Strona główna

Seminarium-warsztat: Archiwalna gorączka. Archiwa współczesnej historii i sztuki w Polsce po 1989 r


Pobieranie 27.8 Kb.
Data20.06.2016
Rozmiar27.8 Kb.
Seminarium-warsztat:

Archiwalna gorączka. Archiwa współczesnej historii i sztuki w Polsce po 1989 r.

13 i 14 listopada 2009


Piątek 13. 11. 2009

miejsce: Dom Spotkań z Historią, ul. Karowa 20
9.00-9.30

Wprowadzenie:

dr Luiza Nader (Instytut Historii Sztuki UW), Karolina Lewandowska (Fundacja Archeologia Fotografii, Warszawa)
9.30-10.15 wykład prof. Darii Nałęcz (Wyższa Szkoła Handlu i Prawa im R. Łazarskiego, Warszawa)
10.15-11.45

Panel dyskusyjny I

Archiwa historii (i sztuki) współczesnej

prof. Marcin Kula (Instytut Historyczny UW), dr Błażej Brzostek (IH UW), dr Magdalena Radomska (IHS Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań), Zbigniew Gluza (Ośrodek Karta, Warszawa)

Moderuje: dr Marcin Zaremba (IH UW)
Dokumenty tworzone przez stale powstające lub udostępniane archiwalne bazy danych oferują badaczom nowe źródła historyczne oraz kreują nowe przestrzenie badawcze. W ciągu ostatnich 20 lat w Polsce oraz innych krajach postkomunistycznych archiwum stało się zarazem przedmiotem fascynacji, jak i obiektem ideologizacji i polityzacji, a także wykładnią pracy nieświadomości i pożądania w przestrzeni społecznego. To, co wyróżnia kraje Europy Centralnej i Wschodniej w relacji do archiwów historii i sztuki współczesnej to siła zarówno negatywnego jak i pozytywnego przeniesienia zainwestowana w archiwalne struktury, „archiwalna gorączka”, a także postępująca wraz z nią dezawuacja dyskursu pamięci w badaniach historycznych. Dyskusja rozpoczynająca nasze warsztaty dotyczy najważniejszych archiwów sztuki i historii w Europie Centralnej m.in. w Polsce, na Węgrzech i w Rumunii oraz metod łączenia badań archiwalnych z oral history. Poruszona zostanie problematyka wykorzystywania w badaniach historycznych materiałów opresyjnego aparatu władzy oraz etyczne kwestie związane z procesem lustracji (np. zagadnienie kolaboracji) w wybranych krajach Europy Centralnej. Zastanowimy się również nad wpływem zarówno archiwów, jak i dyskursu o archiwach w Polsce na kształtowanie się pamięci historycznej, tożsamości i postaw polskiego społeczeństwa.

Dyskusja


Przerwa
12.00-13.30

Panel dyskusyjny II

Od kolekcji do archiwum

Karolina Lewandowska (Fundacja Archeologia Fotografii, Warszawa), Joanna Mytkowska (Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa), Agnieszka Szewczyk (Muzeum Akademii Sztuk Pięknych, Warszawa), prof. Andrzej Turowski (Uniwersytet Burgundzki, Dijon)

moderuje: prof. Maria Poprzęcka (IHS UW)
Od 1989 r. problematyka archiwów sztuki współczesnej poddana została niezwykłej dynamice: artystyczne zbiory i kolekcje dokumentów zarówno rozpraszano i destruowano, jak i konstruowano od nowa oraz udostępniano. Artystyczne kolekcje dokumentacji oraz potrzeba ich archiwizacji spotkały się również z zainteresowaniem nowopowstałych instytucji artystycznych. Tworzone archiwa sztuki współczesnej mają na celu zakłócanie ustalonych przebiegów historycznych, wskazywanie na to, co do tej pory było wykluczane z dyskursu historii sztuki, budowanie możliwości tworzenia alternatywnych narracji historycznych. Jednak strukturalną cechą archiwum jest właśnie wykluczenie. Jakie zatem historie mają szanse być utworzone, a jakie ulegną zaciemnieniu? Jaka przyszłość przez archiwa jest wytwarzana, a jaka zapominana? Niniejszy panel dyskusyjny poświęcony jest zarówno procesowi przekształcenia kolekcji w archiwum, jak i (historycznemu) pasażowi od archiwum do kolekcji. Dyskusja koncentrować się będzie na tworzonych aktualnie archiwach artystów i krytków sztuki m.in. Zbigniewa Dłubaka, Ryszarda Stanisławskiego, Henryka Tomaszewskiego, Andrzej Partuma czy Grzegorza Kowalskiego. Naświetlona zostanie również problematyka „Żywego Archiwum“(1971) - pierwszej w kontekście polskim krytycznej propozycji (autorstwa krytyków związanych z Galerią Foksal Andrzeja Turowskiego i Wiesława Borowskiego) ujawniającej i podważającej archiwalne struktury. W historii Galerii Foksal refleksji poddana zostanie również swoista dyskursywna transpozycja: od problematyki archiwum do kolekcji. Dyskusja dotyczyć będzie zarówno aspektów pozytywnych, jak i wątpliwości dotyczących procesu archiwizowania, instytucjonalizacji oraz udostępniania archiwalnych zbiorów historii sztuki.

Dyskusja


Przerwa
15.45-17.15

Panel dyskusyjny III

Archiwum KwieKulik

Zofia Kulik, dr Łukasz Ronduda (Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa), Maryla Sitkowska (Muzeum ASP, Warszawa)

Moderuje: dr hab. Agata Jakubowska (IHS UAM, Poznań)
Wyłaniające się archiwa sztuki współczesnej, zwłaszcza neoawangardowej posiadają nie tylko potencjał budowy „historii nieadekwatnych” (odbiegających zarówno od dominującej narracji historycznej, jak i od pozytywistycznej wizji przeszłości), ale i krytyki pojęcia archiwum. W polu artystycznym w Polsce do 1989 r. problemem był brak zainteresowania oficjalnych instytucji kwestią dokumentowania i archiwizowania sztuki odrzucającej tradycyjne media. Dokumentacją efemerycznych działań własnych oraz swojego najbliższego środowiska zajmowały się przede wszystkim galerie oraz artyści, rzadko jednak była to działalność rozspajająca struktury samego archiwum. Niniejsza dyskusja dotyczy wyjątkowego przedsięwzięcia jakim była Pracownia Działań, Dokumentacji i Upowszechniania, założona w mieszkaniu prywatnym przez neoawangardowy duet artystyczny KwieKulik w latach 70. PDDiU od swego zarania opisywała specyficzna idea ochrony, udostępniania, produkcji i dystrybucji wiedzy na temat artystycznych fenomenów leżących poza obszarem zainteresowania ówczesnej historii sztuki. W naszej dyskusji zastanawiać się będziemy nad specyfiką archiwum KwieKulik, zaprezentowane zostaną próby instytucjonalizacji PDDiU oraz jej aktualna rola w budowaniu alternatywnych narracji historii sztuki lat 70.

Sobota 14. 11. 2009
miejsce: Uniwersytet Warszawski, sala balowa Pałacu Tyszkiewiczów-Potockich, Krakowskie Przedmieście 32
9.30-12.00

Archontyczna moc archiwum. Współczesne praktyki artystyczne i kuratorskie.

Panel dyskusyjny I

Archiwum konstruktywizmu”, „Tytuł roboczy: Archiwum”, „Archiwum Centralne”

Wojciech Nowicki (Fundacja Imago Mundi, Kraków), dr Andrzej Leśniak (Instytut Kultury Uniwersytet Jagielloński, Kraków), Magdalena Ziółkowska (Muzeum Sztuki, Łódź)

Moderuje: dr Adam Mazur (Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa)


Od lat 70. XX wieku archiwum, jego nęcąca estetyka, ekskluzywna struktura, przepastność magazynów, a także stosunek do pamięci bądź zapomnienia, możliwości wypowiedzenia i dyskursywizacji, zajmowały zarówno historyków, filozofów, jak i kuratorów i artystów. Co wnoszą działania kuratorskie w kwestię rozpoznania problematyki archiwów, ich funkcji i roli w pisaniu historii i historii sztuki w Polsce?

Te oraz inne pytania i problemy poruszone zostaną podczas spotkania poświęconego aktualnym praktykom kuratorskim m.in wystawom „Archiwum Konstruktywizmu” , „Archiwum Centralne”, publikacjom z cyklu „Tytuł Roboczy: Archiwum“ oraz praktyce kuratorskiej Arlette Farge.


Panel II

Miejsce” Rafała Jakubowicza

dr Piotr Bernatowicz (IHS UAM, Poznań), Rafał Jakubowicz (ASP, Poznań), dr Ewa Mikina

Moderuje: Karol Sienkiewicz

Teoria archiwum narasta otwierając nowe perspektywy badawcze zarówno dla historyków, historyków sztuki, jak i artystów. Co jednak wnoszą w refleksję o archiwach praktyki artystów? Jakie obszary archiwum naświetlają, które uprzednio nie podlegały dyskursywizacji? Dyskusja poświęcona jest odnoszącej się do archiwum Galerii Foksal pracy Rafała Jakubowicza „Miejsce”, przestrzeniom pustki oraz traumatycznym punktom archiwum.

Dyskusja


Przerwa
12.15-13.45

dyskusja II

Pamięć i archiwum w badaniach nad Zagładą

dr Elżbieta Janicka (PWSFTViT im. L. Schillera, Łódź), dr Jacek Leociak (Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS PAN, Warszawa), Alina Skibińska (Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS PAN Warszawa)

Moderuje: prof. Ewa Hauser (Instytut Amerykanistyki UW)
Strukturalnym pęknięciem archiwum jest pamięć, pisał, wskazując na powinowactwo archiwum, zapomnienia i śmierci, Jacques Derrida. To bezlitosna logika archiwum (katalogowanie, klasyfikacja, numerowanie itd.) rządziła obozami koncentracyjnymi twierdzi Ernst van Alphen wskazując na dwuznaczność wykorzystywania archiwalnej estetyki w realizacjach artystycznych poświęconych Zagładzie. Zagłada polegała również na próbie całkowitej anihilacji nie tylko ludzkich egzystencji, ale i świadków - pamięci, próbie całkowitego zatarcia śladów, a zarazem niewyobrażalności świadectwa, uważa Georges Didi-Huberman. Aby jednak wiedzieć i pamiętać, trzeba sobie wyobrazić. Archiwalia dotyczące Zagłady to obrazy „mimo wszystko“. Jakie są relacje pamięci, wybraźni i archiwum w badaniach nad Holokaustem? Jaką rolę spełniają archiwalia wobec niepamięci, wyparcia, wykluczenia? W jaki sposób archiwa pamięć o Zagładzie rekonstruują? W jaki sposób archiwizacyjne praktyki artystyczne uczą zarazem pamiętać i odpominać? Na temat tych problemów rozmawiać będziemy za tło rozważań przyjmując książkę Barbary Engelking i Jacka Leociaka „Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście“, pracę Elżbiety Janickiej Festung Warschau oraz archiwum Holocaust Memorial Museum.

Dyskusja


Przerwa
15.45-17.15

dyskusja III

Archiwum: teorie i praktyki

prof. Ewa Domańska (IH UAM, Poznań; Stanford University), prof. Piotr Juszkiewicz (IHS UAM, Poznań), prof. Andrzej Paczkowski (Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa),

prof. Piotr Piotrowski (IHS UAM, Poznań; Muzeum Narodowe, Warszawa)

Moderuje: prof. Waldemar Baraniewski (IHS UW)


„Archiwalna gorączka” to jak twierdził Derrida zarówno potrzeba archiwów, jak również zjawisko gorączkowego poszukiwania początków, niezachwianych zasad, nostalgia za ukrytą w archiwalnych magazynach prawdą. Tymczasem ani struktury archiwum ani stosunek badacza do nich - nie są neutralne, ani też dyskursu pamięci i archiwum nie należy traktować jako przeciwstawnych. Jak jednak poddać analizie kwestię przeniesienia w badaniach historycznych? Jakie procedury i kryteria wymagane są przez nauki historyczne zarówno w przypadku korzystania z archiwów historii najnowszej, jak i odnoszącej się do niej pamięci (oral history)? Jaka jest rola empatii w badaniach historycznych? Jakie konsekwencje dla badań archiwalnych ma teoria krytyczna odrzucająca pojęcie źródła, prawdy czy „obiektywnej, całościowej wiedzy” zawarta w pismach m.in. Michela Foucault, Michela de Certeau, Haydena White’a, Jacquesa Derridy, Dominicka LaCapry?
Zakończenie

Koncepcja merytoryczna, koordynacja seminarium:

Luiza Nader naderluiza@gmail.com (Instytut Historii Sztuki UW, Fundacja Ars Auro Prior)

Karolina Lewandowska lewandowska.karolina1@gmail.com (Fundacja Archeologia Fotografii)


Współpraca: Sylwia Serafinowicz-Wesołowska s.serafinowicz@archeologiafotografii.pl (Fundacja Archeologia Fotografii)

Organizatorzy:

Instytut Historii Sztuki UW

Fundacja Archeologia Fotografii

Fundacja Ars Auro Prior

Dom Spotkań z Historią


Współorganizacja:

Instytut Historyczny UW


Uprzejmie dziękujemy za dofinansowanie:

Wydziałowi Historycznemu UW



Seminarium zorganizowano w ramach VI Dni Sztuki na Uniwersytecie Warszawskim


©snauka.pl 2016
wyślij wiadomość