Strona główna

Krajobraz kujaw


Pobieranie 28.85 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar28.85 Kb.

KRAJOBRAZ KUJAW




Położenie

Granica Kujaw przebiega na lewym brzegu Wisły, od ujścia Skrwy na południu, po ujście Wdy na północy. Dalej na zachód do Koronowa i Nakła po Pakość do linii Noteci. Tam skręca na zachód od tej rzeki, biegnie przez jezioro Trląg, zataczając łuk przecina lasy strzelneńskie, dochodzi do jeziora Skulskiego i górną Notecią biegnie dalej obejmując jezioro Brdowskie, Chodecz i Lubień, aby dojść poprzez Skrwę do Wisły.

Na obszarze Kujaw można spotkać wzniesienia morenowe oraz wały piaszczysto-żwirowe będące częścią krajobrazu polodowcowego przecinanego głębokimi rynnami jeziornymi. Z liczby około 600 jezior największym jest Gopło (2340 ha, dł 24 km, szerokość 0,5-3 km). Wał utworów kredowych - tzw. Garb Kujawski - stanowi w podłożu przedłużenie Gór Świętokrzyskich. Pod utworami lodowcowymi znajdują się złoża soli kuchennej i potasowej, w utworach trzeciorzędowych tkwią pokłady węgla brunatnego. Wysoczyzna Kujawska stanowi obszar prawie bezleśny.



Utworzone z dniem 1 stycznia 1999 roku województwo kujawsko-pomorskie liczy ponad 2.100 tys. mieszkańców i rozciąga się na powierzchni 18 tys. km kw. łącząc ze sobą trzy sąsiadujące dotąd województwa - bydgoskie, toruńskie i włocławskie. Jest regionem położonym w obrębie dwóch podstawowych jednostek geograficznych - Pasa Wielkich Dolin i Pojezierzy, skupiających mniejsze makroregiony: Pojezierze Południowo-Pomorskie, Dolinę Dolnej Wisły, Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką, Pojezierze Chełmińsko-Dobrzyńskie, Pojezierze Wielkopolskie i Nizinę Południowowielkopolską. Osią geograficznej struktury przestrzennej województwa są: równoleżnikowa Pradolina Wisły-Noteci i południkowa Dolina Dolnej Wisły. Obok Wisły, dwie ważne rzeki ( Noteć - dopływ Odry i Brda - dopływ Wisły) tworzą ciągi hydrologiczne integrujące byłe województwa w jeden funkcjonalny region. Największe miasta województwa - Bydgoszcz, Toruń, Włocławek, Grudziądz, oraz świecie położone są nad Wisłą.

Ziemie województwa stanowią łączące się ze sobą fragmenty wielkich krain Pomorza, Wielkopolski i Mazowsza. W jego skład wchodzą cała Ziemia Chełmińska, całe Kujawy, Ziemia Dobrzyńska, a także fragmenty Pomorza Gdańskiego (część Kociewia i Borów Tucholskich), Wielkopolski (część Ziemi Gnieźnieńskiej i Pałuk) oraz Krajny.

Administracyjnie województwo podzielone jest na 19 powiatów ziemskich i 4 miasta na prawach powiatu. Wśród 144 gmin 17 jest miejskich, 34 miejsko-wiejskie i 93 wiejskie. W województwie jest 51 miast i 3.569 miejscowości wiejskich. Siedzibą wojewódzkich władz samorządowych jest Toruń, zaś Urząd Wojewódzki mieści się w Bydgoszczy.

Województwo jest 7 w kraju pod względem zajmowanej powierzchni i stanowi 5, 7% obszaru Polski. Do największych powiatów należą: świecki, włocławski, zaś najmniejszy jest aleksandrowski. Na terenie województwa wykształciły się charakterystyczne zespoły miast: Świecie-Chełmno, Aleksandrów Kujawski-Ciechocinek-Nieszawa oraz Bydgoszcz-Toruń-Inowrocław. Zagospodarowanie dzielących je przestrzeni stworzy im nowe możliwości rozwojowe.

Ludność miejska skupia się przede wszystkim w największych miastach. Obok trzech stolic byłych województw, obejmujących 55% ludności miejskiej, do dużych miast należą Grudziądz i Inowrocław. 16 miast zalicza się do średniej wielkości. Rozmieszczenie ludności na obszarach wiejskich jest bardzo nieregularne. Gęstość zaludnienia waha się od 32 do 164 osób/km. Wśród największych pod względem liczby mieszkańców znajdują się gminy podmiejskie, położone w strefach silniej zurbanizowanych oraz gminy o dużej powierzchni. Dominują gminy powiatów toruńskiego, nakielskiego, inowrocławskie go i bydgoskiego. Najmniejsze gminy położone są w powiatach: aleksandrowskim, lipnowskim, brodnickim i włocławskim.

Pod względem społeczno-gospodarczym województwo kujawsko-pomorskie zajmuje środkowe miejsce w kraju. Bydgoszcz jest potężnym ośrodkiem przemysłowym i wraz z Toruniem, Włocławkiem, Grudziądzem i okręgiem inowrocławskim reprezentuje przemysł chemiczny, maszynowy, spożywczy, tekstylny, celulozowy, mineralny i poligraficzny. Województwo posiada dobrze i równomiernie ukształtowaną sieć drogową z dziewięcioma drogami międzyregionalnymi, w tym dwiema o znaczeniu międzynarodowym. Dobrze rozwinięta jest też sieć linii kolejowych. Województwo ma dogodne połączenia z największymi miastami: Warszawą, Gdańskiem, Szczecinem, Poznaniem, Wrocławiem, Łodzią i Krakowem. Znaczenie regionu wzrośnie wraz z budową autostrady A- 1 oraz dróg ekspresowych. W województwie działa 9 uczelni, siedzibę mają dwa biskupstwa. Najwyższej rangi placówki kultury skupione są w Bydgoszczy i Toruniu. Toruń jest piątym w kraju ośrodkiem zabytkowo-turystycznym, przed Chełmnem i pasem miejscowości Inowrocław - Mogilno. Ciechocinek i Inowrocław są liczącymi się w kraju uzdrowiskami a Pojezierze Brodnickie i Bory Tucholskie rejonami turystyczno-wypoczynkowymi.

We Włocławku działa największa hydroelektrownia na Wiśle, a pod Toruniem funkcjonuje nowoczesny most na budowanej autostradzie Łódź Gdańsk. W Bydgoszczy, Toruniu, Grudziądzu i Inowrocławiu istnieją lotniska cywilne, wojskowe i sportowe.
Gleby

Gleby województwa charakteryzują się dużym zróżnicowaniem pod względem typów i ich przydatności do produkcji rolniczej. Najsłabsze występują w jego północnej części, najlepsze w południowej. Gospodaruje na nich blisko 100 tys. indywidualnych rolników. Intensywna produkcja rolna ma miejsce na Kujawach i Ziemi Chełmińskiej (gleby pszenno-buraczane, hodowla bydła mlecznego i trzody).

Zróżnicowanie krajobrazu, warunków klimatycznych i glebowych jest korzystnym zjawiskiem sprzyjającym nie tylko wszechstronnemu rozwojowi przemysłu i rolnictwa, ale także budowie atrakcyjnego zaplecza turystycznego.

Wśród wielkiej liczby jezior są cztery duże akweny mające wielofunkcyjne znaczenie - jezioro Gopło, Zalew Koronowski i zbiorniki pakoski i włocławski. Walory przyrodnicze i krajobrazowe pozwoliły na prawne uznanie określonych fragmentów województwa Ekologicznym Systemem Obszarów Chronionych. Tworzą go rezerwaty przyrody, pomniki przyrody, obszary chronionego krajobrazu i 9 dużych parków krajobrazowych. 22,5% obszaru województwa pokrywają lasy, najwięcej jest ich w powiatach bydgoskim i tucholskim, wraz ze znacznym obszarem Borów Tucholskich. Elementem spajającym turystycznie południową część województwa jest Szlak Piastowski.

Ziemie wchodzące w skład województwa różnią się cechami etnicznymi. Zamieszkują tu Kujawianie, Pałuczanie, Dobrzyniacy, Lubawianie, Chełminiacy, Kociewiacy, Borowiacy Tucholscy i Krajniacy pielęgnujący swe ludowe tradycje i zwyczaje kulturalne.
Ochrona przyrody

Obszar województwa zajmuje szczególne miejsce w krajowej sieci ekologicznej ECONET -POLSKA. Jej osią jest dolina Wisły stanowiąca korytarz ekologiczny, zaś dolina Noteci jest ciągiem ekologicznym. Obu nadano rangę o międzynarodowym znaczeniu. Ciągami o znaczeniu krajowym uznano doliny. Drwęcy, Brdy, Noteci, Wdy, Skrwy i Wełny.

Obszarami węzłowymi o znaczeniu międzynarodowym są Bory Tucholskie i rejon jeziora Gopła, a do obszarów o znaczeniu krajowym zaliczono lasy włocławsko-gostynińskie oraz rejon Brodnickiego i Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego.

W województwie ustanowiono 74 rezerwaty przyrody, w tym 34 leśne, 12 florystycznych, 12 torfowiskowych, 7 faunistycznych. Wyróżniono 9 parków krajobrazowych i 30 obszarów chronionego krajobrazu o łącznej powierzchni 543 127,9 ha, co stanowi 30,2% ogólnej powierzchni województwa.

W celu ochrony wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego utworzono 5 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych o powierzchni 1 567,7 ha. Są to: "Messy", "Dolina rzeki Ryszki", "Dolina rzeki Sobińska Struga", "Rzeka Prusina", "Słupski Gródek nad Osą". Zewidencjonowano 1708 pomników przyrody, w tym pojedyncze drzewa, grupy drzew, aleje, głazy narzutowe, stanowiska roślin chronionych, źródła. Do obszarów i obiektów prawnie chronionych należą także parki wiejskie i podworskie, liczne strefy ciszy, obszary ochrony uzdrowiskowej wokół Ciechocinka, Inowrocławia i Wieńca Zdroju, a także 6 glebowych powierzchni wzorcowych.

Specyficzną formą ochrony przyrody objęto obszar funkcjonalny "Zielone Płuca Polski" w granicach 3 miast i 8 gmin. a także Leśne Kompleksy Promocyjne: "Bory Tucholskie" i "Lasy Gostynińsko-Włocławskie".
Zagospodarowanie turystyczne

W regionie kujawsko-pomorskim zachowało się kilkadziesiąt zabytków przeszłości - średniowieczne grodziska, architektura romańska z okresu pierwszych Piastów, ludowe budownictwo drewniane, kościoły gotyckie, wiejskie kamienne i drewniane kościoły parafialne, gotyckie zamki, XIV /XV-wieczne mury miejskie, ratusze staromiejskie, renesansowe nekropolie, siedziby szlacheckie, zespoły parkowo-pałacowe. Najcenniejszym zabytkiem kulturowym jest osada kultury łużyckiej sprzed 2.500 lat w rezerwacie archeologicznym w Biskupinie. Do wielu z nich prowadzą wytyczone szlaki turystyczne piesze i rowerowe.

Kulturalny wizerunek regionu tworzą nie tylko trzy dominujące miasta, ale także mniejsze, w których ulokowały się tradycyjnie już z nimi związane imprezy, jak np. w Inowrocławiu ogólnopolskie festiwale - organowy czy szkolnych orkiestr dętych, albo w Ciechocinku festiwal piosenki dzieci i młodzieży specjalnej troski czy kultury cygańskiej. Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny dla dzieci i młodzieży w Ośrodku im. F. Chopina w Szafarni, albo Włocławskie Inspiracje Artystyczne, czy Rypińska Wiosna Teatralna. Bydgoszcz promuje przede wszystkim kulturę muzyczną. w oparciu o Filharmonię Pomorską, Operę Nova i Akademię Muzyczną i przy ogromnym zaangażowaniu działaczy kultury, lokalnych władz, firm sponsorskich i melomanów organizowane są ogromne imprezy muzyczne, jak Międzynarodowy Festiwal i Kongres Musica Antiqua Europae Orientalis, Bydgoski Festiwal Operowy, Bydgoski Festiwal Jazzowy, Międzynarodowe Spotkania Chóralne Arti et Amicitiae", Bydgoskie Impresje Muzyczne, Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Ignacego Paderewskiego. Międzynarodowy Konkurs Młodych Pianistów "Artur Rubinstein in Memoriam" i inne. Niemały dorobek posiadają także środowiska teatralne. muzealne, plastyczne i literackie.

Toruń, nazywany miastem intelektualistów i artystów, upowszechnia przede wszystkim kulturę teatralną i plastyczną. w oparciu o Teatr im. Wilama Horzycy odbywały się tam corocznie od lat Festiwale Teatrów Polski Północnej, zastąpione obecnie przez "Kontakt", imprezę będącą przeglądem dokonań teatralnych zespołów z całej Europy. Ponadto na uwagę zasługują Toruńskie Spotkania Teatrów Lalek. Teatrów Ulicznych, festiwal "Pobocza teatru". Z Toruniem trwale związał się Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych "Camerimage" i wiele innych.

Włocławek słynie z kultywowania tradycji ludowych, promowania artystów w rzemiośle charakterystycznym dla tego regionu, jak rzeźbiarstwo, kowalstwo, garncarstwo, ceramika.

Organizowane są przeglądy amatorskiego ruchu artystycznego, konkursy plastyczne i literackie. Na bogaty i różnorodny dorobek tej sfery życia społecznego złożyły się wysiłki ludzi kultury ze wszystkich jej dziedzin, także tych nie wymienianych na afiszach, licznych pracowników domów kultury, klubów bibliotek, kin, prywatnych galerii artystycznych, stowarzyszeń kulturalnych regionu.

Niemałe znaczenie w życiu społeczności wojewódzkiej mają dokonania sportowców sławiących region sukcesami na boiskach koszykówki i siatkówki, stadionach lekkoatletycznych, żużlowych, hokeja na trawie, w sportach wodnych.

Województwo kujawsko-pomorskie prezentuje wysoki potencjał gospodarczy i społeczny sytuujący je wśród najlepiej rozwiniętych obszarów kraju z perspektywami dalszego rozwoju u progu XXI wieku.
Turystyka jest ważnym czynnikiem wpływającym na rozwój województwa kujawsko-pomorskiego. Posiada ono bowiem zarówno walory przyrodnicze, jak i najznakomitsze zabytki kulturowe określające wysoką atrakcyjność turystyczną tego regionu. Szczególne szanse stwarza rozwijanie czterech rodzajów turystyki: krajoznawczej, proekologicznej (w tym agroturystyki), kongresowej (związanej z przyjazdami dot. prowadzenia interesów oraz uczestnictwem w imprezach kulturalnych o znaczeniu międzynarodowym i krajowym - festiwale w Bydgoszczy i Toruniu) oraz funkcji uzdrowiskowej (Ciechocinek, Inowrocław, Wieniec Zdrój). Od kilku lat notuje się systematyczny wzrost ruchu turystycznego w trzech dawnych województwach, tworzących obecnie kujawsko-pomorskie. W 1997 r. Iiczba korzystających z nocIegów w obiektach turystycznych wyniosła 460 tys. (3,7% wielkości krajowej), z czego na trzy największe miasta przypadło 225 tys. (w tym. 51 tys. turystów zagranicznych). Na pozostałym obszarze województwa największa Iiczba korzystających z noclegów przypadła na powiat bydgoski (32 tys. osób), aleksandrowski, w tym głównie Ciechocinek (24,6 tys.), tucholski (23,5 tys.) i świecki (23,2 tys.). W 1997 roku dysponowano przeszło 27 tys. miejsc noclegowych (3,6% w kraju) w 401 obiektach turystycznych. Miejsca całoroczne stanowiły 31%, z czego 42% przypadało na Bydgoszcz, Toruń i Włocławek. Zasoby hotelowe w tych miastach to 2652 miejsca w 28 obiektach. Poza tymi miastami najwięcej miejsc noclegowych oferuje się w powiatach: bydgoskim, tucholskim, brodnickim i świecKim. Baza noclegowa zasilana jest od niedawna przez kwatery agroturystyczne w ponad 180 gospodarstwach (ok. 700 miejsc). Województwo dysponuje także niemałą bazą uzdrowiskową (4,8 tys. miejsc, co stanowi 15,7% zasobów krajowych). Ciechocinek skupia 59,7% Iiczby miejsc uzdrowiskowych w województwie, Inowrocław 34%, a Wieniec Zdrój - 6,3%. W ostatnich Iatach nastęPuje szybki rozwój bazy gastronomicznej, szczególnie wzdłuż głównych dróg tranzytowych, przy których powstaje również najwięcej stacji paliw i urządzeń obsługi motoryzacji. Informacją oraz promowaniem walorów województwa zajmuje się Regionalna Agencja Promocji Turystyki w Bydgoszczy oraz Iiczne oddziały PTTK, a także społeczne stowarzyszenia i organizacje związane z turystyką kwalifikowaną.

Bibliografia:

  1. J. Kondracki: ‘Geografia regionalna Polski’; Wyd. Naukowe PWN; Warszawa 2000r.

  2. P. Libner, G. Stefaniak ‘Geografia Polski’ Wyd. Kram; Warszawa 1997

  3. Encyklopedia Wiedzy ‘Wiem! Nauka- Przyroda- Świat’ s.121-123

x60


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość