorowa zelektryfikowana obsługująca ruch pasażerski i towarowy. Na obszarze powiatu znajdują się trzy stacje kolejowe: Wąbrzeźno, Książki i Zieleń.

Obszar powiatu wąbrzeskiego charakteryzuje się raczej przeciętnym rozwojem przedsiębiorczości. Na jego terenie zarejestrowano około 2,5 tys. podmiotów gospodarczych, co stawia powiat na 18 miejscu w województwie kujawsko-pomorskim.

Podstawowym ośrodkiem rozwoju gospodarczego powiatu jest miasto Wąbrzeźno, w którym zarejestrowano 821 podmiotów gospodarczych (stan na dzień 27.06.2003 r.). Do największych zakładów produkcyjnych w Wąbrzeźnie należą: „Ergis” S.A. – przetwórstwo folii PCV, P.H.U. „Ampol-Merol”, „Reflex Polska” Sp. z o.o., Przedsiębiorstwo Robót Drogowych „DROBUD” Sp. z o.o., „Markit” Zakład Odzieży, Wytwórnia Wyrobów Papierowych „WORWO” S.C. Przemysł maszynowy reprezentują: „Refleks” i „Hydro-Vacuum”, a przemysł spożywczy: zakład mleczarski, piekarnie i przetwórnia ryb. Warunki przyrodnicze powodują wykształcenie na terenie powiatu określonych funkcji gospodarczych. Na obszarach wysoczyzny morenowej podstawową funkcją rozwoju jest gospodarka rolna w oparciu o zasoby wysoko produkcyjnych gleb oraz rozwój usług, w tym obsługi ludności i rolnictwa.

Ze względu na występowanie na obszaru powiatu jednego dominującego ośrodka miejskiego, oprócz rozwoju funkcji gospodarczej, obserwuje się w nim rozwój funkcji mieszkaniowej. Intensywnym obszarem aktywizacji gospodarczej staje się powoli otoczenie dróg wojewódzkich. Najlepsze perspektywy w tym zakresie posiadają tereny między zwartą zabudową miejską Wąbrzeźna i planowaną obwodnicą oraz otoczenie drogi wojewódzkiej nr 548, na odcinku Wąbrzeźno – Płużnica – granica powiatu. Jest to związane z planowaną realizacją autostrady A-1 i węzła autostradowego „Lisewo”, który połączy z autostrada wymieniona drogę wojewódzka i znajdzie się w bezpośrednim sąsiedztwie zachodniej granicy powiatu wąbrzeskiego - na granicy z powiatem chełmińskim.

Obszarem aktywizacji funkcji turystycznej stają się tereny położone wokół jezior: Zamkowe w Wąbrzeźnie, Wieczno, Płużnickie i Wieldządzkie (w zachodniej części powiatu) i Blizno (w północno-wschodniej części powiatu).

    1. Ogólna charakterystyka środowiska geograficzno-przyrodniczego

W układzie fizycznogeograficznego podziału Polski J. Kondrackiego (1988) obszar powiatu wąbrzeskiego leży w obrębie makroregionu Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, w mezoregionie Pojezierze Chełmińskie. Jedynie niewielki fragment w północno-zachodniej części powiatu (na terenie gminy Płużnica) znajduje się w makroregionie Dolina Dolnej Wisły. Na obszarze powiatu obserwuje się znaczne zróżnicowanie poszczególnych komponentów środowiska geograficznego. Przeważająca część powiatu leży w obrębie polodowcowej wysoczyzny morenowej, użytkowanej rolniczo i odlesionej. Południowo-zachodnia, środkowa i środkowo-wschodnia część powiatu znajduje się w obrębie tzw. sandru wąbrzeskiego, który zbudowany jest głównie z osadów piaszczystych i w części porośnięty lasami.



Rzeźba terenu jest urozmaicona. Została ona ukształtowana podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. Obszar Pojezierza Chełmińskiego wykazuje klasyczne cechy krajobrazu młodoglacjalnego. Podstawową formą rzeźby terenu jest polodowcowa wysoczyzna morenowa płaska i falista zalegająca się na wysokości 100-110 m n.p.m. i zbudowana z gliny morenowej oraz piasków gliniastych. Wysoczyznę urozmaicają wypukłe formy rzeźby terenu: pagórki i wzgórza morenowe, pagórki i wzgórza kemowe oraz wały ozów. Obszar powiatu przecinają równoleżnikowo trzy pasma moren czołowych, tzw. moreny wąbrzeskie. Powierzchnię terenu urozmaicają również wklęsłe formy rzeźby terenu. Są to głębokie, długie i wąskie rynny polodowcowe, których dna są podmokłe lub wypełnione wodami jezior (np. rynna Jeziora Zamkowego, Jeziora Wieldządzkiego, jeziora Blizno) oraz doliny wód roztopowych. Niezbyt głębokie, lecz rozległe przestrzennie są obniżenia wytopiskowe, których dna wypełniają często duże płytkie jeziora (np. Wieczno Północne), a także równiny torfowe i mokradła.

Jednym z najcenniejszych zasobów przyrodniczych na terenie powiatu wąbrzeskiego są urodzajne gleby. Obszar powiatu pod tym względem wyróżnia się na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Skałą macierzysta gleb jest najczęściej polodowcowa glina zwałowa oraz utwory piaszczyste. Na takich osadach wykształciły się gleby brunatne, płowe i rdzawe. Na sandrowych osadach piaszczystych wykształciły się przede wszystkim gleby bielicoziemne. Według podziału na regiony glebowo-rolnicze, obszar powiatu wąbrzeskiego znajduje się na terenie Regionu Radzyńskiego (północno-zachodnia część powiatu) i Regionu Wąbrzeskiego (południowo-wschodnia część). W Regionie Radzyńskim zdecydowanie przeważają gleby kompleksu pszennego dobrego (2) i żytniego bardzo dobrego (4). Wykształcone gleby to przeważnie gleby brunatne powstałe z lekkich i średnich glin zwałowych. Rzeźba terenu jest niskofalista i niskopagórkowata. Występują tu korzystne warunki dla intensywnej uprawy wymagających roślin. Region Wąbrzeski odznacza się znacznym zróżnicowaniem środowiska geograficznego, a tym samym warunków glebowych. Pokrywę glebowa stanowi przede wszystkim gleby pseudobielicowe i brunatne wyługowane wytworzone z piasków naglinowych i glin silnie spiaszczonych. Przeważają gleby kompleksu żytniego dobrego (5) i żytniego bardzo dobrego (4). W obniżeniach terenowych występują powszechnie gleby kompleksu pastewnego mocnego (8). Jest to region żytnio-ziemniaczany z możliwością intensywnej uprawy roślin. Na obszarze powiatu wąbrzeskiego przestrzennie przeważają średniourodzajne gleby klasy bonitacyjnej IVa (34,1% gruntów ornych) i IIIb (34,0%). Udział pozostałych klas nie przekracza 10%. Spośród trwałych użytków zielonych przeważają użytki IV klasy bonitacyjnej (50,3%). Znaczny udział mają także użytki V klasy.

Pod względem przydatności rolniczej gminy powiatu wąbrzeskiego różnią się znacznie. Najlepszymi warunkami przyrodniczymi do produkcji rolniczej odznacza się gmina Płużnica. Również bardzo dobre warunki w tym zakresie występują w gminach Dębowa Łąka i Książki. Większość obszarów tych gmin leży na polodowcowej, gliniastej i przeważnie płaskiej wysoczyźnie morenowej, na której wykształciły się urodzajne gleby. Najsłabsze warunki dla produkcji rolniczej występują na terenie gminy Wąbrzeźno. Warto zaznaczyć, że przydatność rolnicza gleb powiatu wąbrzeskiego jest wyższa od średniej dla województwa kujawsko-pomorskiego. Gleby narażone są na procesy degradacji. Zjawiska te związane są z tzw. erozją wietrzną, która polega na wywiewaniu cząstek próchnicznych głównie na odkrytych i pozbawionych roślinności obszarach. Natomiast w strefach krawędziowych dolin i rynien występują procesy erozji wodnej powierzchniowej i wąwozowej, polegające na wymywaniu wierzchnich warstw gleby na terenach o wysokich spadkach. Zjawiska te występują głównie w strefach krawędziowych rynien i dolin polodowcowych. Brak istotnych źródeł zagrożeń, głównie ze strony przemysłu powoduje, że gleby powiatu nie są ponadnormatywnie zanieczyszczone. Należy jednak podkreślić, że „dzikie” pozyskiwanie kruszywa metodą odkrywkową powoduje ubytek zasobów glebowych i nasilanie procesów degradacji gleb.

Lasy - Pod względem wskaźnika lesistości (7,7%) powiat wąbrzeski należy do najsłabiej zalesionych regionów w województwie kujawsko-pomorskim. Obszar powiatu jest położony w przyrodniczo-leśnej Krainie Wielkopolsko-Pomorskiej, Dzielnicy Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, Mezoregionie Wysoczyzny Dobrzyńsko-Chełmińskiej. Z uwagi na urodzajne gleby i rozdrobnioną gospodarkę rolną znaczna część powiatu uległa w dużym stopniu odlesieniu, stąd lesistość jest bardzo niska. Na terenie powiatu pozostały tylko dwa znaczące kompleksy leśne, jeden większy w gminie Wąbrzeźno i drugi mniejszy w gminie Dębowa Łąka. Powierzchnię lasów i lesistość gmin powiatu wąbrzeskiego przedstawia poniższa tabela:
Tab.2

Lp.



Gmina




1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość