Strona główna

Znaczenie drewna jako surowca


Pobieranie 51.65 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar51.65 Kb.

Znaczenie drewna jako surowca


Drewnem nazywa się surowiec otrzymany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę różnego rodzaju materiały i wyroby drzewne. Rozróżnia się więc pojęcie drzewa i drewna.

Drzewo oznacza dużą roślinę drzewiastą, wyprodukowany zaś z niej surowiec(po ścięciu) drzewa jest drewnem. Cechy drewna jako surowca wiążą się z jego budową, z której wynikają zarówno zalety, jak i wady.



Zalety drewna:

  • Stosunkowo duża wytrzymałość na ściskanie i rozciąganie,

  • Niewielka gęstość,

  • Mały współczynnik przewodności cieplnej i akustycznej

Wiążą się z tym izolacyjne właściwości drewna i tworzyw płytowych

  • Zaletą drewna jest również łatwość obróbki ,

  • Oraz zdrowotne i dekoracyjne jego walory w bezpośrednim otoczeniu człowieka.

Wady drewna:

  • Higroskopijność i związane z nią zjawiska:

-pęcznienie,

-kurczenie,

-paczenie,

-pękanie,

-trudności konserwacji,

-mała trwałość,

-liczne wady wynikające z morfologicznej budowy drzew

Przez umiejętną obróbkę i uszlachetnienie można wyeliminować niektóre wady drewna, wytwarzając materiał o zmienionych i ulepszonych właściwościach technicznych.


Drewno - surowiec doskonały


Szacuje się, że drewno, jako surowiec doskonały, znalazło dziś w świecie ponad 30 tys. zastosowań. Niewykluczone, przecież, gdy rozejrzymy się wokół, zawsze znajdziemy je w swoim otoczeniu.

Zastosowanie drewna we współczesności

Podstawowe sortymenty drewna używane są bezpośrednio jako słupy, kopalniaki, opał lub- poddawane dalszej obróbce- wchodzą do obrotu towarowego jako półfabrykaty czy wyroby gotowe. Znaczenie każdego sortymentu zależy od wielkości zapotrzebowania i rozwoju odpowiedniej gałęźi wytwórczości. Sposoby użytkowania drewna zależą od warunków gospodarczych danego kraju. W skali światowej zużycie surowca drzewnego przedstawia się następująco:

Konstrukcje w budownictwie 38%

Kopalnie 4%

Celuloza, papier i włókna sztuczne 11%

Inne gałęzie przemysłu 7%

Opał 40%

Las to prawdziwie ekologiczna fabryka. Dzięki pierwiastkom krążącym w przyrodzie i energii słonecznej powstaje jego najznakomitszy produkt – drewno, który, w odróżnieniu od wielu innych darów natury, jest surowcem w pełni odnawialnym, a jego produkcja, jeśli zachowuje zasady prawidłowej gospodarki leśnej, nie jest uciążliwa dla środowiska.



Domy, mosty, słupy oraz tysiące innych konstrukcji i urządzeń wykorzystują właściwości fizykochemiczne drewna: wytrzymałość, lekkość, elastyczność i trwałość. Niesłabnąca popularność drewnianych mebli, podłóg okien i drzwi jest z kolei dowodem na docenianie nie tylko jego walorów użytkowych, ale i naturalnego piękna. Dzięki nowoczesnym technologiom drewno stało się odporne na warunki środowiska nie tracąc żadnego ze swoich walorów.

Surowiec drzewny znajduje więc szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach gospodarki narodowej, głównie jako materiał konstrukcyjny w :


  • Budownictwie

  • Górnictwie

  • Kolejnictwie

Ponadto drewno obrobione mechanicznie(np. tarcica, forniry, sklejka, płyty stolarskie) lub przetworzone fizyko-chemiczne( np. płyty pilśniowe i wiórowe) stosuje się w produkcji:

  • mebli i stolarki budowlanej,

  • teletechnice i energetyce,

  • na opakowania drewniane,

  • w przemyśle zapałczanym,

  • szkutnictwie do wyrobu sprzętu muzycznego i sportowego,

  • galanterii drzewnej i In.

Bardzo duże jest również zastosowanie drewna przerabianego chemicznie, którego najwięcej zużywa przemysł celulozowo-papierniczy. Podstawowym produktem chemicznego przerobu drewna jest celuloza będąca z kolei surowcem wyjściowym do produkcji:

  • papieru,

  • jedwabiu sztucznego,

  • fibry,

  • materiałów wybuchowych

Z drewna przerobionego w procesie hydrolizy, czyli scukrzania drewna, uzyskuje się cukry proste, z których w dalszym przerobie otrzymujemy alkohol etylowy oraz białko jadalne i pastewne.

Przemysł pirolizy drewna, czyli destylacji rozkładowej, dostarcza: kwasu octowego, alkoholu metylowego, olejów drzewnych, węgla i smoły drzewnej, które stanowią surowce wyjściowe do dalszego przerobu.

Przemysł ekstrakcji drewna produkuje z karpiny sosnowej terpentynę i kalafonię do wyrobu mydeł, lakierów itp., a z drewna dębowego oraz z kory świerkowej i dębowej-garbniki do garbowania skór i wyrobu artykułów farmaceutycznych.

Większość pozyskiwanego surowca drzewnego w kraju przeznacza się do obróbki mechanicznej, przeważnie jako drewno tartaczne. W wyniku przetarcia kłód i pozyskania tarcicy powstają odpady, tj. trociny, zmniejszające wydajność materiałową surowca.(65-70%)

Stosunkowo najmniejsza jest wydajność materiałowa surowca drzewnego w produkcji sklejki(40%) i wyrobów stolarskich (26-42%). Wprawdzie jest to niewielkie zużycie materiałów drzewnych w stosunku do ogólnego wykorzystania drewna, ale faktem jest, że podczas wytwarzania wyrobów stolarskich, ponownie powstają odpady drzewne, które dodatkowo zmniejszają wydajność materiałową surowca drzewnego.

Największe możliwości w zakresie racjonalnego wykorzystania drewna stwarza chemiczny przemysł drzewny w procesach chemicznego i fizyko-chemicznego przerobu drewna, zwłaszcza w produkcji płyt pilśniowych(85-90%). Dlatego rozbudowuje się krajowy przemysł płyt pilśniowych i wiórowych. W zakładach tych można wykorzystywać surowiec drzewny niskowartościowy, otrzymując półfabrykat o dobrych właściwościach użytkowych, np. płyty pilśniowe półtwarde MDF.

Przeznaczenie drewna użytkowego:


  • użytkowe w stanie okrągłym,

  • przeznaczone do obróbki mechanicznej,

  • przeznaczone do przerobu chemicznego lub fizykochemicznego.

Przykłady drewna użytkowanego w stanie okrągłym

  • kopalniakowe

  • na stemple budowlane

  • słupy chmielowe

  • słupy teleenergetyczne

Przykłady drewna przeznaczonego do obróbki mechanicznej

  • tartaczne

  • łuszczarskie

  • sklejkowe

  • okleinowe

  • rezonansowe

  • oraz drewno na prowadniki szybowe.

Przykłady drewna przeznaczonego do przerobu chemicznego lub fizykochemicznego

  • papierówka

  • żerdzie i tyczki do produkcji płyt

Drewno drzew iglastych

  • Sosna

Zastosowanie ogólne:

Kopalniaki

Słupy teletechniczne

Budownictwo lądowe i wodne

Materiały tarte

Podkłady kolejowe

Sprzęt gospodarczy

Zastosowanie specjalne:

Obłogi


Sklejka

Płyty stolarskie

Półfabrykaty meblowe

Elementy konstrukcyjne stolarki budowlanej



  • Modrzew

Zastosowanie ogólne:

Podobnie jak drewna sosnowego, głównie materiały tarte ogólnego przeznaczenia i drewno szkutnicze

Zastosowanie specjalne

Ograniczone ze względu na małe zasoby tego surowca



Świerk

Zastosowanie ogólne:

Cenny surowiec dla przemysłu celulozowo-papierniczego (papierówka)

Materiały tarte

Zastosowanie specjalne:

Obłogi i wełna drzewna

Półfabrykaty meblowe

Elementy konstrukcyjne stolarki budowlanej

Wyroby galanterii drzewnej

Drewniane instrumenty muzyczne



Jodła

Zastosowanie ogólne:

Budownictwo- mosty drewniane

Kopalniaki

Surowiec dla przemysłu celulozowo-papierniczego-papierówka(jakościowo gorsza od świerkowej)

Materiały tarte i skrawane

Podobne jak drewno świerka

Drewno drzew liściastych pierścieniowonaczyniowych

Dąb

Zastosowanie ogólne:

Budownictwo lądowe i wodne

Prowadnice szybowe

Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Okleiny

Deszczułki posadzkowe



Klepki do wyrobu beczek

Półfabrykaty określonego przeznaczenia do wyrobu elementów mebli i stolarki budowlanej

Elementy taboru kolejowego

Jesion

Zastosowanie ogólne:

Podobne jak drewna dębu

Zależnie od gatunku i jego właściwości mechanicznych stosuje się drewno wąskosłoiste albo szerokosłoiste

Zastosowanie specjalne:

Okleiny


Deszczułki posadzkowe

Sprzęt sportowy i gimnastyczny

Oklejki do tworzyw płytowych

Oraz półfabrykaty do wyrobu elementów mebli i wyposażenia wnętrz w środkach transportu kołowego wodnego i powietrznego



Wiąz

Zastosowanie ogólne:

Drewno szkutnicze i narzędziowe

Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Okleiny


Półfabrykaty do wyrobu elementów meblowych

Galanteria drzewna- sprzęt sportowy



Grochodrzew (robinia akacjowa)

Zastosowanie ogólne:

Drewno narzędziowe

Budownictwo wodne

Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Okleiny

Wykładziny ścienne



Galanteria drzewna

Drewno drzew liściastych rozpierzchłonaczyniowych

Buk

Zastosowanie ogólne:

Drewno narzędziowe

Warstwowe

Prasowane

Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Okleiny i obłogi

Sklejka

Płyty stolarskie



Półfabrykaty do wyrobu mebli giętkich

Deszczułki posadzkowe

Galanteria drzewna

Grab


Zastosowanie ogólne:

Dobre drewno narzędziowe

Drewno generatorowe

Materiały tarte

Zastosowanie specjalne:

Półfabrykaty do wyrobu części maszyn

Deszczułki posadzkowe

Galanteria drzewna

Olcha

Zastosowanie ogólne:



Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Obłogi

Sklejka


Płyty stolarskie

Modele odlewnicze

Przybory kreślarskie

Okładki ołówkowe

Brzoza

Zastosowanie ogólne:



Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Obłogi

Półfabrykaty do wyrobu mebli szkieletowych



Oklejki do elementów płytowych

Sklejka ogólnego i specjalnego przeznaczenia(podobnie jak sklejka bukowa)

Galanteria drzewna

Topola


Zastosowanie ogólne:

Surowiec dla przemysłu zapałczanego oraz przemysłu celulozowo-papierniczego- papierówka oraz materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Obłogi


Wełna drzewna

Łubianki


Płyty stolarskie

Galanteria drzewna

Jawor i Koln

Zastosowanie ogólne:

Materiały tarte i skrawane

Drewno warstwowe

Zastosowanie specjalne:

Okleiny


Półfabrykaty meblowe- w konstrukcjach szkieletowych

Galanteria drzewna i wyroby rzeźbione

Lipa

Zastosowanie ogólne:



Drewno modelarskie i snycerskie

Materiały tarte i skrawane

Zastosowanie specjalne:

Obłogi


Galanteria drzewna

Grusza


Zastosowanie ogólne:

Drewno snycerskie

Materiały skrawane

Zastosowanie specjalne:

Okleiny

Półfabrykaty meblowe



Galanteria drzewna

Meble stylizowane

Niektóre rodzaje drewnatropikalnego

Orzech


Zastosowanie:

Okleiny


doklejki do elementów płytowych

półfabrykaty do wyrobu elementów mebli wysokiej jakości

galanteria drzewna

mahoń


zastosowanie:

okleiny


doklejki do elementów płytowych

półfabrykaty do wyrobu elementów mebli stylizowanych

elementy konstrukcyjne wystroju wnętrz w środkach transportu kołowego, wodnego i powietrznego

artystyczna galanteria drzewna

gabun (okoumé)

zastosowanie:

okleiny i sklejka o wysokiej jakości

palisander

zastosowanie:

okleiny


półfabrykaty do wyrobu elementów mebli wysokiej jakości

meble stylizowane

galanteria drzewna- wyroby artystyczne

heban


zastosowanie:

okleiny


elementy konstrukcyjne do wyrobu mebli stylizowanych

galanteria drzewna

wyroby artystyczne(np. rzeźba w drewnie)

drewniane instrumenty muzyczne i ich akcesoria

czynności związane z podziałem surowca drzewnego nazywa się sortowaniem lub sortymentacją drewna

do podstawowych sortymentów drewna przeznaczonych do obróbki w tartakach zalicza się:

-drewno tartaczne iglaste

-drewno tartaczne liściaste

-drewno na prowadniki szybowe

-drewno rezonansowe

-drewno tartaczne iglaste

Do drewna tartacznego iglastego zalicza się drewno: sosnowe, modrzewiowe, świerkowe, jodłowe i daglezjowe. Jest ono wyrabiane w dłużycach i kłodach, dopuszcza się także wyrzynki.

-drewno tartaczne liściaste

Do drewna tartacznego liściastego zalicza się drewno dębowe, jesionowe, bukowe, wiązowo- brzostowe, grabowe, grochodrzewo- akacjowe, klonowe, jaworowe, lipowe, topolowe,, brzozowe, olchowe, osiowe i wierzbowe. Jest ono cennym surowcem i mimo znacznej wadliwości z powodu odmiennej budowy – niż drewna iglastego- wykazuje na ogół lepsze właściwości.

-drewno na prowadniki szybowe

Drewno to przeznaczone jest do przetarcia na belki potrzebne do budowy tuneli i wind w szybach górniczych. Wyrabia się je jako sortymenty drewna wielkowymiarowego z uwzględnieniem dużych wymagań jakościowych, zwłaszcza wytrzymałości na ścieranie. Z uwagi na ograniczoną ilość drewna dębowego o znacznych wymiarach (długości i grubości), coraz częściej stosuje się do produkcji prowadników drewno sosnowe i modrzewiowe.

-drewno rezonansowe

Z tego drewna produkuje się deseczki i klepki rezonansowe do budowy instrumentów muzycznych. Drewno rezonansowe wyrabia się w korze z odziomkowej części strzały w postaci kłód i wyrzynków. Głównym wskaźnikiem jakości drewna rezonansowego jest równomierna szerokość słojów rocznych i regularność ich układu. Regularna budowa drewna wzmacnia bowiem fale głosowe z zachowaniem naturalnej barwy i wysokości tonu.



Sortymenty do obróbki drewna skrawaniem

Wszystkie sortymenty przeznaczone do skrawania lub łuszczenia SA grubsze i lepszej jakości niż sortymenty Drewna okrągłego:

Okleinowe

Łuszczarskie (sklejkowe i zapałczane)

wełniarskie

drewno okleinowe

jak sama nazwa wskazuje przeznaczone jest do produkcji oklein i obłogów, czyli cienkich płatów nazywanych fornirami.

Drewno okleinowe wyrabia się prawie ze wszystkich rodzajów drzew liściastych rosnących w kraju. Duże ilości tego surowca sprowadza się także z zagranicy głównie ze strefy podzwrotnikowej.

Drewno łuszczarskie- sklejkowe i zapałczane

Drewno to jest surowcem przeznaczonym do produkcji forniru łuszczonego na skrawarkach obwodowych, tj. łuszczarkach.

Jest ono wyrabiane jako drewno łuszczarskie liściaste i iglaste, dla którego określone wymagania omówiono oddzielnie w odniesieniu do drewna sklejkowego i zapałczanego.

Drewno wełniarskie

Przeznaczone do produkcji wełny drzewnej wyrabia się w postaci szczap i wałków użytkowych układanych w stosy. Sortymenty te pozyskuje się głównie z drewna sosnowego , świerkowego, jodłowego i osikowego.

Sortymenty drewna do przerobu chemicznego lub fizykochemicznego

Papierówka- jest surowcem przeznaczonym do produkcji wyrobów celulozowo- papierniczych.

Drewno do wyrobu płyt pilśniowych i wiórowych- surowiec ten może pochodzić z drewna wszyskich gatunków drzew iglastych (zwłaszcza z drewna sosnowego, jodłowego świerkowego) oraz drzew liściastych (zwłaszcza z drewna brzozowego, olchowego, lipowego, topolowego, bukowego i wierzbowego).

Drewno do destylacji rozkładowej- surowcem drzewnym do suchej destylacji drewna, z której otrzymuje się produkty chemicznego przerobu (np. węgiel drzewny, kwas octowy, alkohol metylowy), są sortymenty średnio- i małowymiarowe pozyskiwane z drewna liściastego nie nadającego się do obróbki mechanicznej. Są to w szczególności szczapy i wałki użytkowe oraz gałęzie z drewna bukowego, grabowego i brzozowego.

Karpina przemysłowa- występuje w grupie sortymentów średniowymiarowych, wyrabianych w korze. Jako surowiec drzewny jest przeznaczona do produkcji kalafonii, terpentyny i oleju flotacyjnego.

Forniry- okleiny i obłogi

Fornir- jest materiałem drzewnym grubości do 6 mm otrzymywanym przez skrawanie: płaskie, mimośrodowe lub obwodowe.

Cienkie płaty forniru- (0,4- 2,5 mm) produkuje się jako okleiny i obłogi, rubsze zaś (2,6- 6,0 mm) tylko jako obłogi)

Okleina- jest fornirem do oklejania powierzchni gotowych wyrobów, np. elementów płytowych w meblach, w celu ich uszlachetnienia i nadania ostatecznego wyglądu.

Obłóg- jest fornirem przeznaczonym do oklejania wyrobów jako podkład pod okleinę, farbę lub inną powłokę kryjącą: służy także na zewnętrzne warstwy sklejki , do oklejania płyt stolarskich i płyt wiórowych poprzecznie prasowanych.

sklejka

jest płytą warstwową sklejoną z nieparzystej liczby arkuszy forniru (co najmniej z trzech płatów) jednakowej lub różnej grubości, w których włókna drzewne w sąsiadujących ze sobą warstwach przebiegają pod kątem prostym.



Zastosowanie sklejki:

Sklejkę przeznaczenia ogólnego suchotrwałą i półwodoodporną stosuje się do wytwarzania wyrobów z drewna nie narażonych na bezpośrednie działanie wody, lecz użytkowanych w pomieszczeniach zamkniętych.

Sklejka wodoodporna służy do wytwarzania wyrobów (np. szkutniczych) narażonych na działanie niekorzystnych czynników atmosferycznych i wody o temperaturze do 30°C.

W produkcji mebli znajduje zastosowanie głównie sklejka suchotrwała na tylne ścianki szaf, skrzynie tapczanów i dna szuflad oraz do oklejania elementów płytowych o konstrukcji ramowej.

W stolarce budowlanej stosuje się ja przeważnie do produkcji drzwi oraz na okładziny ścienne i na ścianki działowe.

Sklejka przeznaczenia specjalnego

Sklejkę przeznaczenia specjalnego, nazywaną sklejką specjalną, produkuje się z drewna drzew iglastych i liściastych, podobnie jak sklejkę przeznaczenia ogólnego. W produkcji uwzględnia się warunki techniczne, jakim powinna odpowiadać sklejka, zgodnie z jej przeznaczeniem i wymaganiami ustalonymi właściwą norma.



Sklejka okleinowa

Sklejka okleinowa jest suchoklejona jedno- lub dwustronnie okleiną płasko skrawaną przy zastosowaniu klejów mocznikowo-formaldehydowych, fenolowo- formaldehydowych albo innych żywic syntetycznych.



Sklejka teletechniczna

Jest suchoklejona przy zastosowaniu klejów mocznikowo- lub fenolowo- formaldehydowych. jest wytwarzana jako jednorodzajowa lub wielorodzajowa, lecz wyłącznie z fornirów z drewn liściastego.



Sklejka do deskowań

Jest wodoodporna i obustronnie uszlachetniona.produkuje się ją w arkuszach lub płytach ze sklejki z przeznaczeniem do deskowań konstrukcji betonowych lub wyrobu elementów form deskowań.



Kształtki sklejkowe

Nazywane wypraskami lub sklejką profilowaną, produkuje się podobnie jak zwykłą sklejkę, lecz według określonego profilu o formach cylindrycznych lub sferycznych.



Zastosowanie

Stosuje się je głównie w przemyśle meblarskim (np. kształtki siedziskowe i oparciowe), a także jako wypraski w postaci wyrobów galanterii drzewnej (np. tace, talerzyki, miseczki itp.)

Ponadto kształtki stosuje się do wyrobu sprzętu telekomunikacyjnego np. skrzynki radiowe i telewizyjne, do budowy wagonów kolejowych i autobusowych oraz do produkcji sprzętu sportowego.

Płyty stolarskie

Płyty stolarskie , podobnie jak sklejka , należą do najstarszych półfabrykatów, stosowanych na elementy płytowe mebli. Są to tworzywa płytowe złożone z grubej warstwy środkowej(nazywanej środkiem)oklejonej obustronnie pojedynczymi lub podwójnymi warstwami obłogu albo twardymi płytami pilśniowymi.

Środek płyty stolarskiej składa się z elementów sklejanych ze sobą lub nie sklejanych.elementami tymi mogą być : deszczułki, listewki lub fornir ( wytwarzane z drewna gorszych klas jakości), albo tektura lub papier wzmacniany żywicami syntetycznymi.

Zastosowanie:

Płyty stolarskie przeznaczenia ogólnego oraz płyty komórkowe o stosunkowo dużej wytrzymałości na rozciąganie w poprzek elementów środka i dużej lekkości są cennym materiałem w produkcji mebli (zwłaszcza mebli kuchennych) i stolarki drzwiowej oraz innych wyrobów stolarskich wykończanych lakierami kryjącymi.

Płyty pilśniowe

Wytwarza się z włókien lignocelulozowych bez dodatku środków chemicznych lub ze środkami wodouodporniającymi (hydrofobowymi), takimi jak: parafina, gaz barisolowy i kalafonia oraz woski i asfalt. Substancje te dodawane do masy włóknistej w postaci emulsji zwiększają odporność płyt pilśniowych na działanie wody oraz polepszają ich właściwości wytrzymałościowe.



Zastosowanie płyt pilśniowych

Płyty pilśniowe stosuje się w wielu dziedzinach życia gospodarczego zastępując deficytowe materiały drzewne, takie jak tarcica lub inne tworzywa płytowe, np. sklejka i płyty stolarskie.



Płyty pilśniowe miękkie porowate- mają zastosowanie głównie w budownictwie jako materiały do izolacji cieplnej i akustycznej, np. wykładziny ścian, stropów, stropodachów, usuwające zniekształcenia dźwięków.

Płyty pilśniowe półtwarde- stosuje się głównie w produkcji mebli; w mniejszych ilościach są wytwarzane jako płyty budowlane. Liczne zalety tych płyt sprawiły, że zdobyły one sobie wielu zwolenników wśród producentów mebli. Są one dzisiaj szczególnie cennym i poszukiwanym materiałem na rynkach zagranicznych.

Płyty pilśniowe twarde zwykłe -stosuje się podobnie jak sklejkę-głównie jako materiał konstrukcyjno-okładzinowy w produkcji mebli(np.: meble kuchenne, dna szuflad i tylne ścianki obudowy w konstrukcjach skrzyniowych) i w stolarce budowlanej(np.: wykładziny ścienne, meble wbudowane, podłogi, sufity). Płyty pilśniowe bardzo twarde wykorzystuje się także jako materiały konstrukcyjne i na nawierzchnie podłóg.

Korzystne właściwości techniczne i użytkowe płyt pilśniowych o uszlachetnionych powierzchniach pozwalają stosować je bez dodatkowej obróbki wykończeniowej. Dzięki temu płyty pilśniowe lakierowane i laminowane, są powszechnie stosowane w meblarstwie, ale także w budownictwie i środkach transportu.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość