Strona główna

Kurs paschalny rok kat. 3 Liturgia eucharystii c


Pobieranie 23.68 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar23.68 Kb.




KURS PASCHALNY ROK 2. KAT. 3
LITURGIA EUCHARYSTII CZ. 1
Pierwszy tekst modlitw związanych z celebracją Eucharystii w Rzymie pochodzi z początków trzeciego wieku, a jego autorem jest św. Hipolit. Tekst ten prawie pokrywa się z używaną dzisiaj drugą Modlitwa Eucharystyczną.

W różnych prowincjach kościelnych Modlitwa Eucharystyczna kształtowała się nieco inaczej i w różnych językach. Możemy mówić o rycie eucharystycznym aleksandryjskim, antiocheńskim, bizantyjskim, mediolańskim i rzymskim. Ryt rzymski z czasem zapanował w całym Kościele zachodnim. Około czwartego wieku Ofiarę eucharystyczną zaczęto w Kościele zachodnim nazywać Mszą świętą (Missa). Słowo Missa pochodzi od łacińskiego słówka „missio” – rozesłanie, zwolnienie, odprawienie. Na zakończenie Eucharystii kapłan zwracał się do wiernych ze słowami: „Ite, Missa est”, to znaczy „Idźcie, to już koniec”, albo : „Idźcie, celebracja dobiegła końca”.


W wiekach V-VII do celebracji Mszy św. zostają wprowadzone procesje ze śpiewem zakończone modlitwą: procesja na wejście, procesja z darami chleba i wina oraz procesja do Komunii świętej. W tym czasie powstaję też pierwsze księgi liturgiczne do Mszy św.: lekcjonarze zawierające czytania biblijne, sakramentarze zawierające modlitwy, oraz graduały zawierające pieśni. W wiekach VII-IX powyższe trzy księgi zostają połączone w jedną – Mszał. Wchodzi w zwyczaj, że niektóre modlitwy kapłan odmawia po cichu, udział ludu maleje. Sobór Trydencki nakazuje rewizję Mszału. W roku 1570 papież św. Pius V wydaje nowy Mszał, który obowiązywał z małymi poprawkami aż do Soboru Watykańskiego II, a dokładnie do wydanego przez Pawła VI w roku 1984 Mszału posoborowego.

Mszał Pawła VI w stosunku do poprzedniego jest bardzo rozbudowany. Są w nim cztery Modlitwy Eucharystyczne (zamiast jednej), ponad sto prefacji (zamiast piętnaście), liczba modlitw, śpiewów i antyfon wzrosła o jedną trzecią. Dzięki wprowadzeniu trzech cyklów czytań wzrosła też czterokrotnie liczba lektur biblijnych. Do celebracji Mszy św. została wprowadzona modlitwa powszechna. Dla umożliwienia wiernym czynnego udziału we Mszy św. Sobór Watykański II postanowił, aby Msza św. była odprawiana w językach narodowych. Warto dodać, że w Kościele starożytnym Msza św. była również odprawiana w językach narodowych.

Mszę św. odprawia się każdego dnia za wyjątkiem wielkiego piątku, w tym dniu Mszę św. odprawia jedynie papież. Pierwszy dzień tygodnia, czyli niedziela, jest dniem, w którym każdy wierny jest zobowiązany do wzięcia udziału we Mszy św., jest to „Dzień Pański”, poświęcony Bogu. Niedziela zastąpiła szabat – ostatni dzień tygodnia – który był związany z kultem Starego Testamentu. W pierwszy dzień tygodnia Jezus zmartwychwstał i również w ten dzień zesłał Ducha Świętego. Niedziela jest więc dniem zwycięstwa Jezusa i dopełnieniem dzieła zbawienia, jest pamiątkę odnowienia świata, bo – jak pisze św. Paweł Apostoł – Jeśli więc ktoś pozostaje w Chrystusie, jest nowym stworzeniem (2 Kor 5,17). O święceniu niedzieli i odprawianiu w tym dniu Eucharystii w Kościele pierwotnym świadczy między innymi św. Łukasz w Dziejach Apostolskich. Pisze on: W pierwszym dniu tygodnia zebraliśmy się na łamanie chleba (Dz 20,7). Sobór Watykański II przypomina: „W tym dniu – czyli w niedzielę – wierni powinni schodzić się razem dla słuchania słowa Bożego i uczestniczenia w Eucharystii” (KL 106).

Chrześcijanie są ludem Bożym Nowego Przymierza, „zgromadzeniem” uczniów Jezusa, które On utworzył, aby było „sola ziemi” i „światłem świata”. W każdy pierwszy dzień tygodnia Jezus zwołuje swój lud na „zgromadzenie”, aby go nauczać swoim słowem i karmić swoim Ciałem i Krwią świętą. Tylko wyjątkowo Msza św. może być odprawiana bez uczestnictwa ludu, jest ona bowiem z zasady wspólnotowym aktem kultu. Niektórzy wierni mówią, że wolą modlić się w pustym kościele, tłum im przeszkadza; niech jednak wiedzą, że Chrystus woli, aby przynajmniej w niedzielę brali udział we Mszy św., Jezus chce widzieć swój lud zjednoczony w braterskiej wspólnocie, mówi: Jeśli dwaj z was na ziemi zgodnie o coś prosić będą, to wszystko użyczy im mój Ojciec, który jest w niebie. Bo gdzie są dwaj albo trzej zebrani w imię moje, tam jestem pośród nich (Mt 18,19-20). Przez udział we Mszy św. potwierdzamy wobec Boga i świata, że należymy do Kościoła Jezusa Chrystusa. Jezus domaga się od nas takiego świadectwa, przypomnijmy sobie jego słowa: Do każdego więc, który przyzna się do Mnie przed ludźmi, przyznam się i Ja przed moim Ojcem, który jest w niebie (Mt 10, 32).


OBRZĘDY WPROWADZENIA DO MSZY ŚW.
Wejście ze śpiewem

Celebracji Mszy św. przewodniczy Chrystus, a Jego widzialnym zastępcą jest kapłan. Podejściu kapłana do ołtarza towarzyszy śpiew (antyfona na wejście lub pieśń). Jeżeli Msza św. jest uroczysta kapłan jest prowadzony do ołtarza procesyjnie przez posługujących (ministrantów, lektorów). Na czele procesji jest niesiony krzyż. Jeżeli nie wykonuje się śpiewu, kapłan odczytuje antyfonę na wejście.

Śpiew jest bardzo ważnym elementem Mszy św., powinien być wykonywany nie tylko przez kapłana, zespół muzyczny lub chór, ale także przez lud – i to przede wszystkim przez lud. Św. Augustyn pisze: „Śpiew przystoi temu, który kocha”. Radość, jaka powinna napełniać wiernych na spotkaniu z Chrystusem we Mszy św., powinna w naturalny sposób wyrażać się w śpiewie. Śpiew nie jest upiększeniem Mszy św., jest uczestniczeniem w niej.
Pozdrowienie kapłana

Po podejściu do ołtarza i pocałowaniu go – ołtarz symbolizuje Chrystusa – kapłan czyni znak krzyża świętego i pozdrawia wiernych. Jest kilka formuł pozdrowienia. Pierwsza formuła brzmi: „Miłość Boga Ojca, łaska naszego Pana Jezusa Chrystusa, i dar jedności w Duchu Świętym niech będą z wami wszystkimi”. Odpowiedzią ludu na każde pozdrowienie jest takie samo: „I z duchem twoim”.


Akt pokuty

Rozpoczynając Mszę św. kapłan wzywa do uznania swoich grzechów. Jest kilka form aktu pokuty. Forma pierwsza: „Uznajmy przed Bogiem, że jesteśmy grzeszni, abyśmy mogli z czystym sercem złożyć Najświętszą Ofiarę”. Po krótkim milczeniu wszyscy odmawiają wyznanie grzechów: „Spowiadam się Bogu wszechmogącemu i wam bracia i siostry, że bardzo zgrzeszyłem myślą, mową i uczynkiem: moja wina… Przeto błagam Najświętszą Maryję Pannę, zawsze Dziewicę, wszystkich Aniołów i Świętych i was bracia i siostry, o modlitwę za mnie do Pana Boga naszego”. Następnie kapłan prosi o odpuszczenie grzechów: Niech się zmiłuje nad nami Bóg wszechmogący i odpuściwszy nam grzechy doprowadzi nas do życia wiecznego”. Akt pokuty nazywa się też „Spowiedzią powszechną” – gładzi on grzechy powszednie.

W formule trzeciej, która ma kilka odmian, kapłan zwraca się z prośba o przebaczenie do Jezusa, a cały lud odpowiada „Zmiłuj się nad nami”. Na przykład: „Panie, który zostałeś posłany, aby uzdrowić skruszonych w sercu, zmiłuj się nad nami”. – „Zmiłuj się nad nami”.

„Chryste, który przyszedłeś wzywać grzeszników, zmiłuj się nad nami”. – „Zmiłuj się nad nami”. Panie, który siedzisz po prawicy Ojca, aby się wstawiać za Twoim ludem.” – „Zmiłuj się nad nami”. Jeżeli użyto formę pierwszą lub drugą, kapłan na przemian z ludem prosi Jezusa o miłosierdzie: „Panie, zmiłuj się nad nami… Chryste, zmiłuj się nad nami… Panie, zmiłuj się nad nami”. W pierwotnym Kościele, kiedy Eucharystię odprawiano w języku greckim, wezwania te brzmiały: „Kyrie elejson… Christe elejson… Kyrie elejson”. W tym języku przeszły one do rytu w języku łacińskim. Obecnie można je odmawiać w języku narodowym oraz w języku greckim. Najstarsze świadectwo użycia tego wezwania w języku greckim pochodzi z IV wieku, z Kościoła jerozolimskiego. Wezwanie „Kyrie elejson” wzięte jest z Ewangelii. Tak między innymi zwraca się do Jezusa ojciec opętanego chłopca (Por. Mt 17,15). „Kyrios” znaczy po grecku „pan”, ale także „Bóg”, tym słowem tłumacze Biblii Starego Testamentu z języka hebrajskiego na grecki zastąpili imię Boże „Jahwe”. Inwokacja „Kyrie elejson” jest nie tylko prośbą o miłosierdzie, ale także jest wyznaniem wiary w potęgę i bóstwo Jezusa.



Gloria

W niedziele (z wyjątkiem Adwentu i Wielkiego Postu) oraz w święta odmawia się lub śpiewa starożytny hymn chrześcijański rozpoczynający się od słów „Chwała na wysokości Bogu, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli”. Tymi słowami Aniołowie wielbili Boga w noc Narodzenia Jezusa w Betlejem. Słowo „gloria” (chwała) w zdaniu „bo wielka jest chwała Twoja” oznacza wielkie dzieła Boże: stworzenie świata, Wcielenie Syna Bożego, Zbawienie człowieka. Słowo hebrajskie „kabod” po grecku „doxa”, po łacinie „gloria”, oznacza w odniesieniu do Boga Jego wielkość objawiającą się w niezwykłych dziełach.


Modlitwa (kolekta)

Wprowadzenie do Mszy św. kończy się modlitwą błagalną. Przed modlitwą kapłan zwraca się do wiernych z wezwaniem „Módlmy się”. Takie wezwanie występuje we Mszy św. trzykrotnie: 1) przed kolektą, 2) po przyniesieniu darów chleba i wina („Módlcie się, aby moją i waszą ofiarę przyjął Bóg Ojciec wszechmogący”), 3) po Komunii Świętej. Wszystkie modlitwy po tym wezwaniu mają podobną strukturę: są zwrócone do Ojca poprzez Jezusa Chrystusa. Formuła „Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa…” kończąca modlitwy mszalne jest wyrazem prawdy, że Jezus jest „Drogą do Ojca” i jedynym Pośrednikiem między Ojcem a światem. Wierni odpowiadają „Amen”. Słowo to jest wzięte z języka hebrajskiego i oznacza potwierdzenie: „Niech się tak stanie”, albo „To jest prawda”. Amen nie zostało przetłumaczone w żadnym rycie Mszy św.


LITURGIA SŁOWA
Liturgia słowa składa się z lektur biblijnych, którym towarzyszą śpiewy, oraz z homilii, wyznania wiary i modlitwy powszechnej. W Liturgia słowa oddajemy cześć Słowu Bożemu, a właściwie Bogu, który w swoim Słowie jest obecny. Poprzez teksty Pisma Świętego Bóg mówi do nas i objawia nam drogę zbawienia.
Lektury biblijne

W niedziele i święta czytane są trzy lektury: 1) ze Starego Testamentu, 2) z Dziejów Apostolskich lub Listów lub Apokalipsy, 3) z Ewangelii. W dni powszednie czyta się tylko Stary Testament lub tekst z Dziejów Apostolskich lub z Listów lub z Apokalipsy oraz zawsze tekst z Ewangelii.

Pomiędzy pierwszą a drugą lekturą, a jeśli są trzy, także pomiędzy drugą a trzecią śpiewa się lub recytuje psalm responsoryjny. Przed Ewangelią śpiewa się lub recytuje krótki tekst z aklamacją „Alleluja” lub w czasie wielkiego postu „Chwała Tobie, Słowo Boże” („Śpiew przed Ewangelią”). Aklamacja „Alleluja” weszła do Mszy św. w VI wieku. Alleluja pochodzi z języka hebrajskiego –hallelu-yah (chwalcie yah, czyli Jahwe). Przeszło ono do wszystkich rytów Mszy św. bez tłumaczenia. Słowo to powtarza się na początku i końcu niektórych psalmów jako okrzyk radości, występuje ono także w Apokalipsie: Potem usłyszałem jakby głos donośny wielkiego tłumu w niebie – mówiących <> (Ap 19,1). Tą niebiańską pochwalną i radosną pieśń podejmuje Kościół na ziemi w czasie uczty eucharystycznej przygotowując się do słuchania Ewangelii. Alleluja śpiewane jest ze szczególną mocą w Noc Paschalną, przed obwieszczeniem zwycięstwa Jezusa nad śmiercią.

Ewangelię czyta kapłan lub diakon, inne teksty czyta lektor, który po kapłanie spełnia najważniejszą posługę. Lektor powinien być dobrze przygotowany do czytania, jest bowiem w tym wypadku pośrednikiem między Bogiem a Jego ludem. Kapłan lub diakon przed czytaniem Ewangelii pozdrawia lud słowami: „Pan z wami”, wierni odpowiadają „I z duchem twoim”. To pozdrowienie występować będzie jeszcze dwukrotnie: przed „Prefacją”, która rozpoczyna centralną część Mszy św., oraz przed błogosławieństwem na zakończenie Mszy św. i nadaje celebracji Eucharystii cechy dialogu między kapłanem a ludem, a jednocześnie wyraża jedność wszystkich obecnych. „Pan z tobą” to pozdrowienie anioła Gabriela skierowane do Maryi (por. Łk 1,28). Po przeczytaniu pierwszej lektury lektor mówi: „Oto Słowo Boże”, a wierni odpowiadają „Bogu niech będą dzięki”. Dziękujemy Bogu, że objawił nam prawdy, do których sami byśmy nie doszli: o sobie samym, o naszej godności i o drodze zbawienia.


Homilia

Homilia jest to krótki komentarz do jednego z lektur biblijnych.


Wyznanie wiary

Wyznanie wiary (Credo), czyli Symbol nicejsko-konstantynopolitański został dołączony do Mszy św. w roku 1014 na prośbę cesarza Henryka II. Odmawia się go w niedziele oraz święta i łączy on wszystkie Kościoły chrześcijańskie. Jest to starożytny Symbol Kościoła Jerozolimskiego poszerzony na Soborze Nicejskim (325 rok) o sformułowanie odnośnie boskości Słowa i Syna przeciwko błędom Ariusza, oraz na Soborze Nicejskim (381 rok) o sformułowanie odnośnie boskości Ducha Świętego przeciwko błędom macedoniczyków. Wyznanie wiary jest odpowiedzią chrześcijanina na usłyszane Słowo Boże. Zwróćmy uwagę, że Credo odmawiamy w pierwszej osobie – „Wierzę”. W ten sposób odnawiamy wyznanie wiary składane przy naszym chrzcie św. w naszym imieniu.


Modlitwa powszechna

Modlitwę powszechną rozpoczyna i kończy kapłan, poszczególne intencje odczytują posługujące osoby lub są one formułowane spontanicznie przez obecnych na Mszy świętej. Po każdej intencji powtarza się inwokację, na przykład „Wysłuchaj nas, Panie!”. Modlitwa ta nazywa się „powszechna”, ponieważ przedstawiamy w niej Bogu potrzeby swoje własne, obecnych na Mszy św., a także innych ludzi. Wiara, którą wyznaliśmy, mówi nam, że jesteśmy „ludem Bożym”, „królewskim kapłaństwem”, pośrednikami między Bogiem a światem i mamy prawo spodziewać się, że Bóg nas wysłucha.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość