Strona główna

Dożywotni Prezydent


Pobieranie 40.37 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar40.37 Kb.
Prezydent (od łac. praesidens, zasiadający na czele) to najwyższy urząd w państwie będącym republiką, np. w Polsce lub USA.
Istnieje kilka rodzajów sprawowania władzy prezydenckiej: Dożywotni Prezydent - jest to głowa państwa o tytule prezydenckim, która zgodnie z prawem swego kraju ma ją pełnić aż do śmierci. Taka instytucja istnieje wyłącznie w systemach dyktatorskich. Dożywotnimi Prezydentami, którzy zmarli podczas swego "panowania" byli m.in. Josip Broz Tito (Jugosławia), czy Francois Duvalier (Haiti). Obecnie nie ma na świecie dożywotnich prezydentów.
Honorowy Prezydent - jest to honorowy tytuł, jaki:

  • Może być nadany w ramach jakiejś instytucji, organizacji (np. honorowy prezydent Centrum im. Adama Smitha, bo taki tam funkcjonuje tytuł). Odpowiada to (zależnie od nazewnictwa) tytułowi honorowego przewodniczącego lub prezesa.

  • Może to być tytuł honorowej głowy państwa. Prawdopodobnie jedynym takim przypadkiem było nadanie tytułu honorowego prezydenta ChRL Soong Ching-ling (Madame Sun Jat-sen)(w maju 1981 roku).



Tymczasowy Prezydent - Osoba pełniąca obowiązki głowy państwa (np. w Polsce marszałek Sejmu który w razie opróżnienia urzędu lub czasowej niezdolności jego sprawowania zastępuje Prezydenta RP). Może to być osoba pełniąca urząd prezydenta tymczasowo będąca głową państwa, jest to pełnoprawny szef państwa, tylko nie na pełną kadencję. Za przykład może służyć wieloletni przewodniczący senatu Francji Alain Poher, który był tymczasowym prezydentem tego kraju przez kilka tygodni po ustąpieniu z urzędu generała de Gaulle'a w 1969 roku. I ponownie w 1974 po śmierci prezydenta Pompidou.

Prezydent (od łac. praesidens, zasiadający na czele) - prezydent republiki, jednoosobowa głowa państwa w republice; w systemie prezydenckim również szef rządu; w systemach parlamentarno-gabinetowym i prezydenckim prezydent nie ponosi politycznej odpowiedzialności przed parlamentem (tak jak ministrowie, których on powołuje odwołuje), a może być pozbawiony stanowiska tylko na podstawie szczególnej procedury, w razie naruszenia konstytucji lub ustaw, w wielu demokracjach prezydent z parlamentem komunikuje się za pomocą orędzia, w którym zawiera program rządu i propozycje ustaw; ma również prawo weta zawieszającego w stosunku do ustaw parlamentu; prezydent jest powoływany w głosowaniu powszechnym (Francja po1962r, praktycznie w USA), przez parlament (Włochy, Czechy) albo przez kolegium elektorów (Finlandia, formalnie USA); instytucję prezydenta w Polsce wprowadziła konstytucja marcowa (1921); prezydent był organem władzy wykonawczej i głowa państwa odpowiadał konstytucyjnie przed Trybunałem Stanu; od 1926 mógł wydawać rozporządzenia z mocą ustawy i rozwiązywać parlament; Konstytucja kwietniowa (1935) przyznała mu wiele dalszych uprawnień: nie ponosił on odpowiedzialności konstytucyjnej; ta prezydentura była kontynuowana w latach 1939-90 na emigracji; po II wojnie światowej w 1945-47 głową państwa był prezydent Krajowej Rady Narodowej, w latach 1947-52 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (korzystał z uprawnień prezydenta zawartych w Konstytucji marcowej) oraz przewodniczył Radzie Państwa i Radzie Gabinetowej; był wybierany przez Sejm Ustawodawczy; urząd prezydenta przywrócono w 1989r, a w 1990 przyjęto zasadę wyboru prezydenta w wyborach powszechnych; konstytucja mała z 1992 roku ustanowiła system mieszany, łączący elementy systemu prezydenckiego i parlamentaryzmu; rola i kompetencje prezydenta wzrastają, gdy w sejmie brak jest stabilnej większości tzw. pozytywnej.



Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej - zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej istnieje nieprzerwanie od 1922, po 1939 depozytariuszami tego urzędu byli prezydenci Polski na Uchodźstwie w Londynie. W Polsce Ludowej urząd ten powołano w 1947 i istniał do 1952. W 1989 został przywrócony na skutek porozumień Okrągłego Stołu. Ponieważ ówczesna oficjalna nazwa państwa brzmiała: Polska Rzeczpospolita Ludowa, wybrano jedynego w historii prezydenta PRL. W 1990 nastąpiło przekazanie insygniów prezydenckich II Rzeczypospolitej przez Ryszarda Kaczorowskiego, ostatniego prezydenta na Uchodźstwie nowo wybranemu prezydentowi III Rzeczypospolitej Lechowi Wałęsie. Datę tę uważa się za faktyczne przejęcie sukcesji prezydenckiej.

Od 23 grudnia 2005 roku Prezydentem RP jest Lech Kaczyński.

Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz.
Zgodnie z artykułem 130 konstytucji RP prezydent elekt obejmuje oficjalnie urząd po złożeniu wobec Zgromadzenia Narodowego przysięgi następującej treści:

Obejmując z woli Narodu urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, uroczyście przysięgam, że dochowam wierności postanowieniom Konstytucji, będę strzegł niezłomnie godności Narodu, niepodległości i bezpieczeństwa Państwa, a dobro Ojczyzny oraz pomyślność obywateli będą dla mnie zawsze najwyższym nakazem.”



Przysięga może być złożona z dodaniem zdania: „Tak mi dopomóż Bóg.”

Uprawnienia Prezydenta są ściśle określone w V rozdziale Konstytucji RP. Prezydent:

  • podpisuje ustawy uchwalone przez Sejm i Senat; ma prawo skierowania ich do Trybunału Konstytucyjnego lub z powrotem do Sejmu (tzw. weto, wtedy ustawa musi być ponownie uchwalona większością 3/5 głosów)

  • ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe

  • mianuje i odwołuje ambasadorów i innych przedstawicieli Polski w innych państwach oraz organizacjach międzynarodowych

  • przyjmuje listy uwierzytelniające przedstawicieli innych państw i organizacji międzynarodowych a także odwołuje ich

  • jest najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych, mianuje szefa sztabu generalnego i dowódców poszczególnych rodzajów sił zbrojnych

  • w czasie wojny na wniosek Prezesa Rady Ministrów mianuje Naczelnego Dowódcę Sił Zbrojnych oraz odwołuje go

  • nadaje stopnie wojskowe (na wniosek ministra obrony narodowej)

  • nadaje tytuły naukowe profesora oraz profesora sztuki (na wniosek Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów)

  • nadaje obywatelstwo polskie

  • nadaje ordery i odznaczenia państwowe

  • stosuje prawo łaski

  • wydaje rozporządzenia, postanowienia i zarządzenia, choć niektóre wymagają kontrasygnaty premiera

  • ma prawo zwołania Rady Gabinetowej

  • może zwracać się z orędziem do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego

  • jest z racji urzędu wielkim mistrzem Orderu Orła Białego i Orderu Odrodzenia Polski oraz ich kawalerem

  • ma prawo inicjatywy ustawodawczej

  • desygnuje kandydata na Prezesa Rady Ministrów

  • powołuje Prezesa Rady Ministrów, a także przyjmuje jego dymisję

  • na wniosek Prezesa Rady Ministrów dokonuje zmian w składzie rządu

  • powołuje członków KRRiT

  • ma prawo skrócenia kadencji sejmu w dwóch określonych przez konstytucję sytuacjach (gdy nie powiodą się trzy kolejne próby powołania rządu i w przypadku gdy projekt ustawy budżetowej nie zostanie mu przekazany do podpisania w przeciągu 4 miesięcy od złożenia go w Sejmie)

  • wyznacza marszałków seniorów

  • zwołuje pierwsze posiedzenie nowo wybranego Sejmu i Senatu

  • zarządza wybory do Sejmu i Senatu

  • za zgodą Senatu może rozpisać referendum

  • powołuje sędziów


Opróżnienie urzędu


Urzędowanie Prezydenta RP kończy się wskutek upływu kadencji; tym niemniej opróżnienie urzędu może nastąpić w wyniku rezygnacji, śmierci bądź złożenia z urzędu:

  • pierwszy Prezydent RP, Gabriel Narutowicz, został zamordowany 16 grudnia 1922 roku, w tydzień po objęciu urzędu,

  • Stanisław Wojciechowski ustąpił z urzędu (ściślej: zmuszony do rezygnacji) w roku 1926 na skutek zamachu majowego, przeprowadzonego przez marszałka Józefa Piłsudskiego,

  • Ignacy Mościcki ustąpił z urzędu (1939; internowany w Rumunii, wyznaczył następcę zgodnie z przepisami Konstytucji kwietniowej),

  • prezydenci RP na uchodźstwie Władysław Raczkiewicz i Kazimierz Sabbat zmarli pełniąc obowiązki,

  • Prezydent RP, Wojciech Jaruzelski, zgodził się na skrócenie swojej kadencji,

  • ostatni prezydent RP na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski, w 1990 r. ustąpił z urzędu.

Prezydent może też zostać postawiony przed Trybunałem Stanu, jeżeli zdecyduje o tym Zgromadzenie Narodowe. Na czas procesu zostaje zawieszony a jego obowiązki pełni marszałek Sejmu. W wypadku usunięcia lub innych przyczyn odejścia ze stanowiska do czasu wyborów p.o. prezydenta zostaje właśnie marszałek.

Byli prezydenci RP


Zgodnie z Ustawą z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 75, poz. 35 i z 1998 r. Nr 160, poz. 1065) byłym prezydentom RP po odejściu z urzędu przysługują dożywotnio emerytura i pieniądze na prowadzenie biura oraz ochrona osobista Biura Ochrony Rządu (na terenie Polski). Uczestniczą też tradycyjnie w różnych państwowych uroczystościach i są często patronami lub gośćmi honorowymi wielu wydarzeń i imprez. Ponadto mogą dożywotnie, wraz z członkami najbliższej rodziny, korzystać z państwowych lecznic i innych przywilejów.

Obecnie żyje czterech byłych prezydentów Polski:



  • Wojciech Jaruzelski (ur. 1923, prezydent PRL i RP w latach 1989-1990, uprzednio Przewodniczący Rady Państwa)

  • Ryszard Kaczorowski (ur. 1919, prezydent RP na uchodźstwie w latach 1989-1990, równolegle z Jaruzelskim)

  • Lech Wałęsa (ur. 1943, prezydent RP w latach 1990-1995)

  • Aleksander Kwaśniewski (ur. 1954, prezydent RP w latach 1995-2005)

Źródła:


Oficjalna strona: www.prezydent.pl

www.google.pl

www.wikipedia.pl


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość