Strona główna

Ocena wyników skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego przez lekarza oraz pacjenta. Evaluation of combined surgical and orthodontic treatment results from doctor’s and a patient’s perspectives


Pobieranie 44.54 Kb.
Data18.06.2016
Rozmiar44.54 Kb.
Joanna Szyper-Szczurowska, Bartłomiej W. Loster

Ocena wyników skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego przez lekarza oraz pacjenta.
Evaluation of combined surgical and orthodontic treatment results from doctor’s and a patient’s perspectives.

Katedra i Zakład Ortodoncji IS UJCM Kraków

Kierownik: dr hab. n. med. B. W. Loster


Adres do korespondencji:

Joanna Szyper-Szczurowska

Katedra i Zakład Ortodoncji IS CMUJ

Ul. Montelupich 4, 30-155 Kraków

ortomonte108@gmail.com
Streszczenie
Do obiektywnej oceny wyników leczenia służą wskaźniki np. wskaźnik PAR. Istotnym jednak wydaje się fakt, aby zwrócić uwagę na subiektywną ocenę leczenia przeprowadzoną przez pacjenta.
Celem pracy było porównanie oceny wyników skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego dokonanej przez pacjenta oraz lekarza.

Materiał i metoda

Badania przeprowadzano u 30 pacjentów z wadami gnatycznymi o charakterze III klasy szkieletowej przed rozpoczęciem skojarzonego leczenia ortodontyczno   chirurgicznego, oraz 12 miesięcy po leczeniu operacyjnym.

Równoległej ocenie lekarza i pacjenta została poddana estetyka rysów twarzy (dolnego odcinka) i relacji zębowo-zgryzowych pacjentów przed (T1) i po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym (T2).

Do równoległej oceny zastosowano czterostopniową skalę przyporządkowując ocenie bardzo dobrej - 4 punkty, dobrej -3 punkty, zadowalającej - 2punkty, niezadowalającej -1 punkt. Ocena była dokonywana w jednym czasie, niezależnie od siebie, przez lekarz oraz pacjenta.

Do analizy wyników zastosowano test Wilcoxona, za poziom istotności przyjęto wartość p, 0.05. Współczynnik korelacji rang R Spearmana zastosowano przy porównywaniu ocen wyników leczenia przez pacjenta i lekarza

Wyniki

Znamienne statystycznie były wyższe oceny po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym wystawiane zarówno przez pacjenta, jak i lekarza odnośnie do estetyki rysów twarzy, jak i relacji okluzyjno–artykulacyjnych (p = 0,000).

Stwierdzono korelację pomiędzy ocenami lekarza i pacjenta odnośnie do estetyki rysów twarzy przed leczeniem (współczynnik korelacji ρ = 0,730; p = 0,000) oraz ocenami lekarza i pacjenta w odniesieniu do uzębienia po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym (współczynnik korelacji ρ = 0,548; p = 0,0017). Nie wykazano natomiast korelacji w równoległych ocenach estetyki rysów twarzy po leczeniu oraz relacji okluzyjno–artykulacyjnych przed leczeniem. W obu przy­padkach oceny wystawiane przez lekarza były niższe.

Cechą istotną statystycznie jest niższa ocena relacji zębowo zgryzowych wystawiana przez lekarza zarówno przed, jak i po leczeniu; wartości p wynoszą odpowiednio p = 0,003, p = 0,027.



Wnioski

  1. Dla pacjenta najistotniejszym wynikiem leczenia jest poprawa estetyki rysów twarzy, natomiast relacje okluzyjne, zwłaszcza w strefach bocznych, mają mniejsze znaczenie.

  2. Oparta na wiedzy medycznej lekarza krytyczna ocena estetyki rysów twarzy pacjenta oraz jego warunków zgryzowych stanowi podstawę do osiągania satysfakcjonujących efektów leczenia.

Summary
As to perform an objective estimation of treatment results, some indices are needed and widely used, for example PAR index. Nevertheless, it is very important to draw attention to the fact that a subjective evaluation of the treatment made by a patient himself is also essential.
The aim of the study was a comparison of combined surgical and orthodontic treatment results from doctor’s and the patient’s perspectives .

Material and a method

The analysis was performed in 30 patients with skeletal Class III malocclusion before the treatment and 12 month after the surgery.

Simultaneously , the patients’ facial appearance( lower part) as well as occlusal relationships before (T1) and after(T2) the combined surgical and orthodontic treatment ,were also subject to the patient’s and the doctor’s assessment.

In the parallel evaluation, four- grade scale was used as: very good- 4 points, good- 3 points, satisfactory -2 points, not satisfactory- 1 point. The estimation was made at the same time, independently by the doctor and the patient.

The results were statistically analyzed using the Wilcoxon’s test and level p, 0.05 was taken for the statistical significance. A ratio of R. Spearman’s rank correlation was used to compare the treatment results by the doctor and the patient.

Results

The doctor’s and the patient’s evaluation was statistically significant higher after the combined surgical and orthodontic treatment as far as the facial appearance and occlusal relationship are concerned ( p= 0,000).

There is a correlation between the doctor and the patient’s evaluation regarding the appearance features before the treatment ( correlation ratio q=0,0730; p= 0,000) and the doctor’s and the patient’s evaluation regarding the occlusal relationship after the treatment (correlation ratio q=0,548; p= 0,0017).

There is not a correlation in the simultaneous estimation regarding the facial appearance after the treatment and the occlusal relationship before it. In the both cases the doctor’s assessment is relatively low.

Statistically, very significant is a lower evaluation of the occlusal relationship, provided by the doctor before and after the treatment.

Conclusion


  1. For a patient, the most important result of the treatment is a correction, improvement of his appearance features. The occlusal relationship, in side parts of the face are not very essential.

  2. Satisfactory effects of the treatment can only be accomplished according to a doctor’s critical assessment of facial appearance esthetic , and a condition of occlusion.

Wyniki i cały proces skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego zawsze podlega ocenie zarówno przez lekarza jak i pacjenta. W tym artykule ocena ta przybrała formalny charakter badania. Ocena lekarza wynika z dwóch aspektów, oparta jest na posiadanej przez niego wiedzy medycznej, jak również na jego odczuciach . Ocena pacjenta wiąże się z tym, że przedmiotem postępowania terapeutycznego jest twarz, która dla każdego z nas jest szczególnie ważna, stanowi o naszej wyjątkowości i tożsamości [15]. Pacjent w swojej ocenie odnosi swój wizerunek do stereotypu obowiązującego w społeczeństwie. Wbrew pozorom normy estetyczne dotyczące twarzy w całej populacji ludzkiej są podobne, a różnice kulturowe mają mniejsze znaczenie [2, 3].

Estetyczna twarz i uśmiech to pozytywny odbiór danej osoby na wszystkich szczeblach społecznych oraz we wszystkich grupach wiekowych [13, 10, 14].
Celem pracy było porównanie oceny wyników skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego dokonanej przez pacjenta oraz lekarza.
Materiał i metoda
Skojarzone leczenie ortodontyczno-chirurgiczne zostało przeprowadzone

Do równoległej oceny odnośnie estetyki rysów twarzy i relacji zębowo – zgryzowych przed i po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym leczeniu użyto czterostopniowej skali. Poszczególne stopnie tej skali to kolejno: bardzo dobry, dobry, zadowalający, niezadowalający. Ocenie bardzo dobrej przyporządkowano 4 punkty, dobrej 3 punkty, zadowalającej 2 punkty, niezadowalającej 1 punkt.

W jednym czasie, niezależnie od siebie, lekarz oraz pacjent oceniali estetykę rysów twarzy i relacje zębowo zgryzowe. Oceniano profil dolnego odcinka twarzy ze szczególnym uwzględnieniem położenia warg i bródki. W uzębieniu oceniano wzajemną relację łuków zębowych względem siebie. Ocena chorego była oceną subiektywną, w przypadku lekarza ocena była obiektywna ze względu na posiadaną wiedzę medyczną.
Wyniki

Równoległej ocenie lekarza i pacjenta została poddana estetyka rysów twarzy (dolnego odcinek twarzy) i relacji zębowo-zgryzowych pacjentów przed i po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym.

Przed leczeniem 26 pacjentów (86,67%) wskazało (bez sugestii ze strony lekarza), że powodem niezadowolenia z estetyki rysów twarzy była „wystająca bródka”, 7 pacjentów (23,33%) z kolei wskazało na zapadniętą okolicę podnosową. Po leczeniu byli zadowoleni z efektu estetycznego i nie wskazywali na te cechy.

Lekarz oceniając przed leczeniem estetykę rysów twarzy odnotował nadmierne wysunięcie bródki u 29 pacjentów (96,67%) a u 10 pacjentów cofnięcie okolicy podnosowej. W wyniku leczenia zaburzenia te zostały skorygowane.

W ocenie relacji zębowych przed leczeniem pacjenci zwracali uwagę na odwrotne zachodzenie zębów siecznych (25 leczonych - 83,33%) i w związku z tym utrudnioną funkcję odgryzania pokarmów. Pacjenci nie zauważali natomiast nieprawidłowości w bocznych odcinkach łuków zębowych (np. zgryzu krzyżowego częściowego bocznego) zarówno przed jak i po leczeniu. Z kolei ocena przeprowadzona przez lekarza obejmowała również analizę zgryzu w strefach bocznych.

Wyniki uwzględniające ocenę lekarza i pacjenta odnośnie do rysów twarzy i uzębienia przed i po skojarzonym leczeniu ortodontyczno chirurgicznym przedstawiono w tabeli I oraz na rycinach 1a, b a także 2a, b.

Znamienne statystycznie były wyższe oceny po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym wystawiane zarówno przez pacjenta, jak i lekarza odnośnie do estetyki rysów twarzy, jak i relacji okluzyjno–artykulacyjnych (p = 0,000). Oceny wystawiane przez lekarza we wszystkich wariantach były nieco niższe.

Stwierdzono korelację pomiędzy ocenami lekarza i pacjenta odnośnie do estetyki rysów twarzy przed leczeniem (współczynnik korelacji ρ = 0,730; p = 0,000) oraz ocenami lekarza i pacjenta odnośnie do uzębienia po skojarzonym leczeniu ortodontyczno-chirurgicznym (współczynnik korelacji ρ = 0,548; p = 0,0017). Nie wykazano natomiast korelacji w równoległych ocenach estetyki rysów twarzy po leczeniu oraz relacji okluzyjno–artykulacyjnych przed leczeniem. W obu przypadkach oceny wystawiane przez lekarza były niższe.

Cechą istotną statystycznie jest niższa ocena wystawiana przez lekarza odnośnie do relacji zębowo zgryzowych zarówno przed, jak i po leczeniu; wartości p wynoszą odpowiednio p = 0,003, p = 0,027.

Dyskusja
Powodem, dla którego dorośli pacjenci decydują się na skojarzone leczenie ortodontyczno – chirurgiczne, są problemy głównie natury estetycznej zaburzenia relacji okluzyjno artykulacyjnych odgrywają rolę drugoplanową [12]. W badanym materiale 23 operowanych (76,67%) przed leczeniem oceniło swoje rysy twarzy jako niezadowalające. Taka niska samoocena estetyki rysów twarzy powoduje frustracje psychiczne i również niską samoocenę w innych dziedzinach życia [5, 7 ,8]. Poprawa estetyki rysów twarzy po leczeniu była powodem zadowolenia udokumentowanego ocenami pacjentów.

Przed leczeniem niezadowalającą ocenę odnośnie do relacji zębowo-zgryzowych wystawiło 19 (63,33%) leczonych, wiążąc nieprawidłowości zębowe z upośledzoną funkcją odgryzania i żucia pokarmów. Po leczeniu ocenę bardzo dobrą i dobrą wystawiło 28 (93,33%) pacjentów. Niższe oceny wystawione przez lekarza we wszystkich wariantach są rezultatem wiedzy medycznej. Duże znaczenie w przyszłej ocenie przez pacjenta wyników leczenia ma omówienie z nim na pierwszej wizycie planu leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem ewentualnych powikłań i dyskomfortu pozabiegowego. Niektórzy pacjenci nie interesują się planem leczenia, podchodzą do niego euforycznie bądź nadmiernie eksponują problemy lecznicze. Stanowią oni grupę ryzyka i w skrajnych przypadkach, po konsultacji psychiatrycznej, mogą nie być zakwalifikowani do skojarzonego leczenia ortodontyczno – chirurgicznego. Decyzja o przystąpieniu do leczenia musi być samodzielną, przemyślaną decyzją pacjenta, a lekarz ze swojej strony powinien dostarczyć rzetelnej wiedzy medycznej i służyć wyjaśnieniami na każdym etapie leczenia. Pacjenci, których rodzina i przyjaciele popierają leczenie, Niekiedy na potrzeby lecznicze pacjenta tworzy się tzw. „ zespół pacjenta”, czyli grupę osób ( najczęściej są to rodzina i przyjaciele), którzy rozumieją i popierają proces leczniczy pacjenta . Tak wspierani pacjenci wykazują wyższy poziom satysfakcji z leczenia niż pacjenci bez tego wsparcia [1].

Można stwierdzić, że w wyniku skojarzonego leczenia ortodontyczno-chirurgicznego, pacjenci odczuwają poprawę estetyki twarzy oraz funkcji układu stomatognatycznego, co

pociąga za sobą poczucie satysfakcji z leczenia co powoduje poprawę dobrego samopoczucia, postrzegania siebie i samooceny oraz relacji społeczno emocjonalnych [9, 11 ,6 ,4].



Wnioski


  1. Dla pacjenta najistotniejszym wynikiem leczenia jest poprawa estetyki rysów twarzy, natomiast relacje okluzyjne, zwłaszcza w strefach bocznych, mają mniejsze znaczenie.

  2. Oparta na wiedzy medycznej lekarza krytyczna ocena estetyki rysów twarzy pacjenta oraz jego warunków okluzyjnych stanowi podstawę do osiągania satysfakcjonujących efektów leczenia.


Piśmiennictwo

  1. Chen B, Zhang ZK, Wang X. Factors influencing postoperative satisfaction of orthognathic surgery patients. Int J Adult Orthod Orthognath Surg 2002; 17: 217-222.

  2. Cons NC, Jenny J, Kohout FJ, et al. Perceptions of occlusal conditions in Australia, the German Democratic Republic, and the United States. Int Dent J 1983;33:200-206.

  3. Farrow AL, Zarinnia K, Khosrow A. Bimaxillary protrusion in black Americans- an esthetic evaluation and the treatment considerationots. Am J Orthod Dentofac Orthop 1993;104:240-250.

  4. Flanary CM, Barnwell GM Jr, Alexander JM. Patient perceptions of orthognathic surgery. Am J Orthod 1985; 88:137-145.

  5. Helm S, Kreiborg S, Solow B. Psychosocial implications of malocclusion: a 15 year follow-up study in 30- year-old Danes. Am J Orthod 1985;87:110-8.

  6. Hunt OT, Johnson CD, Hepper PG, et al. The psychosocial impact of orthognathic surgery: a systematic review. Am J Orthod Dentofac Orthop 2001;120:490-497.

  7. Kiyak HA, Hohl T, West RA, McNeill R. Psychologic changes in orthognatic surgery patients: a 24-month follow up. J Oral Macillofac Surg 1984;42:506-12.

  8. Kiyak HA, McNeill RW, West RA, Hohl T, Bucher P, Sherrick P. Predicting patient responses to orthognathic surgery. J Oral Surg 1982;40:150-6.

  9. Lazaridou-Terzoudi T, Kiyak HA, Moore R, et al. Long- term assessment of psychologic outcomes of orthognathic surgery. J Oral Maxillofac Surg 2003; 61:545-552.

  10. Mandall NA, McCord JF, Blinkhorn AS, Worthington HV et al. Perceived aesthetic impact of malocclusion and oral self-perceptions in 14-15-year-old Asian and Caucasian children in greater Manchester. Eur J Orthop 2000;22:175-183.

  11. Motegi E, Hatch JP, Rugh JD, et al. Health-related quality of life and psychosocial function 5 years after orthognathic surgery. Am J Orthod Dentofac Orthop 2003; 124:138-143.

  12. Rivera SM, Hatch JP, Dolce C, et al. Patients’ own reasons and patients- perceived recommendations for orthognathic surgery. Am J Orthod Dentofac Orthop 2000; 118:134-141.

  13. Shaw WC. The influence of children’s dentofacial appearance on their social attractiveness as judged by peers and lay adults. Am J Orthod 1981;79:399-415.

  14. Shaw WC, Rees G, Dawe M, et al. The influence of dentofacial appearance on the social attractiveness of young adults. Am J Orthod 1985; 87:21-26.

  15. Willis J, Todorov A. First impressions: making up your mind after a 100-ms exposure to a face. Psychol Sci 2006;17(7);592-8.

Spis tabel
Tabela I
Równoległa ocena lekarza i pacjenta odnośnie do estetyki rysów twarzy i relacji okluzyjno – artykulacyjnych u 30 pacjentów przed i po skojarzonym leczeniem ortodontyczno-chirurgicznym

Przedmiot oceny

Parametr

Oceniający

Pacjent

Lekarz

Przed

Po

Przed

Po

Estetyka rysów twarzy

średnia ocen

1,30

3,57

1,20

3,47

SD

0,59

0,50

0,40

0,56

Relacje okluzyjno-artykulacyjne

średnia ocen

1,43

3,63

1,00

3,33

SD

0,62

0,71

0,00

0,79



Spis rycin
Ryc. 1a, b Równoległa ocena przez pacjenta i lekarza estetyki rysów twarzy 30 pacjentów objętych skojarzonym leczeniem ortodontyczno chirurgicznym przed (ryc. 1a) i po leczeniu (ryc. 1b).

Ryc. 2a, b Równoległa ocena przez pacjenta i lekarza relacji zębowo zgryzowych u 30 pacjentów objętych skojarzonym leczeniem ortodontyczno chirur­gicz­nym przed (ryc. 2a) oraz po leczeniu (ryc. 2b).

Ryc. 1a

Ryc.1b



Ryc. 2a

Ryc. 2b


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość