Strona główna

Metody analizy ekonomicznej dostarczają odpowiednich procedur


Pobieranie 40.34 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar40.34 Kb.

Do natury zjawisk ekonomicznych należy posiadanie cechy niesamoistności. Wszelkie procesy i fakty ekonomiczne są efektem oraz równocześnie przyczyną innych zjawisk. Przesłanka ta powoduje obowiązek łącznego traktowania mierników ekonomicznych.

Metody analizy ekonomicznej dostarczają odpowiednich procedur
określania wzajemnych powiązań i zależności także w sferze analizy finansowej. Istota tych metod polega na obliczaniu indywidualnych wpływów poszczególnych czynników na odchylenie bezwzględne badanego zjawiska.

Metody analizy ekonomicznej dzielą się na cztery grupy1, dla których kryterium podziału jest sposób traktowania wpływów łącznych poszczególnych czynników.

W celu wyjaśnienia różnic pomiędzy grupami można posłużyć się przykładem. Załóżmy, że na zjawisko S wpływają dwa czynniki a i b.
S1 = a1  b1 /1/

S2 = a2  b2 /2/

S = S2 - S1 /3/
Obrazowy sposób wpływu czynników na wzrost zjawiska przedstawia rysunek.

Przyrost zjawiska wywołany przyrostem czynnika a i b


b

a1  b

X





b1



a1  b1





a  b1






Źródło: J.Kitowski: Metody analizy ekonomicznej. Lublin-Rzeszów 1993, s.10-15.
Przyczyna podziału metod na grupy tkwi sposobie obliczania przyrostu prezentowanego przez pole prostokąta X.

Grupa pierwsza metod określa pole X jako wzajemny wpływ równoczesnego przyrostu czynnika a i b.


X = a  b /4/
Podstawowa wada metod tej grupy przejawia się w niezgodności znaku matematycznego z ekonomicznym charakterem zjawiska przy badaniu wpływów łącznych, gdy parzysta liczba zjawisk wykazywała tendencję spadkową.

Częściowo powyższy problem rozwiązuje grupa druga metod, która zakłada, że wpływy łączne są wynikiem zmiany tylko jednego czynnika. Jest to oczywiście uogólnienie, ale pozwala ono uniknąć obliczania wpływów łącznych, a tym samym możliwej niezgodności znaku z charakterem zjawiska.


X  b  (a1 + a) /5/
Istotnym problemem jest zachowanie odpowiedniej kolejności czynników rozpatrywanego zjawiska. Jest to konieczne dla zachowania wewnętrznej spójności analizowanego zagadnienia.

Jedną z metod właściwego określenia kolejności czynników zaproponował W. Malc, wg tej metody powinny być spełnione 2 przesłanki2:



  1. pierwszy czynnik szeregu powinien być wielkością absolutną, jednoimiennie mianowaną,

  2. kolejne czynniki muszą być wielkościami względnymi, przy czym jednostki miary czynnika poprzedniego powinny wchodzić w skład miary czynnika następnego.

Trzecia grupa metod wychodzi z założenia równego wpływu wzrostu czynnika a i b na badane zjawisko. Metody tej grupy w odróżnieniu od metod grupy pierwszej poszczególne wpływy /X/2/ przypisują do wpływów a i b, podczas gdy w grupie pierwszej wzrost X był badany jako autonomiczne zjawisko.

Reprezentantki grupy czwartej najszczegółowiej zagłębiają się w analizę struktury wpływów łącznych i podziału tych wpływów dokonują proporcjonalnie do indywidualnego wzrostu czynnika a i b.

Jedną z najczęściej stosowanych metod jest metoda różnicowa3 należącą do grupy drugiej. Powodem jej popularności jest prosta formuła matematyczna oraz nie dwuznaczność interpretacji wyników. Istota tej metody przedstawia się następująco:
Załóżmy, że zjawisko /S/ jest iloczynem trzech czynników a, b, c.
S = a  b  c /6/

S0 = a0  b0  c0 /7/

S1 = a1  b1  c1 /8/

S = S1 – S0 /9/

S = Sa + Sb + Sc /10/
Indywidualne wpływy oblicza się wg wzorów:
Sa = (a1 – a0)  b0  c0 /11/

Sb = a1  (b1 – b0)  c0 /12/

Sc = a1  b1  (c1 – c0) /13/
Obliczone w ten sposób wpływy indywidualne mogą być w łatwy sposób zinterpretowane.

Za pomocą tej metody można dokonać analizy przyczynowej zmian wskaźników rentowności, takich jak stopa zwrotu inwestycji lub stopa kapitału własnego.

Wskaźniki zyskowności, jako syntetyczne mierniki mogą być przedstawione za pomocą innych wskaźników, proces ten nosi nazwę analizy przyczynowej.

Występuje zależność pomiędzy liczbą czynników rozkładu a wnikliwością analizy. Stosuje się dwu, trzy, cztero i więcej czynnikowe wzory.



Stopa zwrotu inwestycji może być przedstawiona w postaci dwuczynni­kowej.

4 /14/

W powyższym wzorze stopa zwrotu inwestycji jest przedstawiona jako iloczyn marży zysku netto oraz wskaźnika obrotowości aktywów.



Stopa zwrotu kapitału własnego może być przedstawiona w postaci trójczynnikowej.
5 /15/

W tym przypadku stopa zwrotu kapitału własnego jest iloczynem stopy zwrotu inwestycji /iloczyn dwóch pierwszych czynników/ oraz odwrotności wskaźnika struktury pasywów.

Powyższe wzory mogą być analizowane w czasie przy pomocy metod analizy ekonomicznej. W celu praktycznego zaprezentowania powyższej metody można przeprowadzić prostą analizę. Jako dane źródłowe posłużono się danymi umownymi za dwa kolejne lata . Wielkości finansowe wyrażone zostały w tysiącach złotych.

Dane przykładowe do zastosowania metody różnicowej dla lat 2001-2003




Lata


Aktywa

Kapitały własne

Sprzedaż

Zysk netto

2001

2300

1800

2700

220

2002

2500

1850

3100

245

Źródło: Dane umowne


Analiza zostanie przeprowadzona odrębnie dla obu wskaźników, ale ze względów praktycznych zostaną najpierw ustalone dane cząstkowe występujące w powyższych wzorach.

Wyliczone dane przedstawia poniższa tabela. Aby ułatwić obliczenia nadano symbole literowe poszczególnym wskaźnikom. Rok 2001 traktowany jest jako 0, a rok 2002 jako 1.

Dane pomocnicze do obliczenia wskaźników analizy różnicowej


Wskaźnik finansowy

Symbol

Rok 2001

Rok 2002

Stopa zwrotu inwestycji

A

0,0957

0,0980

Marża zysku netto

a

0,0815

0,0790

Wskaźnik obrotowości aktywów

b

1,1739

1,2400

Stopa zwrotu kapitałów własnych

B

0,1223

0,1324

Wskaźnik zadłużenia

c

1,2778

1,3514

Źródło: obliczenia własne
Na podstawie powyższych danych można przystąpić do obliczania wpływów indywidualnych. Jako pierwszy zostanie przeanalizowany wskaźnik Stopa zwrotu inwestycji. Obliczenia przedstawia poniższa tabela:
Wpływ zmian czynników na zmianę wskaźnika zwrotu inwestycji


Wielkość obliczana

Wartość


A=A1-A0

0,0980-0,0957=0,0023

Sa=(a1-a0)xb0

– 0,0029

Sb=a1x(b1-b0)

0,0052

Jak wynika z powyższych obliczeń w badanym okresie wskaźnik zwrotu inwestycji wzrósł o 0,0023 co było wywołane wzrostem wskaźnika obrotowości aktywów /0,0052/. Niestety w badanym okresie spadła wartość wskaźnika marży zysku netto co spowodowało obniżenie potencjalnego wzrostu wskaźnika zwrotu inwestycji o 0,0029.

Aktualnie zostanie przeanalizowana zmiana wskaźnika stopy zwrotu kapitałów własnych. Obliczenia przedstawia poniższa tabela:
Wpływ zmian czynników na zmianę wskaźnika stopy zwrotu kapitałów własnych

Wielkość obliczana


Wartość

B=B1–B0

0,1325–0,1223=0,0102

Sa=(a1–a­0)xb0xc0

–0,0037

Sb=a1x(b1-b0)xc0

0,0067

Sc=a1xb1x(c1–c0)

0,0072

Interpretacja powyższych wniosków wskazuje, że w badanym okresie nastąpił wzrost poziomu wskaźnika zwrotu kapitałów własnych co było spowodowane wzrostem wskaźnika obrotowości aktywów oraz odwrotności wskaźnika struktury pasywów. Niestety te pozytywne zmiany były hamowane przez spadek poziomu wskaźnika marży zysku netto.

Podsumowując wnioski jakie pochodzą z analizy tej hipotetycznej firmy można zauważyć wystąpienie pozytywnych tendencji, które niestety są zakłócane przez spadek rentowności sprzedaży. Zjawisko to mogło być spowodowane koniecznością obniżenia cen, np. w wyniku zastosowania promocji lub „walki” konkurencyjnej.


Zaprezentowane powyżej metody mogą być przydatne w badaniu nie tylko wskaźników finansowych ale również wszystkich innych zjawisk będących wynikiem działania złożonych czynników przyczynowych, które posiadają charakter wymierny.

1 J.Kitowski: Metody analizy ekonomicznej. Lublin-Rzeszów 1993, s.10-15.

2 W.Malc: Kolejność wyliczeń w ramach metody łancuchowych podstawień. „Przegląd organizacji” 1965 r., nr 11, s.24.

3 J.Kitowski: Metody... op.cit., s.27-28.

4 J.Kitowski:Analiza... op.cit., s.23.

5 D.Olszewski: Podstawy analizy finansowej przedsiębiorstwa. Olympus - Centrum Edukacji i Rozwoju Biznesu, s.51.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość