Strona główna

II. Materiały metodyczne Stosowanie określnika archeologia


Pobieranie 45.35 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar45.35 Kb.
II. Materiały metodyczne
1. Stosowanie określnika - archeologia
Określnik- archeologia stosuje się po nazwach geograficznych i po tematach ogólnych.
Określnik – archeologia może wystąpić po wszelkich kategoriach nazw geograficznych (nazwy kontynentów i ich części, regionów, państw, miejscowości i obiektów fizjograficznych), np.:
Europa - archeologia

Polska – archeologia

Małopolska – archeologia

Wisła (dolina) – archeologia

Bałtyk – archeologia

Sudety – archeologia

Kielce (woj. świętokrzyskie ; okręg) - archeologia
Po określniku – archeologia powinno stosować się odpowiedni określnik chronologiczny wyrażony wiekiem lub wiekami. Określnik ten odpowiada datacji obiektów pochodzących z wykopalisk.
Po nazwach państw dawnych i ich części, nazwach krain z okresu starożytnego nie stosuje się określnika – archeologia. Należy użyć odpowiedniej, współcześnie dla danego obszaru obowiązującej nazwy kraju lub regionu. Dawną cywilizację, która jest przedmiotem badań archeologicznych, należy wyrazić za pomocą konstrukcji: nazwa państwa/regionu dawnego + określnik „kultura” + określnik „zabytki”

np.:


Dictionnaire archéologique de la Gaule, époque celtique. – Paris, 1875
Celtowie – kultura – zabytki - encyklopedia

Encyklopedia francuska - 19 w.

Galia – kultura - zabytki - encyklopedia

Francja – archeologia - 7 w. p.n.e.-1 w. p.n.e. - encyklopedia


Archeologia starożytnego Rzymu. T. 2 Okres cesarstwa / Anna Sadurska. – Warszawa, 1980
Sztuka rzymska – historia – 1 w. p.n.e.-5 w.

Rzym – kultura - zabytki


Śladami Rzymian po Bułgarii : przewodnik archeologiczny / Małgorzata Biernacka Lubańska.- Wrocław, 1976
Bułgaria – archeologia - 2 w. p.n.e.-5 w.

Rzym – kultura – zabytki - Bułgaria

Określnik – archeologia może natomiast występować po nazwach miast dawnych, bez określnika chronologicznego
Cezar pod Alezją : nowe francusko-niemieckie badania archeologiczne / Siegmar von Schnurbein. - Poznań, 1995
Architektura obronna rzymska – historia - 1 w. p.n.e.

Fortyfikacje – archeologia – Francja - 1 w. p.n.e.

Alezja (Francja ; miasto dawne) – archeologia

Olbia : odkrycia i badania archeologiczne w Olbii nad Bohem / napisał Kazimierz Majewski. – Warszawa, 1961
Grecja - kultura-zabytki

Olbia (Ukraina ; miasto dawne) - archeologia

Po nazwach epok i kultur archeologicznych określnika – archeologia nie stosuje się. Można użyć określnika geograficznego dla wskazania obszaru opisywanego w publikacji, np.:
Annopol : osada kultury pucharów lejkowatych na Pojezierzu Gostynińskim / [Piotr Papiernik, Małgorzata Rybicka]. – Łódź, 2002
Kultura pucharów lejkowatych - Polska

Annopol (woj. mazowieckie) - archeologia

Stosuje się określnik – archeologia po nazwach różnego rodzaju przedmiotów, np.:
Pieniądz zastępczy i jego rola w ekonomice państwa rzymskiego w początkach Cesarstwa (27 r. p.n.e. - 68 r. n.e.) / Andrzej Kunisz. - Katowice, 1984.
Monety rzymskie – archeologia – Europa - 1 w.

Pieniądz zastępczy – Rzym - 1 w. p.n.e.-1 w.


Biżuteria średniowieczna z cmentarzyska w Gruchnie / Ryszard Boguwolski, Lothar Hyss. – Grudziądz, 2005
Biżuteria – archeologia – Polska -10-14 w.

Groby – archeologia – Polska - 10-14 w.

Gruczno (woj. kujawsko-pomorskie) – archeologia – 10-14 w

Po nazwach materiałów określnik – archeologia występuje po określniku wyroby, np.:


Nea Pafos - studia nad ceramiką hellenistyczną z polskich wykopalisk / Ewdoksia Papuci-Władyka. – Kraków, 1995
Ceramika – wyroby – archeologia – Cypr - 4-1 w. p.n.e.

Pafos (Cypr) – archeologia – 4-1 w. p.n.e.



Badania historii technologii wyrobów żelaznych na ziemiach Polski. – Kraków, 1977.
Żelazo – metalurgia - Polska

Żelazo – wyroby – archeologia - Polska


Gatunki drewna używane w średniowiecznym Szczecinie do wyrobu przedmiotów codziennego użytku / Bogusław Molski. – Wrocław [1986]

Nadb.: ”Archeologia Polski“. T. XIII, z. 2.
Drewno - badanie

Drewno – wyroby – archeologia – Polska – 7-13 w.

Szczecin (woj. zachodniopomorskie) – archeologia - 7-13 w.
Określnik – archeologia występuje po temacie Groby (przede wszystkim w kontekście cmentarzysk) oraz w wyjątkowych wypadkach – przede wszystkim w kontekście antropologicznym i zoologicznym - po temacie Kości
Antropologiczne źródła informacji historycznej / Bogdan Łuczak. – Łódź, 1996
Antropologia - stosowanie

Groby – archeologia - Polska

Historiografia – metodologia - Polska

Kości – archeologia – Polska - 11-18 w.

Polska – antropologia - 11-18 w.

Polska - historiografia


Analiza osteologiczna szczątków zwierzęcych z cmentarzysk kultury łużyckiej w dorzeczu Odry i Wisły / Renata Abłamowicz, Henryk Kubiak. – Katowice, 1999
Groby – archeologia - Polska

Kości – zoologia – archeologia - Polska

Kultura łużycka - Polska

Odra (dorzecze) - archeologia

Wisła (dorzecze) - archeologia

2. Określniki geograficzne w JHP BN
Określnikiem geograficznym w JHP BN może być nazwa:
- państwa, np. Polska, Czechy, Włochy, Republika Południowej Afryki. Określnikiem mogą być nazwy państw historycznych, np.: Rzym, Moskiewskie, państwo, Krzyżackie, państwo, Prusy

- kontynentu lub jego części, np.: Afryka, Europa, Azja Środkowa, Bliski Wschód

- regionu świata np.: Śródziemnomorski, region, Bałtycki, region.
Uwaga: nie stosuje się w określniku nazw zaborów (Galicja, Zabór pruski, Zabór rosyjski) ani nazw euroregionów
Określnikami geograficznymi nie mogą być nazwy regionów w obrębie jednego państwa, nazwy miejscowości i nazwy jednostek fizjograficznych.
Wyjątki od tej zasady:
- nazwy regionów dopuszczone ze względu na szczególne uwarunkowania historyczno-polityczne:
Czeczenia (Rosja)

Inflanty


Niderlandy

Palestyna

Syberia (Rosja)

Śląsk


Tybet (Chiny)

Wolne Miasto Gdańsk


np.:

Szkolnictwo polonijne – Palestyna – 1939-1945 r.

Tantryzm – Tybet (Chiny)

Jezuici –szkolnictwo –Śląsk – 17-18 w.

Polacy za granicą – Syberia (Rosja) – 19-20 w.

Porwanie - Czeczenia (Rosja) - od 1991 r. - pamiętniki


- nazwy fizjograficzne – nazwy mórz i oceanów, stosowane wówczas, gdy nie da się danego zagadnienia opisać za pomocą dostępnych określników występujących po nazwach geograficznych lub tematu z określnikiem geograficznym w postaci nazwy państwa, regionu czy kontynentu
np.:

Plankton – Bałtyk

Szelf – Południowochińskie, Morze

Katastrofy morskie – Pacyfik – 19 w.

Dorsz – połowy – Bałtyk

Ryby morskie – Atlantyk – atlas

Woda morska – chemia – Bałtyk

Inne określniki geograficzne:


- arabskie, kraje

- bałkańskie, kraje

- kraje dawnej Jugosławii

- kraje byłego ZSRR

- kraje Unii Europejskiej
Nie są określnikami geograficznymi, a ogólnymi, nazwy wyróżniające grupy państw ze względu na ideologię, religię czy poziom rozwoju:
- kraje gospodarczo rozwinięte

- kraje kapitalistyczne

- kraje muzułmańskie

- kraje NATO

- kraje rozwijające się

- kraje socjalistyczne



3. Grupy etniczne i tereny przez nie zamieszkiwane.
W JHP BN istnieją hasła etniczne oraz odpowiadające im hasła geograficzne wyrażające terytoria zamieszkane przez grupy etniczne, np.”
Kaszubi – Kaszuby, Kaszubskie, Pojezierze
Kurpie (ludność) – Kurpie (region)
Huculi – Huculszczyzna (Ukraina)
Opracowanie dokumentów na temat grup etnicznych i zamieszkiwanych przez nie regionów wymaga od opracowujących dużej uwagi. Problemem jest używanie określników, które można stosować zarówno po tematach etnicznych, jak i geograficznych, np.: antropologia, biografie, etnografia, kultura, organizacje, religia, socjologia, szkolnictwo i oświata. W takich przypadkach trzeba bardzo dokładnie przeanalizować treść dokumentu, aby nie popełnić błędu, np.:
- antropologia
Uwarunkowania stanu i dynamiki biologicznej populacji kaszubskich w Polsce : studium antropologiczne / Alicja Budnik. – Poznań, 2005
Kaszubi - antropologia

Małżeństwo – Polska - 19-20 w.

Ruch naturalny ludności – Polska - 19-20 w.

Helska, Mierzeja – ludność - 19-20 w.

Kartuzy (woj pomorskie ; okręg) – ludność - 19-20 w.
Jeśli jednak praca dotyczyłaby antropologii całej ludności zamieszkującej Kaszuby, należałoby zastosować hasło
Kaszuby - antropologia
- organizacje
Zarys dziejów Towarzystw Gimnastycznych "Sokół" w Gdańsku, na Kaszubach i Kociewiu w latach 1894-1939 / Zdzisław Pawluczuk. – Gdańsk, 1995
Sokół (organizacja) - Polska

Gdańsk (woj. pomorskie) – organizacje - 19-20 w.

Kociewie – organizacje - 19-20 w.

Kaszuby – organizacje - 19-20 w.
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Oddział w Redzie : 1992-2002 / oprac. Bogusław Breza. – Reda, 2002
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Reda

Kaszubi – organizacje - od 1989 r.

Reda (woj. pomorskie) – organizacje - od 1989 r.


- socjologia
Zagadnienie świadomości grupowej mieszkańców Kurpiowskiej Puszczy Zielonej / Konstanty Judenko. – Wrocław, 1959 Nadb. z t. II „Etnografii Polskiej”.
Kurpie (ludność) – socjologia – 1944-1956 r.

Świadomość społeczna – Polska - 1944-1956 r.


Maturzyści o swoim regionie / Stanisław Pajka – Ostrołęka, 1989
Młodzież szkolna - socjologia – Polska – 1956-1989 r.

Kurpie (region) – socjologia – 1956-1989 r.
Uwaga.
Tematów typu Kurpie (ludność), Kaszubi, Huculi nie stosuje się w funkcji określnika. Stosujemy określniki geograficzne – Polska, dla dwóch pierwszych grup, Ukraina dla Hucułów.

4. Opracowanie materiałów biograficznych cd.

W Biuletynie JHP BN nr 20 w punkcie 2. Biografie artystów, pisarzy, filozofów, teologów.


przedstawiono zmiany w opracowaniu materiałów biograficznych dotyczących tych kategorii osób. Wprowadzono zasadę, że materiały stricte biograficzne otrzymają w drugim haśle nazwę odpowiedniej dziedziny z określnikiem – biografie. Takie podejście do opracowania dokumentów o charakterze biograficznym będzie miało zastosowanie także do innych dziedzin, np.:

Aleksander von Humboldt : jego życie i dzieło / Herbert Scurla. – Warszawa, 1978

Humboldt, Alexander von (1769-1859) - biografia

Nauki przyrodnicze – biografie – Niemcy -18-19 w.

Podróżnictwo – biografie – Niemcy - 18-19 w.


Kazania w czasie żałobnego nabożeństwa w kościele metropolitalnym warszawskim za duszę ś. p. Józefa Czekierskiego, lekarza nadwornego Warszawie, wielu orderów kawalera /Antoni Kotowski

. – Warszawa, 1828
Czekierski, Józef - (1777-1827) - biografia

Chirurgia – biografie – Polska - 18-19 w.

Lekarze – biografie – Polska - 18-19 w.

Mowy pogrzebowe polskie - 19 w.



Profesor Irena Lepalczyk / [red. z. Ewa Marynowicz-Hetka, Jacek Piekarski]. – Łódź, 1996

Lepalczyk, Irena - (1916-2003) - biografia

Pedagodzy – biografie – Polska - 20 w.

Pedagogika społeczna - bibliografia

Pedagogika społeczna – biografie – Polska - 20 w.

Pedagogika społeczna - szkolnictwo wyższe – biografie – Polska - 20 w.

Łódź (woj. łódzkie) – nauka – biografie - 20 w.

Koryfeusze polskiego doświadczalnictwa rolniczego / Janusz Socha. – Łódź, 2000

Baraniecki, Marian - (1866-1937) - biografia

Kosiński, Ignacy - (1874-1940) – biografia

Różycki, Karol - (1879-1938) - biografia

Rolnictwo doświadczalne – biografie – Polska - 19-20 w.
W przypadku materiałów pamiętnikarskich, postanowiono, że po nazwie dziedziny twórczości będzie stosowany określnik – historia, np.:
Ja, Fellini / Charlotte Chandler. – Warszawa, 1996
Fellini, Federico (1920-1993) - pamiętniki

Film włoski – historia - od 1945 r. - pamiętniki

Pamiętniki włoskie - od 1945 r.

Reżyserzy – Włochy - od 1945 r. - pamiętniki

Co Pan zaśpiewa doktorze? / Maciej Wójcicki. – Staszów, 2003

Wójcicki, Maciej - (1935- ) - pamiętniki



Endokrynologia – historia – Polska - od 1944 r. - pamiętniki

Lekarze – Polska - od 1944 r. - pamiętniki



Opera – historia – Polska - od 1944 r. - pamiętniki

Pamiętniki polskie - od 1944 r.

Śpiewacy – Polska - od 1944 r. - pamiętniki
Prace w rodzaju „życie i dzieło”, otrzymywać będą hasło typu Nazwa dziedziny + biografie +określnik chronologiczny np.:

Jan Lechoń - zarys życia i twórczości / Wanda Łukszo-Nowakowska. – Warszawa, 1996

Lechoń, Jan (1899-1956) - biografia

Literatura polska – biografie - 20 w.
Określniki – materiały konferencyjne, - materiały pomocnicze dla szkół (wszelkich poziomów), - publicystyka, - szkice, - wydawnictwa dla dzieci, - wydawnictwa dla młodzieży, - wydawnictwa popularne, - źródła wystąpią bezpośrednio po nazwie osobowej, np.:
Gombrowicz, Witold (1904-1969) - szkice
Herling-Grudziński, Gustaw (1919-2000) - materiały konferencyjne
Franciszek z Asyżu (św. ; 1181?-1226) - wydawnictwa dla dzieci
Opracowując katalogi wystaw trzeba jednak pamiętać o ewentualnym dodaniu do nazwy osoby określnika – biografia, - twórczość, - pamiątki itp., gdyż określnik – katalog wystawy użyty bezpośrednio po nazwie osobowej oznacza katalog twórczości plastycznej artysty, nie ma więc zastosowania do innych kategorii osób, np.:
Matejko, Jan (1838-1893) - katalog wystawy

ale:


Matejko, Jan (1838-1893) - pamiątki - katalog wystawy

Mickiewicz, Adam (1798-1855) – twórczość - katalog wystawy

Mozart, Wolfgang Amadeusz (1756-1791) - wydawnictwa i rękopisy – katalog wystawy


5. Literatura podróżnicza cd.
Określnik chronologiczny po temacie Literatura podróżnicza stosowany jest tak, jak w przypadku pamiętników, tzn. odnosi się do czasu opisywanego. Dopuszcza się więc stosowanie szczegółowych określników chronologicznych dla 20 i 21 wieku, np.:

Autobiografie polskich sportowców samotników / Małgorzata Okupnik. – Gniezno, 2005

Alpinizm - literatura polska

Literatura podróżnicza polska – historia - od 1944 r.

Proza polska – tematyka - od 1944 r.

Samotne rejsy - relacje z podróży – historia – Polska - od 1944 r.
Castelele Loarei : note de drum ş evocări din trecutul de glorie şi strălucire al Franţei / Elvira Bogdan. – Bucureşti, 1970
Literatura podróżnicza rumuńska –1944-1989 r. - antologia

Zamki i pałace - Francja - relacje z podróży

Loara (Francja ; dolina) - 1945-1989 r. - relacje z podróży

Moja podróż do Rosji / Antoni Słonimski. – Warszawa, 2005

Słonimski, Antoni (1895-1976) - relacje z podróży

Literatura podróżnicza polska - 1918-1939 r.

ZSRR - 1917-1941 r. - relacje z podróży


Nie będzie się stosować określnika – relacje z podróży po tematach wyrażających rodzaje turystyki (Turystyka rowerowa, Turystyka górska etc.). Tematy tego typu będą służyć do opracowania wydawnictw informacyjnych, poradnikowych, opracowań historycznych.
Temat literatura podróżnicza i określnik – relacje z podróży nie będzie miał zastosowania do opisów wypraw badawczych.
Roczniki antarktyczne / Stanisław Rakusa-Suszczewski. – Warszawa, 2005
Rakusa-Suszczewski, Stanisław (1938- ) - pamiętniki

Badania polarne - Polska - od 1944 r. - pamiętniki

Pamiętniki polskie - od 1944 r.

Antarktyda – badanie – pamiętniki



Antarktyka - badanie - pamiętniki


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość