Strona główna

Biblioteka Klasztoru Monte Cassino Wstęp


Pobieranie 12.3 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar12.3 Kb.
Biblioteka Klasztoru Monte Cassino
1.Wstęp
Wraz z upadkiem zachodniego państwa rzymskiego i rozproszeniem księgozbiorów starożytnych, na przełomie V i VI wieku, zaczęły powstawać nowe biblioteki. Początkowo dominowały biblioteki instytucji kościelnych: katedralne, klasztorne i kapitulne. Jedną z takich bibliotek była książnica klasztoru Monte Cassino.
2. Założyciel
Założycielem klasztoru na wzgórzu Monte Cassino był Św. Benedykt, uważany za pierwszego patrona Europy. Urodził się w Nursji – miejscowości leżącej 100 – 150 km na północ od Rzymu – prawdopodobnie ok. 480 roku. Pochodził z zamożnej chrześcijańskiej rodziny, dzięki czemu otrzymał gruntowne wykształcenie. Jego studia w Rzymie przypadły na bardzo ciężki okres przemian oraz zagrożenia najazdami barbarzyńców. Spowodowało to podjęcie przez niego decyzji o wyjeździe i rozpoczęciu życia oddanego wyłącznie religii. Został pustelnikiem, mieszkał w grocie, koło Subiaco gdzie nauczał prawd wiary żyjąc w pobliżu pasterzy. Wkrótce wieści o jego życiu zaczęły się rozpowszechniać i dotarły do pewnej wspólnoty mnichów (prawdopodobnie z Vicovaro), która poprosiła by Benedykt został ich przełożonym. Mnisi nie chcieli jednak poddać się wymaganiom, by konsekwentnie zachowywać przyjęte zwyczaje, więc opuścił to miejsce. Założył dwanaście małych klasztorów, nad którymi sprawował opiekę. Spotkało się to jednak z wrogim nastawieniem pobliskiego kapłana, więc prawdopodobnie ok. 529 roku przeniósł się na górę Cassino.
3. Reguła zgromadzenia
Na górze istniała mała strażnica rzymska i stara świątynia pogańska. Benedykt nie zburzył ich, lecz zachowawszy przebudował na kościół, podejmując jednocześnie budowę klasztoru. Po zakończeniu prac postanowił ułożyć regułę, która miała być podstawą organizowania wspólnoty zakonnej. Bardzo ważnym elementem życia mnichów była praca – najpierw fizyczna, a potem także umysłowa. Porządek dnia przewidywał kilka godzin na osobiste czytanie Pisma Św. oraz innych ksiąg religijnych (tzw. lectio divina), co wymagało założenie i utrzymywanie w klasztorze odpowiedniej biblioteki.
4. Biblioteka i skryptorium
Czytanie Pisma Świętego i innych ksiąg religijnych było obowiązkiem dla umocnienia się w wierze, a nie dla studiów literackich ani kształcenia, które początkowo było temu zakonowi obce. Jednak mnisi przepisując księgi, nie tylko religijne, przyczynili się do uratowania od zagłady wielu dzieł kultury starożytnej. Kopiowanie to odbywało się w skryptorium. Była nim specjalnie do tego celu przygotowana sala, w której pracowali wszyscy pisarze (cecha charakterystyczna dla zakonów benedyktyńskich). W skryptorium montekassyńskim powstała słynna szkoła kaligraficzna. Pod jej wpływem przez długi czas znajdowały się całe Włochy. Szkoła rozwinęła się w VIII wieku. Po zburzeniu klasztoru przez Saracenów w 883 roku ponownie przeżywała rozkwit w XI wieku. Powstało tam odrębne pismo ozdobne, zwane benewenckim lub montekassyńsko – benewenckim (scriptura beneventana), oparte na kursywie rzymskiej.

5. Pismo
Ten krój pisma rozpowszechnił się w całej Italii poprzez liczne filie klasztoru m.in. w Benewencie, Kapui, Neapolu, Salerno, Bari i Kalabrii, a nawet zawędrował do Dalmacji. Rozkwit jego nastąpił w XI wieku, zwłaszcza za opata Dezyderiusza (1058 -1089). Powstało ono z młodszej kursywy rzymskiej i odznaczało się wielką regularnością kształtów. Jego cechy charakterystyczne to: „a” w kształcie podwójnego „c”, „e” wyższe niż zwykle i tworzące u góry rodzaj pętli, szczególny znak skrócenia litery „m” w kształcie podobnym do cyfry 3, wyraźna skłonność do tworzenia ligatur.

W XII wieku pismo to rozpadło się na dwa odłamy: kassyński i barryjski. Pismo używane w Bari zachowało piękne, okrągłe kształty. Natomiast w piśmie kassyńskim zaostrzają się łuki, łamią zagięcia trzonków, występuje przesada w kontrastach między grubymi a cienkimi kreskami, pismo nabiera wyglądu fraktury. Mimo, że rozłam ten znamionował upadek tego kroju, utrzymał się on jeszcze długo wychodząc z użycia w końcu XIII wieku.


6. Rękopisy iluminowane
W klasztorze montekassyńskim rozwinął się też kunszt zdobienia kodeksów o wielkich rozmiarach oraz zwojów, zawierających teksty liturgiczne związane z rytuałami święcenia wody i świecy paschalnej w Wielką Sobotę (tzw. zwoje exultetowe). Zwoje te, bogato ilustrowane, zawieszano w czasie nabożeństwa u ambon na widok publiczny. Zwyczaj ten został przejęty z nabożeństwa bizantyńskiego.

Do największej świetności miniatorstwo kassyńskie doszło w II poł. XI wieku - za czasów wspomnianego już wcześniej opata Dezyderiusza. Wprowadził on do kodeksów iluminowanych wspaniałe inicjały nazwane od jego imienia dezyderiańskimi.



Obecnie rękopisy iluminowane wykonane w klasztorze Monte Cassino posiada w swoich zbiorach Biblioteca Ambrosiana.
Bibliografia

  1. Karol Głombiowski, Helena Szwejkowska, Książka rękopiśmienna i biblioteka w starożytności i średniowieczu. Warszawa, Wrocław, 1983.

  2. Encyklopedia Wiedzy o Książce. Wrocław, 1971.

  3. Władysław Aleksander Semkowicz, Paleografia łacińska. Kraków, cop. 2002.

  4. Oficjalna strona internetowa klasztoru Monte Cassino: http://www.officine.it/montecassino/main_e.htm

  5. http://www.magnificat.wpraga.opoka.org.pl/mlodztw/patrone.htm

  6. http://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/s_benedykt.html


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość