Strona główna

Prof dr hab. Mirosław Szreder


Pobieranie 20.96 Kb.
Data19.06.2016
Rozmiar20.96 Kb.
7 listopada 2012 r.

Prof. dr hab. Mirosław Szreder


Katedra Statystyki

Uniwersytetu Gdańskiego

ul. Armii Krajowej 101

81-824 Sopot

Recenzja w przewodzie habilitacyjnym dr. Jerzego Korzeniewskiego wszczętym na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego

1. Wstęp

W postępowaniu o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk ekonomicznych, w dyscyplinie ekonomia, ubiegająca się o ten stopień dr Jerzy Korzeniewski przedłożył do oceny rozprawę habilitacyjną pt. „Metody selekcji zmiennych w analizie skupień. Nowe procedury”, wykaz i egzemplarze dorobku naukowego, życiorys naukowy, autoreferat informujący o zainteresowaniach i osiągnięciach w działalności naukowej oraz odpis dyplomu doktorskiego. Najistotniejszym elementem dorobku jest rozprawa habilitacyjna, która – zgodnie z art. 17, ust. 1 Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki z dnia 14 marca 2003 r. – „powinna stanowić znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej”.



2. Rozprawa habilitacyjna

Praca habilitacyjna dr. Jerzego Korzeniewskiego pt. „Metody selekcji zmiennych w analizie skupień. Nowe procedury” została wydana przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego w 2012 roku. Zawiera ona oryginalne rozważania i wyniki badań empirycznych Autora, dotyczące najważniejszych aspektów problematyki selekcji zmiennych w statystycznej analizie skupień. Dr Jerzy Korzeniewski podjął się w rozprawie realizacji trzech następujących celów:

1. oceny istniejącego dorobku naukowego (krajowego i zagranicznego) z zakresu wyboru zmiennych tworzących strukturę skupień w zbiorze danych;

2. zaproponowania nowych, efektywniejszych rozwiązań, odnoszących się do selekcji zmiennych w analizie skupień;

3. analizy i oceny efektywności własnych propozycji w zastosowaniach do selekcji zmiennych w empirycznych zbiorach danych o charakterze ekonomicznym i społecznym.

Uważam, że cele te zostały dobrze sformułowane, tworząc logicznie spójne ramy dla rozważań przedstawionych w rozprawie habilitacyjnej. Są to, z punktu widzenia naukowego, wartościowe i oryginalne cele, wynikające z dotychczasowego rozwoju działu statystyki zwanego analizą skupień (ang. cluster analysis) lub taksonomią (ang. taxonomy). Problematyka, którą zajął się w rozprawie Habilitant jest złożona, nie posiadająca jednoznacznych definicji kilku podstawowych kategorii (skupienia, struktury skupień) i trudno poddająca się badaniom analitycznym. Znacznie częściej w pracach z tego zakresu spotyka się analizy symulacyjne. Słusznie Autor pisze na s. 8 autoreferatu: „Na tym bardzo niepewnym gruncie powstają od ponad trzydziestu lat metody selekcji zmiennych”. Moim zdaniem, umiejętność krytycznej oceny przez Habilitanta zarówno podstaw analizy skupień, jak i metod wybierania zmiennych, ma solidne podstawy w dorobku naukowym dr. J. Korzeniewskiego, który zagadnienia te z dużą dociekliwością i konsekwencją badał przez ostatnie 10 lat. Swoboda, z jaką się Autor porusza w tej problematyce, mająca swe podstawy w jego dobrym przygotowaniu matematyczno-statystycznym powoduje, że całość wywodów zaprezentowanych i omówionych w rozprawie habilitacyjnej jest zrozumiała, dobrze nawiązująca do obecnego stanu wiedzy i we właściwym kierunku poszukująca nowych, efektywniejszych rozwiązań.

Monografia habilitacyjna Jerzego Korzeniewskiego składa się z pięciu dobrze skomponowanych rozdziałów, w których ujęto po 4-12 podrozdziałów. Struktura całości tekstu, liczącego 190 stron, jest logicznie spójna i przejrzysta.

Pierwszy rozdział stanowi obszerne wprowadzenie do problematyki analizy skupień, w którym zawarto w szczególności omówienie: etapów analizy skupień, złożoności zagadnienia selekcji zmiennych, miar podobieństwa podziałów zbioru danych, miar korelacji zmiennych oraz miary jakości wyników dokonanego wyboru zmiennych. Przedstawiono tam także zbiory generowanych danych, wykorzystanych w późniejszych eksperymentach symulacyjnych. Osiągnięciem Habilitanta jest w tym fragmencie rozprawy wskazanie uwarunkowań i okoliczności, jakimi należy się kierować przy konstruowaniu nowych propozycji dobierania zmiennych w analizie skupień.

Rozdziały drugi i trzeci zawierają prezentację i krytyczną charakterystykę metod modelowych, ang. model based (rozdział 2) oraz metod heurystycznych (rozdział 3) wyboru zmiennych w analizie skupień. Autor odwołuje się tu do najnowszych pozycji bibliograficznych, polskich i zagranicznych, a także do własnych wyników badań. W szczególności za ważne należy uznać prezentacje kilkunastu metod heurystycznych, których podstawowe właściwości zbadał Habilitant w serii eksperymentów symulacyjnych. Wnioski, odnoszące się oddzielnie do każdej z metod, są sformułowane precyzyjnie i dobrze uzasadnione. W niektórych przypadkach oceny te, mając charakter polemiczny w stosunku do ocen znanych z publikacji innych autorów, stanowią istotną przesłankę do kontynuacji badań z tego zakresu i dalszej naukowej dyskusji. Treść rozdziałów 2 i 3 dobrze ilustruje potrzeby i kierunki poszukiwań efektywniejszych metod wyboru zmiennych w analizie skupień.

Propozycję nowych metod selekcji zmiennych, zawartą w rozdziale czwartym, wraz z wynikami badań jej właściwości, uznaję za naukowo wartościową i w pełni oryginalną. Pomysł Habilitanta opiera się na zastąpieniu korelacji pomiędzy zmiennymi opisującymi obserwacje, korelacją pomiędzy odległościami par obiektów. Zaletą takiego podejścia jest możliwość stosowania tej metody zarówno do słabych, jak i silnych skal pomiarowych w odniesieniu do wartości zmiennych. W pewnym zakresie propozycja ta zwalnia też statystyka z konieczności określania liczby skupień w zbiorze danych. Habilitant zaproponował i za pomocą eksperymentów symulacyjnych krytycznie ocenił metody selekcji zmiennych dla kilku różnych rodzajów zmiennych (binarnych, porządkowych, ciągłych).

W rozdziale piątym Autor skoncentrował się na warstwie aplikacyjnej omawianej problematyki. Jego treść wypełniają eksperymenty symulacyjne na wybranych empirycznych zbiorach danych, których celem jest ocena porównawcza zaproponowanych przez dr J. Korzeniewskiego metod z najefektywniejszymi istniejącymi metodami wyboru zmiennych. Wysoko oceniam projekty tych eksperymentów, jak i sposób wnioskowania Autora o stopniu uniwersalności aplikacyjnej rozważanych metod (np. liczbie założeń wymaganych przez daną metodę) oraz o ich statystycznej efektywności. W sposób empiryczny Autor wykazał, że koncepcje korelacji odległościowej, a także grupowania wielostopniowego w dwa skupienia są poważną propozycją w konstruowaniu efektywnych metod selekcji zmiennych w analizie skupień.

Podsumowując dokonania Habilitanta zawarte w rozprawie habilitacyjnej i szczegółowo wyliczone w Zakończeniu monografii (s. 176 – 178) stwierdzam, że dr Jerzy Korzeniewski wykazał się umiejętnością poprawnego formułowania problemów badawczych, adekwatnego doboru technik i narzędzi ich rozwiązywania, krytycznej oceny dotychczasowego dorobku z podjętej problematyki naukowej, konstruowania własnych autorskich propozycji metod i procedur selekcji zmiennych w analizie skupień, oraz właściwego sposobu weryfikowania ich efektywności i wartości aplikacyjnych. Habilitant w sposób dojrzały i swobodny potrafi wskazać ekonomiczne zastosowania zaproponowanych rozwiązań, a także kierunki dalszego ich doskonalenia.

Uważam, że dr Jerzy Korzeniewski wniósł swoimi badaniami wkład w rozwój dyscypliny naukowej ekonomia, w szczególności w obszarze metod i technik doskonalenia analizy skupień, wykorzystywanej do lepszego poznania zbiorów obiektów wielocechowych.

3. Pozostały dorobek naukowy

Na pozostały dorobek naukowy Habilitanta po uzyskaniu stopnia naukowego doktora, opublikowany w książkach i czasopismach składają się: 23 opracowania (artykuły oraz fragmenty prac zwartych), w tym 22 samodzielne. Na uwagę zasługuje nie tyle liczba publikacji, nie wyróżniająca Habilitanta wśród osób ubiegających się o stopień naukowy doktora habilitowanego, lecz ich jakość, a także systematyczność publikowania. Naukowy poziom publikacji dr. Jerzego Korzeniewskiego oceniam wysoko. Ich wyróżnikiem jest duży stopień oryginalności i samodzielności. Dowodem tego jest ranga czasopism, w których publikuje Habilitant. Są to w większości uznane czasopisma krajowe. Mało jest natomiast w dorobku Habilitanta publikacji wydanych za granicą.

Do ważnych, oryginalnych osiągnięć naukowych Habilitanta, które znajdują się w jego publikacjach zaliczam:


  1. propozycję nowego algorytmu wybierania obiektów startowych (początkowych), wykorzystującą analizę histogramu rozkładu odległości pomiędzy wybieranymi różnymi liczbami punktów, spełniających określony warunek;

  2. ocenę zaawansowanych metod grupowania obiektów, w tym metod aglomeracyjnych i ich modyfikacji, na podstawie własnych eksperymentów wykorzystujących dane rzeczywiste i dane fikcyjne;

  3. wskazanie możliwych uproszczeń algorytmów segmentacji obiektów w analizie obrazów dwuwymiarowych;

  4. zaproponowanie i uzasadnienie koncepcji korelacji odległościowej w metodach selekcji zmiennych, oraz empiryczne zweryfikowanie możliwości i efektywności jej zastosowań.

Uzupełnienie dorobku publikacyjnego Habilitanta stanowią jego systematycznie prezentowane referaty na konferencjach naukowych (w większości międzynarodowych). Połowa dorobku Habilitanta opublikowana została w jęz. angielskim.

Słabszą stroną dorobku naukowego dr. Jerzego Korzeniewskiego jest to, co jest słabością samej analizy skupień, jako jednej z metod statystycznej analizy wielowymiarowej. Są to: brak ugruntowanej teorii (ogólnie przyjętego modelu), a w konsekwencji mała liczba badań o charakterze analitycznym, przy jednocześnie dużej liczbie badań symulacyjnych i propozycji metod heurystycznych. Ważne jest jednak to, że Habilitant jest świadom tych ograniczeń, pisze o tym w rozdziale 1 rozprawy habilitacyjnej, oraz w autoreferacie. Potrafi on w swojej działalności naukowej skoncentrować się na tych aspektach analizy skupień, które prowadzą do podniesienia poziomu użyteczności tej analizy w praktycznych zastosowaniach.



4. Konkluzja

W podsumowaniu pragnę stwierdzić, że dorobek naukowy dr. Jerzego Korzeniewskiego jest bogaty i dotyczy ważnych aspektów doboru zmiennych w statystycznej analizie rozpoznawania obrazów i analizie skupień. Stanowi on wartościowy wkład Autora w rozwój wielowymiarowej analizy statystycznej, koncentrującej się na wykrywaniu homogenicznych grup obiektów dla celów poznawczych, jak i praktycznych. W swoich publikacjach naukowych, w tym w szczególności w rozprawie habilitacyjnej, dr Jerzy Korzeniewski zawarł oryginalne propozycje technik i procedur doboru zmiennych w analizie skupień, poprawnie przeanalizował ich właściwości i pokazał ich możliwości aplikacyjne. Z dorobkiem naukowym Habilitanta ściśle korespondują jego zainteresowania i osiągnięcia dydaktyczne.



W świetle powyższego stwierdzam, że dorobek naukowy dr. Jerzego Korzeniewskiego spełnia wymogi artykułów 16 i 17 Ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki z dnia 14 marca 2003 r. Stawiam zatem wniosek o dopuszczenie dr. J. Korzeniewskiego do kolokwium habilitacyjnego w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia.





©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość