Strona główna

Polskie kierunki badań kryminologicznych nad bezpieczeństwem obywateli…


Pobieranie 125.65 Kb.
Strona1/9
Data19.06.2016
Rozmiar125.65 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9

Polskie kierunki badań kryminologicznych nad bezpieczeństwem obywateli…

Emil W. Pływaczewski, Katarzyna Laskowska, Grażyna B. Szczygieł, Wojciech Filipkowski, Ewa M. Guzik-Makaruk, Elżbieta Zatyka

Polskie kierunki badań kryminologicznych nad bezpieczeństwem obywateli1

Streszczenie

Opracowanie stawia sobie za cel przedstawienie kierunków badań w Polsce nad zagadnieniami związanymi z bezpieczeństwem państwa i obywateli. Zostało to pokazane na przykładzie projektów badawczych prowadzonych przez pracowników Zakładu Prawa Karnego i Kryminologii Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Na podkreślenie zasługuje fakt ewolucji prowadzonych badań w tym ośrodku akademickim. Punktem wyjścia były typowe teoretyczne badania dogmatyczne i kryminologiczne. Stopniowo jednak zaczęto w większym stopniu angażować praktyków organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w proces badawczy. Drugim etapem było wejście we współpracę z technicznymi szkołami wyższymi (politechnikami) celem przygotowywania gotowych rozwiązań odpowiadających potrzebom tych organów. Trzecim etapem jest zastosowanie założeń Strategii Lizbońskiej i wspomaganie sektora gospodarki związanego z bezpieczeństwem.

I. Wstęp

Zagrożenia bezpieczeństwa publicznego coraz częściej mają charakter ponadnarodowy, angażując do równoczesnego działania organy wielu państw. W dobie niewiarygodnie szybkiego rozwoju nowych technologii informatycznych konieczne jest ich wykorzystanie w pracy organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości. Technologie te podnoszą efektywność działań instytucji państwowych i przekładają się na większe poczucie bezpieczeństwa całej społeczności europejskiej.

Było to asumptem do podjęcia w Polsce wspólnego wyzwania, jakim jest połączenie osiągnięć wiedzy naukowej z codzienną praktyką stosowania prawa i funkcjonowania organów państwa dla wspólnego dobra – bezpieczeństwa obywateli. Zadanie to jest realizowane przez środowiska naukowe oraz przedstawicieli organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości, w ramach Polskiej Platformy Bezpieczeństwa Wewnętrznego (PPBW)2. Działalność tego stowarzyszenia znajduje szeroką akceptację zarówno na forum krajowym, jak i międzynarodowym3. W tym przedsięwzięciu uczestniczy także – jako jedna z wiodących jednostek naukowych – Zakład Prawa Karnego i Kryminologii Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, specjalizujący się w badaniach nad zjawiskami przestępczości zorganizowanej, prania pieniędzy i terroryzmu4.

Niniejsze opracowanie przedstawia w układzie chronologicznym charakterystykę obszarów badawczych i wyniki prowadzonych badań.

II. „Rozwiązania prawne i organizacyjno-techniczne w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej oraz terroryzmu ze szczególnym uwzględnieniem problematyki dowodów procesowych oraz instytucji świadka koronnego” – projekt badawczy zamawiany Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Nr PBZ–MIN–004/T00/2002)5

W ramach projektu badawczego dokonano wielopłaszczyznowej analizy sposobów zwalczania przestępczości zorganizowanej oraz terroryzmu w wybranych aspektach6.

Podczas realizacji projektu poddano szczegółowej analizie kilka tysięcy tomów akt spraw karnych prowadzonych przeciwko członkom zorganizowanych grup przestępczych we wszystkich fazach postępowania karnego: pracy operacyjnej, postępowania przygotowawczego oraz sądowego, jak również wykonania orzeczonych kar (w szczególności pozbawienia wolności). Skonfrontowanie wyników tych badań z oceną praktyków pozwoliło na diagnozę istniejących oraz ocenę proponowanych rozwiązań prawnych służących zwalczaniu tych zjawisk7.

Szczególny nacisk położono na efektywne wykorzystanie instytucji świadka koronnego oraz zagadnienie implementacji materiału uzyskanego w trakcie czynności operacyjnych do procesu karnego. Dokonano kompleksowej analizy istniejących regulacji prawnych dotyczących instytucji świadka koronnego8. Na podstawie akt spraw karnych opisano specyfikę postępowania przygotowawczego oraz sądowego (pierwszej i drugiej instancji) z jego udziałem. Poddano analizie również status świadka – jego prawa i obowiązki względem innych osób oraz państwa w zakresie prawa cywilnego, w tym rodzinnego. Ponadto, zbadane zostały akta spraw karnych pod kątem przydatności tej instytucji oraz wiarygodności dostarczanych przez nią dowodów. Wyniki analizy – poparte szeroką dyskusją z praktykami wymiaru sprawiedliwości i organów ścigania – doprowadziły do przygotowania projektu zmian ustawy o świadku koronnym9, która stała się już stałym elementem obecnego polskiego porządku prawnego.

Kolejny przedmiot badań stanowiło zjawisko korupcji, które zostało potraktowane wieloaspektowo. Analizie podane zostały m.in. korupcyjne oddziaływania przestępczości zorganizowanej na struktury państwowe, gospodarcze oraz samorządowe. Po raz pierwszy przeprowadzono badania dotyczące zjawiska korupcji w wymiarze sprawiedliwości (sądach, prokuraturze oraz więziennictwie), a także roli obrońców w tym procederze. Przedstawione zostały nie tylko wyniki badań, ale także konkretne postulaty zmian prawa i praktyki w tym zakresie10.

Szczegółowym analizom zostało także poddane zjawisko rosyjskojęzycznej przestępczości zorganizowanej11. Cel badań ogniskował się wokół poznania jej zakresu oraz ustalenia i oceny zagrożeń wynikających z tego zjawiska, zarówno na terenie krajów b. ZSRR, jak i innych państw świata (w tym Polski). W analizach wykorzystano następujące metody: badania akt sądowych skazanych w Polsce z art. 258 k.k. obywateli wybranych krajów b. ZSRR, badania ankietowe (sondaż diagnostyczny) przeprowadzone   w polskich zakładach karnych wśród skazanych z art. 258 k.k. obywateli analizowanych państw, wywiady z członkami rosyjskojęzycznych grup przestępczych, analiza danych statystycznych (głównie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rosji i innych państw b. ZSRR, jak też polskich organów ścigania, zwłaszcza Centralnego Biura Śledczego Komendy Głównej Policji oraz Centralnego Zarządu Służby Więziennej), analiza oficjalnych dokumentów (programów, koncepcji, strategii dotyczących przestępczości zorganizowanej) i aktów normatywnych oraz analiza dostępnej literatury naukowej.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość