Strona główna

Kwaśne mają SiO2 jasne Zasadowe brak SiO2 ciemne


Pobieranie 34.75 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar34.75 Kb.
W 2

Kwaśne – mają SiO2 – jasne



Zasadowe – brak SiO2 – ciemne

Granitoid


= kwarc +skalenie + mika

  • -skalenie są zróżnicowane – różne barwy

  • Karkonosze i Tatry

- Strzelin i Strzegom  tu i tu na granitoidy na powierzchni

  • granitoid pod powierzchią na północy Polski

  • skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę) SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Struktura granitoidów jest fanerytowa, zwykle średnioziarnista lub gruboziarnista, niekiedy porfirowata




Porfir kwarcowy


Porfir to potoczna nazwa stosowana do określenia magmowych skał wulkanicznych lub żyłowych, posiadających strukturę porfirową.




Pegmatyty


  • wielkie kryształy

  • miejsca gdzie mogą być minerały kolekcjonerskie

  • skała magmowa (ogniowa), żyłowa (subwulkaniczna, hipabysalna). Powstaje w wyniku krystalizacji bogatej w składniki lotne magmy w szczelinach i pustkach skalnych.



Sjenit


  • nie ma prawie kwarcu

  • obojętna skała magmowa o pochodzeniu głębinowym. Sjenit zaliczany jest do skał jawnokrystalicznych. Najczęściej barwy ciemnoszarej lub czarnej. W przeciwieństwie do granitu, nie zawiera wcale, albo bardzo mało krzemionki.

G
abro


  • skała wielkokrystaliczna

średnio lub gruboziarnista zasadowa skała magmowa głębinowa. Należy do grupy diorytoidów i gabroidów. Zawiera 90% plagioklazów w stosunku do skaleni potasowych (do 10%), do 5% kwarcu, 25-60% minerałów ciemnych. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od włoskiego miasta Gabbro (L. von Buch, 1810r.)

A
ndezyt


- skała magmowa (wylewna) o strukturze porfirowej o odczynie obojętnym. Głębinowym odpowiednikiem andezytu jest dioryt.
W skład andezytu wchodzą: plagioklazy, biotyt, pirokseny i amfibole. Andezyt ma barwę szarą, brunatną, zieloną lub czarną.

Bazalt


-skała lita pochodzenia wulkanicznego – wylewna (skała magmowa) o strukturze bardzo drobnoziarnistej lub afanitowej, czasami porfirowej, i barwie czarnej, szarej lub zielonej.

Melafir


  • krystalizuje w żyłach; mają w sobie pęcherzyki gazu; mogą wypełniać się one krzemionką tak powstaja agaty

p
ochodząca z paleozoiku (karbon, perm) zasadowa, wylewna skała magmowa o teksturze porfirowej lub migdałowcowej i szarofiołkowym, czerwonobrunatnym lub zielonoczarnym zabarwieniu uzyskanym wskutek wtórnych przeobrażeń. Młodopaleozoiczny odpowiednik bazaltu. Melafir stosowany jest w budownictwie.

Podstawowe typy skał osadowych


  • skały okruchowe – powstają w wyniku niszczenia wszystkich innych typów skał; pokruszone okruchy zwięzłe- piaskoweiecluźne – piasek okruchowe; żwiry (zlepieńce, brekcje)duże ziarno.. muły(mułowce), piaski (piaskowce)iły (iłowce)akrozy, szarogłazy)

Brekcja (druzgot, okruchowiec) – ostrokrawędziowa skała okruchowa składająca się z fragmentów innych skał i minerałów scementowanych ze sobą przy pomocy spoiwa krzemionkowego, wapiennego, żelazistego, iłowego lub in.Niekiedy brekcje tworzą się w miejscu, w którym odbywał się proces wietrzenia, powstają w wyniku nagromadzenia się (sedymentacji) fragmentów skalnych w pobliżu lub w miejscu skały pierwotnej. Drobniejsze produkty zostają z czasem wypłukane przez deszcze albo wywiane przez wiatr, większe odłamki i okruchy ulegają cementacji przez spoiwo. Przyczyny powstania brekcji są bardzo różne.

  • ilaste

  • organogeniczne

  • chemiczne



skały pirokrystaliczne (tufy, tufity)

  • otoczak gładkiutworzył się zlepieniecotoczaki kanciasteutworzyła się brekcja...jeśli żwiry dalej niszczone i ziarna mają 1 mmpowstają piaski: ułamki mm do 2 mm piaski drobno- i gruboziarniste

  • piaski niszczoneziarno coraz mniejszepowstają mułysprasowane muły dają mułowce (skała lita)

  • muły rozdrabniane powstają iłyskały lite to iłowce

  • w piaskowcach widzimy ziarna , w mułach nie

  • różnica między mułem a iłemrozgryzamy próbkę- jeśli nic nie skrzypi to to jest ił bo cząsteczki są drobne, jeśli coś skrzypi to to jest muł.


Arkozy (dominuja skalenie; na przedpolu górotworu, krótki okres wietrzenia) szarogłazy (minerały ciemne,sedymentacja w morzy i wulkaniczne)piaskowce


Skały piroklastyczne


  • powstają po wybuchu wulkanu

  • tuf – pył złożony w warunkach lądowych

  • tufit – skała wpadnie do wody

  • fur – do budownictwa- gdy nawilżony to miękki i można go ciąć piłą do drewna na klocki; gdy wyschnie coraz twardszy



Skały ilaste


  • iły warwowe,bentonity, gliny tillity

  • glina – mieszanina iłu i różnych klastów większych (kilka-kilkadziesiat cm); związane z lodowcem; stanowi osad morenowy; na obrzeżach lub pod lodowcem jeżeli glina jest kopalną, starą to nazwiemy ją tillitempozostałość lodowca; tam gdzie były zlodowacenia...w Afryce i Azji nie było zlodowaceń ale są tillity

  • bentonity – czysty materiał ilasty. Do produkcji porcelany

  • iły warwowe – występowanie warw- cienkich lamin w profilu; jasna-ciemnazebra; występują w okolicach warszawy ; powstanie związane z postojem lądolodu, okresowo tworzyły się jeziora (jeziorzyska) gdzie osadzały się te utwory ilaste; latem jasne warstwy, zimą ciemne



Skały organiczne i skały chemiczne


  • powstanie stymulowane przez organizmy


Ca(HCO3)2  CaCO3 + H2O + CO2

  • w warunkach morskich reakcja jest dwukierunkowa

  • rozpuszczalność : Ca(HCO3)2- rozpuszczalny CaCO3 – trudno rozpuszczalny

  • wytrącanie CaCO3

  • reakcja zachodzi szybciej w prawą stronę gdy ucieknie CO2; gdy podgrzejemy wodę, strefa ciepła, tam wytrącają się węglany; nie ma w Bałtyku bo zimnyprzyspieszenie – zabranie CO2 przez rośliny

  • CaCO3 – zacznie wytrącać się na powierzchni roślin- powstanie martwica-skała z wystajacymi roślinami a później trawertyn- skała skondensowana

  • Organizmy żywe wytrącają CaCO3 w postaci szkieletu zewnętrznego i wewnętrznego

  • Szkielet staje się częścią osadu; bezkręgowce złotowiciowce; kokkolitypokłady wapieni

  • Korale- sekrecja CaCO3 w ciągu życia wapienie, dolomityCaMgCO3- tym się różni od wapieni.... wapień to CaCO3

  • Margle – wapień (kalcyt) + materiał ilasty



Skały siarczanowe




Węglany


  • kalcyt CaCO3 lub dolomit CaMgCO3

  • twardość = 3

  • przy rafach koralowych materiał przetwarzany

  • kopalne skały węglanowe w obrębie Dolomitów

  • powstaja między zwrotnikami

  • strefy sedymentacji węglanowej: Karaiby, Bahama, Zatoka Perska, Australia i Oceania


Siarczany

  • gips CaSO4 x nH2O

  • twardość 2 (miękki)

  • gdy odprowadzimy H2O – CaSO4- to to jest anhydryt

  • róża pustyni- na pustyni krystalizuje

  • kryształy gipsu to największe kryształy na ziemi

  • zapadlisko przedkarpackie


Fosforany (fosforyty)

  • Ca5F (PO4)3 – apatyt

  • W postaci konkrecji w innych osadach; nie dają jednorodnych osadów

  • Na górze czapka a piaskowiec to trzon kolumny

Minerały ilaste


  • nie da się zobaczyć ziaren

  • uwodnione glinokrzemiany Al., Mg Fe

  • glinokrzemiany warstwowe

  • illit, kaolinit, montmorillonit

  • wielkość < 0,01 mm

  • twardość = 1-2

  • jeśli ił zlityfikuje (stwardnieje) powstanie łupek ilasty



Skały metamorficzne


  • oddziaływanie temperatury i ciśnienia

  • pogrążanie dna zbiornika gdzie złożony jest osad jest to subsydencja

  • osad pierwotny przykryty przez osad młodszy w jeziorach niewielka subsydencja

  • skały przywalone przez osadduże ciśnienie na głębokości też większa temperatura

  • metamorfizm skał

  • pierwotne  wtórne

granitoidy  gnejs

skały obojętne, kwaśne  amfibolity

mułowce, iłowce łupki, fyllity

piaskowce kwarcyty

węglany  marmury


marmur- wapienie wypolerowane a w sensie geologicznym nie są marmurami (nie są metamorficzne)

Taty Wysokie


  • ostrokrawędziste szczyty

  • góry młode

  • skały twarde; podlegają wietrzeniu mechanicznemu (mróz, woda – pękają)

  • z granitoidów



Tatry Zachodnie


  • niższe wysokości

  • łagodne krawędzie

  • zbudowane z wapieni – rozpuszczanie wapieni



Beskidy


  • formacja fliszowa – na przemian warstwy piaskowca i iłu. Wiele tysiecy miąższościformacji piaszczysto-ilastejłatwe odkształcenia

  • w obrębie fliszu- ławice grubsze ; dają formy skałkowe z piaskowca

  • skałki węglanowe – z wapieni

G. Świętkokrzyskie



  • skały osadowe, wszystkie typy i ogniwa stratygraficzne

Jak powstają góry?



  • koncepcja tektoniki płyt litosfery

  • kiedyś koncepcja neptunistyczna - góry powstały z utworów obecnych w wodzie

  • koncepcja plutonistyczna – skały są pochodzenia ogniowego- góry powstały bo starsze są niszczone... spływają do morza i powstają nowe góry koło zamknięte

  • 150 lat temu badania geologiczne

  • 1962 – prace układające koncepcję tektoniki płyt litosfery

  • większa część ziemi pokryta jest przez oceany

  • pomiar głębokości Atlantyku

  • grzbiet śródatlantyckileży między kontynentami; kręgosłup podzielony na odcinki, uskok przesuwał skały dno jest żywe i grzbiet jest wyższy i popękanyschowany pod wodą

  • Islandia – przepołowiona rowem; zbudowana ze skał wulkanicznych; wulkany, wody geotermalne

  • Grzbiet śródatlantycki wiąże się z dostarczeniem ciepła i nowej magmy z głębi ziemi w postaci wulkanów




  • inny ocean grzbiet dochodzi do Kaliforni




  • dużo obszarów z największą głębokością dna

  • wąskie strefy o dużych głębokościach (rowy) ściany rowów zalegają pod kątem 15 stopni; niewielkie nachylenie daje duże głębokości

  • Atolle Darwina – na Hawajach

  • Atolle – okrągłe budowle koralowe na zboczach wulkanów

  • Im dalej od centrum tym wulkany zapadają się coraz głębiej



ZIEMIA


Badania sejsmiczne – wierci się otwór, tam ładunki wybuchowe i bada się jak rozchodzi się fala dźwiękowa
Jądro wewnętrzne:

  • średnica 1200 km

  • gęstość 12,8- 13,1 g/cm3

  • temp. 4000 – 5500 C

  • skład – Fe, Ni (S, O)

  • stan stały

  • badania sejsmiczneodtworzenie warstwa



Jądro zewnętrzne


  • grubość 2200 km

  • gęstość 9,9 – 12,2 g/cm3

  • temp. 3200 C

  • skłąd – Fe, Ni (S,O)

  • stan ciekły



Płaszcz


  • grubość 2800 km

  • gęstość 3,4 – 5,6 g/cm3

  • temp. 1100 – 3200 C

  • skład – krzemiany Fe, Mg

  • stan stały/ plastyczny



SKORUPA ZIEMSKA




Skorupa kontynentalna


  • grubość – średnio 40 km.

  • Gęstość 2,67 g/cm3

  • Temp – 0- 1000 C

  • Skład – krzemiany, Na, K, Al.

  • Stan stały



Skorupa oceaniczna


  • grubość – średnio 7 km

  • gęstość – 3 g/cm3

  • temp. 0- 1000 C

  • skład – krzemiany Ca, Mg, Fe

  • stan stały




  • skorupa kontynentalna przechodzi w oceaniczną a nie zalega




  • p
    od litosferą (warstwa sztywna, stała)

  • Astenosfera – warstwa plastyczna

  • Mezosfera – warstwa sztywna

  • Część jądra jest w stanie stałym, część w płynnym

  • Generacja wstrząsów sejsmicznychrejestracja; śledząc przebieg wyliczamy gdzie są powierzchnie sprawiające załamywanie, przechodzenie lub nie przez jądro


Kontury kontynentówpasują do siebieTarcze- miejsca kontynentów ze skał krystaliczntchkiedyś kontynenty blisko siebie bo widać struktury na obu kontynentachodpowiadające pasma fałdowe
Mierzenie pozostałości magnetycznychgdy pole magnetyczne ; pole magnetyczne ziemi zmieniało położenie biegunów; rewersje pola magnetycznego; nieregularne symetryczny rozkład pola magnetycznegopaski w tym samym czasie dochodzi do rozsuwania się dna oceanicznego- speeding

  • skały najmłodsze w centralnej części; stare na zewnątrz; od Jury dno atlantyckie rozrasta się--. Kontynenty rozjeżdząja się w innych miejscach ziemi ubywa dna oceanicznego



Trzęsienia ziemi


  • ogniska na wybrzeżu pacyfiku; Grecja

  • 1912- kry lodowe- modelem kontynentu. Osady na krawędziach gromadzą się


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość