Strona główna

Bogdan M. Wawrzyniak struktury organizacyjne doradztwa rolniczego I instrumenty finansowe jego wsparcia w polsce po wstąpieniu do unii europejskiej


Pobieranie 52.82 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar52.82 Kb.
Bogdan M. Wawrzyniak

STRUKTURY ORGANIZACYJNE DORADZTWA ROLNICZEGO
I INSTRUMENTY FINANSOWE JEGO WSPARCIA W POLSCE PO WSTĄPIENIU DO UNII EUROPEJSKIEJ


Słowa kluczowe: instrumenty wsparcia finansowego jednostek doradztwa rolniczego,
korzystanie z usług doradczych, prywatne podmioty doradcze,
System Doradztwa Rolniczego

STRESZCZENIE

W artykule przedstawiono proces kształtowania systemu doradztwa rolniczego pod wpływem ustawodawstwa polskiego oraz unijnych regulacji prawnych. Omówiono zmianę podporządkowania organizacyjnego, poprzez przejście ODR z administracji rządowej do administracji samorządowej (2009). W tym okresie zmniejszeniu uległo zatrudnienie doradców, jako pochodne zmniejszenia dotacji celowej dla ODR. W kwestii wsparcia finansowego dla doradztwa wskazano na ważność działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów”, które tylko na minimalnym poziomie (11,7% planu) zostało wykorzystane. Przepisy pozwoliły na tworzenie prywatnych (koncesjonowanych) podmiotów doradczych, których liczba pozostaje na niskim poziomie w stosunku do doradztwa państwowego.


Bogdan M. Wawrzyniak

Organizational structures of farm advisory and its financial
instruments of support in Poland after accession
to the European Union


Key words: instruments of financial support for advisory centers, use of advisory services, private consulting offices, Farm Advisory System

SUMMARY


The article presents the process of shaping the farm advisory system under the influence of Polish and EU regulations. There are discussed organizational changes after submitting Advisory Centers to local self-governments (in 2009). During this period there was noticed reduction of counselors’ employment, as derivatives of the target to reduce subsidies for Advisory Centers. In terms of financial support for advisory centers there was indicated the importance of “Use of advisory services by farmers and forest owners,” which only at a minimum level (11.7% of the plan) was used. The legislation allowed for creation of private (licensed) advisory offices whose number remains low in relation to state advisory centers.
e-mail: bogdan.wawrzyniak2@neostrada.pl

Przemysław Niewiadomski

model kompetencji zawodowych DORADCy ROLNICzego

Słowa kluczowe: doradztwo rolnicze, kompetencje, model kompetencji
doradcy rolniczego

STRESZCZENIE

W artykule omówiono istotę i znaczenie kompetencji zawodowych doradcy rolniczego. Podjęto w nim rozważania dotyczące pojęcia, istoty i cech modelu kompetencji oraz próbę wyjaśnienia znaczenia procesu doradztwa rolniczego. Przedstawiono skróconą charakterystykę modelu kompetencji doradcy rolniczego, co było głównym celem niniejszego artykułu, który powstał w odpowiedzi na rosnącą potrzebę usystematyzowania dotychczasowej wiedzy o kompetencjach zawodowych doradców - konsultantów.

Przemysław Niewiadomski

PROFESSIONAL COMPETENCIES MODEL OF AN AGRICULTURAL ADVISER

Key words: agricultural consulting, competence, competency model of agricultural advisers

SUMMARY


The article discusses the nature and importance of professional competencies of agricultural advisers. The issues that have been taken in the consideration are the concept, nature and characteristics of a competency model. The paper is also an attempt to explain the importance of the agricultural advisory process. A summary characterization of the agricultural adviser competency model was presented, which was the main purpose of this article. It was created in response to the increasing need to systematise the existing knowledge on the skills of professional advisers - consultants.
e-mail: niewiadomski@zpcz.pl

Jan Kuś

Specjalizacja w rolnictwie jako element zwiększający ryzyko
w produkcji i sposoby przeciwdziałania


Słowa kluczowe: specjalizacja w rolnictwie, ryzyko w rolnictwie, systemy produkcji rolniczej, żyzność gleby, glebowa materia organiczna

Streszczenie

Postępująca specjalizacja oraz koncentracja produkcji w gospodarstwach i uproszczenie struktury produkcji zwiększają wydajność pracy w rolnictwie. Specjalizacja może jednak zwiększać ryzyko spadku dochodów gospodarstwa, zwłaszcza gdy niesprzyjające warunki pogodowe lub rynkowe dotykają wąskiego asortymentu produktów wytwarzanych w specjalistycznym gospodarstwie. Silna koncentracja produkcji i specjalizacja mogą również negatywnie oddziaływać na środowisko. W gospodarstwach prowadzących jedynie produkcję roślinną może dochodzić do spadku zawartości glebowej materii organicznej. Silne uproszczenie zmianowań i wymuszone tym stosowanie zwiększonej ilości chemicznych środków ochrony roślin zagraża również bioróżnorodności. Z kolei w gospodarstwach specjalizujących się w chowie trzody lub drobiu mogą występować nadmierne ilości azotu i fosforu w nawozach naturalnych stanowiące zagrożenie dla środowiska.

Najmniejsze zagrożenia dla środowiska generują gospodarstwa mleczne, w których obsada inwentarza wynosi średnio około 1 DJP/ha UR oraz gospodarstwa z mieszaną produkcją roślinną i zwierzęcą. Gospodarstwa mieszane są również mniej narażone na ryzyko, ale cechuje je niska wydajność pracy i tym samym mniejsza konkurencyjność.



Jan Kuś

Specialization in agriculture as factor increasing risk
in the agricultural production and ways of preventing risk


Key words: specialization in agriculture, the risk in agriculture, agricultural production systems, soil fertility, soil organic matter

Summary


Progressing specialization and concentration of production on farms as well as simplifying of production structure increase productivity. However, specialization may increase the risk of decreased farm income, especially when adverse weather conditions or market changes affect a narrow range of products manufactured in a specialized farm. Increased concentration of production and specialization may also have a negative impact on the environment. On farms, where only plant production is conducted, the soil organic matter content can decline. Strong simplifying of plant rotation and forced usage of increased amounts of chemical pesticides also threaten biodiversity. On the other hand, on farms specializing in cattle breeding and poultry, excessive amounts of nitrogen and phosphorus in fertilizers may occur, which threaten the natural environment. The smallest threat to the environment produce dairy farms where livestock density is on average about 1 LU / ha and farms with mixed livestock and crop production. Mixed farms are also less exposed to risk, but they are characterized by low productivity and therefore less competitive.

e-mail: jankus@iung.pulawy.pl



JAN BOCZEK, STEFAN PRUSZYŃSKI

ROŚLINY JAKO POKARM I ŚRODOWISKO ŻYCIA OWADÓW I ROZTOCZY

Słowa kluczowe: owady, roztocze, rośliny, wartość pokarmowa, zachowanie, reakcje
obronne, ochrona roślin

STRESZCZENIE

Ewolucja i rozwój owadów i roztoczy były od początku silnie powiązane z ewolucją roślin. Owady przystosowywały się do wykorzystania roślin jako pokarmu, a także miejsca rozmnażania i schronienia. Rośliny natomiast wytwarzały mechanizmy obronne, między innymi poprzez budowę morfologiczną oraz syntetyzowanie toksycznych dla owadów i roztoczy alkaloidów i innych substancji.

Na wzajemne stosunki pomiędzy roślinami i roślinożercami wpływ wywierają sytuacje stresowe takie jak susza, zanieczyszczenia przemysłowe, nawożenie, a także stosowanie środków ochrony roślin. Izolowane z roślin toksyczne dla roślinożerców związki chemiczne są wykorzystywane do produkcji środków ochrony roślin, a także stały się inspiracją w tworzeniu syntetycznych pochodnych tych związków.

Znajomość zachowania się roślin i roślinożerców w zmieniających się warunkach glebowo-klimatycznych może być bardzo pomocna w prognozowaniu rozwoju szkodników i ustalania potrzeby ich zwalczania.

JAN BOCZEK, STEFAN PRUSZYŃSKI

PLANTS AS FOOD AND HABITAT FOR INSECTS AND MITES

Key words: insects, mites, plants, herbivores, nutrients, parasitoids, predators,
plant protection

SUMMARY


Host plant quality directly affects potential and achieved herbivore fecundity and reproductive strategies. Insect herbivores strongly regulate their nutrient intake including allochemicals. The nitrogenous nutrients are a limiting factor for herbivore survival, growth and fecundity. Herbivore insects usually exhibit enhanced performance and outbreak dynamics on stressed plants do to increased changes in plant physiology. Closely related. coocuring and generalist feeding herbivores eat protein and carbohydrate in different amounts and ratios even if they eat the same plant taxa. Plants in rban landscapes are subject to stress factors (pollutants, automobile exhaust, higher temperature) may reduce the abundance of natural enemies, parasitoids and predators. Many species of insects possess the capacity to learn to guide an active search for food and hosts. Both plants and arthropod herbivores generate select forces that lead to the evolution of plant defence against herbivores and pathogens.

e-mail: janboczek@sggw.pl


e-mail: s.pruszynski@ior.poznan.pl

ALEKSANDRA ŁUCZAK, MAGDALENA KORYTOWSKA

PLANOWANIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W GMINIE
Z ZASTOSOWANIEM METODY AHP


Słowa kluczowe: planowanie rozwoju, zrównoważony rozwój, analityczny proces (AHP) hierarchiczny, czynniki strategiczne, gmina

STRESZCZENIE

W pracy dokonano oceny ważności czynników strategicznych (celów i zadań strategicznych oraz scenariuszy rozwoju) a także wyboru scenariusza rozwoju dla gminy przy wykorzystaniu analitycznego procesu hierarchicznego. Analityczny Proces Hierarchiczny (AHP) jest jedną z metod matematycznych służącą do rozwiązywania wielokryterialnych problemów decyzyjnych. W metodzie tej problem decyzyjny przedstawiany jest w postaci hierarchicznego schematu decyzyjnego. Schemat ten konstruowany jest drogą rozkładu rozważanego problemu na elementy składowe decyzji: cel główny, cele podrzędne, zadania oraz scenariusze rozwoju. Na każdym poziome hierarchii dokonuje się porównań tych elementów parami i oszacowania wagi każdego elementu. Za najlepszy scenariusz uznaje się ten, dla którego waga ma największą wartość. Proponowana procedura została zilustrowana przykładem dotyczącym planowania zrównoważonego rozwoju dla gminy Tarnowo Podgórne w województwie wielkopolskim.

Przeprowadzone badania wykazały, że najważniejszym celem podrzędnym dla gminy Sompolno, mającym wpływ na osiągnięcie celu głównego odnoszącego się do zapewnienia zrównoważonego rozwoju gminy, było wspieranie rozwoju gospodarczego. Drugim ważnym celem podrzędnym był rozwój infrastruktury technicznej. Mniejsze znaczenie miały cele dotyczące ochrony środowiska przyrodniczego oraz rozwoju usług społecznych. Wśród zadań za najważniejsze radni uznali tworzenie warunków do rozwoju funkcji pozarolniczych obszaru, rozbudowę sieci kanalizacyjnej, wyznaczenie terenów pod inwestycje i uzupełnienie planów przestrzennych oraz rozwój przechowalnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego. Natomiast za najmniej istotne w osiąganiu celu głównego radni uznali zadania związane z rozwojem usług społecznych. Najważniejszym scenariuszem według radnych gminy Sompolno okazał się scenariusz związany ze wspieraniem agrobiznesu. Dwa pozostałe scenariusze, wspierające działalność pozarolniczą oraz usługi, turystykę i agroturystykę miały podobną ważność. Zatem scenariusz dla gminy Sompolno powinien dotyczyć zrównoważonego i wielofunkcyjnego rozwoju.



ALEKSANDRA ŁUCZAK, MAGDALENA KORYTOWSKA

PLANNING OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT IN COUNTRY BY APPLICATION OF AHP METHOD

Key words: planning development, sustainable development, analytic hierarchic process (AHP), strategic factors, commune

SUMMARY


The paper is a trial of application of analytical hierarchy process to evaluation of importance of strategic factors and choice of scenario of development in commune. The Analytic Hierarchic Process is one of the mathematics methods elaborated by Saaty and it can be used for solving of multi-criteria decision problems. Decisions problem is presented as a hierarchic tree, where on the top is a main goal, basic goals and attributes are on lower levels, while possible decisions (scenarios of development) are on the lowest level in the hierarchy. On respective levels, elements are pairwise compared by local experts. Next priorities of each element are estimated. The highest value of this one is considered as the best and suggested for using. The proposed procedure was employed to programming of sustainable development in commune Tarnowo Podgórne in wielkopolska province.

Study showed that the most important secondary goal for commune Sompolno was support economic development. The development of technical infrastructure was second important secondary goal. The smaller meanings had the goals the relating protections of natural environment as well as the development of social services. Among activities for the most important the councillors recognise the creating of conditions to development of nonagricultural functions of area, extension of sewage net, delimitation the terrains under investments and the supplement of spatial plans as well as the development of storage and the food processing. However the for least essential in achieving main aim councillors recognise activities connected with development of social services. The most important scenario according to councillors of commune Sompolno was scenario connected from support agribusiness. Two other scenarios, supporting nonagricultural activity as well as service, tourism and agriturism they had similar validity. Therefore scenario for commune Sompolno should concern sustainable and the multi-functional development.

e-mail: luczak@up.poznan.pl
e-mail: magdalena.korytowska@wp.pl

ALICJA WITUSZYŃSKA

SYTUACJA EKONOMICZNA GOSPODARSTW PASIECZNYCH W 2009 ROKU

PROWADZĄCYCH RACHUNKOWOŚĆ POLSKI FADN

Słowa kluczowe: gospodarstwo pasieczne, pszczelarstwo, produkcja miodu, rodzina pszczela

STRESZCZENIE

W artykule przedstawiono wyniki produkcyjno-ekonomiczne gospodarstw objętych badaniami Polskiego FADN i zajmujących się przede wszystkim produkcją miodu i innych produktów pasiecznych w 2009 roku. Liczba badanych gospodarstw była niewielka (28). Omówione w artykule gospodarstwa były typowymi gospodarstwami rodzinnymi o niewielkiej powierzchni użytków rolnych (średnio 3,3 ha). Na analizowane gospodarstwo przypadało średnio 170 rodzin pszczelich, a wydajność rodziny pszczelej wynosiła 19,5 kg miodu. Dochód z takiego gospodarstwa w przeliczeniu na 1 osobę pracującą w rodzinie rolnika był w 2009 roku wyższy o 15,1 % niż średnie wynagrodzenie netto w gospodarce narodowej. Przedstawione wyniki mogą być zachętą do powiększania małych pasiek lub zakładania nowych.


ALICJA WITUSZYŃSKA

ECONOMIC SITUATION OF APIARY FARMS RUNNING POLISH
ACCOUNTING FADN IN 2009


Key words: apiary, apiculture, honey production, swarm

SUMMARY


The article is about the productive and economic results of the farms that are included in the research of the Polish FADN. They especially concern the honey production and other beekeeping products in 2009. A small number of farms were studied (28). The farms described in the in the article were typical family farms, with small agriculture areas (on average 3,3 ha). For one studied farm, there was on average 170 swarms and the efficiency of the swarm reached 19,5 kg of honey. The income of this kind of farm per person working in farmer’s family was 15,9 % higher in 2009 than the average net salary in the national economy. The given results can encourage farmers to enlarge small apiaries or to create the ones.
e-mail: Alicja.Wituszynska@fadn.pl
IRENA AUGUSTYŃSKA-GRZYMEK

ZMIANY W UKIERUNKOWANIU PRODUKCYJNYM GOSPODARSTW ROLNYCH W POLSCE

Słowa kluczowe: obszary wiejskie, ukierunkowanie produkcyjne gospodarstw rolnych

STRESZCZENIE

W artykule opisano zmiany dotyczące ukierunkowania produkcyjnego słabszych ekonomicznie (2-16 ESU) indywidualnych gospodarstw rolnych. Analizę wykonano w oparciu o dane Polskiego FADN z wybranej grupy gospodarstw prowadzących rachunkowość rolną w latach 2005-2007. Wykazano, że w omawianym okresie odsetek przyjętych do badań gospodarstw ukierunkowanych na produkcję mieszaną oscylował wokół 50%, a na roślinną i zwierzęcą – wynosił po około 25%, jednak udział tych pierwszych sukcesywnie się zmniejszał, a obydwu kolejnych – zwiększał (z przewagą jednostek nastawionych na produkcję roślinną). Obliczono również, że ponad 90% badanych gospodarstw prowadziło uprawę zbóż, a około 70% – chów krów mlecznych, ale liczba jednych i drugich stopniowo malała.


IRENA AUGUSTYŃSKA-GRZYMEK

CHANGES IN DIRECTIONS OF PRODUCTION IN AGRICULTURAL HOLDINGS
IN POLAND


Key words: rural areas, directions of production in agricultural holdings

SUMMARY


The article describes changes in the direction of production in economically small (2-16 ESU) individual farms. The analysis was based on data of Polish FADN from selected group of farms conducting accounting for agriculture in 2005-2007. The studies have shown that in this period, the proportion of surveyed farms directed for mixed production was around 50%, and for plant and animal production – was approximately 25%. The share of farms with mixed production was gradually decreasing, and the two subsequent – increasing (with a predominance of farms oriented for crop production). Also estimated that over 90% of households cultivated cereals, and about 70% – breeding of dairy cows, but the number of both groups was gradually decreasing.

e-mail: Irena.Augustynska@ierigz.waw.pl



Katarzyna Walkowiak

Samorząd rolniczy w Polsce – przeszłość i teraźniejszość

Słowa kluczowe: samorząd rolniczy, izby rolnicze, korporacje publicznoprawne

Streszczenie

Na ziemiach polskich izby rolnicze najwcześniej powstały w zaborze pruskim. Początkowo funkcjonowały w oparciu o rozwiązania prawne państw zaborczych. Nowy etap w historii izb rolniczych w Polsce zapoczątkowało ustawodawstwo okresu międzywojennego (1919-1939). Ustrój izb rolniczych tamtego okresu odpowiadał najwyższym standardom ówczesnej teorii i praktyki samorządu gospodarczego. Obecne izby rolnicze w Polsce posiadają ustrój korporacji publicznoprawnej o członkostwie obligatoryjnym. Dysponują jednak możliwościami bez porównania mniejszymi, niż analogiczne izby rolnicze w okresie II Rzeczypospolitej i te działające w innych krajach Unii Europejskiej. Samorząd rolniczy w Polsce nie spełnia w pełni pokładanych w nim oczekiwań rolników. Zmiany dotyczące funkcjonowania izb rolniczych w Polsce powinny zmierzać w kierunku przyznania izbom takich zdań, kompetencji oraz instrumentów finansowych i rzeczowych, aby miały realny wpływ na rozwój wsi i rolnictwa na miarę rozwiązań zachodnioeuropejskich.

Katarzyna Walkowiak

Chambers of Agriculture in Poland – the past and
the present time


Key Word agricultural self-government, chambers of agriculture, low public corporation

Summary


The earliest Chambers of Agriculture were established on Polish land under Prussia rule. At first they were based on legal solutions of states under rules. The beginning of new era in the Chambers of Agriculture history in Poland came into existence when the Interwar Period legislation began (1919-1939). Chambers of Agriculture organization of that period matched the highest expectations of contemporary theory and economic self-government practice. The present Chambers of Agriculture in Poland have a system of public low corporation with a compulsory membership. However, their possibilities are definitely lower than those in the period of II Republic of Poland and those which are in the European Union. Agricultural self-government in Poland do not come to farmers’ expectations. Changes related to Chambers of Agriculture organization in Poland should aim towards giving them such assignments, authority, financial and practical instruments to have a real influence on both rural and agricultural development according to West- European solutions.
e-mail: Katarzyna.Walkowiak@wsb.poznan.pl


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość