Strona główna

Rozdział VI korektura praw Królestwa I jej odrzucenie


Pobieranie 19.36 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar19.36 Kb.

ROZDZIAŁ VI

Korektura praw Królestwa i jej odrzucenie


Ten więc Kmita na sejmie Królestwa w Piotrkowie w Roku Pańskim 15341 pod nieobecność króla (który przebywał wtedy w Wilnie) w głosowaniu unieważnił prawa i statuty Królestwa2. Były one zawiłe i sprzeczne z sobą, a przewrotne wykładnie złych adwokatów dawały sędziom możliwości rozmaitego i dwuznacznego ich interpretowania przy wydawaniu wyroków. Były one przez długi czas poprawiane z tego rodzaju błędów oraz zawiłości i zostały ujęte w odpowiednią formę prawną przez wybitnych duchownych i świeckich znawców prawa wybranych z całego Królestwa, przy wielkich nakładach króla, na usilną prośbę i żądanie stanu szlacheckiego3. Kmita z innymi podobnie myślącymi przekonał, żeby zostały one odrzucone wspólną uchwałą całego sejmu i żeby wcześniejsze statuty pozostały w swoim pierwotnym brzmieniu. Dzięki temu ów łotr mógł, zasadzając się na cudzą sprawiedliwość, [206] na podstawie starych statutów orzekać zgodnie z prawem procesowym w sprawach tak sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych oraz interpretować je, jak chciał, w zamian za poparcie i dary. Odrzucenie tego rodzaju Korektury praw zatwierdzili i pozostali senatorzy, i posłowie ziemscy, których przywódcami byli Piotr i Marcin Zborowscy4, ludzie buntowniczy i wpływowi. Wydało im się bowiem, że owe dawne statuty są dla nich użyteczne i korzystne.

Ponadto podczas tego samego sejmu czyniono także prywatnie w domach magnatów wiele innych niegodziwości na szkodę Rzeczypospolitej i króla pod jego nieobecność w Królestwie.



Skutki tych wydarzeń uwidoczniły się w czasie kolejnego sejmu w Krakowie w roku 1536, a także w obozie pod Lwowem w czasie pospolitego ruszenia5. Kmita posługując się ludem, podżegany przez królową, która była dla Królestwa Polskiego niczym burza albo jakiś groźny demon, wmieszał się w te szalone praktyki i dał jeszcze lepszą sposobność do czynienia zła. Ta bowiem kobieta po śmierci Tomickiego6 i Szydłowieckiego7, dwóch wielce roztropnych sterników Królestwa, przejmując wnet w swoje ręce całą moc rządzenia i mącenia wszystkiego, zaczęła kupczyć urzędami biskupimi, wojewódzińskimi i kasztelańskimi, a także innymi godnościami królestwa. Przez swoje wstawiennictwo uchyliła furtkę do zawłaszczania urzędów i zabiegania o nie ludziom żądnym zaszczytów, pełnym wad, nieznającym spraw państwa, niczym niezasłużonym dla Rzeczypospolitej, nieznanym sobie i królowi, natomiast mężów zacnych, zasłużonych i roztropnych odrzuciła i wzgardziła nimi. Ona to na stanowiska biskupów wyniosła Latalskiego8, człowieka próżnego i pijaka, Gamrata9, cudzołożnika, Buczackiego10, rozpustnika, Łukasza Górkę11, niezwykle chciwego lichwiarza, Izdbieńskiego12, mordercę, Branickiego13, krzykacza, Noskowskiego14, przekupnia, Dzierzgowskiego15, głupca i zbędny ciężar dla ziemi, Leonarda „Cyfrę”16, Drohojowskiego17, heretyka, a także Uchańskiego18, szalonego włóczęgę i hipokrytę, zakałę i zgubę kościoła. Ona to cudzoziemców i obcych, Włochów Alphonsum Palamedem, Andream de Valentinis, Alexandrum Annibalem, Scipionem, Carolus metellum, Vittos, Franciscos19, wszeteczników, sodomitów, samcołożników, ateuszy, epikurejczyków oraz innych niegodnych przekupniów i symoniaków, którzy wcześniej ograbili Królestwo, dopuściła do kościołów katedralnych i kolegiackich, do parafii/plebanii, a także do pozostałych [207] przynoszących dochody bogatych urzędów kościelnych. Nie różnili się od nich świeccy członkowie rady -– aż wstyd paprać się w ich brudach -– którym sprzyjała królowa. Kobieta ta wzniecała nienawiść między posiadającymi, bogactwa, klientów i autorytet możnymi, podburzając jednego przeciwko drugiemu z wielką szkodą dla Rzeczypospolitej, jak to widzieliśmy na przykładzie Kmity i Tarnowskiego.


1 Chodzi o sejm w Piotrkowie, obradujący od 30 XI 1534 r. do I 1535 r.

2 Czy dotyczyło to samej korektury, a nie praw???

3 Tzw. Korektura Taszyckiego.

4 Piotr Zborowski h., Jastrzębiec (zm. 1557), kasztelan małogoski w latach 1531 – 1548, kasztelan sądecki w latach 1548 – 1557. Marcin Zborowski h., Jastrzębiec (1492 – 1565), brat Piotra, podczaszy królewski, później m.in. kasztelan krakowski w latach 1562 – 1565.

5 Chodzi o sejm w Krakowie (11 XI 1536 r. – 2 II 1537 r.) i tzw. „wojnę kokoszą” w VII 1537 r.

6 Piotr Tomicki h. Łodzia (1564 – 1535), podkanclerzy koronny w latach 1515 – 1535, biskup krakowski w latach 1524 – 1535.

7 Krzysztof Szydłowiecki h. Odrowąż (1467 – 1532), kanclerz wielki koronny w latach 1515 – 1532, kasztelan krakowski w latach 1527 – 1532.

8 Jan Latalski h. Prawdzic (1463 – 1540), biskup poznański w latach 1525 – 1536, później biskup krakowski w latach 1536 – 1537 i arcybiskup gnieźnieński w latach 1537 – 1540.

9 Piotr Gamrat h. Sulima (1487 – 1545), biskup przemyski w latach 1535 – 1537, biskup płocki w latach 1537 – 1538, później m.in. arcybiskup gnieźnieński w latach 1541 – 1545.

10 Jakub Buczacki h. Abdank (zm. 1541), biskup chełmski w latach 1518 – 1538, biskup płocki w latach 1538 – 1541.

11 Łukasz II Górka h. Łodzia (1482 – 1542), wojewoda poznański w latach 1535 – 1538, biskup kujawski w latach 1538 – 1542.

12 Benedykt Izdbieński h. Poraj (1488 – 1553), biskup kamieniecki w latach 1545 – 1546, biskup poznański w latach 1546 – 1553.

13 Sebastian Branicki h. Korczak (1484 – 1544), biskup kamieniecki w latach 1535 – 1538, biskup chełmski w latach 1538 – 1539, biskup poznański w latach 1539 – 1544.

14 Andrzej Noskowski h. Łada (1492 – 1567), biskup płocki w latach 1546 – 1567.

15 Mikołaj Dzierzgowski h. Jastrzębiec (1490 – 1559), biskup chełmski w latach 1542 – 1543, biskup kujawski w latach 1543 – 1546, arcybiskup gnieźnieński w latach 1546 – 1559.

16 ???

17 Jan Drohojowski h. Korczak (ok. 1505 – 1557), biskup kamieniecki w latach 1545 – 1546, biskup chełmski w latach 1546 – 1551, biskup kujawski w latach 1551 – 1557.

18 Jakub Uchański h. Radwan (1502 – 1581), biskup chełmski w latach 1551 – 1557, biskup kujawski w latach 1557 – 1562, arcybiskup gnieźnieński w latach 1562 – 1581.

19 Posprawdzać u prof. Tygielskiego.


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość