Strona główna

Wykonawca: Biuro Ekspertyz Ekologicznych „Eko-opinia” mgr Wiesław Tomaszewski


Pobieranie 0.84 Mb.
Strona3/15
Data19.06.2016
Rozmiar0.84 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15

Lasy i grunty leśne (w ha)




Lesistość







Lasy Państwowe

Lasy osób fizycznych

pozostałe

Razem


%

1

M. Wąbrzeźno

-

6

4

10

1,2

2

Dębowa Łąka

561

168

27

756

8,8

3

Książki

-

54

10

64

0,7

4

Płużnica

186

65

2

253

2,1

5

Wąbrzeźno

2.235

458

50

2.743

13,7




Razem:

2.982

751

93

3.826

7,7

W porównaniu do lesistości Polski (28,4%) i województwa kujawsko-pomorskiego (22,6%) wskaźnik lesistości powiatu wąbrzeskiego (7,7%) jest bardzo niski.

W strukturze własnościowej dominują lasy państwowe, które stanowią 78% powierzchni leśnej powiatu wąbrzeskiego. Jest to korzystne, bowiem lasy stanowiące własność Skarbu Państwa są ogólnie dostępne dla ludności, z wyjątkiem niektórych obszarów objętych stałym zakazem, jak np. uprawy leśne, ostoje zwierząt itp.
Pod względem hydrograficznym obszar powiatu leży w dorzeczu Wisły, w obrębie zlewni jej prawobocznych dopływów: Drwęcy i Strugi Toruńskiej oraz częściowo w zlewniach Kanału Głównego i Osy. Obszar powiatu wąbrzeskiego jest umiarkowanie zasobny w wody powierzchniowe. Powiat jest odwadniany przez Strugę Toruńską (zachodnia jego część) oraz przez Strugę Wąbrzeską (środkowa i wschodnia część powiatu). Rzeki te stanowią osie hydrograficzne powiatu wąbrzeskiego. Północno-wschodnia część powiatu znajduje się w zlewni Osy, a północno-zachodnia – w zlewni Kanału Głównego.
Klimat powiatu wąbrzeskiego, podobnie jak obszarów tej części regionu, charakteryzuje się przejściowością i zmiennością warunków temperatury, opadów, ciśnienia, wiatru i zachmurzenia. Średnia suma opadów należy do najniższych w kraju i nieznacznie przekracza 500 mm rocznie. Przeważają wiatry z kierunku zachodniego.

    1. Zasoby surowców naturalnych

Surowce naturalne zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 110, poz. 1190 z późniejszymi zmianami) traktowane są jako kopaliny. Kopaliny dzielimy na kopaliny podstawowe i kopaliny pospolite. Na obszarze powiatu wąbrzeskiego występują jedynie kopaliny pospolite w postaci kruszyw oraz iłów, torfów i kredy jeziornej.

Powiat wąbrzeski posiada zróżnicowaną budowę geologiczną, lecz na powierzchni całego obszaru zalegają osady czwartorzędowe. Ich miąższości jest znaczna, lokalnie przekracza 150 m. Są to osady lodowcowe, wodnolodowocowe, rzeczne, jeziorne, oraz biogeniczne. Baza surowców użytecznych w takich osadach jest uboga. Występujące na terenie powiatu kruszywa są wieku czwartorzędowego. Jakość kruszyw zależy w znacznym stopniu od typu genetycznego złoża. Wyróżnia się tu trzy typy złóż: złoża polodowcowe, wodnolodowcowe oraz rzeczne. Złoża polodowcowe zostały zdeponowane w czasie nasunięcia lądolodu i osadzone w morenach akumulacyjnych. Złoża wodonolodowcowe powstały na przedpolach linii postojowych lądolodu w miejscach wypływu wód (sandry), jak również pod dnem i we wnętrzu lądolodu - w miejscach akumulacyjnej działalności wód lodowcowych (ozy, kemy).

Na terenie powiatu udokumentowano dotychczas zaledwie dwa złoża kruszywa naturalnego: Jaworze I o zasobach bilansowych 23 tys. ton i Jaworze II o zasobach bilansowych 606 tys. ton. Oba złoża, położone na terenie gminy Wąbrzeźno, nie są dotychczas eksploatowane przemysłowo.

Do grupy surowców ilastych zaliczono surowce przeznaczone do produkcji ceramiki budowlanej oraz produkcji cementu. Wspólną cechą surowców ilastych jest to iż zarobione wodą tworzą plastyczną masę, a uformowane z nich i wypalone wyroby posiadają odpowiednie cechy fizyczne i techniczne. Na terenie powiatu występują głównie iły trzeciorzędowe oraz iły i mułki zastoiskowe, a także w mniejszej skali gliny zwałowe, brak jest jednak złóż udokumentowanych.

Z pozostałych surowców pospolitych na terenie powiatu występuje lokalnie kreda jeziorna oraz miejscami torf. Jedyne w powiecie złoże kredy jeziornej udokumentowano w miejscowości Węgorzyn (gm. Wąbrzeźno); złoże ma powierzchnię 5,72 ha i zasoby bilansowe kredy w ilości 197 tys. ton. Złoże dotychczas nie jest eksploatowane przemysłowo. Na terenie powiatu brak jest udokumentowanych złóż torfu, jak również surowców ilastych.
Wydobycie surowców jest działalnością uciążliwą dla środowiska. Negatywny wpływ eksploatacji kruszyw obejmuje atmosferę, hydrosferę oraz litosferę. Działalność wydobywcza na terenie powiatu ma największy wpływ na hydrosferę. Spowodowane jest to odwodnieniami, w których zasięg wpływu leja depresji wykracza poza obszar górniczy. Prowadzi to do zmian poziomu wód gruntowych, zmian spadów hydraulicznych, lokalnie prowadzi do zmian chemizmu wód. Największe przekształcenie dokonywane są w litosferze poprzez trwałe zmiany rzeźby terenu i krajobrazu. Z uwagi na brak większych udokumentowanych złóż surowców naturalnych, na terenie powiatu nie jest prowadzona koncesjonowana eksploatacja.

    1. Ochrona przyrody i krajobrazu

Na obszarze powiatu wąbrzeskiego znajdują się zarówno wielkoprzestrzenne formy ochrony krajobrazu, jak i formy indywidualnej ochrony przyrody. Ilustruje to poniższe zestawienie.

Tab.3


Gmina

Rezerwaty przyrody (ha)

Obszary chronionego krajobrazu (ha)

Użytki ekologiczne

(ha)


Liczba pomników przyrody

m. Wąbrzeźno

-

-

-

1

Dębowa Łąka

-

1400




8

Książki

-

-




5

Płużnica

-

1324




8

Wąbrzeźno

68,74

8500




14

Łącznie powiat

68,74

11224

205,6

36

Na terenie powiatu znajduje się jeden rezerwat przyrody. Rezerwat przyrody „Wronie” znajduje się na obszarze gminy Wąbrzeźno. Utworzony został Zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 października 1978 r. (Monitor Polski Nr 33, poz. 126). Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu buczyny pomorskiej, przy północno-wschodniej granicy zasięgu buka. W skład rezerwatu „Wronie” wchodzą oddziały leśne leśnictwa Wronie, Nadleśnictwa Golub-Dobrzyń,o łącznej powierzchni 68,74 ha.

Na obszarze rezerwatu przyrody obowiązują najbardziej rygorystyczne reżimy ochronne i ściśle określone zasady gospodarowania, które należy uwzględniać w bieżącej i planowanej działalności gospodarczej. Na obszarze rezerwatu wymienione zarządzenie wprowadza szereg wymogów ochronnych, tj. zakaz wycinania drzew i pobierania użytków drzewnych, zakaz zmiany stosunków wodnych naruszających w sposób istotny warunki ekologiczne rezerwatu, zakaz zbioru owoców, nasion drzew i krzewów oraz ziół i innych roślin, zakaz niszczenia gleby, pozyskiwania kopalin i pozyskiwania ściółki leśnej, zakaz stosowania wszelkich środków chemicznych, zakaz wznoszenia budowli oraz zakładania i wznoszenia urządzeń komunalnych i innych urządzeń technicznych.

Powierzchnia rezerwatu przyrody, jedynego na terenie powiatu wąbrzeskiego, wynosi 68,74 ha, co stanowi 0,14% powierzchni powiatu.



Obszary chronionego krajobrazu to wyróżniające się przyrodniczo i krajobrazowo tereny o zróżnicowanych typach ekosystemów, chronione ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z masową turystyką i wypoczynkiem lub ze względu na istniejące bądź odtwarzane korytarze ekologiczne.

Na obszarze powiatu wąbrzeskiego znajdują się trzy obszary chronionego krajobrazu. „Obszar kompleksu torfowiskowo-jeziorno-leśnego Zgniłka-Wieczno-Wronie” znajduje się w centralnej części Pojezierza Chełmińskiego i chroni największy na tym terenie kompleks torfowiskowy ze zbiorowiskami roślinnymi i szeregiem rzadkich i chronionych gatunków roślin i zwierząt, największe na terenie Pojezierza Chełmińskiego jezioro Wieczno o dobrej jakości wody, użytkowane rekreacyjnie i będące jednocześnie miejscem lęgowym ptactwa, oraz kompleks leśny z rezerwatem przyrody „Wronie”. Powierzchnia obszaru wynosi 10.645,0 ha (części gmin: Dębowa Łąka, Płużnica i Wąbrzeźno).

„Obszar strefy krawędziowej doliny Wisły” o powierzchni 514,0 ha na terenie gminy Płużnica chroni wysoką, stromą i malownicza strefę krawędziową Doliny Dolnej Wisły wraz z terenami przyległymi.

„Obszar doliny Drwęcy” na terenie gminy Dębowa Łąka o powierzchni 65 ha chroni malowniczy krajobraz klasycznie wykształconej pradoliny Drwęcy z kompleksami leśnymi i licznymi jeziorami.

Obszary chronionego krajobrazu zostały wyznaczone Rozporządzeniem Nr 21/92 Wojewody Toruńskiego z dnia 10 grudnia 1992 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Toruńskiego nr 27, poz. 178 z późniejszymi zmianami). Gospodarowanie na obszarach chronionego krajobrazu nie podlega szczególnie rygorystycznym reżimom ochronnym, jednak ww. akty prawne ustalają zestaw zasad gospodarowania, które należy uwzględniać w pracach planistycznych w zakresie zagospodarowania przestrzennego oraz w bieżącej działalności gospodarczej. Należy tu wymienić m.in. zakaz lokalizowania obiektów przemysłowych i rolniczych uciążliwych dla środowiska, unikanie lokalizacji obiektów z rozbudowaną infrastrukturą techniczną i komunikacyjną, maksymalne ograniczenie przekształceń powierzchni ziemi, zachowanie i pomnażanie zasobów zieleni.

Łączna powierzchnia obszarów chronionego krajobrazu na terenie powiatu wąbrzeskiego wynosi 11.224 ha, co stanowi 22,4% ogólnej powierzchni powiatu. Jest to wartość niższa niż średnia dla województwa kujawsko-pomorskiego.

Na obszarze powiatu znajduje się szereg indywidualnych form ochrony przyrody, jak pomniki przyrody i użytki ekologiczne. Celem ochrony pomników przyrody, m.in. sędziwych i okazałych drzew, jest zachowanie tworów przyrody o szczególnej wartości naukowej, kulturowej i historycznej, odznaczających się indywidualnymi i niepowtarzalnymi cechami. Łącznie na terenie powiatu znajduje się 36 pomników przyrody, w większości pojedyncze drzewa i grupy drzew. W stosunku do drzew wprowadzono ochronę polegającą na stosowaniu zakazów: wycinania, niszczenia lub uszkadzania drzew, zrywania pączków, owoców, kwiatów i liści, zanieczyszczania terenu i wzniecania ognia w pobliżu drzew, umieszczania tablic, napisów i innych znaków, wchodzenia na drzewa, wznoszenia budowli w pobliżu drzew. Najwięcej pomników przyrody znajduje się na terenie gminy Wąbrzeźno (14 obiektów). Na szczególną uwagę zasługują: rzadkie okazy drzew w parku w Dębowej Łące, w parku w Józefkowie (gm. Płużnica), w parku w Zaskoczu (gm. Książki), aleja 121 igliczni trócierniowej przy drodze Brudzawy-Piwnice (gm. Książki), cis wielopienny w parku w Ryńsku (gm. Wąbrzeźno), głaz narzutowy w leśnictwie Nielub i skupienie jodeł pospolitych w leśnictwie Wronie (gm. Wąbrzeźno). Unikalnym pomnikiem przyrody jest wyspa na jeziorze Wieczno – miejsce lęgowe ptaków.

Ponadto na terenie powiatu znajduje się kilkadziesiąt obiektów uznanych za użytki ekologiczne, w większości śródleśnych bagien, mokradeł i podmokłości. Wszystkie leżą na terenach administrowanych przez Lasy Państwowe. W stosunku do tych obiektów wprowadzono następujące zakazy: zmiany stosunków wodnych, wydobywania surowców mineralnych i torfu, zbioru wszystkich dziko rosnących roślin, z wyjątkiem owoców i grzybów, stosowania środków chemicznych itp.

System ekologiczny obszaru powiatu wąbrzeskiego jest dobrze wykształcony. Należy jednak zwrócić uwagę, że poszczególne obszary nie są zwarte przestrzennie i nie mają pełnej ciągłości przestrzennej. System obszarów chronionych obejmuje głównie tereny leśne i jeziorne. Dalsze rozpoznawanie zasobów przyrody i ich waloryzacji pozwoli na objęcie ochroną prawną kolejnych obszarów i obiektów.

Parki podworskie - Na terenie powiatu znajduje się łącznie 41 parków podworskich, najwięcej (20 obiektów) na terenie gminy Wąbrzeźno. Na szczególną uwagę, ze względu na znaczną powierzchnię lub wyjątkowo cenny drzewostan, zasługują parki w Dębowej Łące i Niedźwiedziu (gm. Dębowa Łąka), Zaskoczu (gm. Książki), Józefkowie (gm. Płużnica) oraz Ryńsku, Wałyczu i Wroniu (gm. Wąbrzeźno). Wymienić także należy park miejski w Wąbrzeźnie – Góra Zamkowa. Park o powierzchni około 3,6 ha rozciąga się na malowniczo ukształtowanym terenie w pobliżu Jeziora Zamkowego. W parku, poza cennym drzewostanem, na uwagę zasługują liczne aleje spacerowe, amfiteatr i ruiny zamku. Park jest miejscem rekreacji mieszkańców miasta.

Cześć parków jest wpisana do rejestru zabytków i są to obiekty chronione prawnie na podstawie przepisów o ochronie dóbr kultury. Oprócz znaczenia historycznego parki pełnią ważna funkcję ekologiczną, wzbogacając i urozmaicając środowisko przyrodnicze krajobrazu rolniczego na obszarach wiejskich. Niestety większość parków jest zaniedbana, drzewostan przetrzebiony, a układ przestrzenny parku rzadko czytelny.




3. Ocena stanu środowiska na terenie powiatu




3.1 Wprowadzenie

Oceny stanu środowiska powiatu wąbrzeskiego, w aspekcie jakościowym dokonano w oparciu o dane Inspekcji Ochrony Środowiska publikowane w corocznych Raportach o stanie środowiska województwa kujawsko-pomorskiego. Należy przy tym podkreślić, że stopień rozpoznania i oceny poszczególnych komponentów środowiska na terenie powiatu nie jest równomierny. Według danych najnowszego Raportu za rok 2002 na terenie powiatu wąbrzeskiego monitoring środowiska obejmował:



  • monitoring powietrza – 2 stanowiska sieci regionalnej + pomiary w sieci opadu pyłu oraz pomiary SO2 i NOx metodą pasywną ,

  • monitoring wód powierzchniowych – brak stanowisk na rzekach; w roku 2002 badano jeziora Wieczno Północne i Wieczno Południowe,

  • monitoring wód podziemnych – 2 stanowiska sieci regionalnej (Wąbrzeźno, Czystochleb) + 1 stanowisko sieci lokalnej (Niedźwiedź).

W roku 2002 nie prowadzono stałych badań w zakresie poziomu zanieczyszczenia i degradacji gleb, a pomiary hałasu miały charakter okresowych badań warunków akustycznych wzdłuż głównych tras komunikacyjnych. Ponadto na terenie powiatu nadzorowano, w ramach monitoringu lokalnego oraz bieżącej działalności kontrolnej główne zakłady przemysłowe, składowiska odpadów komunalnych i inne obiekty, a w ramach nadzoru Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego: wodociągi zakładowe i publiczne, studnie, kąpieliska na wodach otwartych.



3.2 Zagrożenie degradacją gleb


Dobre, wysokoprodukcyjne gleby należą do największych bogactw naturalnych powiatu wąbrzeskiego. Zagrożenie dla gleb wynika z dwóch podstawowych rodzajów oddziaływań: naturalnych procesów erozji oraz zanieczyszczeń pochodzenia antropogenicznego. Na terenie powiatu wąbrzeskiego nie prowadzono badań w zakresie zanieczyszczenia gleb. Spośród 4 podstawowych typów erozji: wietrznej, wodnej, wodno-grawitacyjnej i uprawowej, na terenie powiatu wąbrzeskiego największy wpływ na zasoby glebowe ma erozja wietrzna. Erozja wietrzna polega przede wszystkim na procesie wywiewania (deflacji) i osadzania (depozycji). W warunkach geomorfologicznych, przyrodniczych i klimatycznych Pojezierza Chełmińskiego, w obszarze którego leży powiat wąbrzeski, erozja wietrzna należy do coraz bardziej zauważalnych zjawisk wpływających na właściwości i morfologię gleb oraz kształtujących rzeźbę terenu. Przyczyniło się do tego znaczne odlesienie terenu oraz pozbawienie krajobrazu zadrzewień śródpolnych.

Według przeprowadzonych badań i ocen zagrożenia erozyjnego gleb na terenie byłego województwa toruńskiego (ATR Olsztyn,1990), stopień zagrożenia erozyjnego gleb w powiecie wąbrzeskim przedstawia się następująco:

Tab. 4


Gmina

Powierzchnia ogólna

Powierzchnia użytków rolnych

Zagrożenie erozją wodną

Zagrożenie erozją wąwozową

Zagrożenie erozją wietrzną




ha

ha

ha

% u.r.

ha

% u.r.

ha

% u.r.

Dębowa Łąka

8613

7346

23

0,3

97

1,1

1696

23,1

Książki

8653

7655

132

1,7

-

-

895

11,7

Płużnica

11933

10465

147

1,4

729

6,1

501

4,8

Wąbrzeźno

20078

15370

189

1,2

-

-

3453

22,5

m.Wąbrzeźno

853

520

20

3,8

-

-

163

31,3

Razem:

50130

48702

511

1,05

826

1,7

6708

13,7

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   15


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość