Strona główna

Historia Katedry Biologicznych Podstaw Rehabilitacji


Pobieranie 30.26 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar30.26 Kb.
Historia Katedry Biologicznych Podstaw Rehabilitacji
Kiedy w 1984 roku powstał na warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego pierwszy w Polsce samodzielny Wydział Rehabilitacji Ruchowej, ustanowiono strukturę Wydziału, z podziałem na Zakłady. Z uwagi na to, że w programach kształcenia na kierunku fizjoterapii znaczący udział mają przedmioty biologiczne, stanowiące teoretyczne podstawy zajęć praktycznych, powołano Zakład Biologicznych Podstaw Rehabilitacji, którego kierownikiem został prof. dr hab. Aleksander Ronikier.

W roku akademickim 1994-95 w ramach reorganizacji na Wydziale Rehabilitacji powstały Katedry. Wyżej wymieniony Zakład przekształcono na Katedrę Biologicznych Podstaw Rehabilitacji (kierownik prof. dr hab. Aleksander Ronikier) w skład, którego weszły 3 zakłady: Zakład Antropologii i Biomechaniki (kierownik prof. dr hab. med. Elżbieta Promińska), Zakład Anatomii (kierownik dr Lidia Ilnicka) oraz Zakład Fizjologii (kierownik prof. dr hab. Aleksander Ronikier). W kolejnej restrukturyzacji, w roku akademickim 1997/98 powstają dwa zakłady: Zakład Anatomii i Biomechaniki (kierownik prof. dr hab. Andrzej Wit), oraz Zakład Fizjologii (kierownik prof. dr hab. Aleksander Ronikier).

Obecna struktura Katedry została utworzona w 2006 roku i składa się z Zakładu Anatomii i Kinezjologii (kierownik: dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka), Zakład Biomechaniki (kierownik prof. dr hab. Andrzej Wit) oraz Zakład Fizjologii i Diagnostyki Czynnościowej (kierownik prof. dr hab. Aleksander Ronikier). Do 2007 roku kierownikiem Katedry był

prof. dr hab. Aleksander Ronikier, a po przejściu na emeryturę funkcję Kierownika Katedry przejmuje prof. dr hab. Andrzej Wit.

Należy podkreślić, że przekształcenia struktury organizacyjnej Wydziału Rehabilitacji i Katedry Biologicznych Podstaw Rehabilitacji wynikają w przeszłości z kilku powodów, a mianowicie: zmiany standardów kształcenia na kierunku fizjoterapia, zmiany przepisów dotyczących uczelni wyższych, wzrost liczby pracowników dydaktyczno-naukowych w związku z rozwojem Wydziału, zmian w zakresie zarządzania uczelnią.

Obecnie w Katedrze zatrudnionych jest łącznie 13 pracowników dydaktyczno-naukowych i 1 pracownik administracyjny i 1 pracownik techniczny.



ZAKŁAD ANATOMII

Począwszy od 1984 roku wykłady z Anatomii prowadziła prof. dr hab. med. Hanna Łukaszewska-Otto zatrudniona, wówczas w Zakładzie Biologicznych Podstaw Rehabilitacji. Ćwiczenia z anatomii prowadzili adiunkci: dr Lidia Ilnicka i mgr Stanisław Klepacki, zatrudnieni wówczas jeszcze w Zakładzie Anatomii w Wydziale Wychowania Fizycznego AWF w Warszawie.

W 1993 roku dr Lidia Ilnicka zostaje przeniesiona z Wydziału Wychowania Fizycznego do Wydziału Rehabilitacji AWF w Warszawie. Obejmuje kierownictwo Zakładu Anatomii, w którym ponadto pracują: lek med. Jacek Malesza oraz mgr Ida Wiszomirska.

Od 2006 roku nowo powstałym Zakładem Anatomii i Kinezjologii kieruje dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka; pracownikami są: dr Ida Wiszomirska, dr Urszula Szmatlan-Gabryś (od 2008/09 przeniesiona z Wydziału Wychowania Fizycznego), mgr Monika Wójcicka (od 2008/09)

Do roku 1999 Zakład Anatomii (później Zakład Anatomii i Kinezjologii) prowadzi anatomię, a od roku 2000 anatomię i kinezjologię.

Zainteresowania pracowników Zakładu koncentrowały się na następujących zagadnieniach naukowych: związki między parametrami morfologicznymi i funkcjonalnymi w biernym i czynnym układzie ruchu człowieka, morfologiczne uwarunkowania motoryczności człowieka, ocena postawy ciała, wady nabyte i wrodzone układu ruchu (kręgosłupa, klatki piersiowej, kończyn); antropomorfologia tkanek miękkich, zmienność ontogenetyczna cech somatycznych człowieka, zmiany inwolucyjne cech somatycznych człowieka (morfologia starzenia się organizmu); sprawność fizyczna dzieci „niepełnosprawnych”.

Pracownicy Zakładu realizowali następujące tematy naukowe:

- DS 11 „Badania rozwoju sprawności fizycznej dzieci niepełnosprawnych.” (zakończony 1998r.) (kierownik tematu: prof. dr hab. med. Elżbieta Promińska);

- Prace własne VIII/15a „Uwarunkowania morfologiczne zakresu ruchów w wybranych stawach tułowia i kończyn człowieka”. (zakończony 2005r.) (kierownik tematu: dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka);

- Prace własne VIII/19 „Ocena funkcjonalna kończyny górnej oraz sprawność oddechowa dzieci z dystrofią typu Duchenne’a” (zakończony 2004r.) (kierownik tematu: prof. dr hab. med. Andrzej Seyfried).

- Prace własne VIII/15b „Uwarunkowania morfologiczne i biomechaniczne możliwości
i ograniczeń w układzie ruchu człowieka” (zakończony 2008),
(kierownik tematu: dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka);

- Prace własne II/11 (od 1.01.2009) „Inwolucyjne zmiany stabilności posturalnej i możliwości jej korekcji” (kierownik tematu: dr Ida Wiszomirska).

Rezultatem realizacji tych tematów były publikacje naukowe w liczbie około 10 pozycji, udział w 5 konferencjach naukowych oraz rozprawa habilitacyjna dr hab. Lidii Ilnickiej (2002): „Zmienność cech makroskopowych wybranych mięśni i ich związki z ogólną budową ciała człowieka” a także rozprawa doktorska dr Idy Wiszomirskiej (2004), pod tytułem: „Profilaktyka postępującego ograniczenia sprawności dzieci z dystrofią typu Duchenne’a” (promotor: prof. dr hab. med. Andrzej Seyfried).

ZAKŁAD BIOMECHANIKI


Zakład Biomechaniki na Wydziale Rehabilitacji jako samodzielny zakład powstał w 2006 roku. Początkowo, w latach 1994-97 w Zakładzie Antropologii i Biomechaniki, zajęcia z biomechaniki prowadzili prof. dr hab. Andrzej Wit i dr inż. Jan Gajewski (od 1.02.1994 do 10.11.1996- jako asystent , następnie od1.12.1997 do 31.12.2002 jako adiunkt). Z chwilą powołania Zakładu Anatomii i Biomechaniki w roku akademickim 1997/98 w związku ze zmianą programów i wprowadzeniem nowych przedmiotów nauczania zespół pracowników uzupełniają od 1997 dr Michał Wychowański oraz prof. dr hab. Zbigniew Trzaskoma (od 2003 do 2008 roku). Obecnie w Zakładzie zatrudnieni są: prof. dr hab. Andrzej Wit, dr inż. Michał Wychowański, mgr Kinga Żebrowska (od 2007) i mgr Michalina Błażkiewicz (od 2008). Ponadto zatrudniony jest laborant Janusz Kiełbowicz (od 2005 roku).
W minionym okresie pracownicy prowadzili zajęcia w ramach kilku przedmiotów. Obecnie, cztero osobowy zespół pracowników dydaktyczno-naukowych prowadzi zajęcia dydaktyczne na I (studia licencjackie), II (studia magisterskie) oraz na III stopniu (studia doktoranckie) z następujących przedmiotów: biomechaniki, biomechaniki klinicznej, biofizyki, informatyki i podstaw statystyki, statystyki stosowanej, propedeutyki metodologii badań naukowych, metodologii badań naukowych. W minionym okresie pracownicy prowadzili ponadto, okazjonalnie zajęcia: i)- ze studentami Politechniki Warszawskiej w ramach przedmiotu bioinżynieria medyczna, ii)-ze słuchaczami studiów podyplomowych organizowanych przez Wydział a także iii)- na kursach trenerskich i instruktorskich.

W Zakładzie przygotowano i pomyślnie zakończono około 30 prac magisterskich i około 20 licencjackich.

Działalność naukowa koncentrowała się głównie wokół realizacji tematów wykonywanych w ramach działalności statutowej uczelni. Do najistotniejszych należy zaliczyć:


  • Wartości referencyjne oceny symetrii funkcjonalnej chodu i utrzymania równowagi
    w postawie stojącej ( 2008-).

  • Metoda pomiaru i analizy sygnałów drżeń fizjologicznych dla potrzeb diagnostyki zmęczenia lokalnego i stresu psychologicznego (1999-2003).

  • Wpływ zmian patologicznych narządu ruchu na własności mechaniczne kończyny dolnej.  (1999-2002).

  • Akcelerometryczna ocena przypadków patologii układu człowieka. (1999-2002).

  • Stosunek momentów sił mięśni zginających i prostujących kończyny górne, dolne
    i tułów u osób o wysokim poziomie sprawności fizycznej - normy dla mężczyzn
    w wieku 19-24 lata. (1997-2001).

  • Uwarunkowania efektywności rehabilitacji schorzeń narządu ruchu. (1994-1997).

  • Analiza chodu u pacjentów ze zmianami reumatoidalnymi w stopie - ze szczególnym uwzględnieniem zmian sił nacisku stopy na podłoże. (1994-1995).

Prof. dr hab. Andrzej Wit kierował także realizacją grantów dawniejszego Komitetu Badań Naukowych:

  • Opracowanie biomechanicznej metody oceny stanu funkcjonalnego stawu biodrowego w procesie leczenia i rehabilitacji  (1999-2002).

  • Próba klasyfikacji chodu u osób po udarze mózgu. (2005-2007).

  • Modelowanie udziałów mięśni kończyny dolnej za pomocą sztucznych sieci neuronowych podczas chodu osób niepełnosprawnych (2008-).

Wyniki tych prac były publikowane w czasopismach z listy filadelfijskiej (8 pozycji) oraz
w czasopismach o zasięgu krajowym (około 40 pozycji). Wyzyskano jeden patent. Niektóre
z tych prac zostały nagrodzone, i tak rozprawa doktorska dr Katarzyny Kaczmarczyk została obroniona z wyróżnieniem a prezentację pod tytułem: „Związek między wybranymi parametrami tomografii komputerowej (CT) a biomechaniczną klasyfikacją chodu pacjentów pod udarze mózgu” (Kaczmarczyk, Wit) uznano za najlepszą pracę podczas III Sympozjum „Analiza ruchu – teoria i praktyka w zastosowaniach klinicznych” (Warszawa 7 marca 2008).

Pracownicy i doktoranci Zakładu uzyskiwali w kolejnych latach stopnie doktora habilitowanego w dziedzinie kultury fizycznej. Za dorobek i rozprawę pod tytułem: „ Maksymalna siła mięśniowa i moc maksymalna kobiet i mężczyzn uprawiających sport wyczynowo” – prof. dr hab. Zbigniew Trzaskoma (2003) oraz dr hab. Jan Gajewski (2007)


za dorobek i rozprawę pod tytułem: „Wpływ wybranych form wysiłku fizycznego na posturalne drżenie fizjologiczne kończyny górnej człowieka”. W przygotowaniu do otwarcia przewodu habilitacyjnego znajduje się rozprawa dr Michała Wychowańskiego (2008): „Wybrane metody oceny dynamiki układu ruchu człowieka”. Pomyślnie zakończyli przewód i obronili prace doktorskie: dr Mirosław Mirowski (2003) - "Biomechaniczna ocena właściwości statycznych i dynamicznych mięśni stawu kolanowego", dr Łukasz Trzaskoma (2004) - "Metoda oceny mięśni stawu biodrowego", dr Katarzyna Kaczmarczyk (2006) – „Próba klasyfikacji chodu osób po udarze mózgu”. Promotorem wymienionych prac doktorskich był prof. dr hab. Andrzej Wit.

Równocześnie z poszerzaniem się zakresu problematyki badawczej systematycznie rozbudowywano stanowiska do pomiarów biomechanicznych. Obecnie zakład dysponuje systemem do analizy kinematograficznej ruchu (ARIEL), stanowiskiem do badania momentów siły pojedynczych zespołów mięśniowych w warunkach dynamiki (HUR), stanowiskiem do badania momentów siły mięsni stawu biodrowego 3D w warunkach stacjonarnych (JBA-Staniak), stanowiskiem do pomiaru momentów sił mięśniowych stawu skokowego w warunkach statycznych (JBA-Staniak), platformą stabilograficzną (JBA-Staniak), elektromiografem przewodowym (SPIDER8/MusceLab/WAT), platformą wibracyjną (NEMES), elektrogoniometrami (BIOMETRICS), przyśpieszeniomierzami z oprogramowaniem (JBA-Staniak), a także pełnym dostępem w Centralnym Laboratorium Badawczym do platform dynamometrycznych 3D (KISTLER) i ścieżki podograficznej (ZEBRIS). Wszystkie tory pomiarowe są w pełni skomputeryzowane i odpowiednio oprogramowane. W przypadku bardziej zaawansowanych analiz pracownicy korzystają z licencjonowanych programów Statistica V.7.1. i MatLab.

W ramach międzynarodowej wymiany naukowej dr hab. Jan Gajewski przebywał w Research Institute for Olympic Sports In Jyväskylä (Fin), dr MIchał Wychowański w Department of Biomechanics, University of Vienna (Aus), dr Katarzyna Kaczmarczyk w Sport and Exercise Sciences, Liverpool John Moores University (UK), prof. dr hab. Andrzej Wit w Research Institute for dynamic Sports in Jyväskylä (Fin), a obecnie mgr Kinga Żebrowska odbywa staż naukowy w della Facoltá di Medicina e Chirurgia, dell’ Universitá “La Sapienza” (I) w Rzymie.

W ramach rewizyty w Zakładzie przebywali dr Lee Nolan z Department of Exercise Sciences, Karolinska Institute, dr Marc Lake oraz Adrian Lees z Reaserch Institute for Sport and Exercise Sciences, Liverpool John Moores University (UK). Pekka Luhtanen z Research Institute for Olympic Sports In Jyväskylä (Fin), oraz prof. Guido Maria Filippi oraz Filippo Camerota z della Facoltá di Medicina e Chirurgia, dell’ Universitá “La Sapienza” (I)


w Rzymie.

ZAKŁAD FIZJOLOGII I DIAGNOSTYKI CZYNNOŚCIOWEJ


W 25 latach historii Wydziału Zakład Fizjologii odegrał znaczącą rolę w kształceniu przyszłych fizjoterapeutów. Pod kierunkiem prof. dr hab. Aleksandra Ronikiera przez cały ten okres w Zakładzie Fizjologii pracował nieliczny, 3-osobowy zespół ,w osobach dr Romana Jusiaka (do 2004 roku), dr Andrzeja Magiery, a w 2007 roku do zespołu dołączyła dr Katarzyna Kaczmarczyk.

W 2008 roku zaś zasilił zespół zakładu prof. dr hab. med. Marek Kowalczyk wybitny neurofizjolog, V-ce przewodniczący Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Pozyskanie do współpracy prof. dr hab. med. Marka Kowalczyka bardzo wzmocniło dydaktycznie i naukowo zakład, w którym problematyka neurofizjologii powinna być szczególnie szeroko rozwijana bowiem ta wiedza odgrywa podstawową rolę w zrozumieniu etiologii wielu schorzeń aparatu ruchu wymagających skomplikowanej i długotrwałej rehabilitacji.

Z inicjatywy zakładu od 2003 roku wprowadzono do programu studiów fizjoterapii nowy bardzo potrzebny przedmiot o nazwie ”diagnostyka czynnościowa i programowanie procesu rehabilitacji”. Zaistniała zatem pilna konieczność opracowania pomocy naukowych i prowadzenia badań w tej nowej specjalności. Pracownicy zakładu podjęli się tego zadania i w krótkim czasie opracowano skrypty i podręczniki potrzebne studentom do nauczania w tych przedmiotach, takie jak: „ Diagnostyka czynnościowa osób niepełnosprawnych” „ Kwas mlekowy a wysiłek fizyczny” oraz „ Zmęczenie i wypoczynek”. Temu zadaniu służyły także ważne 4 rozdziały na temat klinimetrii rehabilitacyjnej opracowane przez prof. dr hab. Aleksandra Ronikiera w obszernym podręczniku pod redakcją prof. dr hab. med. Andrzeja Kwolka Rehabilitacja Medyczna”. Diagnostyka czynnościowa w fizjoterapii związana jest niezwykle blisko z fizjologią wysiłku bowiem fizjoterapeuta powinien diagnozować głównie wydolność pacjenta i jego reakcje wysiłkowe podczas różnych form usprawniania ruchowego. Temu celowi służy ostatnio także opracowany w zakładzie obszerny podręcznik „ Fizjologia wysiłku w sporcie, fizjoterapii i rekreacji”. Z diagnostyki fizjologicznej opublikowane były w zakładzie liczne prace na temat tolerancji obciążeń fizycznych pacjentów w różnych jednostkach chorobowych oraz realizowany temat statutowy uczelni pt. ”Uwarunkowanie fizjologiczne aktywności fizycznej osób niepełnosprawnych”

Reasumując należy zauważyć, że nieliczny zespół pracowników Zakładu realizował w ostatnim 5-leciu w pełni zadania dydaktyczne z takich przedmiotów jak fizjologia ogólna, fizjologia wysiłku a od 2003 roku dodatkowo z diagnostyki fizjologicznej. Ponadto pracownicy Zakładu czynnie, w minionych 25 latach przygotowali ponad 200 prac magisterskich i licencjackich.

Poza zadaniami dydaktycznymi, w Zakładzie prowadzono działalność naukową . Dr Roman Jusiak prowadził ciekawe badania na temat oddychania tkankowego i przemian energetycznych podczas pracy fizycznej.

Działalność naukowa pozostałych pracowników koncentrowała się na zagadnieniach związanych z oceną funkcjonalną pacjentów usprawnianych w kolejnych etapach rehabilitacji oraz cierpiących z powodu różnych jednostek chorobowych. Wyposażenie aparaturowe zakład pozwoliło prowadzić badania z zakresu reakcji oddechowych w procesie rehabilitacji gdzie przy współpracy z Instytutem Matki Dziecka realizowano 2 granty Komitetu Badań Naukowych na temat „Oceny funkcjonalnej dzieci z deformacjami klatki piersiowej”, oraz „Wpływu wcześniactwa na stan rozwoju fizycznego i wydolność dzieci w okresie pokwitania”.

Ważnym osiągnięciem tej współpracy były także realizowane badania nad efektami fizjologicznymi rehabilitacji dzieci z mukowiscydozą. Wyniki badań były w Polsce pionierskie, bowiem dotychczas czynna rehabilitacja nie była stosowana w leczeniu tej genetycznie uwarunkowanej ciężkiej choroby. W latach 2000-2003 opracowano model postępowania fizjoterapeutycznego u chorych dzieci z uwzględnieniem aspektu psychospołecznego i edukacyjnego. Współpraca zakładu z instytutem zaowocowała kilkoma wartościowymi publikacjami z zakresu oceny efektów rehabilitacji dzieci z różnymi jednostkami chorobowymi , jak na przykład niedobry immunologiczne, choroby nowotworowe, metaboliczne oraz dzieci z niską masą urodzeniową. Wyniki obserwacji publikowano w czasopismach: „Postępy Rehabilitacji”, „Medycyna Sportowa”, „Eurorehab”, „Higiena Szkolna” oraz w wydawnictwach własnych obu współpracujących placówek.

Zakład także realizował następujące granty MNiSz (dawniej KBN)

- Projekt KBN nr 4 POSD 02813 pt.” Wpływ wcześniactwa na stan rozwoju fizycznego i wydolność dzieci w okresie pokwitania”.

Profesor dr hab. Aleksander Ronikier był promotorem pomyślnie zakończonych przewodów doktorskich:



  1. Zapłatka Paweł „Wpływ rehabilitacji ruchowej na tolerancje wysiłku u dzieci leczonych na oddziale onkologii”,

  2. Magiera Andrzej „ Ocena tolerancji wysiłkowej dzieci z niewydolnością układu oddechowego w procesie rehabilitacji”,

  3. Teresa Orlik „ Wpływ rehabilitacji ruchowej na przebieg leczenia dzieci z mukowiscydozą”,

  4. Pop Teresa „ Ocena przydatności krioterapii w rehabilitacji chorych po udarze mózgu”

  5. Różanki Paweł „ Wydolność i sprawność fizyczna dzieci z bocznymi skrzywieniami kręgosłupa”,

  6. Czaprowski Dariusz. „ Wpływ bocznych idiopatycznych skrzywień kręgosłupa na wydolność dziewcząt”.

Wymiernym efektem intensywnej pracy naukowej jest liczba około 300 artykułów naukowych , opublikowanych w czasopismach fachowych.

Na zakończenie należy wspomnieć, że w 1998 roku prof. dr hab. Aleksander Ronikier opracował raport dla Komitetu Nauk o Kulturze Fizycznej i Rehabilitacji PAN ”Korektywa, kompensacja i rehabilitacja ruchowa ludzi specjalnej troski”, w którym przy współpracy wielu członków Komitetu przedstawiono stan organizacyjny, dydaktyczny i naukowy polskiej rehabilitacji i dziedzin z nią związanych takich jak korektywa czy kompensacja czynnościowa.



Nie sposób nie podkreślić, że z inicjatywy Katedry powstało też w 1997 roku na Wydziale, pierwsze w Polsce, naukowo-metodyczne pismo dotyczące rehabilitacji i dziedzin z nią związanych „ Postępy Rehabilitacji”, które obecnie jest oficjalnym wydawnictwem Polskiego Towarzystwa Rehabilitacji oraz ma patronat Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Adaptacji Społecznej PAN.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość