Strona główna

Gminy turawa


Pobieranie 1.24 Mb.
Strona1/19
Data19.06.2016
Rozmiar1.24 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19





RAPORT O STANIE
SPOŁECZNO-GOSPODARCZYM


GMINY TURAWA









Kraków

maj - lipiec 2007

SPIS TREŚCI


I.WSTĘP 4

I.1.Rys metodyczny raportu 4

I.2.Rys historyczny gminy 4

I.3.Położenie geograficzne 6

I.4.Użytkowanie gruntów 7

II.ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE 10

II.1.Ukształtowanie terenu i podłoże geologiczne 10

II.2.Klimat 10

II.3.Sieć rzeczna i zasoby wodne 10

II.4.Surowce naturalne 11

II.5.Gleby 11

II.6.Szata roślinna i fauna 11

II.7.Zanieczyszczenie środowiska 15

III.TURYSTYKA 17

IV.ROLNICTWO 28

IV.1.Gleby i użytkowanie gruntów 28

IV.2.Gospodarstwa rolne 29

IV.3.Uprawy 32

IV.4.Hodowla zwierząt gospodarskich 33

V.INFRASTRUKTURA TECHNICZNA 34

V.1.System komunikacji 34

V.2.Gospodarka wodno-ściekowa 35

V.3.Gospodarka odpadami 38

V.4.Infrastruktura energetyczna 39

V.5.Gazownictwo 39

V.6.Telekomunikacja 39

VI.GOSPODARKA 40

VI.1.Przedsiębiorczość i podmioty gospodarcze 40

VII.GOSPODARKA FINANSOWA SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO 46

VIII.SFERA SPOŁECZNA 51

VIII.1.Demografia 51

VIII.2.Zasoby mieszkaniowe 55

VIII.3.Edukacja przedszkolna, podstawowa i gimnazjalna 57

VIII.4.Biblioteki publiczne 60

VIII.5.Podstawowa opieka medyczna 61

VIII.6.Rynek pracy 62

VIII.7.Kultura i sport 64

VIII.8.Współpraca międzynarodowa 66

VIII.9.Bezrobocie 66

  1. WSTĘP




    1. Rys metodyczny raportu


Dane wykorzystywane w niniejszym raporcie pochodzą z Urzędu Gminy Turawa, Starostwa Powiatowego w Opolu, Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu oraz danych statystycznych Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Opolu i Głównego Urzędu Statystycznego (Bank Danych Regionalnych – źródło internetowe). Dane porównawcze (porównanie wskaźników gminy Turawa
z innymi gminami o podobnym potencjale społeczno-gospodarczym) zawarte są w przedziale 2001-2005 (najbardziej aktualne dane pochodzące z Banku Danych Regionalnych GUS pochodzą
z 31.12.2005 r.). Stały się one podstawą analizy dynamicznej, określającej tendencje zachodzące na terenie Gminy Turawa na przestrzeni lat.

W niniejszej pracy dokonano analizy porównawczej (analiza układu lokalnego) gminy Turawa


z trzema gminami województwa opolskiego o podobnym potencjale społeczno-gospodarczym. Gminy te wchodzą w skład powiatu opolskiego: Chrząstowice, Popielów oraz kędzierzyńskiego: Reńska Wieś. Mimo podobnego zasobu społecznego oraz lokalizacji w województwie opolskim, trudno jednoznacznie stwierdzić, iż gminy te posiadają takie same warunki rozwoju. Gmina Turawa posiada na swoim terenie Jeziora Turawskie, zajmujące ok. 12% powierzchni, które determinują określony kierunek rozwoju, ale jednocześnie wiążą się z określonymi potrzebami i wymogami. Dlatego też do analizy porównawczej wybrano dodatkowo dwie inne gminy z różnych regionów Polski, posiadające na swoim terenie zbiorniki wodne i pełniące lokalne oraz regionalne funkcje turystyczne – podobnie jak gmina Turawa. Ponadto są one gminami wiejskimi o podobnym potencjale społecznym, zlokalizowanymi w pobliżu dużych miast. Gminami tymi są: Stawiguda (woj. warmińsko-mazurskie) oraz Wolbórz (woj. łódzkie).

Uzyskane dla gminy Turawa wyniki porównano także ze średnią wartością dla powiatu opolskiego oraz regionu opolskiego. W analizie porównawczej z innymi gminami wykorzystano dane z Banku Danych Regionalnych GUS, Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań oraz Powszechnego Spisu Rolnego – najbardziej aktualne dane GUS i US w Opolu w trakcie tworzenia niniejszego raportu.



    1. Rys historyczny gminy


Turawa – we wczesnym okresie nazywana Byczyną (od byk), później zmieniono nazwę na Turawę (od tur-byk). Najprawdopodobniej od tych właśnie wyrazów pochodzi jej nazwa. Jest to uzasadnione tym bardziej, że prowadzono tu na szeroką skalę hodowlę bydła. Pierwsze dokumenty katastralne z lat 1504, 1521 i 1526 wymieniają dwie miejscowości o nazwie Kuchary - miejsca prowadzenia hodowli bydła. Dokument z 1552 r. wskazuje właściciela Kuchar - Jerzego von Koenigsfelda. W kolejnym zapisie z 1562 r. pojawia się Turawa. Zanim jednak stała się samodzielną miejscowością upłynęło prawie dwieście lat. Stało się to dopiero w XVIII wieku, w okresie kiedy dobrami turawskimi władał Loewenkron oraz rodzina Gaszynów.
Bierdzany – najwcześniejsze zapisy o wsi pochodzą z 1279 r., ale można przypuszczać, że wieś powstała dużo wcześniej. Nazwa miejscowości ulegała zmianom: Bierdzan, Bircan, Berdzan, Burzany, Bierczana, Burdzan, Burkardsdor by ostatecznie w 1945 r. powrócić do nazwy Bierdzany.
W XVII wieku w Bierdzanach znajdował się młyn wodny, tartak, gorzelnia, leśniczówka, dwa folwarki i szkoła. Pierwszą drewnianą kaplicę wybudowano w Bierdzanach w 1410 r. Przyjmuje się, iż stojący do dziś, drewniany kościół, ze swoim niezwykłym bogactwem ikonograficznym i artyzmem wykonanych dzieł, powstał w 1711 r. (data ta wyryta została na jego podmurówce). Odkrycie
w kościele starszych malowideł, w latach osiemdziesiątych naszego stulecia, pozwoliło zweryfikować tę datę i uznać ją za rok rozbudowy świątyni. Główny zrąb budowli pochodzi prawdopodobnie z XVI stulecia. Trzeba jednak zaznaczyć, że tradycja historyczna kościoła i ustne przekazy mówią
o początkach sięgających XIII wieku.
Kotorz Mały – pierwsza wzmianka o wsi datuje się na 1295 r. Miała ona trzech właścicieli: Domano, Stanico i Jacoba Cocus'a. Miejscowość lokowana była na prawie polskim. W pierwszej połowie XIX wieku we wsi znajdował się młyn wodny i było sześciu rzemieślników. Do Kotorza Małego należał również przysiółek Ogon, gdzie znajdowała się karczma i dwóch chałupników.
W 1925 r. wieś zamieszkiwało 826 osób w tym 60% utrzymywało się z rolnictwa.
Kotorz Wielki – przymiotnik „Wielki” znany jest już od 1300 r. W 1309 r. Kotorz Wielki należał do Andrzeja z Kotorza, później do Bolka z Kotorza. W 1840 r. Kotorz Wielki zamieszkiwało 385 osób. W tym czasie wioska posiadała kościół, szkołę katolicką, szpital, olejarnie
i 3 rzemieślników. W 1783 r. wieś liczyła 326 mieszkańców, trzy folwarki, z których jeden nazywał się Turawa - rezydencja pana feudalnego. Obecny kościół to prawdopodobnie trzecia z kolei świątynia na terenie Kotorza Wielkiego. Obecny kościół powstał za sprawą Franciszka i Anny Barbary von Gaschin, a wzniesiony został w 1782 r. Jego konsekracji dokonał biskup wrocławski Emanuel Schymowski. Siedemdziesiąt lat później przeprowadzono remont wieży, a w 1855 r. dokonano zmian pokrycia dachu z gontu na dachówkę łupkową.
Kadłub Turawski – wzmianka o wsi występuje w 1295 r. w dokumencie biskupa Jana III
z Wrocławia. Ponownie pojawia się w urbarzu w 1534 r., jako Skadłub. Natomiast w wieku XVIII Kadłub przyjął nazwę Turawski, która przetrwała w tej formie do czasów obecnych. Wydarzeniem godnym odnotowania w Kadłubie Turawskim był przemarsz wojsk napoleońskich. Zachowały się groby żołnierzy francuskich, a miejsce to zwane "kierchówkiem" upamiętnione zostało kaplicą stojącą do dnia dzisiejszego. Historia istnienia kościoła w Kadłubie Turawskim sięga drugiej połowy XIX wieku (wiadomo, że w 1863 r. kościół już istniał). Istnienie szkoły w Kadłubie Turawskim datuje się od 1870 r.
Ligota Turawskanazwa „Ligota” wywodzi się od słów „Lhota”, „Lichota”, „Lgota”.
W brzmieniu niemieckim była to „Ellguth” lub „Ellgot”. Prawdopodobnie ma ona swój związek
z określeniem: licha, słaba ziemia. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1463 r. kiedy to hrabia Adam Bies - w czwartek przed św. Jakubem, w obecności księcia Mikołaja z Opola sprzedał wsie: Kotórz Wielki, Kotórz Mały, Kadłub z Ligotą za 422 marki Annie Schilhagen von Otmuth. W drugiej połowie XIX wieku Ligota posiadała folwark, kościół katolicki i szkołę. Dalszy rozwój Ligoty Turawskiej związany był z budową Jeziora Turawskiego. Przesiedlono wówczas na teren Ligoty mieszkańców wiosek, znajdujących się na terenie zalewowym. Konsekracja kościoła nastąpiła 27.11.1629 r. Aktu tego dokonał Johannes Balthasar - sufragan wrocławski. Kościół spłoną w wyniku podpalenia w 1945 r. Od 1813 r. Ligota stała się samodzielną jednostką, jednak nadal podlegającą proboszczowi w Kotorzu Wielkim. Jako parafia usamodzielniła się w 1891 r. Obecny kościół konsekrowano 19.07.1936 r. Pierwsze informacje o istnieniu szkoły w Ligocie sięgają końca XVII w. Kolejny budynek pojawił się w drugiej połowie XVIII wieku.
Osowiec powstanie wioski - osiedla wiąże się z powstaniem Fabryki Wyrobów Metalowych, istniejącej do dziś. Dnia 17.06.1785 r. król pruski Fryderyk Wielki wydał przywilej kupcom wrocławskim zezwalający na wybudowanie fabryki w Osowcu, na prawym brzegu Małej Panwi. Jeszcze pod koniec XVIII wieku uruchomiono produkcję stali surowej, wyrobów kutych
i prasowanych z blachy oraz oczyszczalnię stali surowej. Fabryka produkowała znaczne ilości narzędzi rolniczych, gospodarczych i przemysłowych, podobnie jak obecnie. Na terenie wsi Osowiec istnienie szkoły odnotowano już w 1790 r., która była szkołą ewangelicką dla dzieci rodzin przybyłych z głębi Niemiec, w związku z budową fabryki. Oprócz fabryki i szkoły ewangelickiej był młyn wodny, gorzelnia, cegielnia.
Rzędów powstał za sprawą hrabiny Gaszyny na terenie dawnego folwarku Rzencowa.
W latach 1760-1772 nastąpił podział majątku folwarcznego. Hrabina wskazała nową miejscowość dopiero w 1785 r. Rzędów w tym czasie liczył 20 domów i 99 „dusz”, w tym 12 rzemieślników,
2 krawców, powroźnik, kowal, tkacz, bednarz, stolarz, szewc, cieśla, goncarz, strycharz i kołodziej.
W 1865 r. wymienionych jest 20 kolonistów, 3 zagrodników, 5 chałupników. W tym czasie istniała już szkoła podstawowa.
Węgry pierwsza wzmianka o wsi Wangri pochodzi z 17.11.1295 r. Przez wiele stuleci Węgry były w posiadaniu książęcym. Do budowy dzisiejszej świątyni przystąpiono dopiero w 1935 r. W październiku 1939 r. obiekt został oddany i poświęcony przez arcybiskupa Adolfa Karola Bertrama z Wrocławia. Znajdujący się w Węgrach pomnik ma szczególny wygląd, gdyż składa się on z dwóch kaplic, z muru łącznika oraz centralnie stojącego krzyża. W 1837 r. postawiono krzyż i wybudowano lewostronną kaplicę z figurą św. Urbana - patrona wsi. Dopiero w latach 1936-1937 dobudowano drugą kaplicę Najświętszej Marii Panny oraz mur łącznikowy. W każdej z wymienionych kaplic zawieszono dzwon, z tym jednak, że jeden z nich w okresie II wojny światowej zdjęto i przetopiono. Tablice pamiątkowe ufundowano w 1937 i 1993 r., umieszczając na nich nazwiska osób, poległych
i zaginionych, z terenu wsi Węgry, w I i II wojnie światowej. Pierwszy budynek szkolny w Węgrach wybudowano w 1879 r. (taka data widnieje na jego kolumnie). W okresie międzywojennym wzniesiono nowy obiekt szkolny. Należy wspomnieć również o moście na rzece Mała Panew, który należy do najpiękniejszych obiektów architektonicznych na terenie gminy. Został zbudowany w 1903 r. w oparciu o dokumentację i koncepcję włoską. Przetrwał okres dwóch wojen światowych i do dziś spełnia swoją funkcję.
Zakrzów Turawski pierwsza notatka pojawiła się w 1593 r. W 1644 r. Zakrzów Turawski należał do Zębowic. Właścicielami byli Klemens Niesłów oraz Wacław Paczyński. Odkupili oni ziemię od wolnego chłopa Walentego Brysia. W 1679 r. Zakrzów należał do pana Blankowskiego.
W XVII w. wieś posiadała własny młyn i kaplicę, której data powstania nie jest znana. Drewniany kościół, istniejący do dziś, a stanowiący jeden z dwóch na terenie gminy, klejnot architektury sakralnej, wybudowano w 1759 r. Potwierdza to odlew umieszczony po prawej stronie wieży kościelnej, na którym znajduje się data budowy obiektu. Ciekawostkę stanowi ustna legenda mówiąca o lokalizacji kościoła. Otóż zakupione i zwiezione drewno na budowę kościoła składowane między Ligotą Turawską, a Zakrzowem Turawskim, w ciągu nocy zmieniło miejsce położenia, kościół zatem wybudowano tam gdzie „nieznane siły” ulokowały ów materiał budowlany. Od wielu już lat ten drewniany kościół pełni jedynie funkcję cennego zabytku na szlaku kościołów drewnianych, od Leśnicy do Olesna. Szkołę w Zakrzowie Turawskim wybudowano w 1847 r.
Zawadarozwój urbanistyczny i ludnościowy Zawady przypadł na pierwsze lata naszego stulecia. W 1921 r. liczyła ona 547 mieszkańców, cztery lata później - 851, w 1939 r. liczba mieszkańców zwiększyła się do 1209 osób. Wraz ze wzrostem liczby mieszkańców zwiększała się ilość zabudowań. Odnotowano, że w 1925 r. było ich 132.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   19


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość