Strona główna

Kryteria ocen z historii w kl. II


Pobieranie 136.83 Kb.
Data17.06.2016
Rozmiar136.83 Kb.
KRYTERIA OCEN Z HISTORII W KL. II

  1. Polska i świat w XII – XIV wieku

Ocena dopuszczająca:

  • uczeń poprawnie posługuje się terminami: krucjata, krzyżowcy, Lewant, zakony rycerskie

  • prawidłowo sytuuje na osi czasu okres wypraw krzyżowych

  • wymienia zakony rycerskie założone podczas krucjat: joannitów, templariuszy i Krzyżaków

  • lokalizuje na mapie Palestynę

  • poprawnie posługuje się terminami: statut, senior, princeps

  • wskazuje na mapie dzielnice Polski: Małopolskę, Wielkopolskę, Mazowsze, Śląsk, Pomorze Gdańskie, Pomorze Zachodnie

  • podaje wydarzenie, które rozpoczęło rozbicie dzielnicowe (testament Bolesława Krzywoustego 1138r.)

  • podaje rok bitwy pod Legnicą – 1241 r.

  • poprawnie posługuje się terminami: jarłyk, haracz, chan

  • wymienia tereny w Europie, które atakowali Tatarzy

  • podaje rok sprowadzenia Krzyżaków do Polski 1226 r.

  • wskazuje na mapie tereny państwa krzyżackiego

  • wymienia plemiona podbite przez Krzyżaków: Prusów i Jaćwingów

  • wskazuje na mapie Malbork

  • podaje lata wydarzeń: koronacja Przemysła II – 1295 r., Wacława II – 1300 r., Władysława Łokietka – 1320 r.

  • wymienia książąt piastowskich dążących do połączenia ziem polskich: Henryka Probusa, Przemysła II, Władysława Łokietka

  • wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Władysława Łokietka

  • podaje lata wydarzeń: 1335 r. – zjazd w Wyszehradzie, 1343 r. – pokój w Kaliszu z Krzyżakami, 1364r. – ufundowanie Akademii Krakowskiej, 1370 r. – śmierć Kazimierza Wielkiego

  • poprawnie posługuje się terminami: przywilej składu, prawo przymusu drogowego, poradlne

  • wymienia reformy gospodarcze wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego

  • wskazuje na mapie państwo Kazimierza Wielkiego


Ocena dostateczna:

  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • uczeń podaje lata wydarzeń: 1095 r. – synod w Clermont, 1096 r. – pierwsza krucjata, 1291 r. – upadek twierdzy Akka

  • przedstawia w porządku chronologicznym najważniejsze wydarzenia związane z wyprawami krzyżowymi

  • wskazuje co najmniej jedną przyczynę oraz jeden skutek wypraw krzyżowych

  • omawia przyczyny i skutki konfliktów wewnętrznych trwających podczas rozbicia dzielnicowego

  • wymienia synów Bolesława Krzywoustego oraz przyznane im ziemie

  • przedstawia najważniejsze przemiany gospodarcze w Polsce w XIII w.

  • przedstawia dokonania postaci: Czyngis-chana, Henryka Pobożnego

  • wskazuje na mapie zasięg terytorialny państwa Mongołów podaje co najmniej jeden skutek najazdu tatarskiego na Polskę

  • omawia rozwój terytorialny państwa zakonnego

  • podaje korzyści i zagrożenia wynikające z osiedlenia się Krzyżaków w Prusach

  • poprawnie posługuje się terminami: starosta, grosz praski

  • przedstawia przyczyny podejmowania prób zjednoczenia ziem polskich

  • omawia znaczenie koronacji Władysława Łokietka w Krakowie dla integracji państwa polskiego

  • opisuje próby odzyskania przez Władysława Łokietka Pomorza Gdańskiego

  • charakteryzuje politykę zagraniczną Kazimierza Wielkiego

  • określa przyczyny i skutki ekspansji na tereny Rusi Halickiej

  • omawia wkład Kazimierza Wielkiego w umocnienie państwa polskiego pod względem politycznym
    i gospodarczym


Ocena dobra:

  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • uczeń omawia przyczyny wypraw krzyżowych

  • podaje lata wydarzeń: 1099 r. – zdobycie przez krzyżowców Jerozolimy, 1202–1204 – czwarta krucjata, zdobycie Bizancjum przez krzyżowców

  • wskazuje na mapie Królestwo Jerozolimskie

  • podaje lata wydarzeń: 1180 r. – zjazd w Łęczycy, 1227 r. – zjazd w Gąsawie

  • wskazuje tereny utracone przez książąt piastowskich w czasie rozbicia dzielnicowego, m.in. Pomorze Szczecińskie, ziemię lubuską, drohiczyńską i chełmińską

  • wymienia grupy społeczne, które dążyły do przywrócenia jedności państwa polskiego

  • podaje rok bitwy nad rzeką Kałką – 1223 r. i przedstawia skutki tego starcia

  • opisuje zasady organizacji państwa mongolskiego

  • wymienia skutki najazdów tatarskich na państwa europejskie

  • wyjaśnia pochodzenie określenia Tatarzy

  • wyjaśnia przyczyny sprowadzenia Krzyżaków do Polski

  • charakteryzuje zamek w Malborku jako przykład średniowiecznej fortyfikacji

  • wskazuje, jaki wpływ mieli rycerze zakonni na rozwój gospodarczy podbitych ziem polskich

  • omawia okoliczności zajęcia przez Krzyżaków Pomorza Gdańskiego

  • wskazuje etapy jednoczenia ziem polskich na przełomie XIII i XIV w.

  • omawia zmiany gospodarcze i administracyjne wprowadzone za panowania Wacława II

  • omawia konflikty państwa polskiego z Krzyżakami i Czechami

  • przedstawia okoliczności i przebieg bitwy pod Płowcami w 1333 r.

  • podaje lata wydarzeń: 1366 r. – podbój Rusi Halickiej, 1348 r. – pokój w Namysłowie

  • wskazuje cele polityki Kazimierza Wielkiego związane z umacnianiem pozycji państwa polskiego

  • opisuje działania dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego mające na celu zakończenie sporów
    z Czechami i Krzyżakami

  • podaje przykłady miejscowości, w których wybudowano Orle Gniazda

Ocena bardzo dobra:

  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • uczeń przedstawia zasady funkcjonowania zakonów rycerskich

  • porównuje uzbrojenie i sposób walki rycerzy europejskich z wyposażeniem oraz taktyką walki saracenów

  • omawia pozytywne i negatywne skutki wypraw krzyżowych

  • omawia przyczyny i skutki odstąpienia od zasady senioratu

  • omawia przemiany gospodarcze na ziemiach polskich – rozwój osadnictwa i rzemiosła, wydobycie złota, srebra oraz ołowiu, wybudowanie kopalni soli w Bochni i Wieliczce

  • szczegółowo omawia znaczenie oraz skutki bitwy pod Legnicą

  • określa przyczyny sukcesów militarnych Mongołów

  • charakteryzuje stosunek Europejczyków do Mongołów

  • przedstawia genezę powstania zakonu krzyżackiego

  • omawia etapy budowy państwa zakonnego

  • wymienia przyczyny sukcesów militarnych i gospodarczych państwa krzyżackiego

  • wyjaśnia znaczenie pojęcia komturia

  • prezentuje dokonania Władysława Łokietka w procesie jednoczenia ziem polskich

  • wymienia tereny wchodzące w skład państwa polskiego za panowania Przemysła II, Wacława II
    i Władysława Łokietka

  • opisuje przyczyny i przebieg buntu możnowładców pod wodzą wójta Alberta

  • określa rolę Polski na arenie międzynarodowej

  • wyjaśnia znaczenie sojuszy zawartych przez Polskę z Danią i Węgrami

  • charakteryzuje znaczenie podboju Rusi Halickiej dla rozwoju gospodarczego państwa polskiego

  • omawia reformy wprowadzone przez Kazimierza Wielkiego i ich znaczenie dla unifikacji i rozwoju gospodarczego ziem polskich

  • prezentuje politykę Kazimierza Wielkiego wobec Żydów

  • przedstawia rozwój terytorialny państwa Kazimierza Wielkiego



  1. Społeczeństwo średniowiecza

Ocena dopuszczająca:

  • poprawnie posługuje się terminami: wasal, senior, suzeren, lenno, system feudalny, stan, społeczeństwo stanowe, monarchia patrymonialna, hołd lenny

  • wymienia stany: rycerstwo, duchowieństwo, mieszczaństwo i chłopów

  • podaje cechy charakterystyczne kultury rycerskiej

  • przedstawia przebieg hołdu lennego oraz pasowania na rycerza

  • poprawnie posługuje się terminami: lokacja, sołtys, ława, wolnizna, dwupolówka, trójpolówka, metoda wypaleniskowa

  • wymienia wynalazki i ulepszenia w rolnictwie wprowadzone w XII–XIV w.

  • omawia etapy zakładania wsi na prawie niemieckim

  • poprawnie posługuje się terminami: patrycjat, pospólstwo, plebs, rada miejska, burmistrz, ława, cech, czeladnik

  • wymienia warstwy społeczne w miastach średniowiecznych

  • wyjaśnia, jakie funkcje pełniły w średniowiecznym mieście: ratusz, pręgierz, rynek, targowisko, mury

  • podaje elementy obronne średniowiecznego miasta

  • podaje lata soboru w Konstancji: 1414–1418

  • poprawnie posługuje się terminami: duchowieństwo, benedyktyni, cystersi, ruchy heretyckie, inkwizycja, zakony żebracze

  • wyjaśnia wyrażenie „benedyktyńska praca”

  • wskazuje na mapie najpopularniejsze w średniowieczu miejsca pielgrzymek – Rzym
    i Santiago de Compostela

  • poprawnie posługuje się terminami: uniwersytet, scholastyka, sztuki wyzwolone

  • wymienia średniowieczne wzorce osobowe: ascety, rycerza, władcy

  • poprawnie posługuje się terminami: portal, prezbiterium, przypora, inicjał, miniatura, Biblia pauperum

  • wymienia cechy charakterystyczne dla stylu romańskiego i gotyckiego


Ocena dostateczna:

  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • wyjaśnia zasady funkcjonowania systemu feudalnego

  • określa powiązania tworzące drabinę feudalną społeczeństwa średniowiecznego

  • omawia pozycję prawną i majątkową stanu rycerskiego

  • podaje przyczyny rozwoju kolonizacji wiejskiej

  • charakteryzuje zajęcia i życie codzienne chłopów w średniowieczu

  • tłumaczy, na czym polegała lokacja miasta na prawie magdeburskim

  • przedstawia warunki życia codziennego w średniowiecznym mieście

  • przedstawia dokonania postaci: Benedykta z Nursji, św. Franciszka z Asyżu, św. Dominika Guzmana

  • wymienia średniowieczne ruchy heretyckie: waldensów i albigensów

  • przedstawia dokonania św. Tomasza z Akwinu

  • wyjaśnia, dlaczego kultura średniowiecza określana jest mianem uniwersalnej

  • omawia znaczenie łaciny w średniowiecznej Europie

  • wymienia przykładowe zabytki romańskie i gotyckie na ziemiach polskich

  • wyjaśnia, w jaki sposób kopiowano i ozdabiano księgi w średniowieczu

Ocena dobra:

  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • tłumaczy, na czym polegała zasada „Wasal mojego wasala nie jest moim wasalem”

  • przedstawia pozycję społeczną duchowieństwa, rycerstwa, chłopów i mieszczan

  • wymienia obowiązki i uprawnienia sołtysa

  • tłumaczy pochodzenie nazw miejscowości, takich jak Środa, Piątek, Wola, Piekary, Kowale

  • omawia kompetencje wójta, rady miejskiej i burmistrza

  • wyjaśnia, co oznaczało powiedzenie: „Powietrze miejskie czyni wolnym”

  • wyjaśnia wpływ zakonów na gospodarkę i kulturę w społeczeństwie średniowiecznym

  • określa przyczyny i skutki utworzenia zakonów żebraczych

  • porównuje zakony żebracze z zakonami rycerskimi

  • wymienia najstarsze ośrodki zakonne na ziemiach polskich

  • wskazuje na mapie tereny europejskie, na których organizowano w średniowieczu krucjaty

  • przedstawia postacie, które w kulturze europejskiej uznaje się za wzorce: Szymona Słupnika, Rolanda, Karola Wielkiego

  • omawia cechy charakterystyczne kultury rycerskiej, dworskiej i ludowej

  • wymienia pierwsze europejskie uniwersytety i omawia ich rolę dla rozwoju nauki w średniowieczu

  • porównuje styl romański ze stylem gotyckim

  • wskazuje na mapie państwa, w których znajduje się najwięcej zabytków romańskich i gotyckich

  • podaje przykłady średniowiecznych budowli świeckich

Ocena bardzo dobra:

  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • wyjaśnia mechanizmy powstania i funkcjonowania systemu feudalnego

  • na przykładzie państwa polskiego zjednoczonego przez Władysława Łokietka przedstawia cechy monarchii stanowej

  • omawia różnice pomiędzy monarchią patrymonialną a monarchią stanową

  • wyjaśnia, dlaczego trójpolówka była skuteczniejszą metodą uprawy ziemi niż dwupolówka gospodarka wypaleniskowa

  • przedstawia znaczenie kolonizacji wiejskiej dla rozwoju gospodarczego Polski w XIII–XIV w.

  • porównuje życie codzienne mieszczan o różnym statusie społecznym

  • charakteryzuje sytuację materialną duchowieństwa w średniowieczu i wskazuje źródła majątku Kościoła

  • charakteryzuje poglądy wyznawane przez albigensów i waldensów

  • uzasadnia, dlaczego działalność ruchów heretyckich wywołała sprzeciw Kościoła

  • charakteryzuje średniowieczne wzorce osobowe

  • określa rolę kobiet w średniowieczu na przykładzie Eleonory Akwitańskiej i Jadwigi Śląskiej

  • ocenia znaczenie działalności ojców Kościoła i św. Tomasza z Akwinu

  • wyjaśnia genezę architektury romańskiej

  • omawia znaczenie Biblii pauperum dla upowszechniania zasad religii chrześcijańskiej

  • tłumaczy, dlaczego polskie budownictwo w stylu romańskim nie rozwinęło się w tak wysokim stopniu jak w Europie Zachodniej



  1. U SCHYŁKU ŚREDNIOWIECZA

Ocena dopuszczająca:

  • uczeń podaje lata wydarzeń: 1374 r. – nadanie przywileju w Koszycach, 1385 r. – unia polsko-litewska w Krewie, 1401 r. – unia w Wilnie, 1413 r. – unia w Horodle

  • poprawnie posługuje się terminami: przywilej, unia, unia personalna, bojarzy

  • wymienia postanowienia unii w Krewie i Horodle

  • wskazuje na mapie Królestwo Polskie, Wielkie Księstwo Litewskie, państwo zakonu krzyżackiego, Węgry

  • podaje lata wydarzeń: 15 lipca 1410 r. – bitwa pod Grunwaldem, 1411 r. – pierwszy pokój toruński, 1414–1418 – sobór w Konstancji

  • wskazuje na mapie Czerwińsk, Grunwald, Malbork, Toruń

  • wymienia postanowienia pokoju toruńskiego z 1411 r.

  • podaje lata wydarzeń: 1337–1453 – wojna stuletnia

  • tłumaczy pojęcie „czarna śmierć”

  • podaje niektóre skutki epidemii dżumy w XIV w.

  • wymienia powstania ludowe, które wybuchły na terenie Francji i Anglii w XIV i XV w.

  • wskazuje na mapie państwa biorące udział w wojnie stuletniej

  • podaje lata wydarzeń: 1444 r. – bitwa pod Warną, 1453 r. – zdobycie Konstantynopola

  • poprawnie posługuje się terminami: sułtan, janczarzy, car

  • wskazuje na mapie: imperium osmańskie, Konstantynopol, Warnę, Wielkie Księstwo Moskiewskie

  • podaje lata wydarzeń: 1440 r. – powstanie Związku Pruskiego, 1454 r. – początek wojny trzynastoletniej, 1454 r. – bitwa pod Chojnicami, 1462 r. – bitwa pod Świecinem, 1466 r. – drugi pokój toruński

  • poprawnie posługuje się terminem stan szlachecki

  • wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski w wyniku podpisania drugiego pokoju toruńskiego

  • kojarzy dokonania postaci: Wita Stwosza, Marcina Króla, Wojciecha z Brudzewa, Mikołaja Kopernika, Pawła Włodkowica, Jana Ostroroga

  • wymienia najsłynniejsze przykłady sztuki gotyckiej w Polsce: m.in. ołtarz Wita Stwosza, Bazylikę Mariacką w Gdańsku, Barbakan w Krakowie, ratusz w Toruniu


Ocena dostateczna:

  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • uczeń przedstawia dokonania postaci: Mendoga, Ludwika Andegaweńskiego, Giedymina, Jadwigi, Władysława Jagiełły, Witolda

  • na podstawie drzewa genealogicznego wskazuje pokrewieństwo między Piastami, Andegawenami
    i Jagiellonami

  • podaje przyczyny i skutki wstąpienia Władysława Jagiełły na tron polski

  • przedstawia dokonania postaci: Ulricha von Jungingena, Zawiszy Czarnego, Mikołaja Trąby, Pawła Włodkowica

  • wyjaśnia przyczyny wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

  • omawia udział Polaków na soborze w Konstancji

  • wymienia skutki wielkiej wojny z Krzyżakami

  • przedstawia dokonania postaci: Joanny d’Arc, Jana Husa, Johna Balla, Johna Wiklefa, Jana Żiżki

  • przedstawia co najmniej jedną przyczynę i jeden skutek wojny stuletniej

  • wyjaśnia skutki wprowadzenia broni palnej i armii zaciężnej

  • omawia główne założenia husytyzmu

  • przedstawia dokonania postaci: Władysława III Warneńczyka, Jana Hunyadyego, Dymitra Dońskiego, Iwana III Srogiego, Iwana IV Groźnego

  • wyjaśnia skutki zdobycia Konstantynopola przez Turków

  • przedstawia dokonania postaci: Jana Bażyńskiego, Piotra Dunina, Kazimierza Jagiellończyka

  • omawia znaczenie armii zaciężnej w wojnie trzynastoletniej

  • omawia znaczenie odnowienia Akademii Krakowskiej w 1400 r.

  • wyjaśnia, dlaczego okres panowania Kazimierza Jagiellończyka nazywany jest złotą jesienią polskiego średniowiecza

Ocena dobra:

  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • uczeń omawia okoliczności wstąpienia na tron polski Ludwika Andegaweńskiego

  • opisuje okoliczności zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewie

  • wskazuje korzyści i zagrożenia wynikające z zawarcia unii polsko-litewskiej

  • przedstawia przebieg działań wojennych w czasie wielkiej wojny z zakonem w latach 1409–1411

  • omawia przebieg bitwy pod Grunwaldem

  • wymienia podstawowe elementy uzbrojenia rycerzy z początku XV w.

  • opisuje uzbrojenie lekkiej jazdy litewskiej biorącej udział w bitwie pod Grunwaldem

  • wymienia najważniejsze tezy przedstawione przez Pawła Włodkowica na soborze

  • wskazuje na mapie główne kierunki rozprzestrzeniania się „czarnej śmierci”

  • omawia skutki epidemii dżumy

  • wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się walki podczas wojny stuletniej oraz buntów chłopskich

  • wyjaśnia, dlaczego Jana Husa spalono na stosie

  • wymienia czynniki, które decydowały o sile militarnej imperium tureckiego

  • wskazuje na mapie kolejne ziemie podbijane przez Turków w Europie

  • omawia przebieg bitwy pod Warną

  • wyjaśnia, z jakiego powodu po klęsce Konstantynopola wyznawcy prawosławia zaczęli nazywać Moskwę trzecim Rzymem

  • wymienia przyczyny i skutki wojny trzynastoletniej

  • wyjaśnia, dlaczego szlachta i mieszczanie mieszkający w Prusach dążyli do przyłączenia ich ziem do Polski

  • wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew wojny trzynastoletniej

  • podaje nazwy ziem odzyskanych przez Królestwo Polskie na mocy pokoju toruńskiego z 1466 r.

  • wymienia zmiany, które zaszły w sytuacji międzynarodowej Polski po wojnie trzynastoletniej

  • wymienia cechy charakterystyczne rzeźby średniowiecznej na przykładzie piety i Pięknej Madonny

  • wskazuje na mapie tereny, na których powstało najwięcej budowli w stylu gotyckim

Ocena bardzo dobra:

  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • uczeń charakteryzuje sytuację Polski i Litwy w drugiej połowie XIV w.

  • przedstawia rozwój terytorialny i polityczny państwa litewskiego w XII i XIV w.

  • ocenia panowanie Jadwigi i Władysława Jagiełły

  • wyjaśnia, dlaczego unia polsko-litewska była odnawiana w Wilnie w 1401 r. i w Horodle w 1413 r.

  • opisuje skutki unii w Krewie dla sytuacji międzynarodowej Litwy

  • charakteryzuje sytuację państwa polsko-litewskiego na przełomie XIV i XV w.

  • ocenia udział Pawła Włodkowica w obradach soboru w Konstancji

  • wymienia przyczyny i następstwa wojny stuletniej

  • omawia przyczyny wystąpień ludowych na terenie Francji i Anglii w XIV i XV w.

  • charakteryzuje nowe techniki walki wprowadzone w XV w.: zastosowanie broni palnej, walka taborem, uformowanie armii zaciężnej

  • przedstawia przyczyny i przebieg powstania husytów w Czechach

  • porównuje oddziały janczarów z oddziałami piechoty europejskiej

  • uzasadnia, dlaczego upadek Konstantynopola jest uznawany za jedną z granicznych dat średniowiecza

  • ocenia konsekwencje, jakie miały dla Polski i Litwy powstanie imperium osmańskiego oraz zjednoczenie ziem ruskich

  • omawia poszczególne etapy wojny trzynastoletniej

  • porównuje działania wielkiej wojny z zakonem prowadzonej przez Władysława Jagiełłę do działań zbrojnych prowadzonych podczas wojny trzynastoletniej

  • ocenia znaczenie przywilejów nadanych w czasie wojny trzynastoletniej stanowi szlacheckiemu

  • wyjaśnia, na czym polega wartość historyczna i kulturowa ołtarza Wita Stwosza

  • omawia dokonania sławnych absolwentów Akademii Krakowskiej




  1. NARODZINY NOWOŻYTNEGO ŚWIATA


Ocena dopuszczająca:


  • uczeń wskazuje na mapie tereny zamieszkałe przez Azteków, Majów i Inków

  • wymienia najważniejsze ośrodki cywilizacyjne rdzennych mieszkańców Ameryki

  • podaje lata wydarzeń: 1498 r. – odkrycie morskiej drogi do Indii, 1492 r. – dotarcie do Ameryki przez Krzysztofa Kolumba, 1519–1522 – wyprawa dookoła świata Ferdynanda Magellana

  • przedstawia dokonania postaci: Henryka Żeglarza, Bartłomieja Diaza, Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

  • poprawnie posługuje się terminami: astrolabium, karawela, kompas, busola

  • wskazuje na mapie szlaki wypraw najważniejszych odkrywców – Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana

  • poprawnie posługuje się terminem konkwistador

  • wymienia skutki odkryć geograficznych dla rdzennych mieszkańców Ameryki

  • wskazuje na mapie szlaki handlowe tworzące tzw. złoty trójkąt

  • poprawnie posługuje się terminami: kompania handlowa, praca nakładcza, manufaktura, kapitalizm

  • wyjaśnia, kim byli korsarze

  • przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Kopernika, Leonarda da Vinci, Galileusza, Giordana Bruna, Michała Anioła, Erazma z Rotterdamu, Jana Gutenberga

  • poprawnie posługuje się terminami: mecenas, renesans, odrodzenie, humanizm

  • podaje przykłady dzieł artystów epoki odrodzenia

  • określa, w którym państwie narodził się renesans

  • podaje lata wydarzeń: 1517 r. – wystąpienie Marcina Lutra, początek reformacji, 1534 r. – powstanie Kościoła anglikańskiego, 1536 r. – ogłoszenie doktryny przez Jana Kalwina, 1555r. - podpisanie pokoju w Augsburgu

  • przedstawia dokonania postaci: Marcina Lutra, Jana Kalwina, Henryka VIII

  • poprawnie posługuje się terminami: symonia, odpust, nepotyzm, reformacja, luteranizm, protestanci, kalwinizm, arianie

  • podaje rok zwołania soboru trydenckiego – 1545 r.

  • poprawnie posługuje się terminami: inkwizycja, indeks ksiąg zakazanych, jezuici, nuncjusz, kongregacja

  • porównuje wnętrze zboru protestanckiego z wystrojem kościoła katolickiego


Ocena dostateczna:


  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • uczeń omawia najważniejsze osiągnięcia techniczne cywilizacji prekolumbijskich

  • wymienia co najmniej dwie przyczyny wielkich odkryć geograficznych

  • przedstawia dokonania postaci: Ferdynanda Corteza, Francisca Pizarra, Montezumy, Atahualpy

  • przedstawia następstwa odkryć geograficznych dla gospodarki Europy

  • wymienia najważniejsze zmiany gospodarcze spowodowane odkryciami geograficznymi, m.in.: rozwój handlu, zwiększenie produkcji, zmiany w rolnictwie

  • tłumaczy, na czym polegała praca nakładcza

  • omawia znaczenie założenia kompanii handlowych dla rozwoju wymiany towarowej między Europą a Afryką, Azją i Ameryką

  • tłumaczy znaczenie wynalezienia druku dla rozwoju renesansowej nauki

  • wymienia cechy charakterystyczne architektury renesansu

  • podaje przykłady inspiracji sztuką antyczną w architekturze i dziełach renesansowych artystów

  • wymienia przyczyny reformacji

  • prezentuje główne nurty ruchu reformacyjnego

  • omawia najważniejsze skutki reformacji

  • omawia główne zasady działalności zakonu jezuitów

  • wymienia zmiany wprowadzone w Kościele katolickim w wyniku soboru trydenckiego

  • przedstawia przyczyny i skutki wojny trzydziestoletniej

Ocena dobra:


  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • uczeń przedstawia system wierzeń Azteków

  • omawia funkcjonowanie poczty i sieci dróg w państwie Inków

  • opisuje przebieg wypraw wielkich odkrywców: Vasco da Gamy, Krzysztofa Kolumba, Ferdynanda Magellana

  • omawia zasługi, jakie mieli dla rozwoju żeglarstwa Henryk Żeglarz, Ferdynand Aragoński i Izabela Kastylijska

  • wyjaśnia, dlaczego Hiszpania i Portugalia miały największy udział w wielkich odkryciach geograficznych

  • przedstawia dokonania postaci: Ameriga Vespucciego, Paola Toscanellego

  • wymienia etapy podboju państwa Azteków i Inków

  • wyjaśnia przyczyny powstania kolonii w Ameryce

  • wskazuje tereny zajęte przez Hiszpanów i Portugalczyków

  • podaje przyczyny zmniejszenia się liczby rdzennych mieszkańców Ameryki w XVI w.

  • omawia zmiany, jakie zaszły w handlu w wyniku odkryć geograficznych

  • wyjaśnia przyczyny wprowadzenia pracy nakładczej

  • przedstawia zmiany w rolnictwie spowodowane wzrostem wymiany handlowej

  • wyjaśnia sens stwierdzenia: „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”

  • omawia rolę uniwersytetów w rozwoju nauki w odrodzeniu

  • tłumaczy, na czym polegał mecenat

  • podaje tytuły najsłynniejszych dzieł włoskiego renesansu

  • podaje główne tezy głoszone przez Marcina Lutra i Jana Kalwina

  • charakteryzuje wyznania protestanckie: luteranizm, kalwinizm, anglikanizm

  • wskazuje na mapie państwa, w których reformacja miała największy zasięg

  • wyjaśnia, kim byli arianie

  • tłumaczy znaczenie zasady „czyj kraj, tego religia”

  • opisuje sytuację w Kościele katolickim w XVI w.

  • wymienia zadania inkwizycji w walce z reformacją

  • wyjaśnia, w jakim celu sporządzono indeks ksiąg zakazanych

  • omawia reformy wprowadzone w Kościele katolickim po soborze trydenckim

Ocena bardzo dobra:


  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • uczeń uzasadnia, dlaczego Majowie są określani przez niektórych uczonych Grekami Ameryki

  • wskazuje cechy charakterystyczne sztuki prekolumbijskiej

  • szczegółowo omawia przyczyny wielkich odkryć geograficznych

  • ocenia, jaki wpływ na odkrycia geograficzne miał rozwój kartografii i nawigacji

  • omawia postanowienia traktatu w Tordesillas

  • charakteryzuje wymianę handlową pomiędzy Ameryką, Europą i Afryką na szlaku tzw. złotego trójkąta

  • omawia funkcjonowanie europejskich kolonii w Ameryce

  • charakteryzuje podział gospodarczy kontynentu europejskiego: państwa na zachód od Łaby specjalizujące się w handlu i rzemiośle, państwa na wschód od Łaby – zdominowane przez rolnictwo

  • wymienia korzyści, jakie niosło za sobą wprowadzenie do użytku weksli i banknotów

  • tłumaczy znaczenie określenia, że gospodarka w epoce kolonialnej zaczęła mieć charakter globalny

  • wymienia najsłynniejszych mecenasów włoskiego odrodzenia

  • charakteryzuje humanizm jako nowy nurt w filozofii i kulturze

  • wskazuje podobieństwa oraz różnice pomiędzy sztuką średniowiecza i renesansu

  • omawia organizację kościołów protestanckich

  • przedstawia gospodarcze skutki ruchu reformacyjnego

  • ocenia, jaki wpływ na rozpowszechnienie idei reformacji miało wynalezienie druku

  • charakteryzuje ideologiczne założenia wystroju wnętrz zboru protestanckiego i kościoła katolickiego

  • ocenia rolę jezuitów w walce z reformacją

  • przedstawia postać Ignacego Loyoli

  • omawia przyczyny, przebieg i skutki wojny trzydziestoletniej



  1. RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU


Ocena dopuszczającą:


  • uczeń poprawnie posługuje się terminami: szlachta, magnaci, szlachta zagrodowa, gołota, senat, sejmik, poseł, instrukcje poselskie, sejm walny, izba poselska, marszałek, konstytucje sejmowe, veto, kanclerz, podskarbi, hetman, ruch egzekucyjny, królewszczyzny, wojsko kwarciane

  • wymienia trzy stany sejmujące

  • poprawnie posługuje się terminami: folwark, pańszczyzna

  • wymienia produkty eksportowane z Polski w XV–XVII w.

  • podaje nazwy towarów importowanych do Polski w XV–XVII w.

  • wskazuje na mapie główne ośrodki handlowe na ziemiach polskich

  • podaje lata wydarzeń: 1515 r. – układ z Habsburgami, 1525 r. – hołd pruski

  • wskazuje na mapie państwa, w których na przełomie XV i XVI w. władzę sprawowali Jagiellonowie

  • lokalizuje na mapie kraje, z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny za panowania Zygmunta Starego

  • podaje najważniejsze wydarzenia z wojny z Moskwą

  • podaje lata wydarzeń: 1563–1570 – wojna o Inflanty, 1569 – unia lubelska, 1572 – bezpotomna śmierć Zygmunta Augusta

  • poprawnie posługuje się terminami: unia realna i unia personalna

  • wskazuje na mapie Carstwo Rosyjskie, ziemie włączone na mocy unii lubelskiej do Korony

  • lokalizuje na mapie tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego i ziemie Korony

  • przedstawia dokonania postaci: Mikołaja Kopernika, Macieja z Miechowa, Marcina Kromera, Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, Szymona Szymonowica, Andrzeja Frycza Modrzewskiego

  • wskazuje wpływy włoskiego renesansu na kulturę polską

  • wymienia przykładowe dzieła sztuki renesansowej w Polsce

  • podaje lata wydarzeń: 1570 r. – ugoda w Sandomierzu, 1573 r. – konfederacja warszawska, 1596 r. – unia brzeska, 1602 r. – założenie Akademii Rakowskiej

  • poprawnie posługuje się terminami: bracia polscy, konfederacja, grekokatolicy

  • wyjaśnia, kim byli arianie

  • podaje lata wydarzeń: 1572 r. – śmierć Zygmunta Augusta, 1573 r. – pierwsza wolna elekcja, 1575 r.

– elekcja Stefana Batorego, 1577 r. – początek wojny o Inflanty, 1582 r. – rozejm w Jamie Zapolskim

  • poprawnie posługuje się terminami: konfederacja, interreks, sejm konwokacyjny, sejm elekcyjny, sejm koronacyjny, artykuły henrykowskie, pacta conventa, piechota wybraniecka

  • wskazuje na mapie: Inflanty, Połock, Psków, Smoleńsk


Ocena dostateczna:


  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • uczeń omawia najważniejsze przywileje szlacheckie

  • charakteryzuje różnorodność stanu szlacheckiego

  • przedstawia etapy kształtowania się ustroju demokracji szlacheckiej

  • wyjaśnia, czym była egzekucja praw i dóbr

  • wyjaśnia znaczenie Gdańska dla wymiany towarowej między Polską a Europą Zachodnią

  • omawia funkcjonowanie folwarku pańszczyźnianego

  • charakteryzuje sytuację międzynarodową Polski za panowania Zygmunta Starego

  • wyjaśnia przyczyny i przebieg ostatniego konfliktu zbrojnego z zakonem krzyżackim

  • wymienia postanowienia unii lubelskiej

  • wyjaśnia przyczyny i skutki zawarcia unii w Lublinie

  • uzasadnia, dlaczego XVI w. w Polsce nazywa się złotym wiekiem

  • omawia rozwój szkolnictwa w czasach odrodzenia

  • przedstawia dokonania postaci: Jana Łaskiego, Faustyna Socyna, Piotra Skargi, Stanisława Hozjusza

  • lokalizuje na mapie terytorialne rozmieszczenie wyznań w Rzeczypospolitej

  • wskazuje tereny zamieszkałe przez katolików, prawosławnych, luteran, kalwinistów i arian

  • przedstawia dokonania postaci: Jakuba Uchańskiego, Henryka Walezego, Anny Jagiellonki, Stefana Batorego, Jana Zamoyskiego

  • omawia okoliczności pierwszych wolnych elekcji


Ocena dobra:


  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • uczeń przedstawia genezę stanu szlacheckiego

  • wyjaśnia zasady działalności ruchu egzekucyjnego

  • przedstawia funkcjonowanie sejmu walnego

  • wyjaśnia, czym było wojsko kwarciane

  • wymienia przyczyny rozwoju folwarków pańszczyźnianych

  • omawia propozycje reform społeczno - gospodarczych Jana z Ludziska oraz arian

  • wskazuje na mapie ziemie utracone w XVI w. przez Wielkie Księstwo Litewskie na rzecz Moskwy

  • wyjaśnia przyczyny podpisania porozumienia jagiellońsko-habsburskiego w Wiedniu

  • wymienia przyczyny i skutki wojny o Inflanty

  • przedstawia stanowisko zwolenników unii realnej Polski i Litwy

  • podaje argumenty przeciwników zawarcia unii polsko-litewskiej

  • wymienia przedstawicieli polskiego renesansu i omawia ich największe osiągnięcia

  • wyjaśnia, w jaki sposób działalność królowej Bony przyczyniła się do rozwoju polskiej gospodarki i kultury

  • tłumaczy znaczenie ogłoszenia teorii heliocentrycznej Mikołaja Kopernika i porównuje ją z systemem geocentrycznym

  • wskazuje renesansowe elementy krakowskiego Wawelu

  • wymienia kolekcję arrasów Zygmunta Augusta jako przykład sztuki renesansowej

  • wymienia grupy społeczne, które na terenach Rzeczypospolitej przyjmowały luteranizm
    i kalwinizm

  • wyjaśnia, dlaczego poglądy braci polskich zostały uznane za radykalne i były zwalczane przez przedstawicieli innych wyznań

  • omawia wkład arian w rozwój nauki i szkolnictwa

  • przedstawia postanowienia ugody sandomierskiej i konfederacji warszawskiej

  • tłumaczy, w jaki sposób reformacja wpłynęła na rozwój kultury polskiej

  • wymienia pierwszych królów elekcyjnych i charakteryzuje ich panowanie

  • omawia główne założenia artykułów henrykowskich oraz dokumentu pacta conventa

  • określa wpływ pierwszych wolnych elekcji na ukształtowanie ustroju Rzeczypospolitej

Ocena bardzo dobra:


  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • uczeń ocenia znaczenie przywilejów szlacheckich

  • omawia pozycję gospodarczą i polityczną szlachty polskiej w XVI w.

  • porównuje sytuację polityczną i majątkową średniej szlachty z pozycją gołoty

  • charakteryzuje przebieg obrad sejmiku szlacheckiego

  • charakteryzuje pozycję gospodarczą Gdańska oraz jego mieszkańców w XVI–XVII w.

  • ocenia wpływ rozwoju gospodarczego Polski w XVI w. na poziom życia poszczególnych grup społecznych

  • ocenia znaczenie hołdu pruskiego dla sytuacji międzynarodowej Polski

  • przedstawia przyczyny, przebieg i skutki konfliktu z Moskwą

  • ocenia wpływ rządów Zygmunta Starego na umocnienie międzynarodowej pozycji państwa polskiego

  • charakteryzuje ustrój, podział administracyjny, obszar oraz zróżnicowanie narodowościowe i religijne Rzeczypospolitej Obojga Narodów

  • określa konsekwencje zawarcia unii lubelskiej

  • ocenia panowanie Zygmunta Augusta

  • omawia cechy architektury renesansu na przykładzie zabytków w Polsce

  • charakteryzuje literaturę polskiego odrodzenia i jej znaczenie dla rozwoju języka polskiego

  • charakteryzuje rozwój kontrreformacji w Polsce

  • ocenia znaczenie konfederacji warszawskiej dla sytuacji protestantów w Rzeczypospolitej

  • porównuje przebieg reformacji i kontrreformacji w Europie Zachodniej z działalnością tych ruchów
    na ziemiach polskich

  • ocenia rolę Jana Zamoyskiego w elekcji Stefana Batorego na króla Polski

  • przedstawia znaczenie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta

  • charakteryzuje przebieg i skutki wojny polsko - moskiewskiej o Inflanty

  • ocenia panowanie Stefana Batorego



  1. WIEK WOJEN

Ocena dopuszczająca:

  • uczeń podaje lata wydarzeń: 1649 r. – ścięcie Karola I, 1660 r. – restauracja monarchii, 1679 r.

– uchwalenie Habeas Corpus Act

  • poprawnie posługuje się terminami: gentry, purytanie, rojaliści, restauracja monarchii

  • podaje co najmniej jedną przyczynę wojny domowej w Anglii

  • poprawnie posługuje się terminami: monarchia absolutna, merkantylizm

  • podaje przykładowe osiągnięcia kultury i sztuki francuskiej XVII w.

  • wymienia co najmniej jedną cechę gospodarki merkantylistycznej

  • podaje lata wydarzeń: 1605 r. – bitwa pod Kircholmem, 1627 r. – bitwa pod Oliwą, 1629 r.

rozejm w Starym Targu

  • poprawnie posługuje się terminami: rokosz, husaria

  • podaje co najmniej jedną przyczynę konfliktu Zygmunta III ze szlachtą

  • podaje lata wydarzeń: 1610 r. – bitwa pod Kłuszynem, 1612 r. – kapitulacja Smoleńska, 1634 r.

– pokój w Polanowie, 1620 r. – bitwa pod Cecorą

  • poprawnie posługuje się terminami: dymitriady, Dzikie Pola, porohy, Zaporoże, Kozacy, kozaczyzna,

ataman, sicz

  • wymienia co najmniej po jednej przyczynie wojen prowadzonych w pierwszej połowie XVII w.

z Rosją i Turcją

  • podaje lata wydarzeń: 1648 r. – wybuch powstania Chmielnickiego, klęska pod Żółtymi Wodami,

1651 r. – zwycięstwo wojsk polskich pod Beresteczkiem, 1654 r. – porozumienie w Perejasławiu,

1658 r. – ugoda w Hadziaczu, 1667 r. – rozejm w Andruszowie, 1686 r. – przyznanie Rosji Ukrainy lewobrzeżnej



  • wymienia co najmniej jedną przyczynę powstania kozackiego

  • wskazuje na mapie zasięg powstania Chmielnickiego

  • podaje lata wydarzeń: 1655 r. – początek potopu szwedzkiego, konfederacja w Tyszowcach, obrona Jasnej Góry, 1656 r. – bitwa pod Warką, 1660 r. – pokój w Oliwie

  • wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew potopu szwedzkiego

  • podaje lata wydarzeń: 1673 r. – bitwa pod Chocimiem, 1683 r. – bitwa pod Wiedniem, 1699 r. – pokój z Turcją w Karłowicach

  • poprawnie posługuje się terminami: abdykować, Święta Liga, liberum veto

  • lokalizuje na mapie miejsca bitew w czasie wojen Polski z Turcją

  • wskazuje przyczyny wojny z Turcją w drugiej połowie XVII w.

  • poprawnie posługuje się terminami: barok, makaronizmy, portret trumienny, sarmatyzm

  • wskazuje kościół Il Gesú i Wersal jako wzorcowe budowle w stylu barokowym

  • omawia cechy charakterystyczne sztuki barokowej w Polsce


Ocena dostateczna:

  • wymagania na ocenę dopuszczającą oraz

  • uczeń przedstawia dokonania postaci: Henryka VIII, Elżbiety I, Karola I, Olivera Cromwella, Karola II Stuarta, Wilhelma Orańskiego

  • charakteryzuje ustrój monarchii parlamentarnej

  • przedstawia dokonania postaci: Ludwika XIV, Armanda Richelieu, Jeana Baptiste’a Colberta, Moliera, Pierre’a Corneille’a, Jeana Baptiste’a Racine’a

  • omawia rządy absolutne na przykładzie panowania Ludwika XIV

  • przedstawia dokonania postaci: Zygmunta III Wazy, Mikołaja Zebrzydowskiego, Jana Karola Chodkiewicza, Stanisława Koniecpolskiego

  • wskazuje na mapie tereny, na których toczyły się walki w czasie wojen polsko-szwedzkich

  • przedstawia dokonania postaci: Borysa Godunowa, Wasyla Szujskiego, Stanisława Żółkiewskiego, Jana Karola Chodkiewicza

  • omawia sytuację Kozaków zamieszkujących Zaporoże

  • wskazuje na mapie Smoleńsk, Moskwę, Zaporoże

  • przedstawia dokonania postaci: Władysława IV, Jana Kazimierza, Bohdana Chmielnickiego, Tuhaj-beja, Jeremiego Wiśniowieckiego

  • omawia pozycję społeczną i polityczną Kozaków w Rzeczypospolitej

  • przedstawia dokonania postaci: Karola Gustawa, Hieronima Radziejowskiego, Janusza Radziwiłła, Augustyna Kordeckiego, Stefana Czarnieckiego, Jerzego Rakoczego

  • wymienia przyczyny i skutki najazdu Szwedów na Polskę

  • przedstawia dokonania postaci: Jerzego Lubomirskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Sobieskiego, Marii Kazimiery, Władysława Sicińskiego

  • omawia znaczenie bitwy pod Wiedniem z 1683 r.

  • przedstawia dokonania postaci: Jana Sebastiana Bacha, Jerzego Fryderyka Haendla, Antonia Vivaldiego, Mikołaja Sępa Szarzyńskiego, Jana Andrzeja Morsztyna, Jana Chryzostoma Paska, Wespazjana Kochanowskiego, Wacława Potockiego

  • omawia cechy charakterystyczne dla architektury epoki baroku

Ocena dobra:

  • wymagania na ocenę dostateczną oraz

  • uczeń podaje rok uchwalenia Aktu nawigacyjnego – 1651 r.

  • podaje przyczyny konfliktu króla Karola I z parlamentem

  • wyjaśnia, kim byli ojcowie pielgrzymi i podaje, jakie święto upamiętnia ich przybycie do Ameryki

  • wymienia przedstawicieli zasiadających w angielskiej Izbie Gmin oraz w Izbie Lordów

  • omawia przyczyny wojny domowej w Anglii

  • określa skutki uchwalenia Aktu nawigacyjnego

  • wymienia działania kardynała Richelieu, które doprowadziły do stworzenia we Francji monarchii absolutnej

  • określa stosunek Ludwika XIV do innowierców

  • wyjaśnia, jaką rolę w walce z opozycją wobec rządów króla pełniła Bastylia

  • omawia rozwój gospodarczy we Francji

  • podaje zasady funkcjonowania merkantylizmu

  • omawia okoliczności wyboru Zygmunta III Wazy na króla Polski

  • wskazuje pokrewieństwo Zygmunta III Wazy z Jagiellonami

  • wymienia przyczyny i skutki wojen polsko - szwedzkich

  • opisuje uzbrojenie husarii

  • opisuje przebieg i skutki walk o tron moskiewski w XVII w.

  • omawia przyczyny oraz przebieg wojen z Turcją w pierwszej połowie XVII w.

  • wymienia korzyści i zagrożenia wynikające z powstania kozaczyzny

  • charakteryzuje sytuację Kozaków na Ukrainie

  • podaje przyczyny, przebieg i skutki wybuchu powstań kozackich na Ukrainie

  • omawia rolę Tatarów w wojnie Kozaków z wojskiem polskim

  • wymienia postanowienia rozejmu zawartego w Hadziaczu

  • wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Rosji na mocy pokoju wieczystego z 1686 r.

  • przedstawia okoliczności najazdu Szwedów na Polskę

  • określa znaczenie ataku Szwedów na klasztor jasnogórski dla przebiegu wojny polsko-szwedzkiej

  • omawia kolejne etapy potopu szwedzkiego

  • omawia przebieg bitwy pod Chocimiem w 1673 r.

  • opisuje okoliczności elekcji Jana III Sobieskiego

  • przedstawia przyczyny, przebieg i skutki odsieczy wiedeńskiej

  • wskazuje związek sztuki barokowej z kontrreformacją

  • wymienia cechy charakterystyczne rzeźby barokowej

  • przedstawia cechy charakterystyczne kultury sarmackiej

  • opisuje typowy strój polskiej szlachty z XVII w.

Ocena bardzo dobra:

  • wymagania na ocenę dobrą oraz

  • ocenia dokonania Olivera Cromwella dla ukształtowania się monarchii parlamentarnej w Anglii

  • przedstawia kolejne etapy kształtowania się angielskiej monarchii parlamentarnej

  • porównuje monarchię absolutną z monarchią parlamentarną

  • charakteryzuje rozwój kultury i sztuki za panowania Ludwika XIV

  • ocenia politykę zagraniczną i wewnętrzną Zygmunta III Wazy

  • przedstawia sytuację innowierców oraz wpływy jezuitów w państwie rządzonym przez Zygmunta III Wazę

  • charakteryzuje rolę hetmanów Stanisława Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza w bitwach pod Kłuszynem, Cecorą i Chocimiem

  • przedstawia sytuację militarną Rzeczypospolitej w pierwszej połowie XVII w.

  • przedstawia zróżnicowanie religijne i działalność jezuitów na Ukrainie

  • porównuje uzbrojenie wojska zaporoskiego z wyposażeniem husarii

  • ocenia postawę króla Jana Kazimierza podczas konfliktu polsko-szwedzkiego

  • wyjaśnia znaczenie podpisania traktatów welawsko-bydgoskich

  • charakteryzuje politykę dynastyczną Jana Kazimierza i wskazuje przyczyny jego abdykacji

  • wyjaśnia, na czym polegał kryzys Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVII w.

  • ocenia znaczenie zastosowania liberum veto w celu zerwania sejmu

  • omawia tematykę dominującą w malarstwie i rzeźbie epoki baroku

  • charakteryzuje polską literaturę barokową


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość