Strona główna

Historia 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”


Pobieranie 24.95 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar24.95 Kb.
Historia 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”

1 PLM był jednym z najważniejszych pułków lotnictwa myśliwskiego w Polsce w drugiej połowie XX w. Właściwa jego historia rozpoczęła się w 1943r., ale był on spadkobiercą kilku jednostek z okresu II Rzeczypospolitej i II wojny światowej. I tak:

7 Eskadra Myśliwska im. Tadeusza Kościuszki została sformowana 21.12.1918r. i wywodzi się z III Eskadry Lotniczej. Powstała na lotnisku Rakowice koło Krakowa a następnie została przebazowana w rejon Lwowa, aby pomóc w walkach z Ukraińcami. Nazwa „kościuszkowska” została nadana Eskadrze przez jankesów, którzy przybywali do Europy, aby walczyć po stronie Polaków, a logo nawiązywało do tradycji polskich i amerykańskich.

19 Eskadra Myśliwska przybyła do Polski w kwietniu 1919r. wraz z przybyciem gen. Józefa Hallera. Jednym z jej pilotów był ppor. Pil. Stefan Pawlikowski ( późniejszy patron 1 PLM „Warszawa” ). .

Wojna obronna 1939r. spowodowała rozpad związków taktycznych, ale nie koniec walki Polskich pilotów. W sierpniu 1940r. sformowano w Wielkiej Brytanii 303 Dywizjon Myśliwski im. Tadeusza Kościuszki, który przejął godło 111 Eskadry Myśliwskiej, a jego piloci pochodzili głównie z tej eskadry. W lutym 1941r. w Anglii sformowano 316 Dywizjon Warszawski, którego piloci stanowili personel byłej 113 Eskadry Myśliwskiej. 316 Dywizjon wyróżnił się m.in. strącaniem pocisków V-2 podważając ich skrzydła skrzydłami samolotów i wytrącając z kursu.

Korzenie sowieckie

W dniu 7.07.1943r. w Grigoriewskoje utworzono 1 Samodzielną Eskadrę Lotnictwa Myśliwskiego. Została ona zorganizowana przy boku 1 Dywizji Piechoty imieniem Tadeusza Kościuszki i dała początek Polskiemu Lotnictwu Wojskowemu organizowanemu na terenie ZSRR. Po paru tygodniach Eskadra została przekształcona w 1 Pułk Lotnictwa Myśliwskiego. W dniu 6.10.1943r. nadano Pułkowi nazwę „Warszawa”. Do kwietnia 1944r. wykonywano tylko loty szkolne i szkolno-bojowe. Dopiero 9.04.1944r. Pułk stał się pułkiem bojowym. W dniu 31.10.1944r. powstało Dowództwo Lotnictwa Wojska Polskiego, na czele którego stanął sowiecki generał Wiktor Połonin.

W czerwcu 1944r. Pułk przebazowano w okolice Kijowa. W dniu 23.08.1944r. jednostka wykonała pierwsze zadanie bojowe. Jak wynikało z raportów zniszczono kilkanaście pojazdów mechanicznych nieprzyjaciela. Dzień ten w PRL stał się Świętem Polskiego Lotnictwa. Podczas prowadzonej ofensywy styczniowej w dniach 16-22.01.1945r. 1 PLM wykonał 221 lotów bojowych w czasie 215 godzin. W dniu 22.01.1945r. Pułk został przebazowany na lotnisko w Sannikach. W lutym 1945r. Pułk został przeniesiony na lotnisko w Bydgoszczy, aby wziąć udział w walkach o Wał Pomorski. Loty bojowe polegały głównie na osłonie lotnictwa szturmowego ( Jak-9 M ), patrolowaniu, rozpoznawaniu ( Jak-9 D ) i swobodnemu polowaniu na nieliczne już myśliwce wroga. Zdarzały się także ataki na cele naziemne ( Jak-9 T ). W kampanii Pomorskiej w dniach od 2.02. do 13.04.1945r. 1 PLM wykonał 213 lotów bojowych w czasie 276 godzin. Stoczono 8 walk powietrznych i przeprowadzono 121 ataków na cele naziemne. Stracono 4 pilotów i 4 samoloty. Następnie, aby móc wziąć udział w operacji berlińskiej Pułk przeniesiono na lotnisko Baranówka a potem Lauenberg. W walkach o zdobycie Berlina 1 PLM zestrzelił 8 wrogich samolotów. Bilans 9 miesięcy walk ( 23.08.1944r. – 6.05.1945r. ) dla 1 PLM to; 1 401 loty bojowe, w czasie 1 393 godzin, stoczono 56 walk powietrznych, zestrzelono 9 samolotów ( 8 Fw 190, 1 Bf 109 ), na ziemi zniszczono 10 baterii plot, 1 moździerz 611 mm, 60 samochodów, 10 parowozów, 3 pociągi, 1 samolot Ju 52 na ziemi. Pułk utracił; 15 osób, w tym mjr Tadeusz Wicherkiewicz wziętego do niewoli, stracono 5 Jak-1 i 7 Jak-9.
Okres pokoju 1945-1950r.

Za udział w walkach z Niemcami 1 PLM „Warszawa” otrzymał Order Virtuti Militari V Klasy.

W dniu zakończenia II wojny światowej Pułk otrzymał rozkaz powrotu do Polski. Przebazowanie zakończono w dniu 10.05.1945r. Pułk stacjonował w Bydgoszczy i oczekiwał na przydzielenie nowych zadań na czas pokoju. Zmniejszono skład osobowy i ograniczono liczbę lotów szkolnych.

W Polskim Lotnictwie Wojskowym pojawiły się pierwsze samoloty odrzutowe typu Jak-17 / Jak-17 W w liczbie kilku sztuk i nie stanowiły dużej wartości militarnej. Na dodatek pilotowali je sowieccy oficerowie. Nowych samolotów potrzeba było co najmniej 100 sztuk.

Wraz z wprowadzeniem pierwszych egzemplarzy samolotów turboodrzutowych przystąpiono do formowania nowych struktur Wojsk Lotniczych. Nowa jednostka organizacyjna była sformowana na bazie kadry wydzielonej z dowództw i sztabów Wojsk Lotniczych i 1 PLM. Warszawa, który w tym czasie został przeniesiony z Bydgoszczy do Modlina.

Lotnisko Bemowo

Lotnisko nosi dwie równorzędne nazwy; Bemowo lub Babice. Lotnisko zostało oddane do eksploatacji w styczniu 1951r.

Lotnisko Bemowo zostało potraktowane jako główna baza 5 Dwizji Lotnictwa Myśliwskiego i podległych jej jednostek, z których planowano zorganizować i stworzyć system OPL dla Warszawy.

Wraz z otrzymaniem wystarczającego wyposażenia na Bemowo przebazowano dowództwo i sztab 5 Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego oraz 1 PLM z Modlina, który został przebazowany w dniach 2-5.01.1951r.. Dowódcą 5 DLM był wówczas sowiecki generał Grigorij Piatakow, a dowódcą 1 PLM ppłk Aleksander Bystrow, także sowiet. Obie jednostki umieszczono we wschodniej części lotniska w rejonie fortu Bema. Pułk miał w tym czasie na stanie nowe samoloty Jak-9 P i kilka starszych egzemplarzy szkolnych Jak-9 W. Lecz już w kwietniu 1950r. dotarły do Polski pierwsze trzy egzemplarze wersji szkolnej Jak-17 W. Samoloty te tak jak poprzednie dotarły do Polski transportem kolejowym. Lecz nie do Radomia tylko od razu na lotnisko Bemowo. Zostały złożone w hangarze nr 3. Egzemplarze te były wyprodukowane w 1948r. I pochodziły z jednostki sowieckiej. Samoloty te po oblocie zostały przekazane na stan 1 PLM.

Jednocześnie z nowymi samolotami zgodnie z rozkazem MON z dnia 18.12.1950r. tyczącym umundurowania Dowództwo Wojsk Lotniczych opracowało i wprowadziło do użytku dla personelu latającego nowy wzór umundurowania specjalnego. Każdy pilot latający na samolotach odrzutowych otrzymał kurtkę, spodnie i buty wykonane ze skóry. Ubiór ten znacznie odróżniał pilotów, którzy wyglądali bardzo elegancko, na tle innych, ubranych w ubrania drelichowe. Takie dowartościowanie czyniło z pilotów elitę, tym bardziej, że ich codzienna dieta żywieniowa była znacząco wyższa.

Razem z nowymi samolotami na Bemowie w 1 PLM zameldowali się piloci-instruktorzy sowieccy; mjr Sapiecha, porucznik Łochow, porucznik Mareszkin, porucznik Wołkowski. Zadaniem ich był przeszkolenie Polskich pilotów będących już po pierwszych lotach na samolotach odrzutowych na typ Jak-23. Wobec szybkich zmian Dowództwo WL zorganizowało drugą grupę Polskich pilotów na wstępne przeszkolenie na samolotach Jak-17 W w sowieckiej bazie w Brzegu na terenie Polski. Tym razem grupa liczyła 15 pilotów i kilku techników.

Tymczasem grupa techniczna montowała kolejne samoloty Jak-23 i sukcesywnie je oblatywała przed przekazaniem do użytku w 1 PLM.

Z początkiem kwietnia 1951r. do Warszawy powrócili piloci i technicy z Brzegu. Równolegle intensywnie szkolono personel techniczny 1 PLM.

Dzień 20.03.1951r. stał się znamienny dla 1 PLM, gdyż w tym dniu został odczytany rozkaz specjalny dowódcy pułku o przejściu w szkoleniu lotniczym z samolotów tłokowych na samoloty odrzutowe. W tym czasie pułk miał na stanie; 16 Jak-23, 3 Jak-11, 6 Jak-9 P, 1 Jak-9 M, 3 Po-2. Jednak już w następnym miesiącu pułk posiadał 30 nowych Jak-23 oraz 3 Jak-17 W.

W tym czasie na lotnisko Bemowo przybyła grupa pilotów z 2 PLM która rozpoczęła przeszkalanie na samoloty odrzutowe. Na kilkanaście dni przed planowana defiladą 22 Lipca, w dniu 19.07.1951r. na Bemowie wylądowało 5 najnowszych samolotów MiG-15. przyprowadzili je piloci sowieccy z lotniska na terenie NRD w pobliżu Berlina. 25.


Pierwszy publiczny pokaz 22.07.1951r.

W czerwcu 1951r. piloci z 1 PLM przeszkoleni w lotach na Jak-23 rozpoczęli cykl treningów do mającej się odbyć w dniu 22.07.1951r. defilady. Miała to być pierwsza publiczna prezentacja myśliwca Jak-23. Zamierzano pokazać przelot 15 maszyn w kolumnie pięciu trójek.

Podczas tej defilady w powietrzu pokazano także po raz pierwszy w Polsce myśliwce MiG-15. Samoloty te pilotowali piloci sowieccy. Ocenia się, że defiladę oglądało około 200 000 widzów.
Pokaz z okazji Święta Lotnictwa 26.08.1951r.

Z okazji święta lotnictwa w dniu 26.08.1951r. po raz pierwszy pokazano dokładniej samolot Jak-23 publicznie. Pokaz zorganizowano nad lotniskiem Okęcie. Wśród zademonstrowanych samolotów przeleciał wówczas szyk Jak-23.

Wrzesień 1951r. był dla 1 PLM znamienny. Pułk jako pierwszy w Polsce osiągnął gotowość bojową na samolotach z napędem turboodrzutowym.

To przekazanie samolotów typu Jak-23 było związane z rozkazem przejścia 1 PLM na samoloty typu MiG-15 / UTI MiG-15. Na początku listopada 1951r. 1 PLM miał na stanie 30 MiG-15, 2 UTI MiG-15 i ani jednego Jak-23. Wszystkie pozostałe Jak-23 przekazano do 2 PLM.

Rok 1951r. 1 PLM kończył jako pierwszy w kraju pułk całkowicie przezbrojony i wyszkolony na samolotach odrzutowych. Kolejny 1952r. spędził na intensywnym szkoleniu nowych pilotów, którzy korzystali z najbogatszego doświadczenia lotników z jednostki w Bemowie.

Szybkie tempo przeszkalania nowych-młodych pilotów na nowoczesne samoloty MiG-15 / Lim-1, przy jednocześnie znikomej liczbie wersji dwumiejscowych doprowadziło do pogorszenia stanu bezpieczeństwa lotów. W kwietniu i maju 1952r. doszło do dwóch katastrof lotniczych samolotów MiG-15, a w drugim półroczu doszło w innych jednostkach lotniczych do kolejnych dwóch katastrof na samolotach Jak-23. Szkolenie w 1 PLM będącym pułkiem bojowym było niewystarczające.

Dlatego już od 1951r. w Radomiu, obok szkoły w Dęblinie Nr 4, powołano OSL ( Oficerska Szkołę Lotniczą ) Nr 5 z bogatszym programem nauczania i 3-letnim okresem nauki. Jej pierwsi absolwenci zostali promowani w 1953r.

2.06.1954r.

W dniu 2.06.1954r. Rozkazem MON wprowadzono w lotnictwie tytuł i odznakę Załogi Wyborowej. Było to efektem wprowadzenia w lotnictwie zdrowego współzawodnictwa. Pierwsze takie tytuły i odznaki zdobyli piloci z 1 PLM Warszawa. Widocznym wyróżnikiem zdobytego tytułu była namalowana na kadłubie czerwona szachownica.
1956r.

Piloci pułku należeli do twórców wielu nowych ewolucji i szczególnie trudnych szyków pilotażowych na samolotach z napędem turboodrzutowym. W tym okresie wielu z nich było uczestnikami licznych pokazów lotniczych. Już w 1956r. kpt. Zygmunt Dębowski, kpt. Jerzy Figurski i kpt. Ryszard Grundman, jako pierwsi piloci wykonali na odrzutowcach zespołowo figury wyższego pilotażu. Zespół ten brał udział w pokazach nad lotniskiem Okęcie, a następnie w pokazach lotniczych w NRD w Cottbus i Junchwalde. Wysoko ocenił ten pokaz jeden z sowieckich generałów, mówiąc – „To już nie jest latanie, to wirtuozerstwo”.

W kolejnych latach „Trójka” rozrosła się do „Piątki”, „Delty” ( 6 samolotów ), „Dziewiątki” i „Trzynastki”. Przez wiele lat zespół zachwycał niesłychaną precyzja lotu, złożonością i pięknem. Liczni piloci pułku wzięli udział w 1959r. i 1960r. w słynnej tafli 64 myśliwców.
W lipcu 1956r. 1 PLM Warszawa otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Państwa.
1957r.

Już w 1956r. podjęto ostateczne decyzje o przeniesieniu 1 PLM Warszawa i 21 Samodzielną Eskadrę Pościgową do Mińska Mazowieckiego. W lipcu 1957r. pułk ostatecznie przebazowano na lotnisko w Janowie koło Mińska Mazowieckiego.

1 PLM „Warszawa” z Mińska Mazowieckiego jako jeden z pierwszych pułków otrzymał na uzbrojenie samoloty MiG-21.

Kolejne 8 samolotów MiG-21 otrzymaliśmy we wrześniu 1962r. i rozpoczęto szkolenie kolejnej grupy wybranych pilotów z pułków bojowych. W grupie tej byli także piloci z Mińska Mazowieckiego.

.

Jesienią 1971r. na terenie lotniska w Mińsku Mazowieckim wznowiono rozgrywanie zawodów lotniczych, tym razem o tytuł Mistrza Walki Powietrznej. W latach 60-tych i 70-tych jednostka kilkakrotnie z powodu remontu w Mińsku Mazowieckim przebazowaywała się na lotnisko zapasowe w Szczytnie.


W 1988r. w wyniku rozformowania 39 PLM wszystkie pozostałe samoloty MiG-21 PF przejął 1 PLM, który dzięki temu miał na stanie 36 MiG-21 PF i 7 MiG-21 U. W kolejnych latach na stanie 2 Eskadry pojawiły się MiG-21 M, PFM, gdyż 1 Eskadra otrzymała MiG-29, a samoloty MiG-21 PF w 1989r. skasowano.

W lutym 1989r. na terenie ZSRR operując z lotniska w Baranowiczach, 1 PLM razem z jednostką sowiecką wykonywał wspólne ćwiczenia. Jednym z głównych zadań było strzelanie pociskami S-5 do celów naziemnych.

.

Druga połowa 80-tych lat stała się początkiem dużego kryzysu w wojskach lotniczych, którego końca jeszcze w 2000r. nie było widać. W tych warunkach postanowiono choćby nieznacznie poprawić ten stan rzeczy i Polska zdecydowała się na zakup minimalnej liczby jedynych dostępnych dla nas myśliwców pola walki ( frontowych ) MiG-29. W lutym 1989r. w Pułku przeprowadzono selekcję wśród personelu latającego pod kątem przeszkolenia na nową technikę lotniczą. W 1989r. Polscy piloci nowych myśliwców mówili, że przesiadka z MiG-21 do MiG-29 to jak przesiadka z małego fiata do mercedesa.



W dniu 13.01.1992r. po blisko 3-letnim okresie szkolenia podstawowego i taktycznego 1 eskadra 1 PLM „Warszawa” z Mińska Mazowieckiego rozpoczęła dyżury w systemie obrony powietrznej Polski. Ze względu na newralgiczne położenie Mińska Mazowieckiego, jako najbliżej położona baza granicy wschodniej i braku środków ostrzegania nad wschodnią granicą, spowodowały nałożenie na MiG-29 dyżurów w sposób nietypowy dla pułków Polskich Sił Powietrznych, tzn. są one gotowe do startu 24 godziny na dobę. Takiej decyzji domagał się Sejm RP.

W okresie 3-lat wykonano kilka ćwiczeń w ostrym strzelaniu z działek i pociskami rakietowymi na poligonie morskim Ustka.

Wprowadzenie nowych samolotów zbiegło się ze zmianami społeczno-ustrojowymi w Polsce. Dzięki temu w lotnictwie rozpoczął się powrót do kultywowania przedwojennych, lotniczych tradycji 1 pułku lotniczego. Pojawiły się nowe odznaki, nalepki i naszywki nawiązujące do chlubnych tradycji.

Lotnisko w Janowie stało się miejscem wielu zagranicznych wizyt różnych szczebli, tym razem z całego świata. Ich stałym elementem stał się pokaz pilotażu na MiG-29 wykonywanych przez mjr pilota H. Chołuja i mjr pilota J. Wojtaszczyka. Szczególne bliskie kontakty dotyczyły współpracy wojskowej lotnictwa Polskiego z lotnictwem państw zachodnich.

W połowie czerwca 1993r. 1 PLM przejął dziedzictwo historyczne jednostek lotniczych II Rzeczypospolitej i imię generała brygady pilota Stefana Pawlikowskiego.
1.01.2000r.

Z dniem 01.01.2001r., na skutek restrukturyzacji Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w miejsce 1 PLM powołane zostały dwie jednostki: - 23 Baza Lotnicza - jednostka logistyczna, która przejęła mienie gospodarcze 1 PLM oraz 1 Eskadra Lotnictwa Taktycznego - jednostka liniowa, która przejęła tradycje 1 PLM.








©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość