Strona główna

Z dziejów parafii rzymskokatolickiej w Golinie do roku 2000 przyczynek


Pobieranie 118.12 Kb.
Strona1/5
Data18.06.2016
Rozmiar118.12 Kb.
  1   2   3   4   5


Ks. dr Henryk Witczak

Z dziejów parafii rzymskokatolickiej w Golinie do roku 2000 - przyczynek

Wstęp


Dzisiejsza Golina to niewielkie miasteczko położone między Koninem a Słupcą, w perspektywie wschód-zachód i Lądem a Kazimierzem Biskupim patrząc z południa na północ. Niewątpliwie był to teren związany z rozwojem początków państwowości polskiej. Moi przedmówcy, w sposób wystarczający naszkicowali dzieje samej miejscowości.

O Golinie i istniejącej w niej parafii, jak do tej pory pisano niewiele, gdyż z prac naukowych zauważamy zaledwie hasło „Golina” zawarte w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”1, artykuł w „Encyklopedii Katolickiej” zamieścił ks. K. Rurka2, a ks. W. Kujawski w „Ładzie Bożym”3. Nieocenioną pomocą był również „Katalog zabytków sztuki w Polsce”4, a ponadto monografia województwa konińskiego5, w której znalazły się informacje o interesującej nas miejscowości i jej parafii. Natomiast z materiałów kościelnych najważniejszym była notatka monograficzna w roczniku diecezjalnym „Diecezja Włocławska 2000”6.

Dzisiejsza uroczystość - 650-lecia miasta - w sposób oczywisty spowodowała podjęcie działań w kierunku poszukiwania materiału dotyczącego dziejów parafii i powstania niniejszego artykułu. Poszukiwania skupiły się najpierw na archiwaliach. Ze względu na ograniczona dostępność do Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie skupiłem się na Archiwum Diecezjalnym we Włocławku, w którym znajdują się akta trzech wizytacji odbytych z polecenia Arcybiskupów Gnieźnieńskich, są to wizytacje o sygnaturach: AAG. Wiz 37, AAG. Wiz.438, AAG.Wiz.649. Ponadto w tym archiwum znajdują się akta Kurii Diecezjalnej, a w nim dokumenty dotyczące Goliny, o sygnaturze AKDWł par.6610, a także dwie teczki z dokumentami w archiwum parafialnym tegoż Archiwum Diecezjalnego, A. par. Golina 111, A. par. Golina 212. Dla systematyzacji wizytacji arcybiskupów gnieźnieńskich zawsze przydatne będzie „Repertorium akt wizytacyjnych”13

Ponadto ze źródeł drukowanych warto zauważyć „Liber beneficiorum” Jana Łaskiego14, „Schematyzm diecezji włocławskiej” z lat 186315, 187616, 188017, a także artykuły w „Kronice Diecezji Włocławskiej”18.

Na podstawie zebranego materiału, pracy postanowiono nadać tytuł „Z dziejów parafii rzymskokatolickiej w Golinie do roku 2000 – przyczynek”. Do opracowania wyżej przedstawionego tematu postanowiono wykorzystać metodę historyczną, która opierając się na prezentacji źródeł historycznych prowadzi do ich analizy. Pracę podzielono na trzy rozdziały. Pierwszy zajmuje się parafią, drugi świątynią parafialną, trzeci duszpasterzami i duszpasterstwem przez nich prowadzonym.

Pierwszy więc rozdział ma nam pomóc w poznaniu, najpierw parafii jako takiej, a następnie w poznaniu konkretnej parafii w Golinie. W tym celu autor będzie stawiał kolejne pytania retoryczne, które pomogą nam poznać elementy związane z interesującym nas tematem. I tak będą postawione pytania: co to jest parafia? Jak powstawała parafia? Kiedy powstała parafia w Golinie? Jak była zorganizowana? Odpowiedź na to ostatnie pytanie będzie nieco rozbudowana, gdyż zostaną w niej ukazane elementy konstytutywne parafii. Należą do nich: fundator, okręg parafialny uposażenie, wezwanie świątyni i jej przywileje.

Drugi rozdział będzie przedstawiał dom Boży, czyli świątynię w której sprawowana była posługa sakramentalna. Warto już w tym miejscu zauważyć, że w ciągu wieków istniało tu kilka kościołów. Ukazany zostanie więc drewniany kościół św. Jakuba, murowana świątynia św. Jakuba, murowany kościół Matki Bożej Szkaplerznej. Na podstawie dostępnych materiałów, wyodrębnimy te o których wspominają dostępne źródła.

Kolejny trzeci rozdział zostanie poświecony duszpasterzom i ich działalności duszpasterskiej. Niestety jak już wyżej wspomniano szczupła baza źródłowa nie będzie pozwala na precyzyjne ukazanie poszczególnych duszpasterzy i ich działalności w parafii Golina. Rozdział ten został podzielony na dwa etapy historyczne tj. przynależności do archidiecezji gnieźnieńskiej i kolejny przynależność do diecezji włocławskiej.


Rozdział I: Parafia

Co to jest parafia?


Parafia19 to określona wspólnota wiernych w Kościele lokalnym, ustanowiona w sposób stały, w której sprawowanie troski duszpasterskiej pod władzą biskupa diecezjalnego, powierzono proboszczowi, jako własnemu pasterzowi. Pierwszą klasyczną wspólnota parafialną była wspólnota apostołów, gromadząca się po Zesłaniu Ducha Świętego w Wieczerniku.

Funkcjonowanie parafii zakłada istnienie kilka elementów, a mianowicie: wspólnotę ludzi opartą na zasadzie terytorialnej lub personalnej, duszpasterza-proboszcza podejmującego działania wśród wiernych, związane z głoszeniem słowa Bożego, sprawowaniem sakramentów świętych, kierowaniem wspólnotą oraz świątynię, czyli miejsce w którym wspólnota się spotyka.

Pierwszymi parafiami, po pojawieniu się chrześcijaństwa w Polsce, były diecezje. Dopiero od momentu, gdy biskupi przekazywali władzę sprawowania sakramentów prezbiterom, to wtedy lokalne świątynie, stawały się parafiami. Przy czym, nie były one parafiami w ścisłym tego słowa znaczeniu, gdyż nie miały wyznaczonego okręgu parafialnego. Wierni zazwyczaj dążyli do tej świątyni do której mieli najbliżej.

Z czasem sieć świątyń parafialnych stawała się coraz gęstsza. Oprócz kościołów w centrach administracji państwowej, zaczynają powstawać też świątynie prywatne, fundowane przez właścicieli ziemskich przede wszystkim dla własnych potrzeb, a w dalszej kolejności dla potrzeb ich poddanych.


Jak powstawała ?


Kolejną ważną sprawą, którą na wstępie należy sobie uświadomić, to sposób w jaki powstawały parafie w średniowieczu. Jak wyżej zauważono, o powstanie parafii troszczył się zazwyczaj miejscowy właściciel ziemski, który chciał zaspokoić swoje potrzeby religijne, a w dalszej kolejności potrzeby poddanych.

On to więc, jako fundator20 wydzielał ze swego majątku odpowiedni plac, na którym budował świątynię. Po jej wybudowaniu wyznaczał pola uprawne, które przeznaczał na utrzymanie parafii i jej proboszcza. Na skutek tych działań powstawała fundacja21. Po wykonaniu w/w czynności zwracał się do władzy diecezjalnej o zatwierdzenie tego beneficjum22. Następnie władza diecezjalna wydawała dokument powstania parafii zwany dokumentem erekcyjnym23 i mianowała beneficjanta24. Był nim kapłan, który utrzymując się z otrzymanego majątku w zamian podejmował pracę duszpasterską dla tej wspólnoty wiernych.

Jednym z elementów, który w zasadniczy sposób przyczynił się do rozwoju sieci parafialnej była lokacja25 miasta. Oprócz bowiem elementów, związanych z architekturą danego terenu, ze sprawami ekonomicznymi i prawnymi, zakładała również, że powstająca wspólnota będzie wspólnotą chrześcijańską, a więc musi mieć swoją świątynię.

Przy czym warto również i to zauważyć, że miasto i parafia były z sobą powiązane, nicią wzajemnej zależności. Parafia bowiem brała na siebie oprócz obowiązków czysto religijnych, również prowadzenie szkoły i opiekę nad chorymi i starcami. W zamian za to miasto wspierało finansowo parafię, a także często występowało w jej obronie na forum sądowym26.


  1   2   3   4   5


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość