Strona główna

Wypadki przy pracy


Pobieranie 2.4 Mb.
Strona1/17
Data18.06.2016
Rozmiar2.4 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17
KASA ROLNICZEGO UBEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

Biuro Prewencji i Rehabilitacji

WYPADKI PRZY PRACY

I CHOROBY ZAWODOWE ROLNIKÓW

ORAZ

DZIAŁANIA PREWENCYJNE KRUS

W 2001 ROKU

Warszawa, marzec 2002 r.



SPIS TREŚCI


Wstęp................................................................................................................ 3

Wypadki przy pracy rolniczej i choroby zawodowe rolników indywidualnych 5


Zgłoszenia wypadków....................................................................................... 5

Wyniki postępowania dowodowego, orzeczenia i decyzje w sprawie

odszkodowań powypadkowych ......................................................................... 7

Wypadki powodujące wypłatę odszkodowań, ich struktura, terytorialne

rozmieszczenie oraz orzekany uszczerbek na zdrowiu .................................... 8

Wypadki śmiertelne ........................................................................................... 13

Wypadki wśród dzieci ....................................................................................... 15

Przyczyny i okoliczności wypadków ............................................................... 17

Choroby zawodowe .......................................................................................... 36
Działania prewencyjne jednostek organizacyjnych Kasy ............................ 39
Kierunki działalności prewencyjnej ................................................................... 39

Formy i zakres działań prewencyjnych .............................................................. 46 Współpraca z innymi instytucjami i organizacjami ............................................ 54

Oddziaływanie na rzecz właściwej produkcji i dystrybucji bezpiecznych

środków stosowanych w rolnictwie i ochron indywidualnych ........................... 56

Efektywność działań prewencyjnych ...................... ........................................... 59
Podsumowanie i wnioski .................................................................................. 61

Załączniki .......................................................................................................... 64



Wstęp

W roku 2001 nasiliły się zjawiska przyrodnicze i ekonomiczne nie sprzyjające poprawie bezpieczeństwa pracy rolników.

Duża liczba opadów, wichury, burze i powodzie powodowały wzrost zagrożeń wypadkowych, w tym stres, pośpiech i bezpośrednie zagrożenie ze strony sił przyrody (które spowodowały śmierć 4 osób). Występowała realna groźba zwiększenia liczby wypadków, tak jak miało to miejsce w 1997 roku, kiedy na skutek podobnych warunków przyrodniczych liczba wypadków powodujących wypłatę odszkodowań wzrosła o 5,5%, a liczba wypadków śmiertelnych – o 33,6% w stosunku do roku poprzedniego. Na skutek braku środków na zakup węgla i wystąpienia wczesnej i mroźnej zimy, wzrosło zużycie drewna opałowego i związane z przygotowaniem tego drewna zagrożenia.

Zubożenie i zanik zdolności inwestycyjnych w znacznej liczbie gospodarstw powodował dalsze zmniejszenie zakupów maszyn i posługiwanie się maszynami coraz bardziej wyeksploatowanymi, pozbawionymi osłon ruchomych części, awaryjnych, niebezpiecznych. Sytuację tę potwierdzają zgłoszone przez rolników wypadki przy pracy, ale także wizytacje gospodarstw, dokonywane przez inspektorów PIP i KRUS podczas żniw.

I tak np. na terenie działania OR w Radomiu podczas wizyt w 14 wsiach stwierdzono:

­ brak osłon wałów przegubowo-teleskopowych w 52 % gospodarstw posiadających ciągniki,


  • brak osłon na ruchomych częściach maszyn w 28 % odwiedzonych gospodarstw,

W woj. opolskim (rejonie raczej zasobnym i o wyższej kulturze rolnej) podczas wizytacji 276 gospodarstw położonych w 105 wsiach, członkowie Wojewódzkiej Komisji ds. BHP w rolnictwie stwierdzili, że:

  • w 58 % odwiedzonych gospodarstw występował niewłaściwy stan techniczny ciągników

i przyczep,

  • w 93 % przypadków brak było osłon przy maszynach,

  • wiek niektórych eksploatowanych maszyn wynosił 20 – 30 lat (odkupionych najczęściej od PGR i SKR już w stanie zdekompletowanym),

  • jeśli w gospodarstwie znajdowało się kilka ciągników, dopuszczenie do ruchu po drogach publicznych (aktualną rejestrację) posiadał tylko jeden (najlepszy),

  • zestawy transportowe były niesprawne (brak podłączenia instalacji hamulcowej i oświetleniowej),

  • brak było homologacji ciągników i przyczep, brak instalacji oświetleniowej, hamulcowej i sygnalizacyjnej w kombajnach, nadmiernie zużyte było ogumienie i zaczepy łączące poszczególne elementy zestawów;

Na terenie OR Sztum stwierdzano, że praktycznie „zamarło” budownictwo inwentarskie, a na terenie OR w Ostrołęce – że parniki elektryczne wypierane są przez kotły i garnki (tańsze niż parniki).



Ta „przedwojenna”, licząca sobie ponad 60 lat sieczkarnia bębnowa, ze
względu na swój stan nadająca się bardziej do obcinania palców niż do
cięcia sieczki, jest nadal używana i symbolizuje (w pewnym stopniu)
problemy bezpieczeństwa maszyn w gospodarstwach rolnych.

Fot. OR Sztum

Na liczbę wypadków wpływał także wzrost liczby ubezpieczonych o 2,8 %, z 1 444 202 przeciętnie w roku 2000 do 1 484 934 przeciętnie w roku 2001.

Informację o wypadkach i chorobach zawodowych rolników w 2001 roku należy więc rozpatrywać w kontekście zasygnalizowanych wyżej warunków i zjawisk. Warunki te miały także wpływ na atmosferę przyjmowania przez rolników propozycji i zaleceń Kasy i innych instytucji zainteresowanych poprawą bezpieczeństwa pracy rolników. W części przypadków stosunek rolników oddaje odnotowane przez inspektorów OR KRUS w Gdańsku stwierdzenie: „po co się szkolić, skoro gospodarstwo upada”.

Wspomniane warunki i atmosfera na wsi wpływały na osłabienie efektywności podejmowanych działań prewencyjnych, tym niemniej to właśnie systematycznej działalności prewencyjnej należy zawdzięczać, że wzrost wypadków z roku 1997 nie powtórzył się.


Wypadki przy pracy i choroby zawodowe rolników indywidualnych



Zgłoszenia wypadków


  1. W roku 2001 rolnicy zgłosili do placówek terenowych i oddziałów regionalnych KRUS

48 643 zdarzenia wypadkowe, to jest o 645 zdarzeń mniej (o 1,3 %), niż w roku poprzednim i o 17 293 mniej (o 26,2 %) niż w roku 1993, tj. na początku rejestracji danych o liczbie zgłoszeń. Zgłoszenia wypadków w latach 1993 - 2001 przedstawia poniższy wykres:

Zmniejszenie liczby zgłoszeń miało miejsce w 30 oddziałach, zaś zwiększenie w 19 OR, a największe w OR w Warszawie (o 23 %), Krakowie (o 21 %), gdzie przejęto dużą liczbę ubezpieczonych z innych OR, Wrocławiu (o 19,3 %), Nowym Sączu (o 11,9 %). Liczbę zgłoszonych wypadków wg oddziałów przedstawia załącznik nr 1, a wg województw załącznik nr 2.


  1. Nastąpiła dalsza poprawa terminowości zgłoszeń wypadków, co ilustruje zestawienie:




Terminowość zgłoszeń wypadków przez rolników w latach 1996 - 2001
















rok



% zdarzeń zgłoszonych w terminie







do 14 dni

15-30 dni

31-60 dni

> 60 dni

1996

29,4

21,4

26,6

22,6

1997

32,3

20,9

24,4

22,4

1998

35,7

20,8

22,6

20,9

1999

38,1

21,1

21,3

19,5

2000

44,5

20,3

18,8

16,4

2001

47,1

19,9

18,0

15,0


Udział zgłoszeń w terminie do 14 dni w roku 2001 wzrósł o 2,6 pkt.



3. Podobnie jak w latach ubiegłych, wśród poszkodowanych ubezpieczeni rolnicy i domownicy stanowili ok. 65 %, natomiast ok. 30 % - osoby najbliższe rolnikowi, w tym nie ubezpieczeni renciści i emeryci. Pozostałe 5 % to renciści ubezpieczeni na wniosek i dzieci rolników.

Podobnie też jak poprzednio kształtowała się powtarzalność wypadków w części gospodarstw.

Według danych kilku OR, wypadek w 2001 r. był od 1993 r :


  • pierwszym wypadkiem - dla ok. 70 % poszkodowanych,

  • drugim wypadkiem - dla ok. 22 % „

  • trzecim wypadkiem - dla ok. 6 % „

  • czwartym lub dalszym - dla ok. 2 % „


Wyniki postępowania dowodowego, orzeczenia i decyzje w sprawie odszkodowań

powypadkowych

Wraz z nowelizacją ustawy o zakładach opieki zdrowotnej pojawiły się nowe trudności w prowadzeniu powypadkowego postępowania dowodowego, polegające na braku badań stanu trzeźwości poszkodowanych i żądaniu odpłatności za udostępnianie dokumentacji medycznej. Dostęp do dokumentacji stał się jeszcze trudniejszy po wydaniu przez Ministra Zdrowia Rozporządzenia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz.U. nr 88 poz. 966) oraz Rozporządzenia z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie rodzajów indywidualnej dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz.U. nr 83 poz. 903).

Rozporządzenia te spowodowały, że część zakładów opieki zdrowotnej ustaliło wysokie ceny za udostępnianą dokumentację (pokrywające także koszty jej prowadzenia lub inne koszty funkcjonowania z.o.z.), co zmusiło Kasę do ograniczenia korzystania z dokumentacji medycznej. W I kwartale br. Prezes Kasy wystąpił do Ministra Zdrowia o nowelizację Rozporządzenia. Sprawa badania stanu trzeźwości poszkodowanych wymaga natomiast uwzględnienia przy nowelizacji ustawy o u.s.r. i przesądzenia sposobu finansowania tego badania.

W ciągu roku złożono 48 622 wnioski o jednorazowe odszkodowanie powypadkowe. Decyzje podjęto wobec 49 826 spraw (łącznie z wnioskami nie załatwionymi w 2000 roku i 764 sprawami z odwołań sądowych).

Za wypadki przy pracy rolniczej w rozumieniu ustawy o u.s.r. (bez względu na skutki zdrowotne wypadku), uznano 43 855 zdarzeń, tj. o 1 621 mniej (o 4,6 %), niż w roku poprzednim.

Wśród podjętych decyzji było:



  • 421 umorzeń z powodu rezygnacji z roszczeń ( 0,8 % decyzji )

  • 19 558 decyzji odmawiających jednorazowego odszkodowania ( 39,3 % decyzji )

  • 29 847 decyzji przyznających jednorazowe odszkodowanie – w tym 764 na podstawie odwołań ( 59,9 % decyzji ).

Struktura ww. decyzji w stosunku do lat poprzednich nie uległa zmianie.



Przyczyny decyzji odmownych
Liczba

spraw

w 2001 r.

udział w decyzjach

odmownych ogółem w %

2000 r.

2001 r.

brak prawa do świadczeń z u.s.r.

1 380

7,1

7,1

nie uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej w rozumieniu ustawy

4 123

20,4

21,1

brak stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu

11 073

59,0

56,6

spowodowanie wypadku umyślnie

4

0,01

0,02

spowodowanie wypadku przez rażące niedbalstwo

682

2,9

3,5

spowodowanie wypadku pod wpływem nietrzeźwości

295

1,7

1,5

niedopełnienie przez wnioskodawców obowiązków

2 001

8,9

10,2

W stosunku do roku poprzedniego wzrósł udział decyzji odmownych z powodu nie uznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej, spowodowania wypadku przez rażące niedbalstwo i niedopełnienia obowiązków przez poszkodowanych.

Nadal głównymi przyczynami odmów przyznania jednorazowego odszkodowania powypadkowego był brak stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (przy spadku z 59 % w 2000 r. do 56,6 % w 2001 r.) i nie uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej.
Wypadki powodujące wypłatę odszkodowań, ich struktura, terytorialne

rozmieszczenie oraz orzekany uszczerbek na zdrowiu
Liczba wypadków powodujących wypłatę odszkodowań zmniejszyła się z 30 943 w 2000 r. do 29 847 w 2001 r., tj. o 1 096, czyli o 3,5 %.

Liczbę wypadków w porównaniu do lat poprzednich na tle liczby ubezpieczonych i linii tendencji przedstawia poniższy wykres:





Jak wynika z wykresu, utrzymuje się spadkowa tendencja liczby wypadków. Zmniejszył się także w stosunku do roku 2000 wskaźnik wypadkowości - z 21,4/1000 ubezpieczonych do 20,1/1000 ubezpieczonych, tj. o 6,5 %. Dla porównania podajemy za GUS, że wskaźnik wypadkowości w innych grupach zawodowych w 2001 r. wyniósł 7,72/1000 pracujących, w budownictwie -11,83/1000 pracujących, w górnictwie i kopalnictwie – 15,39/1000 pracujących, w rolnictwie publicznym, łowiectwie i leśnictwie – 10,7/1000 pracujących. Zaznaczenia wymaga jednak to, że wskaźnik wypadkowości wśród rolników ubezpieczonych w KRUS w ok. 30 % obciążają nieubezpieczone osoby najbliższe rolnikowi. Zmiany wskaźnika wypadkowości (częstotliwość wypadków) przedstawia wykres:

Częstotliwość wypadków na terenie działania poszczególnych oddziałów jest nadal bardzo zróżnicowana - od 7,5 wyp./1000 ubezpieczonych w OR Wrocław, do 41,7 w OR Zambrów. W stosunku do roku poprzedniego wskaźnik wypadkowości wzrósł w 11 oddziałach, w tym najwyżej na terenie OR: w Żyrardowie (o 32,8 %), Płocku (o 18,3 %), Biłgoraju (o 12,2 %). Liczbę i częstotliwość wypadków w poszczególnych oddziałach przedstawiają załączniki nr 3, 4 i 5.

Mniejsze, ale także duże zróżnicowanie częstotliwości wypadków występuje między poszczególnymi województwami. Najrzadziej występują wypadki w województwie opolskim (11,2 wypadków na 1000 ubezpieczonych), dolnośląskim (12,6), śląskim (12,8) i zachodnio-pomorskim (15,2). Największa natomiast częstotliwość wypadków ma miejsce w województwach: podlaskim (30,8 wypadków/1000 ubezpieczonych), warmińsko-mazurskim (27,6) i lubelskim (27,3). Liczbę i częstotliwość wypadków w poszczególnych województwach przedstawiają załączniki 6 i 7.

Nastąpiły zmiany w strukturze wypadków w porównaniu do roku ubiegłego. Zwraca uwagę bezwzględny i względny spadek liczby upadków osób, zetknięć z ostrymi narzędziami, uderzeń materiałami transportowanymi i przejechań, uderzeń, pochwyceń przez środki transportowe oraz wypadków z materiałami szkodliwymi.




W
%

%
yszczególnienie



2000


2001


2001-2000


2001

2000

struktura

wypadków w %










(+, -)




2000

2001

Liczba wypadków ogółem

w tym:


30 943

29 847

- 1 096

96,5

100

100

1. upadek osób


15 944

14 965

- 979

93,9

51,5

50,1

2. upadek przedmiotów


1 912

1 883

- 29

98,5

6,2

6,3

3. zetknięcie się z ostrymi narzędziami

ręcznymi i in. ostrymi przedmiotami




1 976

1 821

- 155

92,2

6,4

6,1

4. uderzenie, przygniecenie przez materiały

i przedmioty transportowane mechanicznie

lub ręcznie


822

736

- 86

89,5

2,6

2,5

5. przejechanie, uderzenie, pochwycenie

przez środek transportu w ruchu




831

753

- 78

90,6

2,7

2,5

6. pochwycenie i uderzenie przez części

ruchome maszyn i urządzeń




4 024

4 049

+ 25

100,6

13,0

13,6

7. uderzenie, przygniecenie, pogryzienie

przez zwierzęta




3 586

3 664

+ 78

102,2

11,6

12,3

8. pożar, wybuch, działanie sił przyrody


88

87

- 1

98,9

0,3

0,3

9. działanie skrajnych temperatur


271

273

+2

100,7

0,9

0,9

10. działania materiałów szkodliwych


77

54

- 23

70,1

0,2

0,2

11. nagłe zachorowania


151

178

+ 27

117,9

0,5

0,6

12. inne zdarzenia


1 261

1 384

+ 123

109,8

4,1

4,6

Suma zmian








- 1 351

+ 255










Liczbę wypadków wg grup zdarzeń i ich strukturę w wybranych latach przedstawiono w załącznikach nr 8 i 9. Wynika z nich, że struktura wypadków w okresie 10 lat nie uległa liczącym się zmianom (wyraźnemu zmniejszeniu uległ tylko udział wypadków ze środkami transportu).

Prawie identycznie jak w roku 2000 ukształtowała się struktura skutków wypadków, która przedstawia się następująco:


Uszczerbek na

% wypadków ogółem w latach

zdrowiu w %

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

do 5

50,9

50,0

51,2

52,9

54,5

54,5

55,5

6 – 10

31,2

33,2

31,4

29,2

29,5

29,5

28,8

11 - 30

15,0

14,5

14,7

14,8

13,5

13,6

13,3

31 - 60

1,9

1,4

1,6

1,9

1,4

1,5

1,4

61 - 100

1,0

0,9

1,1

1,2

1,1

0,9

1,0

W ujęciu wieloletnim systematycznie rośnie, chociaż w niewielkim tempie, udział wypadków powodujących uszczerbek do 5 %, przy czym w ostatnim roku wzrósł o 1 %.

W kilku oddziałach regionalnych (Białystok, Jasło, Kraków) obliczono rozkład i rodzaj urazów, który przedstawia się następująco:


  • uraz rąk – ok. 46 %

  • uraz nóg - ok. 32 %

  • uraz głowy i twarzy – ok. 8 %

  • uraz żeber – ok. 4 %

  • uraz kręgosłupa – ok. 2 %

  • ogólne obrażenia – ok. 3 %

  • nagłe zachorowania – ok. 1 %

  • inne – ok. 4 %

a w podziale wg rodzajów obrażeń:

  • złamania kości – ok. 36 %

  • skaleczenia i inne rany – ok. 22 %

  • zwichnięcia – ok. 17 %

  • amputacje urazowe – ok. 5 %

  • ogólne potłuczenia – ok. 14 %

  • oparzenia – ok. 3 %

  • inne – ok. 3 %


Wypadki śmiertelne
Śmiercią poszkodowanych zakończyło się 220 wypadków, o 4, tj. o 1,9 % więcej niż w roku 2000. Liczbę wypadków śmiertelnych i ich częstotliwość w wybranych latach ilustruje zestawienie. Wypadki śmiertelne stanowiły 0,74 % wszystkich wypadków.

Lata

1990

1995

2000

2001

liczba wypadków śmiertelnych

399

318

216

220

% wypadków ogółem

0,70

0,80

0,70

0,74

częstotliwość wypadków (liczba wypadków/1000 ubezpieczonych)

0,17

0,22

0,15

0,15

Częstotliwość wypadków śmiertelnych wyniosła 0,15 wypadków/1000 ubezpieczonych, podobnie jak w 2000 roku (w roku 1999 - 0,18 wypadków/1000 ubezpieczonych).

Liczbę wypadków śmiertelnych na tle liczby ubezpieczonych przedstawia wykres:



Jak widać z powyższych zestawień, częstotliwość wypadków śmiertelnych w 2001 roku utrzymała się na poziomie roku poprzedniego.

Rozmieszczenie terytorialne wypadków śmiertelnych przedstawiono w załącznikach nr 10 i 11, a według grup zdarzeń - w załącznikach 12, 13 i 14.

Z zestawień wynika, że:



  • Wypadki śmiertelne w stosunku do ogólnej liczby wypadków wystąpiły najczęściej na terenie działania OR we Wrocławiu, w Ciechanowie, Radomiu, Gdańsku, Pile, Koninie, Ostrołęce i Szczecinie.

  • Najwięcej osób – 75 (34,1 % śmiertelnych zdarzeń) zginęło w wyniku przejechania, uderzenia, pochwycenia przez środki transportowe i przemieszczające się maszyny rolnicze. Liczba wypadków w tej grupie zmniejszyła się o 9 w stosunku do roku 2000.

Spośród ofiar tej grupy wypadków:

- 47 osób (o 2 mniej niż w roku poprzednim) zginęło w wypadkach drogowych, z tego 22 - na skutek zderzenia pojazdów, 4 - uderzenia w drzewa, 21 osób (w tym 8 pieszych i 13 rowerzystów) zostało potrąconych przez przejeżdżające pojazdy,



  • 7 osób zostało przejechanych przez ciągniki, przyczepy, wozy konne (w 2000 r. – 8),

  • 17 osób zginęło pod przewróconym ciągnikiem (w 2000 r. - 19),

  • 4 osoby zostały przygniecione przez ciągniki, wóz asenizacyjny, przyczepę podczas manewrowania ( 8 w 2000 r.),

  • 35 osób (o 3 więcej niż w roku 2000) poniosło śmierć po upadku, w tym: 11 – z drabin, 5 – z przyczep, 5 – z poddaszy, 4 – z wozu (przy 1 w 2000 r.), 3 – z drzew, 7 – ze schodów, upadku na powierzchni i w innych okolicznościach. Wyraźnie zwiększyła się liczba śmiertelnych upadków z drabin – z 5 w roku 2000 do 11 w 2001 roku;

  • 30 osób (o 1 mniej niż w roku poprzednim) zmarło w wyniku nagłego zachorowania podczas lub po zakończeniu pracy, głównie na skutek nadmiernego w stosunku do stanu zdrowia wysiłku oraz stresu;

  • 14 osób (o 2 więcej niż w 2000 r.) zginęło w wyniku upadku przedmiotów, głównie uderzeń przez ścinane drzewa lub ich gałęzie;

  • 11 osób poniosło śmierć w wyniku pochwycenia i uderzenia przez ruchome części maszyn (o 2 mniej niż w roku 2000). W tej grupie zanotowano 2 śmiertelne urazy przy pilarkach tarczowych, natomiast 1 - przy pilarce łańcuchowej. Liczba śmiertelnych pochwyceń przez nieosłonięte wały przegubowo-teleskopowe zwiększyła się z 4 w 2000 r. do 5 w 2001 r. Po 1 wypadku śmiertelnym zanotowano przy obsłudze rozrzutników obornika, kombajnu buraczanego, ładowacza obornika;

  • Zwiększyła się znacznie liczba śmiertelnych porażeń prądem - z 11 w 2000 r. do 21 w 2001 r., o 2 - w wyniku poturbowań przez zwierzęta ( z 8 w 2000 r. do 10 w 2001 r.), o 2- na skutek pożaru, wybuchu i działań sił przyrody (z 7 w 2000 r. do 9 w roku 2001).

Przyczyny i okoliczności wypadków śmiertelnych omówione zostaną w rozdziale VI (w analizie wszystkich wypadków).

Wypadki wśród dzieci
Liczba zgłoszonych wypadków wśród dzieci do lat 15 zwiększyła się o 4,2 % - z 1 397 w 2000 r. do 1 456 w roku 2001. Liczbę wypadków dzieci od 1993 r. przedstawia wykres:

Przyczyny ponownego zwiększenia liczby wypadków dzieci należy upatrywać w nasileniu oddziaływania zapobiegawczego (wśród dzieci i rodziców), co niesie za sobą zwiększenie świadomości uprawnień do odszkodowania także za wypadek dziecka. Nielogicznym byłoby przyjęcie założenia, że maleje ogólna liczba wypadków, a równolegle wzrasta rzeczywista liczba wypadków wśród dzieci.

Spośród 1456 zgłoszonych zdarzeń w postępowaniu orzeczniczym za wypadki przy pracy uznano 952, tj. 65,4 % ( w 2000 r. – 988 tj. 70,7 %).

Wśród zgłoszonych było 5 wypadków śmiertelnych dzieci. I tak:



  • 13-letnia Małgosia wracając rowerem ze sklepu z zakupami została potrącona przez samochód, który prowadził pijany kierowca.

  • 15-letni Rafał został potrącony przez samochód osobowy podczas jazdy rowerem po olej napędowy do ciągnika.

  • 8-letni Grzegorz został potrącony przez samochód osobowy, gdy stał na poboczu szosy towarzysząc ojcu przy odprowadzaniu wody z pola do rowu.

  • 15,5-letni Mariusz podczas odpinania kosiarki od ciągnika, został uderzony listwą tnącą w głowę.

  • 3-letni Damian sam poszedł na pole do ojca. Gdy ojciec manewrował przyczepami ze zbożem, wbiegł pod koło i został przejechany.

Większość wypadków dzieci miała miejsce przy wykonywaniu czynności prostych, jak przenoszenie przedmiotów (drewna, paszy itp.) na podwórku, przeganianie zwierząt, pomaganie w transporcie płodów. Część wypadków zdarzyła się jednak podczas wykonywania czynności szczególnie niebezpiecznych, chociaż liczba tych wypadków wydaje się zmniejszać.

Kierując się danymi z OR w Zambrowie można stwierdzić, że ponad 63 % zgłoszonych wypadków dzieci stanowiły upadki, około 14 % - uderzenia, przygniecenia przez zwierzęta, około 10 % - różne wypadki przy maszynach, a około 13 % - w innych okolicznościach. 80 % wypadków miało miejsce w obejściu gospodarskim, około 15 % - na polu, około 5 % - w innych miejscach (m.in. na drodze).

Rodzaje wypadków i ich okoliczności ilustrują poniższe przykłady:

►7-letni Adam przenosząc pusty kosz na ziemniaki do piwnicy potknął się na schodach i upadł

doznając urazu ręki,

►13-letni Mateusz przechodząc przez podwórze z kostką słomy został przewrócony przez psa;

doznał urazu ręki,

►14-letni Dominik schodząc po drabinie z poddasza chlewni ześliznął się ze szczebla i upadł

na klepisko, doznając urazu barku,

►13-letnia Ewelina podczas zrzucania siana z poddasza obory pośliznęła się i spadła

przez niezabezpieczony otwór zrzutowy; dziewczynka doznała urazu głowy,

►12-letnia Paulina spadła na pochyłości drogi z przyczepy załadowanej słomą; na szczęście

wypadek zakończył się tylko urazem ręki,

►14-letnia dziewczynka zrzucając siano z przyczepy spadła wraz z obsuwającymi się

kostkami; dziecko złamało obojczyk,

►13-letni Michał pomagał przy omłotach żyta, odnosząc kostki słomy spod prasy; w trakcie

przenoszenia kolejnej kostki upadł, doznając zranienia oka powikłanego zapaleniem tkanek miękkich,

►15-letni Karol podczas sadzenia ziemniaków przebywał na pomoście sadzarki, kontrolując

równomierność sadzenia; w trakcie pracy doszło do pochwycenia palców przez łańcuch

zespołu wysadzającego,

►12-letni Daniel wchodząc na drzewo w celu obcięcia piłą ręczną zbędnych gałęzi, spadł z

wysokości ok. 2 m doznając złamania obu kości prawego przedramienia z przemieszczeniem,

►11-letni Marek przewoził rowerem dwie rolki sznurka do prasy; w zagłębieniu drogi stracił

równowagę i upadł, doznając złamania lewej ręki,

►15-letnia Monika pomagając ojcu przy dojeniu krów dojarką mechaniczną na polu, została

pochwycona przez nieosłonięty wał przegubowo-teleskopowy, doznając licznych obrażeń,

w wyniku których wystąpiła m.in. konieczność przeszczepu ponad 30 % skóry,

►14-letni Marcin podczas rąbania drewna na opał doznał urazu kciuka lewej ręki.

Liczbę zgłoszonych w poszczególnych OR zdarzeń wypadkowych, w których poszkodowanymi były dzieci do lat 15, przedstawia załącznik nr 15, a w województwach - załącznik nr 16.
Przyczyny i okoliczności wypadków


  1. Informacje ogólne

Według danych niektórych oddziałów regionalnych, rozmieszczenie wypadków w różnych miejscach pracy i przebywania rolników jest następujące:

  • na podwórzu – ok. 44 % wypadków

  • w budynkach inwentarskich – ok. 22 % „

  • w budynkach gospodarczych – ok. 13 % „

  • w polu – ok. 10 % „

  • na łąkach, pastwiskach – ok. 4 % „

  • w lesie – ok. 1 % „

  • na drogach – ok. 3 % „

  • w innych miejscach – ok. 3 % „

Jak z tego zestawienia wynika, około 80 % wypadków miało miejsce w obejściu gospodarskim.

Oddział Regionalny w Zambrowie zewidencjonował wypadki przy posługiwaniu się maszynami rolniczymi, które to wypadki stanowiły ok. 25 % wypadków ogółem. Udział wypadków przy posługiwaniu się poszczególnymi maszynami w tej grupie wypadków wynosił:



  • przyczepami i rozrzutnikami obornika (do transportu) – 24,6 %

  • pilarkami tarczowymi – 14,3 %

  • pilarkami łańcuchowymi – 5,4 %

  • ciągnikami - 13,7 %

  • wozami konnymi - 4,1 %

  • kombajnami ziemniaczanymi – 4,3 %

  • różnymi obrabiarkami – 4,1 %

  • rozdrabniaczami pasz – 2,2 %

  • prasami zbierającymi – 1,9 %

  • kombajnami zbożowymi – 1,7 %

  • parnikami – 1,4 %

  • sadzarkami – 1,4 %

  • kosiarkami – 1,3 %

  • siewnikami zbożowymi – 0,5 %

  • narzędziami ręcznymi – 3,0 %

  • innymi maszynami i urządzeniami – 15,0 %

To zestawienie daje pogląd na udział wypadków przy poszczególnych maszynach (w innych rejonach kraju udział ten byłby nieco inny ze względu na inne kierunki produkcji i zestawy stosowanych maszyn). Wynika z niego, że prawie 60 % wypadków przy maszynach ma miejsce podczas posługiwania się przyczepami i ciągnikami oraz pilarkami.

W roku 2001 nie zmieniły się przyczyny wypadków, ale można mówić o zwiększeniu wpływu czynników ekonomicznych i technicznych (stanu technicznego maszyn, budynków, prostych i bardziej skomplikowanych narzędzi), czyli generalnie rolniczego środowiska pracy oraz zmniejszeniu wpływu „czynnika ludzkiego”, tj. nieznajomości lub lekceważenia zagrożeń, pośpiechu, przyzwyczajenia do bałaganu, posługiwania się maszynami i wykonywania innych prac po spożyciu alkoholu, usuwania zapchań i dokonywania regulacji przy maszynach pracujących, podejmowania napraw bez kwalifikacji i oprzyrządowania, nie stosowania ochron osobistych, właściwych ubrań roboczych, obuwia ochronnego itp. Czynniki te nadal jednak przeważają.

Przyczyny i okoliczności wypadków zostaną szczegółowiej wymienione przy przeglądzie poszczególnych grup wypadków.



  1. Upadki osób

Upadkom powodującym stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu i wypłatę odszkodowań w roku 2001 uległo 14 965 osób, o 979 (o 6,1 %) mniej niż w roku poprzednim. Udział upadków osób w ogólnej liczbie wypadków zmniejszył się z 51,5 % w 2000 r. do 50,1 % w 2001 r. W 35 przypadkach upadek spowodował śmierć poszkodowanych.

Na podstawie danych z 8 oddziałów regionalnych można podać, że rozkład upadków był w przybliżeniu następujący:



  • potknięcia, pośliźnięcia

(na podwórku, w pomieszczeniach) – 54,5 % wszystkich wypadków (ok. 8 150 osób)

  • upadki z drabin - 13,2 % „ (ok. 1 980 osób)

  • upadki ze schodów – 7,9 % „ (ok. 1 180 osób)

  • upadki z przyczep, wozów – 10,2 % „ (ok. 1 520 osób)

  • upadki z ciągników i maszyn – 3,9 % „ (ok. 580 osób)

  • upadki ze strychów, poddaszy, zapoli

(miejsc przechowywania paszy) – 3,1 % „ (ok. 460 osób)

  • upadki z rowerów, drzew, rusztowań, dachów- 7,2 % „ (ok. 1 080 osób)

Przyczynami wypadków są najczęściej:




  • niewłaściwa nawierzchnia podwórzy (grząskość, śliskość, ciasnota, zagracenie, brak dbałości o stan ciągów komunikacyjnych jesienią i zimą), co ilustrują poniższe ryciny,



fot. OR Zambrów fot. OR Rzeszów


  • posługiwanie się drabinami w złym stanie technicznym, zbyt krótkich, nie zabezpieczonych przed poślizgiem i przechyłem,



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość